Trong guồng quay vội vã của một đời người, đôi khi chúng ta mải mê đuổi theo những ánh hào quang rực rỡ phía chân trời mà quên mất rằng, ngay sau lưng mình, có một ngọn đèn dầu đang cạn dần theo năm tháng, lặng lẽ tỏa sáng để soi đường cho ta đi. Ngọn đèn ấy chính là mẹ, là cha, là những người đã dành cả thanh xuân để đổi lấy tương lai cho con cái, để rồi khi tóc đã pha sương, họ lại trở nên bé nhỏ và mong manh trước quy luật nghiệt ngã của thời gian. Có một câu hát cứ ám ảnh mãi trong tâm khảm người Việt qua bao đời: “Mẹ già như chuối chín cây, gió lay mẹ rụng con phải mồ côi.” Hình ảnh ấy không chỉ là sự ví von về tuổi già, mà còn là một lời cảnh báo đau xót về sự hữu hạn của kiếp người. Chuối chín cây thì ngọt, nhưng cũng dễ rụng rơi chỉ sau một cơn gió thoảng. Cha mẹ ta cũng vậy, họ đang ở cái ngưỡng cửa mà sự chia ly có thể đến bất cứ lúc nào, nhẹ nhàng như một chiếc lá lìa cành nhưng lại để lại khoảng trống mênh mông không gì bù đắp nổi.
Sự mồ côi không chỉ là khi ta mất đi người sinh thành về mặt thể xác, mà đau đớn hơn, đó là sự mồ côi trong tâm hồn khi ta chợt nhận ra mình đã đánh mất cơ hội để yêu thương, để thấu hiểu và để tạ lỗi. Đời người vốn dĩ là một kiếp ngang qua, chúng ta gặp gỡ hàng vạn người, nhưng để được gọi nhau là mẹ con, là cha con, có lẽ phải từ cái duyên nợ sâu nặng của muôn vàn kiếp trước. Thế nhưng, cái “duyên mấy kiếp” ấy đôi khi lại bị chúng ta đối xử một cách thờ ơ, xem đó là điều hiển nhiên như hơi thở, để rồi vô tình gieo rắc những lời trách móc vô tâm làm tổn thương những trái tim vốn đã đầy vết xước của thời gian.
Hãy nhìn sâu vào đôi bàn tay của mẹ, của cha. Bạn có thấy những ngón tay sần chai, thô ráp, những khớp xương bắt đầu run rẩy mỗi khi cầm bát cơm hay chén trà? Những vết chai ấy không tự nhiên mà có, chúng là chứng tích của những ngày nắng cháy lưng trên cánh đồng, những đêm thức trắng bên ánh đèn dầu lo cho con giấc ngủ, là kết quả của bao nhiêu năm tháng lao lực để nuôi nấng ta thành người. Mỗi vết chai là một câu chuyện về sự hy sinh, là một nốt nhạc trầm buồn trong bản đại giao hưởng của tình phụ tử, mẫu tử. Vậy mà, đã bao giờ chúng ta thực sự nâng niu những đôi tay ấy, hay ta chỉ thấy chúng thật phiền phức khi cha mẹ chậm chạp vụng về? Đôi mắt mẹ cha giờ đây đã mờ đục, không còn tinh anh như thuở trước. Cái nhìn ấy đôi khi lạc lõng, đôi khi đờ đẫn vì sự tàn phá của tuổi già, của chứng đãng trí. Có lúc người già hệt như trẻ con, lặp đi lặp lại một câu chuyện cũ rích, hỏi đi hỏi lại một vấn đề vừa mới trả lời. Đó là quy luật “sinh, lão, bệnh, tử” mà không ai có thể tránh khỏi.
Chúng ta thường dễ dàng bao dung với sự nghịch ngợm của một đứa trẻ, nhưng lại dễ nổi cáu trước sự lẩm cẩm của người già. Tại sao vậy? Có lẽ vì ta quên mất rằng, ngày xưa chính cha mẹ đã kiên nhẫn dạy ta từng con chữ, cầm tay ta tập viết từng nét nguệch ngoạc, và mỉm cười bao dung khi ta làm sai hàng vạn lần. Khi cha mẹ già đi, họ đang lùi dần về phía bóng tối để nhường lại ánh sáng rực rỡ cho ta. Họ trở nên nhạy cảm hơn, dễ tổn thương hơn và khao khát hơi ấm gia đình hơn bao giờ hết. Một lời gắt gỏng của con cái, một ánh nhìn khó chịu khi cha mẹ chậm hiểu có thể là một nhát dao cứa vào lòng người già, khiến họ cảm thấy mình trở thành gánh nặng, trở thành người thừa trong chính ngôi nhà mà họ đã gây dựng cả đời.
Đừng để bản thân phải sống một đời để hối tiếc. Hối tiếc là một thứ cảm giác đáng sợ nhất, nó không giết chết ta ngay lập tức nhưng lại gặm nhấm tâm hồn ta mỗi khi đêm về. Đó là khi ta đứng trước nấm mồ xanh cỏ, gào khóc gọi tên mẹ cha nhưng chỉ nhận lại sự im lặng của đất đá. Đó là khi ta muốn nấu một bữa cơm ngon cho cha, muốn mua một chiếc áo ấm cho mẹ, nhưng người đã không còn để nhận. Khi ấy, mọi lời xin lỗi đều trở nên muộn màng. Sự hiếu thảo không nằm ở những món quà đắt tiền hay những ngôi nhà lộng lẫy, mà nó nằm trong cách chúng ta lắng nghe, cách chúng ta kiên nhẫn và cách chúng ta dành thời gian cho cha mẹ. Hãy lắng nghe những câu chuyện “ngày xửa ngày xưa” của họ bằng cả trái tim, dù bạn đã nghe đến thuộc lòng. Hãy nhẹ nhàng giải thích khi họ quên, hãy nắm lấy đôi bàn tay run rẩy khi họ bước đi. Bởi vì, một ngày nào đó, bạn sẽ ước ao được nghe lại giọng nói ấy, được nhìn thấy ánh mắt ấy dù chỉ là trong giấc mơ.
Cuộc đời này ngắn ngủi lắm, cái “duyên mấy kiếp” ấy không kéo dài mãi mãi. Đừng đợi đến khi gió lay chuối rụng mới giật mình tỉnh ngộ. Ngay lúc này, khi cha mẹ vẫn còn ngồi đó, dù đãng trí, dù lẩm cẩm, hãy học cách trân trọng từng phút giây. Hãy nhìn vào những nếp nhăn trên trán họ như nhìn vào một cuốn sử ký về tình yêu thương vô điều kiện. Hãy biến những lời trách móc thành lời hỏi han, biến sự thờ ơ thành cái ôm ấm áp. Xin đừng trách mỗi khi cha mẹ quan tâm quá mức, bởi đó là bản năng, là hơi thở của người làm cha làm mẹ. Dù ta có lớn khôn bao nhiêu, trong mắt họ, ta vẫn mãi là đứa con bé bỏng cần được chở che. Hãy để tình yêu thương khỏa lấp những hố sâu ngăn cách giữa các thế hệ, để mỗi ngày trôi qua là một kỷ niệm đẹp chứ không phải là một dấu gạch chéo của sự ân hận. Mong sao mỗi chúng ta đều biết cúi xuống thật thấp để nâng niu những giá trị thiêng liêng nhất, để sau này khi đối diện với sự chia ly tất yếu, lòng ta bình yên vì đã yêu thương trọn vẹn.
Lm. Anmai, CSsR