Theo truyền hình trực tiếp từ mạng Space.com và SpaceX
Tầng Phóng phản lực Booster, tách rời thành công và quay về mặt biển ở Vịnh Mễ Tây Cơ.
Tầng Phi Thuyền vận hành, xoay trở thành công. 13 động cơ có thể phát động trơn tru như hoạch định.
Tầng Phóng đã phát động hỏa tiễn để giảm tốc và từ từ đáp xuống mặt biển như chương trình đã định.
Trung Tâm điều khiển Boca Chica giữ liên lạc tốt với Tầng Phóng không bị gián đoạn.
Ở phút thứ 43, sau lúc tạm gián đoạn thông tin khi StarShip lao vào khí quyển, phi thuyền tiếp tục truyền hình cảnh nó tiến về mặt đất như hoạch định.
Cọ xát với khí quyển ở 2600 độ F, cánh lái của phi thuyền StarShip vẫn có thể vận hành tốt.
PHI THUYỀN STARSHIP (TẦU SỐ 28) MẤT LIÊN LẠC VỚI TRUNG TÂM ĐIỀU KHIỂN VÀ CHÌM VÀO ĐÁY BIỂN. KẾT THÚC CHUYẾN THỬ NGHIỆM THỨ BA CỦA SPACEX MỘT CÁCH TƯƠNG ĐỐI THÀNH CÔNG!
Vì những lý do vẫn chưa rõ ràng, SpaceX đã chọn bỏ qua một trong những mục tiêu cốt lõi của chuyến bay thử nghiệm – nỗ lực kích hoạt lại một trong các động cơ Raptor của Starship khi nó đang bay trên quỹ đạo nông gần mặt đất. Cột mốc đó được coi là chìa khóa cho sự thành công trong tương lai của hãng.
Giám đốc NASA Bill Nelson đã chúc mừng SpaceX về cái mà ông gọi là “chuyến bay thử nghiệm thành công” trong một tuyên bố đăng trên nền tảng mạng xã hội X. Cơ quan vũ trụ Hoa Kỳ là khách hàng lớn nhất của SpaceX.
Chủ tịch SpaceX Gwynne Shotwell đã viết trong một bài đăng X rằng cuộc thử nghiệm đánh dấu một “ngày đáng kinh ngạc”.
Tàu vũ trụ hai giai đoạn, bao gồm tàu du lịch Starship gắn trên đỉnh tên lửa đẩy siêu nặng cao chót vót của nó, đã được phóng từ địa điểm phóng Starbase của công ty gần Làng Boca Chica trên Bờ biển vùng Vịnh Texas. Giai đoạn trên Starship đạt độ cao đỉnh điểm 145 dặm (234 km).
Con tàu đã vượt xa hai màn trình diễn trước đây của nó, cả hai đều bị cắt ngắn do vụ nổ vài phút sau khi phóng. Công ty đã thừa nhận trước khả năng cao là chuyến bay mới nhất của họ có thể kết thúc tương tự với sự sụp đổ của tàu vũ trụ trước khi hồ sơ sứ mệnh kết thúc.
Văn hóa kỹ thuật của SpaceX, được coi là có khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn nhiều công ty có uy tín hơn trong ngành hàng không vũ trụ, được xây dựng dựa trên chiến lược thử nghiệm chuyến bay nhằm đẩy tàu vũ trụ đến điểm thất bại, sau đó điều chỉnh các cải tiến thông qua việc lặp lại thường xuyên.
Phi Thuyền Starship thế hệ tiếp theo của SpaceX, trên tên lửa Siêu nặng mạnh mẽ của nó, cất cánh trong lần phóng thứ ba từ bệ phóng Boca Chica của công ty trong chuyến bay thử nghiệm không có người lái, gần Brownsville, Texas, ngày 14 tháng 3. ảnh của REUTERS / Cheney Orr
“Khiêm tốn là điều bạn và tôi nên thường xuyên cầu nguyện, nhưng đừng bao giờ tạ ơn vì nó! Hãy quên mọi việc tử tế ngay khi vừa làm xong; quên những lời khen khi vừa giành được. Đó là ngõ tắt nên thánh!” – M. R. De Haan.
Kính thưa Anh Chị em,
Khiêm tốn, một trong các chủ đề của Lời Chúa hôm nay. “Hãy quên mọi việc tử tế ngay khi vừa làm xong; quên những lời khen khi vừa giành được!”. Bởi lẽ, vinh quang và danh dự không thuộc về bạn, nó thuộc về Chúa! Biết điều này, bạn biết ‘ngõ tắt nên thánh’.
Người đời thường hay tìm kiếm lời khen của nhau, đang khi Thánh Kinh nói, “Hãy dâng Chúa vinh quang xứng Danh Ngài!”; Chúa Giêsu thì bảo, “Tôi không cần người đời tôn vinh!”. Tại sao? Vì chỉ Thiên Chúa mới xứng với muôn lời hoan chúc. Ý thức điều này, bạn đã lần bước trên đường thánh đức! Vì phải ăn mày khen lao của con người, chúng ta hì hục lao vào công việc cốt chỉ để được chấp nhận; vậy mà khi làm thế, chúng ta tự tạo cho mình một chiếc máy chém! Vì thế, một khi nhất mực thanh tẩy những ý định quy ngã – quên đi bản thân – để tôn vinh chỉ một mình Thiên Chúa qua mọi lời nói, hành động và suy nghĩ… thì trước hết, bạn và tôi sẽ tràn trề bình an và niềm vui; từ đó, nhiều linh hồn và chính chúng ta được kín múc ân sủng Chúa, và đó là ‘ngõ tắt nên thánh’.
Đối lập với sự chấp nhận của con người là sự khước từ của nó. Chúa Giêsu đã trải nghiệm sự khước từ này mà cao điểm là cái chết thập giá của Ngài. Tuy nhiên, ngay tại khoảnh khắc mất hết sự chấp nhận của con người, Chúa Giêsu vẫn được Chúa Cha ưng nhận. Hậu kết là Chúa Cha đã cho Ngài sống lại từ cõi chết; qua đó, mầu nhiệm tử nạn và phục sinh của Ngài cho thấy, việc bị con người từ chối không nhất thiết có nghĩa là không có sự chấp nhận của Thiên Chúa! Như vậy, được Thiên Chúa chấp nhận và khen lao sẽ quý hơn vạn lần so với được chấp nhận và khen thưởng bởi thế gian.
Thật thú vị, ngay cả Thiên Chúa cũng không được chấp nhận! Oái oăm thay, Ngài bị từ chối bởi chính dân Ngài, dân được Ngài cứu thoát. Họ cũng không tôn thờ Ngài như Ngài đáng được tôn thờ. Họ đã đúc một con bò vàng, quỳ xuống thờ lạy nó – bài đọc một. Thánh Vịnh viết, “Họ đem vinh quang của mình đánh đổi lấy hình tượng bò ăn cỏ”. Và điều đó khiến Thiên Chúa nổi giận đến nỗi Ngài nhất tâm tru diệt họ; và Môsê, một lần nữa, đứng ra, xin Ngài thương tha. Thật xúc động, “Lạy Chúa, xin Ngài nhớ đến con, bởi lòng thương dân Ngài”; và Thiên Chúa lại xiêu lòng – Thánh Vịnh đáp ca.
Anh Chị em,
“Tôi không cần người đời tôn vinh!”. Đó là lập trường và tiêu chí hành động của Chúa Giêsu. Với Ngài, Chúa Cha là ưu tiên số một nên Ngài ra sức làm điều Chúa Cha muốn. Thế giới đang chứng kiến những tang thương kéo theo bao khó khăn do các cuộc chiến tàn khốc của những kẻ ‘tham nhũng quyền lực’ và ‘đói khát nó’ một cách bệnh hoạn, bạn và tôi được mời gọi trở nên những Giêsu, những Môsê, những con người của cầu nguyện, hy sinh và quên mình, hầu khấn xin Thiên Chúa thương xót nhân loại khốn cùng này. Hãy dâng những hy sinh âm thầm nhỏ bé mỗi ngày, cốt chỉ để Thiên Chúa nhìn thấy và tôn vinh Ngài. Đó là những lối đi thật nhỏ, thật ngắn; ngõ “Giêsu”, ‘ngõ tắt nên thánh!’.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, đừng để con chạy theo huyễn danh, sống kiếp ăn mày. Giúp con chỉ tìm làm điều đẹp lòng Chúa mỗi ngày và từng ngày!”, Amen.
Theo nghĩa thông thường, “Giao ước” là sự cam kết, giao kèo giữa hai cá nhân hoặc hai tập thể. Mỗi bên đều có bổn phận tuân giữ những quy định được ghi rõ trong cam kết này, và bên nào vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm khắc.
Trong truyền thống Kinh Thánh, “Giao ước” là hiệp định ký kết bằng cách cả hai bên phải đi vào giữa hai phần những con vật được sát tế và xẻ đôi. Giao ước đối với toàn dân Ít-ra-en là Giao ước cũ (còn gọi là Cựu ước), được thực hiện tại núi Sinai qua việc ông Môi-sen rảy máu tế vật lên bàn thờ và trên dân. Giao ước giữa Thiên Chúa và dân của Chúa không chỉ là kết quả của sự thoả thuận của hai bên, mà còn là đặc ân vô điều kiện của Thiên Chúa (Từ điển Công giáo, Tr. 334).
Luật Giao ước là niềm tự hào của người Do Thái. Khi so sánh với các dân xung quanh, ông Môi-sen đã nói: “Phải, có dân tộc vĩ đại nào được thần minh ở gần, như Đức Chúa, Thiên Chúa chúng ta, ở gần chúng ta, mỗi khi chúng ta kêu cầu Người? Có dân tộc vĩ đại nào được những thánh chỉ và quyết định công minh, như tất cả Lề Luật mà hôm nay tôi đưa ra trước mặt anh em?” (Đnl 4,8).
Nếu Thiên Chúa luôn trung thành giữ lời giao ước, thì con người lại hay vi phạm những điều đã cam kết. Tội lỗi và kiêu ngạo đã phá vỡ mối tương quan thân tình giữa Thiên Chúa và con người. Con người đã khước từ tình thương của Thiên Chúa và quay lưng chống lại Ngài. Vì vậy mà Thiên Chúa phải thiết lập một Giao ước mới. Giao ước ấy được ký kết, không còn bằng máu chiên máu bò, nhưng bằng máu của Con Một Thiên Chúa, là Đức Giê-su Ki-tô. Ngôn sứ Giê-rê-mi-a (Bài đọc I) đã loan báo một Giao ước mới. Giao ước này không giống như giao ước Chúa đã lập với các bậc tiền nhân của người Do Thái. Giao ước mới sẽ biến đổi lòng dạ con người, giúp họ canh tân bản thân để nên hoàn thiện.
Trong bữa tiệc cuối cùng với các môn đệ, Chúa Giê-su đã lập phép Thánh Thể. Người trao cho họ chén rượu và nói: “Đây là máu Giao ước, đổ ra cho muôn người được tha tội” (Mt 26,28). Tác giả Lu-ca còn nói rõ hơn: “Chén này là Giao ước mới, lập bằng máu Thầy, máu đổ ra vì anh em” (Lc 22,20; 1 Cr 11,25).
Tại sao Thiên Chúa không dùng cách khác để cứu chuộc con người, mà lại dùng cái chết đau thương của Con Một Ngài? Nhiều thế hệ, quá khứ cũng như hiện tại, đã đặt ra câu hỏi này. Thực ra, Thiên Chúa có thể cứu độ con người bằng muôn vàn cách khác nhau, cũng như khi vũ trụ còn là hư vô, Chúa đã phán một lời, mọi sự được tác thành. Chỉ có câu trả lời “do bởi tình thương” mới có thể làm thỏa mãn vấn nạn trên. Vâng, như người mẹ vất vả mang thai và sinh con và nuôi dưỡng nên người, Thiên Chúa cũng thể hiện tình thương của Ngài bằng cái chết đau thương của Con Một chí ái. Tuy vậy, nếu Đức Giê-su đã chết trên thập giá, thì ngôi mộ không phải là nơi cầm giữ Người mãi mãi. Chúa đã sống lại vinh quang. Hình ảnh hạt lúa gieo vào lòng đất, chấp nhận thối đi để nảy mầm đơm hạt mà chính Chúa Giê-su đã sử dụng khẳng định chân lý ấy. Đức Giê-su thành Na-gia-rét là Hạt Giống vĩ đại, đã chấp nhận chết đi để sinh ra một dòng giống mới. Từ cái chết của Người, một công trình tạo dựng mới đã được khởi sự, để rồi những ai sẵn sàng dìm mình trong sự chết của Đức Giê-su, sẽ được tái sinh và gia nhập Dân Thánh, Dân của Giao ước mới. Cái chết của Chúa Giê-su trên thập giá đã xóa bỏ bản án nguyên tội ở khởi đầu lịch sử, thiết lập một trang mới trong mối tương quan giữa Thiên Chúa và nhân loại. Thánh Phao-lô nói với chúng ta (Bài đọc II): Đức Giê-su đã mang lấy trên bản thân mình muôn vàn đau khổ. Người trở nên nguồn ơn cứu độ vĩnh cửu cho tất cả những ai tùng phục Người. Trong Mùa Chay, chúng ta ôn lại những chặng đường thập giá của Chúa Giê-su. Hôm nay, những chặng đường thập giá cũng đang đè nặng trên thân phận con người, ở nhiều hình thức và hoàn cảnh khác nhau. Ý thức có Chúa cùng vác với ta, thập giá cuộc đời sẽ bớt nghiệt ngã hơn. Xác tín vào sự hồi sinh của hạt lúa, chúng ta sẽ thêm niềm hy vọng giữa những tăm tối của cuộc đời.
Như cây đến mùa thay lá, như vườn nho đến ngày cắt tỉa, mùa Chay giúp chúng ta buông bỏ những gì cản trở chúng ta trên con đường theo Chúa và trong bổn phận đối với tha nhân. Những thực hành đạo đức của mùa Chay như chay tịnh, cầu nguyện và bác ái sẽ giúp cho con người cũ nơi chúng ta chết đi, trở thành con người của Giao ước mới, mặc lấy Chúa Giê-su Phục sinh.
NUREMBERG, Đức (NV) – Các nhà khảo cổ cho biết họ khám phá ra ngôi mộ tập thể lớn nhất từ trước tới nay từng được khai quật ở Âu Châu thuộc miền Nam Đức Quốc.
Cho tới nay, khoảng 1,000 bộ hài cốt của nạn nhân bệnh dịch hạch được tìm thấy trong các ngôi mộ tập thể ở trung tâm thành phố Nuremberg, nơi mà các chuyên gia tin rằng có thể đã chôn tổng cộng hơn 1,500 người, theo một thông cáo báo chí được công bố hôm Thứ Ba, 5 Tháng Ba.
Các nhà khảo cổ khám phá ra ngôi mộ tập thể trong một cuộc khảo cổ trước khi xây cất các chung cư mới trong thành phố.
Các nhà khảo cổ học nghiên cứu một ngôi mộ tập thể với cả ngàn bộ hài cốt tìm thấy ở Đức Quốc (Hình: Terra Veritas)
Melanie Langbein, thuộc đơn vị bảo tồn di sản của Nuremberg, nói với CNN rằng họ xác định có tám hố chôn bệnh nhân dịch hạch, mỗi hố chứa hàng trăm thi thể.
“Những người quá cố không được chôn cất tại nghĩa trang thông thường mặc dù chúng tôi đã yêu cầu phân bổ các nghĩa trang dành riêng cho bệnh nhân dịch hạch ở Nuremberg,” Langbein cho hay.
“Điều này tức là có một số lượng lớn người chết cần được chôn cất trong một khoảng thời gian ngắn nhưng chẳng ai màng tới các phong tục chôn cất của Cơ Đốc Giáo,” bà nói.
Vì lý do này, một trận dịch bệnh như dịch hạch “rất có thể” là nguyên nhân dẫn tới các ngôi mộ tập thể, theo Langbein.
Nuremberg phải hứng chịu những đợt bùng nổ bệnh dịch hạch khoảng 10 năm một lần từ thế kỷ 14 trở đi, điều này cản trở việc xác định niên đại của hài cốt, Langbein cho biết.
Các nhà khảo cổ áp dụng phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ để kiểm chứng niên đại của một ngôi mộ tập thể vào khoảng cuối những năm 1400 tới đầu những năm 1600, đồng thời tìm thấy những mảnh gốm vụn và đồng xu có niên đại từ cuối thời kỳ đó tại hố chôn tập thể này.
Họ cũng phát giác ra một ghi chú từ năm 1634 mô tả chi tiết về đợt bùng nổ bệnh dịch hạch tước đi sinh mạng của hơn 15,000 người vào năm 1632-1633, trong đó gần 2,000 người được chôn cất gần St. Sebastian Spital, địa điểm vừa được khai quật, Langbein cho biết.
Bằng chứng này làm nhóm nghiên cứu kết luận rằng các bộ hài cốt cũ hơn có lẽ có niên đại từ trận dịch 1632-1633.
Julian Decker, người sở hữu công ty In Terra Veritas đang thực hiện cuộc khai quật, nói với CNN rằng ông rất ngạc nhiên trước khám phá này.
“Chúng tôi không nghĩ rằng có những ngôi mộ trên cánh đồng này,” ông nói, đồng thời ông cho biết thêm rằng khi những hài cốt đầu tiên được đào lên, ông nghĩ chúng có thể bắt nguồn từ các cuộc oanh tạc trong Đệ Nhị Thế Chiến.
Decker hiện tin rằng địa điểm này có thể chôn hơn 1,500 thi thể.
“Cá nhân tôi dự đoán con số này sẽ ở mức 2,000 hoặc thậm chí cao hơn, khiến đây trở thành ngôi mộ tập thể lớn nhất Âu Châu,” ông nói.
Langbein nói với CNN rằng trận dịch 1632-1633 còn tồi tệ hơn những trận trước đó do ảnh hưởng từ Chiến Tranh Ba Mươi Năm, gồm có hàng loạt xung đột do nhiều quốc gia Âu Châu gây ra từ 1618 tới 1648.
Các nhà nghiên cứu cho biết những ngôi mộ cũng như một hình mẫu đại diện cho xã hội vào thời điểm đó, cho phép họ kiểm tra các đặc điểm của dân số.
“Về mặt kỹ thuật, chúng tôi có thể tìm ra bao nhiêu phần trăm người thuận tay trái,” Decker nói thêm.
Tiếp theo đó là hoàn tất việc khai quật cũng như làm sạch và phân tích chất liệu xương, Langbein nói với CNN.
Nhóm khảo cổ cũng sẽ hợp tác với các tổ chức quan tâm tới vài khía cạnh cụ thể của khám phá này, gồm có phân tích bộ gene của bệnh dịch hạch và điều tra trứng ký sinh trùng trong đất, bà nói thêm. (TTHN)
Sau 30 tháng 4 năm 1975 Bên Thắng Cuộc đã dàn dựng một hệ thống gồm những “tổ chức phục quốc” ở rất nhiều nơi, và đã khiến cho không ít thanh niên miền Nam bị rơi vào … bẫy! Nhà báo Vũ Ánh (V.A) là một trong những người này – như chính ông cho biết, trong cuốn hồi ký (Thung Lũng Tử Thần) do Người Việt Books xuất bản vào năm 2014:
Tôi còn nhớ rõ buổi hoàng hôn ngày 16 tháng 8 năm 1975, khi mặt trời đỏ lừ đang từ từ rơi xuống phía sau hàng cây trên bờ sông La Ngà, toán chúng tôi gồm tôi, Cự, Phụ, Khải, Thuật và một số khoảng 20 người khác đã rơi ngay vào tay một cánh quân mà sau này chúng tôi biết là của Quân Khu 7 Việt Cộng khi vừa đến một điểm hẹn tập trung gần bờ sông.
Hầu hết những người bị bắt đều là sĩ quan, công chức, cảnh sát VNCH khước từ lệnh trình diện để lựa chọn một con đường khác: đi tìm bóng dáng của các nhóm tàn quân VNCH mà chúng tôi được mật báo một cách sai lạc bởi chính bọn quân báo Việt Cộng qua trung gian gồm chính một số cựu sĩ quan, viên chức VNCH cộng tác với họ.
Giận dữ, nôn nóng, vội vã và cả tin đã khiến chúng tôi bị sập bẫy như những đứa con nít. Và khi vào nằm trong gông cùm rồi, chúng tôi chỉ còn biết tự an ủi: bản thông báo của Ủy Ban Quân Quản ra lệnh cho các sĩ quan, viên chức chỉ huy trong chính phủ VNCH, thành viên trong các chính đảng ở Miền Nam Việt Nam phải trình diện và mang theo lương thực đủ 10 ngày để đi “học tập cải tạo” không đánh lừa được chúng tôi, dù cái giá chúng tôi phải trả cho sự tỉnh táo ấy rất đắt.
Rất đắt là bao nhiêu?
Xin thưa là hơn 13 năm tù, với 7 năm biệt giam, và khẩu phần là “ba muỗng nước, với ba muỗng cơm” mỗi bữa. Không phải ai lãnh án “phục quốc” đều bị giam cầm khắc nghiệt như thế cả. V.A là một “trường hợp đặc biệt” nên được ban giám thị trại tù A-20 Xuân Phước … đối đãi cách riêng – theo lời nhận xét của một bạn đồng tù:
Vũ Văn Ánh đến từ trại Hàm Tân Z-30C, nguyên là một công chức cao cấp của Bộ Thông Tin, anh có học báo chí ở Hoa Kỳ và giáo sư ngành truyền thông Đại học Cửu Long, sau tháng 4 năm 1975, anh học tập ba ngày tại cơ sở rồi trốn trình diện.
Ánh và số bạn bè như Đại-úy Cảnh sát Vũ Trọng Khải, Trung-úy Dù Đoàn Bá Phụ, Đại-úy An Ninh Quân Đội Nguyễn Đại Thuật, những người trốn học tập. Các anh được móc nối tham gia tổ chức của Bác-sĩ Phan Huy Quát, người móc nối đưa các anh vào bưng vùng Biên Hòa thì bị bắt…
Ở các trại Ánh sống đứng đắn, trọng danh dự nên được rất nhiều sĩ quan trẻ mến, trong đó có Trần Bửu Ngọc sĩ quan Biệt Kích và Ngô Văn Ly sĩ quan Biệt Động Quân.Ở đâu Ánh cũng là một cá nhân có sức thu hút và thuyết phục. Chính điểm son này, ở trại giam nào anh cũng bị giam cùm trong kỷ luật…” (Nguyễn Chí Thiệp. Trại Kiên Giam. Los Angeles, CA: Sông Thu, 1992).
Cái “điểm son thu hút” của V.A, thực ra, không phải lý do khiến ông thường trực bị giam riêng. Cá tính “đứng đắn” cũng không thể khiến ông bị gông cùm suốt từ năm này sang năm khác. Vấn đề – có lẽ – chỉ vì V.A quá “trọng danh dự” mà thôi, theo như quan điểm và cách ứng xử cố hữu của ông:
“Cuối cùng muốn giữ nhân phẩm, duy trì nhân cách và khí tiết, một người tù cải tạo phải biết chấp nhận phần xấu nhất cho đời tù của mình, đó là sẵn sàng ra nằm ở Ðồi Thông (nghĩa địa của tù nhân cải tạo). Sự chấp nhận ấy là chiếc chìa khóa hóa giải bất cứ sự sợ hãi nào.” (V.Ánh, sđd, 107).
Chính nhờ “sự chấp nhận ấy” nên bạn đồng tù đã nhiều lần “há hốc mồm lắng nghe” khẩu khí của V.A, khi ông thay mặt anh em để đặt vấn đề với ban quản lý trại giam:
“Anh sửa micro cho vừa với tầm đứng của mình và bắt đầu nói… ‘Ông giám thị nói về chính sách nhân đạo khoan hồng rất hay, người tù chúng tôi nghe rất sướng tai, nhưng rất tiếc lời nói và việc làm thường không đi đôi với nhau; người đời thường nói một đàng và làm một nẻo.’ Anh nói về chế độ ăn uống… Anh nhấn mạnh về việc cán bộ võ trang đánh tù (chính trị có án).
Và sau cùng anh nói về chính sách kỷ luật… Lúc ấy trông anh đẹp quá! Hiên ngang quá! Anh ứng khẩu, giọng chững chạc, đầy uy lực. Cả hội trường há hốc mồm, lắng nghe như uống từng lời nói của anh.” (Phạm Đức Nhì. “Vũ Ánh Và Tôi – Chung Một Đoạn Đời”. Việt Báo 03.06.2014)
Không chỉ nói suông mà V.A còn làm những chuyện kinh khủng khác. Cùng với Trần Danh San, Nguyễn Chí Thiệp…, ông thực hiện một tờ báo chui (underground press) khiến cho không chỉ Cục Quản Lý Trại Giam mà đến cả Bộ Công An Việt Nam cũng phải rúng động.
Chúng tôi đã có dịp nhắc đến tờ Hợp Đoàn (trong những trang sổ tay trước, cũng trên diễn đàn này) nên xin phép chỉ ghi thêm đôi điều, theo lời của chính những người trong cuộc:
Nằm trong cùm bị bớt khẩu phần và nước uống nhưng không phải lao động khổ sai để đổi lại 300 grams thực phẩm mỗi ngày. Nằm cùm, dù bị cắt bớt khẩu phần, có đói đến lả đi, nhưng sẽ không chết trừ phi bị nhiễm kiết lỵ. Ngược lại ở ngoài trại, lao động nặng lại ăn uống thiếu thốn kiểu đó, bị lao phổi có khi lại chết mau hơn không chừng…
Phân tích và quyết định như thế khiến tôi yên tâm và coi việc nằm chuồng cọp là một hình thức nghỉ ngơi. Ðó cũng là lý do tại sao giữa vòng vây của an ninh trại giam và những nội gián trong số bạn đồng tù với mình, tôi gấp rút chuẩn bị cùng với một số anh em khác đồng chí hướng cho ấn hành một nguyệt san lấy tên là “Hợp Ðoàn,” một nguyệt san chỉ có một ấn bản viết tay duy nhất và bí mật lưu hành trong trại, nhưng lúc nào chúng tôi cũng chuẩn bị nếu có cơ hội là gởi ra nước ngoài. (Vũ A., s.đ.d, tr.106 -107).
Hợp Đoàn xem như là một thành công, anh em tiếp nhận đọc rất thận trọng và nghiêm túc. Thực chất nội dung vẫn chưa hẳn là một tờ báo đáng giá gì nhưng vì ở trong tù vừa khó khăn vừa nguy hiểm, mỗi lần Ánh hay Cường viết và lên khuôn tờ báo, những anh em thân thiết đều phải canh chừng và tổ chức đánh cờ chung quanh để tránh sự dòm ngó của an-ten, nên công một người thành công của nhiều người. Anh em đọc củng cố bảo vệ nó như người phát hành, vì nếu đổ bể ra thì tất cả đều bị chịu thiệt hại. (Nguyễn C.T., s.đ.d, ch.13).
Nhưng trước sau gì thì cũng “bể” thôi, theo bút ký (Ký Ức Bỏ Quên) của A-20 Nguyễn Thanh Khiết: “Cũng vì tờ Hợp Đoàn mà 1983 có gần 60 mạng vào biệt giam … Tháng 10-1986 Alpha, Nguyễn Chí Thiệp, Trần Danh San, Trần Bửu Ngọc, Ngô Văn Ly, Nguyễn Tú Cường, cùng vài đấng máu mặt bị quăng lên xe đưa về trại T20 (Thành Gia Định).
Bọn chèo dứt khoát muốn đào tận gốc rễ tờ báo ‘Hợp Đoàn’. Chính vì thế tại trại giam này, một số các anh được thả từ 1981- 82 cũng bị hốt lại, trong đó có mặt những hào kiệt từng làm điêu đứng bọn cai tù ở trại A20, Phạm Đức Nhì, Trần Đức Long, Bùi Đạt Trung, Nguyễn Văn Hiếu, Phạm Chí Thành …”
Tuy nhiên, vào phút chót, đám lãnh đạo Hà Nội (bỗng dưng”) đổi ý. Họ chợt nhận thức được rằng khoác thêm cái bản án chung thân cho những con người đã trải qua gần hết đời mình trong những trại biệt giam (mà không hề nao núng) chả phải là chuyện khôn ngoan.
Thêm một phiên tòa dành cho tờ Hợp Đoàn chỉ giúp cho công luận thấy được rõ hơn sự tàn bạo của chế độ hiện hành, cùng tính chất bất khuất và can trường của những kẻ thuộc bên thua cuộc mà thôi.
Hầu hết những học sinh, sinh viên và trí thức ở Sài Gòn trước năm 1975 đều biết đến và ít nhất một lần đến hiệu sách Khai Trí trên đường Lê Lợi (nay là nhà sách FAHASA Sài Gòn).
Đây là nhà sách đầu tiên ở Việt Nam được bán theo kiểu “tự chọn”, khách vào có thể lấy sách đọc thỏa thích rồi có thể đi về dù mua hay không mua. Hiện nay hầu hết các nhà sách lớn đều có hình thức này, nhưng vào thời điểm thập niên 1950 thì đó là một sự đột phá đi trước thời đại. Bởi vì thời đó người ta thường bán sách theo kiểu người mua nói tên cuốn sách rồi chủ tiệm lấy ra bán, chứ người mua không được vào trong để lật giở từng cuốn để đọc như sau này. Sau 1975, trụ sở nhà sách Khai Trí trở thành Nhà Sách Sài Gòn, nay là FAHASA Sài Gòn.
Nhà sách Khai Trí được mở tại Sài Gòn từ năm 1952 trên đại lộ Bonard, là con đường mà chỉ chưa đầy 3 năm sau đó đổi tên thành Lê Lợi và vẫn giữ nguyên tên cho đến ngày nay. Thời trước năm 1975, đại lộ Lê Lợi ở đoạn Pasteur – Công Lý (nay là Nam Kỳ Khởi Nghĩa) được mệnh danh là “phố sách”. Ngoài nhà sách Khai Trí nổi tiếng chiếm hết mặt tiền 2 căn nhà ở số 60-62 đường Lê Lợi, thì sau đó ở bên cạnh còn mọc lên một loạt nhà sách như Dân Trí, Thanh Tuân và Phúc Thành nằm chen nhau.
Đi vài bước nữa về hướng ngã 4 Lê Lợi – Công Lý (đúng ra là Ngã 5 vì có thêm đường Nguyễn Trung Trực) là khu vực bán sách cũ nổi tiếng nhất của Sài Gòn, nằm sau bờ tường của Bộ Công Chánh.
Nơi này được ký giả thời đó mô tả trong trang báo năm 1972 đăng trên Đời như sau: Xem bài khác Việc soạn Sách giáo khoa bậc Tiểu học ở miền Nam trước 1975 diễn ra như thế nào Nhớ lại những bài học thuộc lòng trong sách giáo khoa tiểu học thập niên 1950-1960 ở miền Nam “Các khu bán sách báo cũ nằm rải rác nhiều nơi ở Sài Gòn ngày nay đã trở nên gần gũi với một phần lớn dân chúng thành phố. Thường lệ và đặc biệt vào các chủ nhật và ngày lễ, khách hàng thuộc đủ giai cấp xã hội tấp nập đến các khu sách báo cũ chọn mua những món ăn tinh thần với giá rất hạ”.
Phố sách cũ trên lề đường Lê Lợi năm 1969 Phố sách Lê Lợi lúc nào cũng tấp nập quanh năm, mà khách đa số là thuộc giới trí thức bình dân, những “mọt sách” là sinh viên hay học sinh có thể tìm được hầu hết sách mình cần, từ cũ đến mới ở phố sách này. Còn đối người mê sách thuộc giới “quý tộc” thì thường tìm đến nhà sách Xuân Thu bên đường Tự Do.
Nhà sách Xuân Thu được mở trước Khai Trí khá lâu, có tên cũ là Albert Portail, là nhà sách sang trọng có máy lạnh, chuyên bán sách ngoại văn nhập từ nước ngoài. Khi ông Nguyễn Hùng Trương mở nhà sách Khai Trí ở đại lộ Bonard thì sách Việt văn chưa phong phú. Sau một thời gian bán sách, ông chủ Khai Trí bắt đầu tự tổ chức biên soạn sách báo rồi phát hành, với những đầu sách được chính ông thực hiện được lựa chọn kỹ càng và phong phú, phù hợp với hầu hết các lứa tuổi, từ thiếu nhi cho đến trung niên, lão niên. Có thể nói “ông Khai Trí” (tên mà người ta thường gọi ông Nguyễn Hùng Trương) là một trong những người góp công lớn nhất trong việc “khai trí” cho người Việt thời thập niên 1950-60-70. Ngay từ khi mở nhà sách năm 1952 và chọn tên, hẳn là ông đã ấp ủ giấc mơ khai dân trí nên lấy tên đặt cho hiệu sách, và chỉ trong vài năm ông đã hiện thực hóa được điều đó.
Ông Nguyễn Hùng Trương sinh năm 1926 tại tỉnh Biên Hòa, ngày nay thuộc địa giới Thủ Đức. Thuở nhỏ ông thường nhịn ăn sáng, để dành tiền để mua sách báo đọc. Lên trung học, ông vào học trường Petrus Ký và mỗi cuối tuần phải đạp xe đạp về nhà vài chục cây số, đầu tuần trở lại học với số tiền gia đình cho đủ để chi tiêu dè sẻn. Niềm đam mê sách đối với ông mãnh liệt đến nỗi cứ chiều thứ 2 là ông dùng hết tiền đó để mua sách báo rồi nhịn ăn sáng nguyên tuần. Cũng nhờ mê sách mà ông dần dần bước vào lĩnh vực kinh doanh sách.
Quá trình từ một học sinh nghèo trở thành ông chủ tiệm sách từng là lớn bậc nhất Việt Nam được ông kể lại trên báo như sau: “Tôi mê sách từ hồi nhỏ, khi trưởng thành, niềm đam mê cũng lớn theo, trong nhà chung quanh tôi chỗ nào cũng sách là sách.
Tôi nhớ có một lần mấy anh bạn đồng môn đến nhờ tôi mua hộ các anh 5 cuốn sách về văn học Pháp. Tôi cũng đang cần một cuốn để lưu, vì cuốn đó rất hiếm, xuất bản tại Pháp, nên các nhà sách ở trong nước không có. Tôi bèn gửi thư cho nhà xuất bản xin mua 6 cuốn. Ông giám đốc nhà xuất bản gởi thư cho biết nếu tôi mua từ 10 cuốn trở lên thì sẽ được trừ 30% giá bìa. Nhẩm tính tôi thấy nếu mua luôn 10 cuốn thì giá tiền chẳng hơn 6 cuốn chưa chiết khấu là bao, nên đã mượn tiền gởi mua đủ 10 cuốn để được giảm giá. Sách gửi về, tôi đưa mấy anh bạn năm cuốn, tôi giữ 1 cuốn, còn 4 cuốn đem ra nhà sách để ký gởi. Tưởng là còn lâu mới bán được, ai dè gửi được 2-3 ngày tôi ra thăm chừng thì sách đã bán hết, ông chủ tiệm trả tiền và nói rằng nếu có sách gì cần bán thì cứ đem đến ký gởi…
Thấy bán hết số sách, vừa lời được một cuốn để đọc, vừa còn lại một số tiền kha khá, thế là tôi nảy ra ý định tìm các loại sách báo có giá trị, quý hiếm đặt mua ngay tại cơ sở rồi mang ra hiệu sách ký gởi. Tôi trở thành “nhà phát hành” nghiệp dư từ đó. Tiền lãi bán sách tôi ky cóp để dành, rồi lại tất tả đi làm thuê, dạy học, tất cả tiền kiếm được tôi dành dụm trong 4-5 năm, khi có vốn rồi tôi mới mở nhà sách Khai Trí vào năm 1952. Nếu không có niềm đam mê về sách báo, không có nghị lực và lòng quyết tâm thì tôi đã không thể có nhà sách Khai Trí như mọi người đã biết”.
Trước khi đủ vốn để mở một nhà sách lớn như Khai Trí, thời gian đầu ông khởi nghiệp bằng một chiếc xe đẩy bán sách dừng trước trường Chassesloup Laubat (nay là trường THPT Lê Quý Đôn). Là một người mê sách, tìm tòi mua sách đã nhiều năm, nên ông Khai Trí có khả năng chọn được nhiều loại sách hiếm, có giá trị, đặc biệt là phù hợp với người Việt Nam, phù hợp với thời điểm mà nhiều người cần tìm, cần mua. Đó là khả năng mà ít người có được giống như ông. Nhờ vậy mà sau nhiều năm cần mẫn thì ông Khai Trí cũng để dành được đủ vốn để mở một nhà sách lớn năm 1952.
Kể từ đó, cái tên Khai Trí đã gắn liền với cả cuộc đời của ông chủ hiệu sách, người ta quen gọi ông với cái tên là “ông Khai Trí” nên thậm chí có nhiều người quên mất tên thật của ông là Nguyễn Văn Trương (bút danh Nguyễn Hùng Trương). Suốt trong hơn 2 thập niên ở Sài Gòn, hiệu sách Khai Trí như là một trung tâm văn hoá của đất Sài Gòn, kinh doanh rất phát đạt và trở thành nhà sách lớn nhất Sài Gòn và toàn cõi Việt Nam chỉ sau một thời gian rất ngắn.
Để đạt được thành công lớn như vậy, có thể nói ông chủ Khai Trí đã có triết lý và mô hình kinh doanh đi trước thời đại và được hầu hết các cửa hiệu buôn hiện nay áp dụng, được kể lại như sau: “…hai căn nhà rộng thênh thang trên đại lộ Bonard của nhà sách Khai Trí luôn mở toang các cửa, sách được phân chia từng loại trưng bày rộng rãi trên các kệ sắt. Người mua tha hồ lấy xem, lựa chọn và dù khách mua hay không mua, khi ra về đều nhận được cái nghiêng đầu nhẹ nhàng và cụ cười cảm ơn rất thân tình, lịch sự của những cô nhân viên trẻ đẹp, mặc áo dài màu xanh dương thanh lịch.
Sách mua được nhân viên bao gói bằng loại giấy đặc biệt có in tên nhà sách và sách được đóng dấu tên của tiệm, nên nhà sách Khai Trí mau chóng được nổi tiếng, giới sinh viên học sinh, giới nhân sĩ trí thức, những người thích đọc sách ở các tỉnh phía Nam hầu như ai cũng từng nghe danh bảng hiệu Khai Trí”. Một điều nói lên cái tâm của ông Khai Trí là những cái ông làm cho thế hệ thiếu nhi của Sài Gòn năm xưa.
Trong nhà sách Khai Trí có một gian sách thiếu nhi, có sẵn băng ghế ngồi cho những đứa trẻ vào đọc thoả thích. Những đứa trẻ nghèo có thể đến gặp ông để được cho những tấm thiếp và được vào Khai Trí mua sách miễn phí. Ông Khai Trí còn chủ trương in tuần báo Thiếu Nhi (Chủ nhiệm: Nguyễn Hùng Trương, Chủ biên: Nhật Tiến). Về hình thức, trang bìa và trang cuối của tờ Thiếu Nhi lúc nào cũng được trình bày rất công phu, dùng kỹ thuật in offset, một kỹ thuật tân tiến (và cũng đắt tiền) nhất thời bấy giờ. Trang bìa thường in hình vẽ của họa sĩ Vi-Vi về các đề tài khác nhau.
Sau đây, xin chép lại một câu chuyện khác để nói lên cái tâm của ông Nguyễn Hùng Trương trong việc kinh doanh, cũng đồng thời là công việc “khai trí”: Vào khoảng năm 1960, báo chí đăng tin về một câu học sinh trường trung học danh tiếng là Petrus Ký chừng 14-15 tuổi bị bắt quả tang ăn cắp sách ở nhà sách Khai Trí và cách xử lý đi vào lòng người của ông chủ Nguyễn Hùng Trương.
Câu chuyện như sau: Một buổi sáng cậu học sinh này cứ lang thang mở coi hết cuốn này đến cuốn khác ở các giá sách tiếng Pháp. Việc lấm lét nhìn tới nhìn lui của cậu bé khiến nhân viên trông coi khu sách tiếng Pháp nghi ngờ. Lúc cậu đi ra, họ giữ lại, sờ ngực áo cậu và lôi ra một cuốn Toán Hình học và Đại số của Réunion de Professeurs rất quý.
Cậu học sinh sợ hãi khi nghe rằng sẽ bị báo cảnh sát, nên khóc lóc van xin nhân viên thu ngân: – Lạy chị, nhà em nghèo không có tiền mua sách, chị nói với chú ấy tha cho em đừng gọi cảnh sát… Cậu bé khóc quá khiến cô thâu ngân viên cũng thấy mủi lòng: – Ba má em làm gì mà nghèo? – Ba em không còn, má em quét chợ An Đông… – Mẹ quét chợ An Đông mà con học Pétrus Ký? Em học đến đâu rồi? – Dạ thưa quatrième année (lớp tư). Chị tha cho em, nếu cảnh sát bắt, đưa giấy về trường em bị đuổi học tội nghiệp má em… Nói rồi cậu bé khóc nấc. Lúc đó có một ông khách lớn tuổi đã theo dõi câu chuyện từ đầu đến cuối, đến nói: – Thôi được, cuốn sách giá bao nhiêu để tôi trả tiền. Học trò nghèo mà, lấy một cuốn sách, lỡ bị đuổi học tội nghiệp… Trước lời đề nghị đó, cô thu nhân lúng túng chưa biết giải quyết thế nào thì đúng lúc đó ông Nguyễn Hùng Trương đi từ ngoài vô.
Thấy chuyện lạ, ông dừng lại hỏi chuyện gì. Cô thu ngân viên thuật lại sự việc. Ông Khai Trí cầm cuốn sách lên coi sơ qua rồi nói với ông khách: – Phải học trò giỏi mới dùng tới cuốn sách này chứ kém không dùng tới. Cám ơn lòng tốt của ông nhưng để tôi tặng cậu ta, không lấy tiền và sẽ còn giúp cậu ta thêm nữa… Ông đưa cuốn sách cho cậu bé, thân mật vỗ vai khuyên cậu cố gắng học hành rồi lấy tấm danh thiếp, viết vài chữ, ký tên và đưa cho cậu: – Từ nay hễ cần sách gì cháu cứ đem danh thiếp này đến đưa cho ông quản lý hay cô thâu ngân, cô ấy sẽ lấy cho cháu. Ngày trước bác cũng là học sinh trường Pétrus Ký mà… Ông bắt tay, cám ơn ông khách lần nữa rồi đi vào trong.
Ba năm sau, cậu bé nọ thi đậu xong Tú tài phần II, được học bổng du học nước ngoài.
Ông chủ Khai Trí thành công với nghề kinh doanh sách, trước tiên là vì ông rất mê sách. Việc một người làm đúng đam mê của mình, làm bằng cái tâm và cái tầm khó ai bì kịp nên việc đạt được thành công lớn là điều hiển nhiên. Tuy nhiên những thành tựu cả đời đó của ông bị sụp đổ chỉ sau hơn 20 năm, cùng chung số phận với cả miền Nam, làm cho nhiều người phải xót xa.
Sau tháng 4 năm 1975, nhà sách phải đóng cửa, rồi 1 năm sau đó, toàn bộ sách giá trị mà ông đã dành tâm huyết cả đời để thực hiện đã bị đốt vì mang tội truyền bá văn hoá phẩm đồi truỵ. Bản thân ông Nguyễn Hùng Trương cũng bị đi tù.
Năm 1991, ông Nguyễn Hùng Trương được con bảo lãnh sang Mỹ định cư. Tại hải ngoại, ông rất ngạc nhiên khi thấy tất cả những đầu sách của Khai Trí thực hiện trước năm 1975 bị người ta tái bản rồi phát hành, bán sách thu lợi một cách công khai, vi phạm bản quyền của ông một cách nghiêm trọng. Khi đó ông Nguyễn Hùng Trương bị thiếu cả vốn lẫn nhân lực để gầy dựng lại Khai Trí tại nước ngoài, lại bị thất vọng khi thấy 90% sách của mình đang bị in lậu tại đây, nên ông quyết định hồi cư về nước chỉ sau 5 năm.
Những năm cuối đời, giường ngủ của ông vẫn chất đầy sách Năm 1996, khi nghe nói nhà nước Việt Nam đang có chủ trương trả lại nhà cửa đã tịch thu sau năm 1975 nên ông Khai Trí về, đề nghị nhà nước trả lại cơ sở cho ông, cũng như xin lại 1 phần sở hữu nhà sách đường Lê Lợi, nhưng không thành.
Những gì ông nhận được chỉ là 1 ngôi nhà cũ được xây từ thập niên 1930 trên đường Phan Thanh Giản (nay là Điện Biên Phủ). Ông sống tại đây cho đến khi qua đời năm năm 2005, hưởng thọ 80 tuổi. Nguyện vọng của gia đình là tiền phúng điếu sẽ tặng cho quỹ từ thiện thành phố.
Trong cuốn sách “Truyện Một Tâm Hồn” do Thánh nữ Têrêsa viết, Kim Thiếu dịch, có đoạn: “Một chị kia hồ nghi lòng nhẫn nại chịu khó của Têrêsa, vào thăm thấy dung nhan Người tươi tỉnh niềm nở lạ lùng, chị muốn biết duyên cớ vì sao. Trinh nữ đã trả lời: “Em vui vẻ vì trong mình đang phải đau đớn lắm em vẫn phải cố gắng yêuquí sự đau khổ và tiếp nhận đau khổ cách niềm nở tươi tỉnh” (trang 311).
Starship của SpaceX đã sẵn sàng cho chuyến bay, ảnh của SpaceX
SpaceX sẽ phóng tên lửa Starship khổng lồ lần thứ ba vào ngày 14 tháng 3, sau hai lần thử nghiệm chỉ thành công một phần. Đây là tất cả mọi thứ bạn cần biết về Starship.
Phi thuyền Starship là gì?
Starship là tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo. Nó dài 121 mét và tầng phóng có thể tái sử dụng của nó có thể hạ cánh an toàn sau khi thực hiện giai đoạn bay thứ hai ở độ cao hơn 70 km. Giai đoạn thứ hai đó cũng có thể tái sử dụng, nhằm mục đích biến Starship trở thành một phương tiện đáng tin cậy, giá cả phải chăng có khả năng quay vòng và khởi động lại nhanh chóng. Mục đích cuối cùng của dự án là đưa con người lên mặt trăng và sau đó là sao Hỏa .
Tàu SpaceX Starship cất cánh từ bệ phóng trong chuyến bay thử nghiệm từ Starbase ở Boca Chica, Texas, vào ngày 20 tháng 4 năm 2023.
Lần ra mắt này, SpaceX có tham vọng cao nhất cho đến nay. SpaceX đang đặt mục tiêu thực hiện thành công giai đoạn phóng đầu tiên và giai đoạn thứ hai, đưa Starship vào không gian, nơi nó sẽ mở và đóng van tải trọng của mình như một cuộc thử nghiệm cho việc chuyển nhiên liệu từ thùng chứa này sang thùng khác. Đây là bước đầu tiên hướng tới việc tiếp nhiên liệu trên không gian lần cuối cho một Starship bởi một chiếc phi thuyền tiếp liệu khác – điều này sẽ rất quan trọng đối với các sứ mệnh phi hành viễn thám. Sau đó, Starship sẽ thử nghiệm việc khởi động lại động cơ phản lực của nó để tái nhập trở lại, bay về bầu khí quyển Trái đất một cách có kiểm soát.Lần phóng này sẽ đi theo một quỹ đạo mới, giai đoạn thứ hai, tầng đầu của hỏa tiễn Starship sẽ rơi xuống Ấn Độ Dương. Mặc dù nó được thiết kế để trở thành một chiếc tàu có thể đáp xuống bệ phóng và để tái sử dụng, nhưng sứ mệnh lần này nhằm mục đích khiến nó hạ cánh từ từ, có điều khiển, rơi xuống trên đại dương thay vì trên đất liền hoặc đáp xuống boong tàu. Điều này dễ dàng và an toàn hơn ở giai đoạn đang phát triển này.Đây sẽ là lần phóng thứ ba của tên lửa cao gần 400 feet.Chuyến bay đầu tiên của tên lửa đẩy vào tháng 4 năm ngoái đã kết thúc với việc tên lửa phát nổ trong màn trình diễn rực lửa vài phút sau khi cất cánh. Lần phóng Starship thứ hai vào tháng 11 đã đạt được một số cột mốc quan trọng, bao gồm việc tách tàu tăng áp giai đoạn đầu được gọi là Super Heavy và tàu vũ trụ Starship giai đoạn trên, nhưng cuối cùng công ty đã mất liên lạc với phương tiện này .
So sánh kích thước lớn nhất của Starship với các hỏa tiển trước nó
Video Chuyến thử nghiệm trước đây của Starship vào ngày 18-11-2023.
Công ty khởi nghiệp của Lundstrom, Radia, có trụ sở tại Boulder, Colo., đã giữ kín thiết kế này trong nhiều năm. Bây giờ, họ cho biết WindRunner đã đi được hơn nửa chặng đường dài 8 năm mà họ ước tính sẽ mất để thiết kế, chế tạo và chứng nhận máy bay để chuyên chở cánh quạt gió khổng lồ này.
Lundstrom thành lập Radia vào năm 2016 khi ông tìm cách kết hợp ngành hàng không vũ trụ với quá trình chuyển đổi năng lượng khi ông đọc được rằng việc cung cấp những lưỡi cánh quạt khó sử dụng là một trong những công việc hậu cần khó khăn nhất trong ngành kinh doanh năng lượng.
WindRunner sẽ là máy bay lớn nhất xét theo chiều dài và khối lượng hàng hóa nếu được hoàn thành. ẢNH: RADIA INC.
Những cánh quạt gió có kích thước lớn cho điện gió đặt ngoài khơi ngày nay không thể sử dụng dễ dàng trên đất liền vì chúng không thể di chuyển bằng đường sắt hoặc xe tải. Chúng quá lớn để có thể rẽ ở hầu hết các góc và quá rộng để có thể chui qua cầu và đèn giao thông. Vận chuyển chúng ra nước ngoài cần có tàu chuyên dụng.
Theo PitchBook, Công ty khởi nghiệp Radia đã huy động được 104 triệu USD và được định giá 1 tỷ USD. Nhân viên và cố vấn bao gồm các giám đốc điều hành hiện tại và trước đây từng làm việc tại Boeing, , Cục Hàng không Liên bang, các nhà phát triển tiện ích và năng lượng tái tạo.
Những người ủng hộ cho dự án của Radia bao gồm gã khổng lồ dầu mỏ ConocoPhillips và các công ty liên doanh Caruso Ventures, Capital Factory và Good Growth Capital.
Cựu Bộ trưởng Năng lượng Ernest Moniz , thành viên ban cố vấn của Radia, cho biết các công ty điện lực đang tăng dự báo nhu cầu của họ dựa theo những yếu tố rất lớn. Việc sử dụng điện đang tăng mạnh do điện khí hóa giao thông và sưởi ấm trên khắp nước Mỹ, cộng với sự bùng nổ trong sản xuất và các trung tâm dữ liệu cho trí tuệ nhân tạo.
Theo PitchBook, Công ty Radia đã huy động được 104 triệu USD và được định giá 1 tỷ USD. ẢNH: RADIA, INC.
Lundstrom có kế hoạch cung cấp cánh quạt cho các nhà phát triển dự án gió và trong một số trường hợp, tự mình phát triển các dự án ở giai đoạn đầu, mặc dù họ không có kế hoạch sở hữu hoặc vận hành các địa điểm này.
Máy bay WindRunner bao gồm bánh lốp cao ngang vai và có khả năng hạ cánh trên đường băng dài 6.000 foot đầy đất, cần được xây dựng cho từng dự án. Lundstrom cho biết các dự án sẽ bao gồm khoảng 25 tuabin siêu lớn cho điện gió ở trên bờ mà ông dự kiến sẽ mang lại lợi nhuận. Khách hàng đầu tiên của Radia là một nhà sản xuất điện độc lập lớn đã mua một dự án công suất 1 gigawatt ở Nevada.
Lớn hơn là tốt hơn trong điện gió. Cánh quạt lớn hơn có thể thu được nhiều gió hơn, trong khi các tháp cao hơn đặt cánh quạt ở nơi có gió ổn định hơn. Nó bổ sung nhiều điện hơn trong nhiều giờ hơn trong ngày, ngay cả ở những khu vực có tốc độ gió trung bình thấp hơn. Radia ước tính các tuabin lớn hơn có thể giảm chi phí năng lượng tới 35% và tăng tính ổn định của quá trình phát điện lên 20% so với các tuabin trên bờ hiện nay.
Gió cung cấp khoảng 10% sản lượng điện quy mô lớn ở Mỹ vào năm 2022. Đây là nguồn sản xuất điện chính ở miền trung đất nước, đặc biệt là ở Iowa, Illinois, Texas, Oklahoma và Kansas.
Jesse Jenkins , giáo sư tại Đại học Princeton, người đã thực hiện nghiên cứu cho Radia với tư cách là cố vấn , cho biết các cánh quạt lớn hơn được gắn vào các tòa tháp cao hơn sẽ khiến sức gió trở nên mạnh hơn ở mọi nơi, đồng thời giúp Hoa Kỳ có khả năng phát triển gió tốt hơn. Nhưng những tòa tháp lớn hơn sẽ được nhiều người nhìn thấy hơn, điều này có thể gây ra sự phản đối của cộng đồng . Jenkins nói: “Dấu hỏi lớn nhất là giấy phép đồng thuận trong xã hội và khả năng chấp nhận của xã hội.
Theo Hiệp hội Năng lượng Sạch Hoa Kỳ, năm ngoái là năm chậm nhất trong việc lắp đặt hệ thống năng lượng gió mới trong một thập kỷ khi các dự án phải đối mặt với các vấn đề như sự không chắc chắn về chính sách và các rào cản về địa điểm. Các nhà sản xuất đã phải đối mặt với các vấn đề về độ tin cậy đối với các sản phẩm lớn nhất của họ, chủ yếu xuất phát từ vấn đề kiểm soát chất lượng.
Lundstrom cho biết WindRunner sẽ sử dụng các công nghệ và thành phần hiện có quen thuộc với các cơ quan quản lý, có sẵn thông qua chuỗi cung ứng hàng không vũ trụ hiện có. Công ty sẽ sử dụng các nhà sản xuất máy bay để chế tạo máy bay.
Rachel Kelley , cựu giám đốc kỹ thuật của Boeing và phó chủ tịch phát triển máy bay của Radia, cho biết mục tiêu của thiết kế máy bay là “Không làm gì mới cả”.
Nếu việc chế tạo một chiếc máy bay mới nghe có vẻ cực đoan, Kelley cho biết các biện pháp khác để di chuyển những cánh quạt lớn là không thực tế. Khí cầu không thể hạ cánh trong điều kiện có gió. Máy bay trực thăng đắt hơn máy bay và việc bay với một cánh quạt lủng lẳng được thiết kế để đón gió sẽ tỏ ra phức tạp và nguy hiểm. Bỏ qua hoàn toàn vấn đề hậu cần và xây dựng cơ sở sản xuất di động tại chỗ sẽ đòi hỏi những công trình tạm thời lớn như sân bóng đá.
Máy bay sẽ có thể lắp một cánh quạt lớn, có kích thước cho loại điện gió ngoài khơi trong một chuyến bay hoặc có thể mang tối đa bốn cánh quạt ngắn hơn. Lundstrom cũng cho rằng nó còn có những ứng dụng khác để di chuyển các thiết bị lớn cho ngành quân sự hoặc dầu khí.
