Tôi từng có dịp găp cô Nguyễn Thuý Hạnh cách đây khá nhiều năm, khi tôi mới bắt đầu bào chữa cho những người bất đồng chính kiến.
Ban đầu, tôi gọi cô là chị giống như những người khác; sau đó cô đề nghị, đừng gọi là chị, gọi là cô đi, cháu chỉ ngang tuổi của con cô thôi. Và từ đó, tôi đổi cách xưng hô với cô Hạnh.
Cô Hạnh là người hiền lành, nhẹ nhàng nhưng ẩn sau dáng vẻ yếu mềm là sự mạnh mẽ, kiên định. Mấy năm trước, cô nói với tôi, khi nào cô bị bắt, cháu bảo vệ cô nhé. Chỉ cần 1 luật sư cho đỡ tốn tiền. Tôi cười trừ cho qua và nói người ta bắt cô làm gì chứ…
Nhưng rồi cô Hạnh bị bắt thật. Trước khi bị bắt khoảng 1 tuần, cô có qua văn phòng tôi ký giấy mời luật sư để tôi giúp cô yêu cầu gỡ phong tỏa tài khoản ngân hàng; đồng thời cô cũng ký luôn giấy mời luật sư phòng khi cô gặp chuyện bất ngờ; không biết có phải vì cô có linh cảm gì trước hay không.
Chỉ sau khi tôi ký đơn yêu cầu và gửi đi mấy ngày, người ta bắt cô Hạnh. Không biết có phải tại tôi, tại yêu cầu của tôi mà cô ấy bị bắt đi nhanh hơn không nữa. Hôm cô Hạnh tới văn phòng, tôi có nói là sắp tới cháu sẽ giảm bớt các vụ án “nhạy cảm” để tập trung vào làm kinh tế vì sau mấy năm làm án này, khách hàng khác sợ cháu bỏ đi hết; có khách thân thiết lạy sống lạy chết là thôi làm án chính trị đi để giúp đỡ họ và làm giàu…; tuy nhiên, nếu cô bị bắt thật, cháu sẽ có mặt ngay.
Dù rằng luôn nhắc nhở mình, không để cảm xúc lấn át. Tình cảm và trách nhiệm của người luật sư phải là rất rõ ràng, không được đánh đồng. Thế nhưng, tôi cảm nhận sự ấm áp, chân tình từ cô Hạnh. Tôi không nói ra nhưng trong tâm tôi, tôi coi cô như mẹ tôi vậy. Tôi nghĩ rằng, người như cô ấy không đáng bị bắt, không nên bị bắt, cô ấy không nguy hiểm tới mức như người ta đồn đoán, suy diễn. Có vẻ như đang khan hiếm dần những người muốn bắt, cần bắt nên rồi đây, có lúc phải bắt “ép”, kiểu như ta đi hái trái non.
Việc bắt cô Hạnh càng làm cho người ta nhìn thấy rõ, làm việc tốt trong xã hội này không phải là chuyện dễ, nhất là khi mà việc đó không thuận theo ý chí của những người cầm quyền. Ranh giới giữa người tốt và người vi phạm pháp luật rất mong manh và người ta có thể “xử lý” bất kỳ lúc nào họ muốn.
Dân trí hiện nay không còn kém như xưa. Người dân hiểu hết nhưng chỉ vì an phận, vì hèn nên họ không dám lên tiếng mà thôi. Đa số những người bất đồng chính kiến, họ không sợ tù tội như những ông quan chức tham lam, họ chỉ sợ họ hèn hoặc họ không được thể hiện suy nghĩ của mình tại toà chứ không sợ số năm tù mà mình sẽ bị tuyên.
Thế nên, để giảm thiểu sự mâu thuẫn trong xã hội, đã đến lúc nhà nước này cần thẳng thắn nhìn nhận vấn đề, thẳng thắn đối thoại, lắng nghe phản biện từ người dân thay vì tìm cách ngăn cản, đấu tố hay bắt bớ họ, đúng như tinh thần mà tân thủ tướng Phạm Minh Chính đã phát biểu trong phiên họp Chính phủ đầu tiên ngày 15/4/2021, sau khi Quốc hội kiện toàn nhân sự.
Và cũng đã đến lúc cần định nghĩa đúng từ “an ninh quốc gia” trong Bộ luật Hình sự để tránh trường hợp hiểu và áp dụng các quy định của pháp luật một tuỳ nghi tới mức tuỳ tiện..
Từ Điển Thành Ngữ Tiếng Việt giải thích “khôn ba năm dại một giờ” như sau: “Chỉ sơ suất một chút mà phải gánh chịu hậu quả nặng nề; người phụ nữ khôn ngoan, đứng đắn chỉ vì nhẹ dạ cả tin trong chốc lát mà đánh mất cái quý giá nhất của đời người… Ý nói chỉ sơ suất một chút mà khổ cả đời; người phụ nữ khôn ngoan, đứng đắn nhưng vì nhẹ dạ trong chốc lát mà trót dại, mắc sai lầm trong quan hệ (nam nữ…).”
Mắc mớ gì mà “khổ cả đời,” hả Trời! “Nhẹ dạ trong chốc lát” thì đã làm sao? Chuyện nhỏ như con thỏ thôi mà. Đêm rồi lỡ ham vui chút xíu thì sáng bữa sau nuốt một hai viên morning after pills là kể như xong. Loại thuốc này bán hà rầm, không cần toa bác sỹ, và rẻ rề hà!
Thể lý là như thế. Còn về mặt đạo lý cũng vậy, cũng không có gì nghiêm trọng ráo trọi, theo như quan niệm từ xưa của người dân Việt: Lẳng lơ thì cũng chẳng mòn/ Chính chuyên cũng chẳng sơn son để thờ.
Ấy thế nhưng đàn ông mà chuyên chính, độc tài, và ham mê quyền lực quá độ thì chỉ cần dại một phút (hay một giây) thôi là cả sự nghiệp kể như … đi đứt. Sự xốc nổi của Putin trong “chiến dịch quân sự đặc biệt” vừa qua là một thí dụ điển hình cho kiểu dại dột này.
Thiên hạ – bỗng nhiên – nhận diện được một con “ngáo ộp” mà lâu nay họ vẫn ngỡ là người hùng của nước Nga, và khả năng tác chiến (vô cùng giới hạn) của lực lượng quân đội ở xứ sở này, cùng với rất nhiều lời dè bỉu. Bởi nhiều quá nên xin phép chỉ ghi lại năm ba, theo thứ tự alphabétique:
Lê Khắc Ái: “Ở Nga, người ta bắt đầu nhận ra rằng đội quân ‘ngầu’ của họ là fake: “Đó là một cú sốc đối với họ.”
Trần Khánh Ân: “Hiện nay, một trong những lý do mà các quan sát viên nhấn mạnh đó là sự lúng túng về việc tiếp liệu cho đoàn quân tại Ukraine và có thể không thể tiếp liệu được nữa, đồ ăn của lính Nga là đồ ăn hết hạn, có những người lính trên đường hành quân đã tự phá hỏng phương tiện của mình.”
Ngô Nhân Dụng: “Bao lâu nay ông Putin vẫn làm cho thế giới tưởng rằng ông chỉ huy một quân đội hùng mạnh, cuộc kháng chiến của dân Ukraine cho thấy đạo quân của Putin quá yếu… Khi cuộc chiến chấm dứt, Vladimir Putin sẽ hiện nguyên hình là một người hùng làm bằng giấy, hay bằng rơm theo lối nói của người Việt. Sẽ đến ngày anh hùng rơm phải ra tòa vì tội ác chiến tranh.”
Văn Phạm Hùng: “Té ra NGA chỉ là cường quốc quân sự hạng 2 đểu mà thôi.”
Lưu Thủy Hương: “Cuộc chiến ở Ukraine phơi bày một sự thật tệ hại: Nạn tham nhũng đã hủy hoại thực lực của quân đội Nga.”
Mạnh Kim: “… những gì đang diễn ra cho thấy hình ảnh có phần nhếch nhác của quân đội Nga như đang chứng kiến là kết quả tất yếu của ‘tiến trình’ tham nhũng qui mô và kéo dài.”
Những lời chê trách của quí vị thức giả thượng dẫn khiến tôi liên tưởng đến một siêu cường (khác) tai tiếng hơn nhiều:
Muốn biết “quân đội Trung Quốc cam kết tiếp tục chống tham nhũng” có hiệu quả ra sao thì cứ thử “xúi” Tập Cận Bình tấn công Đài Loan xem có dám không? Hổng dám là cái chắc sau khi thấy tấm gương bồng bột và dại dột của Putin. Chả phải vô cớ mà TT Đài Loan, Thái Anh Văn, lạc quan tuyên bố: “Nhìn Ukraine kháng cự với quân Nga, chúng ta càng thêm tin tưởng vào khả năng của chính mình.”
Thế còn “nhỡ” Trung Cộng lại muốn “dậy” cho Việt Cộng thêm “một bài học” nữa, như hồi 1979 thì sao?
Chả có “trăng sao” gì đâu mà lo. Hôm 5 tháng 2 năm 2014, South China Morning Post cho biết hơn 70 phần trăm quân nhân Tầu hiện nay là con một, và đặt câu hỏi: “Liệu họ có quá yếu đuối để đáp ứng được tham vọng quân sự của Bắc kinh không? Soldiers of the one-child era: are they too weak to fulfill Beijing’s military ambitions?
Câu trả lời có thể tìm được, cùng ngày, trên trang mạng Quartz: “Lính thuộc thế hệ một con hèn yếu không có tinh thần chiến đấu. Soldiers from the one-child generations are wimps who have absolutely no fighting spirit.”
Dù Việt Nam không theo “chính sách một con” nhưng đám bộ đội cụ Hồ hiện nay (xem chừng) cũng chả mạnh mẽ gì hơn thế. Họ bị bắt vào quân ngũ để nuôi lợn và trồng rau, chứ có được huấn luyện gì về quân sự đâu. Bởi thế, bây giờ mà đụng trận và nghe hô “xung phong” thì lính ta (và lính Tầu) đều vứt súng và bỏ chạy là cái chắc!
Tôi đi lính năm 1990, thời thế lúc đó thay đổi nhiều. Biên giới Tây Nam người ta đã rút quân về, biên giới phía Bắc đã quan hệ bình thường. Thời của làm ăn kinh tế, các sĩ quan quân đội tận dụng chúng tôi để làm kinh tế cho họ. Đám lính chúng tôi đi đào mương, đào móng nhà, phụ hồ…rặt toàn công việc dùng đến sức lao động thô sơ. Bữa ăn chỉ có rau kho, rau nấu và một hay may lắm là hai miếng thịt to bằng đốt ngón tay út… Lúc cầm giấy ra quân về nhà, bố tôi xem tờ giấy đục lỗ nói.
– Có tờ giấy mà 2 chỉ vàng.
Tôi ngạc nhiên hỏi bố vàng nào. Bố tôi mới kể là lúc tôi và các bạn trốn, đơn vị cũng đến nhà tìm. Bố tôi có nói nhỏ ông cán bộ quân lực liệu lo cho tôi. Ông ấy nhận lời. Hôm tôi lên làm phục vụ cho cán bộ quân lực được vài hôm. Ông quân lực đến nhà báo cho bố tôi biết là đã lo tôi như vậy, vài tháng nữa sẽ cho tôi về nhà. Khi nào có giấy ra quân vào lĩnh. Lúc tôi về nhà là bố tôi đưa ông một chỉ vàng, khi ông gọi tôi vào lấy giấy ra quân là đã cầm của bố tôi một chỉ vàng nữa.
Ngoài việc “ăn không từ một thứ gì,” đám tướng lãnh VN – hiện nay – còn rất “tâm tư” về một vấn đề “thiết thân” khác nữa: sinh hoạt tình dục. SBTN cho hay:
Tướng quân đội CSVN trao đổi thuốc kích dục trong trụ sở quốc hội. Báo mạng VietNamNet trong nước là cơ quan truyền thông đầu tiên đăng bức ảnh đại tướng Ngô Xuân Lịch, đương kim bộ trưởng Bộ Quốc Phòng CSVN, và thượng tướng Võ Trọng Việt, đương kim chủ tịch Ủy Ban Quốc Phòng Và Và An Ninh của Quốc Hội, trao tay nhau một chiếc hộp màu đen bọc giấy bóng.
Dư luận trên mạng xã hội lập tức chú ý tới bức ảnh này, vì khi được phóng lớn, chiếc hộp màu đen này không là gì khác hơn loại thuốc Ottopin xuất xứ từ Nhật Bản, có tác dụng cường dương và trị yếu sinh lý cho nam giới. Báo VietNamNet sau đó đã phải cắt bỏ phần ảnh liên quan đến hộp thuốc, nhưng các blogger Việt Nam đã kịp lưu lại ảnh gốc.
Giới lãnh đạo không chỉ yếu về sinh lý mà còn (rất) yếu về tâm lý nữa. Bí Thư Quân Ủy Trung Ương Nguyễn Phú Trọng đã đi vào lịch sử bằng một câu nói để đời: “Nếu để xảy ra đụng độ gì thì tình hình bây giờ bất ổn thế nào, chúng ta có ngồi đây mà bàn việc tổ chức đại hội Đảng được không?”
Cầu an là tâm lý phổ biến của nhân loại chứ chả riêng gì ông Tổng Bí Thư. Nhờ thế nên Vladimir Putin và Tập Cận Bình mới có cơ hội diễu võ dương oai, và lăm le muốn lấn lướt thiên hạ cho mãi đến nay. Nay thì ai cũng biết hình ảnh Gấu Nga (dữ dằn) chỉ là sản phẩm của tuyên truyền và Cọp Tầu (vằn vện) chỉ là cọp giấy mà thôi, trừ đám dân Ba Đình Hà Nội.
Con Người phải bị nộp vào tay phường tội lỗi, và bị đóng đinh vào thập giá, rồi ngày thứ ba sống lại.”
Chúc bạn và gia đình một ngày bình an trong Tình Yêu mạnh hơn sự chết của Thiên Chúa nhé.
Cha Vương
Thứ 7: 16/04/2022
TIN MỪNG: Đang lúc các bà sợ hãi, cúi gầm xuống đất, thì hai người kia nói: “Sao các bà lại tìm Người Sống ở giữa kẻ chết? Người không còn đây nữa, nhưng đã trỗi dậy rồi. Hãy nhớ lại điều Người đã nói với các bà hồi còn ở Ga-li-lê, là Con Người phải bị nộp vào tay phường tội lỗi, và bị đóng đinh vào thập giá, rồi ngày thứ ba sống lại.” (Lc 24:5-7)
SUY NIỆM: Mấy ngày qua bạn suy niệm 7 lưỡi gươm đâm vào tim Mẹ, bạn đã cảm nhận được những khoảnh khắc đau buồn của Mẹ Maria khi theo Con mình trên đường tới pháp trường, chứng kiến con bị đóng đinh, và đứng dưới chân thập giá để nhìn người ta dùng đòng đâm thấu trái tim của con bà, rồi đau đớn ôm lấy xác con trong vòng tay của mình.
Hôm nay là Thứ 7 Thánh. Trọng tâm suy niệm và cầu nguyện của ngày hôm nay là “sống trong thinh lặng và mong đợi”. Thiết tưởng rằng bạn đã có một lần tham dự buổi canh thức cầu nguyện của người quá cố. Người đó có thể là người thân yêu của bạn mới qua đời.
Cảnh thinh lặng và mong đợi nói lên mối chân tình sâu đậm trong niềm tin vào Đức Kitô sống lại từ cõi chết. Chính trong tình yêu này mà tất cả những người tin vào “xác loài người ngày sau sống lại; tôi tin hằng sống vậy” có được mối dây liên hệ thắm thiết đang nối kết trong một không gian thinh lặng tràn đầy sức mạnh của đức tin.
Vậy hôm nay mình mời bạn hãy ôn lại những khoảnh khắc đó để xin Chúa tăng thêm niềm tin cho bạn nhé.
LẮNG NGHE: Nếu chúng ta đã cùng chết với Đức Ki-tô, chúng ta cũng sẽ cùng sống với Người: đó là niềm tin của chúng ta. Thật vậy, chúng ta biết rằng: một khi Đức Ki-tô đã sống lại từ cõi chết, thì không bao giờ Người chết nữa, cái chết chẳng còn quyền chi đối với Người. (Rm 6:8-9)
CẦU NGUYỆN: Lạy Chúa, xin mở mắt con để con nhìn thấy những điều trong chiều sâu của đức tin đó là bên kia thân xác bầm dập, bên kia nơi an táng và tảng đá che giấu Chúa Giêsu là sự sống và niềm vui phục sinh mà Chúa hứa ban cho những ai tin vào Chúa. Lạy Chúa xin tăng thêm niềm tin cho con và đừng để con nao núng trước cảnh hư nát mau qua của thế gian này.
THỰC HÀNH: Làm một việc hy sinh trong ngày hôm nay để cầu nguyện cho các Anh Chị Em tân tòng nhé.
Một chi tiết nhỏ trong trình thuật thương khó của Thánh sử Gioan đáng chúng ta lưu ý: ngôi mộ Chúa Giêsu được an táng là một ngôi mộ mượn của người khác. Tác giả viết như sau: “Nơi Đức Giêsu bị đóng đinh có một thửa vườn, và trong vườn, có một ngôi mộ còn mới, chưa chôn cất ai.” Thánh sử rất cẩn thận và chi tiết, khi nói đến một ngôi mộ mới, lại còn nhắc thêm: “chưa chôn cất ai.” Sự kiện Chúa Giêsu được an táng trong ngôi mộ mượn của người khác diễn tả sự nghèo khó đến tột cùng của Con Thiên Chúa làm người. Khi trút hơi thở cuối cùng trên thập giá, Chúa không có đến một mảnh vải che thân. Hơn thế nữa, những kỳ lão, biệt phái và người dân thành Giêrusalem đi qua còn buông lời chế diễu Người. Trên thập giá, Người trở nên người nghèo hơn hết trong số những người nghèo. Không chỉ nghèo về vật chất, khái niệm “nghèo” còn được thể hiện qua sự tín trung và phó thác nơi Chúa Cha: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha” (Lc 23,46).
Việc Chúa Giêsu được an táng trong một ngôi mộ mượn, cũng cho chúng ta thấy một góc cạnh khác của mạc khải. Thông thường, khi ta mượn của ai cái gì, ta chỉ dùng tạm, sau đó trả lại cho người có quyền sở hữu. Đức Giêsu được an táng trong ngôi mộ mượn, và Người cũng chỉ ở đó một thời gian ngắn. Đến ngày thứ ba, Người đã phục sinh, vinh quang sáng láng bước ra khỏi mồ. Ngôi mộ này chỉ là mượn. Điều này làm chúng ta liên tưởng tới con lừa Chúa cưỡi khi tiến vào thành Giêrusalem, cũng là con lừa đi mượn (x Lc 19,28-34). Phòng tiệc ly nơi Chúa mừng lễ Vượt Qua cũng là phòng đi mượn (x. Lc 22,7-13). Thân xác của Người không nằm yên trong mồ tối và chịu hư nát do tác động của thời gian. Ngôi mộ mượn ấy chỉ là điểm tạm dừng, chỉ là thời gian lắng đọng để giúp chúng ta suy tư về sự chết và sự sống nơi Thiên Chúa cũng như nơi con người. Đức Giêsu phục sinh đã chứng minh với chúng ta quyền năng Thiên Chúa nơi kiếp sống nhân sinh. Giây phút Chúa sống lại là một thời khắc quan trọng của lịch sử. Đó cũng là một điều phi thường của đức tin.
Trong sự chết và sự phục sinh của Đức Giêsu, sự sống đã chiến thắng sự chết. Khi bị bắt ở vườn Cây Dầu, Chúa Giêsu đã nói với những người lính Do Thái: “Đây là giờ của các ông, là thời của quyền lực tối tăm” (Lc 22,53). Những gì xảy ra liên tiếp sau đó, cho thấy có vẻ như quyền lực tối tăm đã chiến thắng. Những kinh sư và người biệt phái, thậm chí cả thày Thượng tế, đều hả hê trước cái chết của Chúa Giêsu, vì họ đã diệt được một đối thủ. Đối thủ này dám lên án họ với những lời lẽ gay gắt. Sự phục sinh của Chúa đã đảo ngược tình thế. Sự sống đã chiến thắng sự chết. Đức Giêsu đã sống lại như Người đã nói trước đó. Cái chết và quyền lực của tối tăm đã thất bại. Sau này, thánh Phaolô đã mạnh dạn thách thức: “Hỡi tử thần, đâu là chiến thắng của ngươi? Hỡi tử thần, đâu là nọc độc của ngươi?” (1 Cr 15,55).
Trong sự chết và sự phục sinh của Đức Giêsu, sự thiện đã chiến thắng sự ác. Trước những lời vu khống của một số kỳ lão Do Thái, trước sự hành hạ phỉ nhổ của quân lính Rôma, Chúa Giêsu vẫn khiêm nhường đón nhận. Người không dùng bạo lực để đối lại với bạo lực. Người như con chiên hiền lành bị đem đi xén lông. Chúa Giêsu là nạn nhân của bạo lực, của ghen ghét và hận thù. Cái chết trên thập giá và nhất là lời Chúa Giêsu cầu nguyện xin Chúa Cha tha thứ cho những kẻ giết mình chính là sự chiến thắng của sự thiện trên sự ác. Qua cái chết trên thập giá, Chúa nói với chúng ta: ở đời này, không phải lúc nào sự chết cũng là một thất bại, và không phải lúc nào kẻ mạnh hơn cũng là người chiến thắng. Đem hận thù đối lại với hận thù, chỉ làm cho hận thù càng chồng chất. Đem tình yêu vào nơi oán thù, sẽ làm cho hận thù tiêu tan. Đời sống cụ thể của chúng ta đã hơn một lần chứng minh điều ấy.
Trong sự chết và sự phục sinh của Đức Giêsu, niềm hy vọng chiến thắng sự thất vọng. Kể từ khi Chúa Giêsu chịu treo trên thập giá, cây gỗ gồm một thanh ngang và một thanh dọc đã trở thành biểu tượng của hy vọng đối với các Kitô hữu. Đây không phải là sự ru ngủ, mua chuộc hay mị dân. Trái lại, niềm hy vọng đến từ quyền năng của Thiên Chúa. Hãy nhìn xem hai người trộm bị đóng đinh cùng với Chúa Giêsu: một người khước từ tin vào Chúa và thậm chí phê phán thách thức Người; trái lại, người kia lại cầu xin với lòng thành tín cậy trông. Người “trộm lành” đã được Chúa hứa ban thiên đàng ngay ngày hôm đó. Sự kiện này nhắc nhở chúng ta: dù tội lỗi đến đâu cũng không mất niềm hy vọng vào lòng thương xót của Thiên Chúa.
Ngày hôm nay, Đức Giêsu Phục sinh đến gặp những ai đang mang gánh nặng cuộc đời, Người mời gọi: “Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng” (Mt 11,28).
Ngày hôm nay, Đức Giêsu Phục sinh đến nâng đỡ những ai đang kiếm tìm chân lý và ý nghĩa cuộc đời, nhất là các bạn trẻ. Người khẳng định: “Chính Thầy là con đường, là sự thật và là sự sống. Không ai đến với Chúa Cha mà không qua Thầy” (Ga 14,16).
Ngày hôm nay, Đức Giêsu Phục sinh đến đổi mới tâm hồn những ai tin vào Người, với niềm xác tín “Thầy là Đấng Ki-tô, Con Thiên Chúa hằng sống” (Mt 16.16).
Ngày hôm nay, thế giới Kitô giáo đứng trước ngôi mộ trống và mang tâm trạng như tông đồ Gioan: “Ông đã thấy và đã tin” (Ga 20,8).
Ngôi mộ mượn của người khác chỉ là một điểm dừng chân của Chúa Giêsu. Người đã sống lại. Người đã chiến thắng tử thần và lòng hận thù ghen ghét. Người cũng đem lại niềm hy vọng cho những ai đang đau khổ chán chường do sức ép của gánh nặng cuộc đời. Ngôi mộ của người tín hữu cũng chỉ là nơi ở tạm, đợi ngày thân xác được phục sinh trong ngày tận thế. Mỗi chúng ta, khi mừng lễ Phục Sinh, hãy cùng với Chúa chiến thắng những tội lỗi bủa vây xung quanh chúng ta. Như thế chúng ta sẽ trở thành những người tự do, nhờ ân sủng của Đấng Phục sinh.
Khi hệ thống cộng sản thế giới đã sụp đổ gần 10 năm, tôi được giới thiệu cuốn sách “Sự xung đột giữa các nền văn minh” (Clash of Civilizations), của Samuel P. Huntington, một nhà khoa học chính trị người Mỹ. Nội dung chính của cuốn sách nói về vụ bức tường Bá Linh, một biểu tượng của chiến tranh lạnh bị phá bỏ, thế giới sẽ trở thành nơi xung đột giữa các nền văn minh khác nhau chứ không còn là hai cực tư bản – cộng sản nữa.
Lúc đó, tôi lật qua vài trang sách thì thấy một cái bản đồ, trong đó Việt Nam được tô cùng màu đỏ với Trung Quốc, trong cái gọi là nền văn minh khổng giáo. Nước Nga và Ukraine tô cùng màu tím, được xem là văn minh Chính thống giáo. Một số nước lớn phương Tây như Mỹ, Canada, Úc … được gộp vào nền văn minh Kito Anglo-Saxon.
Bản đồ trong sách The Clash of Civilizations. Nguồn: Mapchart.net/ The Clash of Civilizations
Tôi rất hậm hực với ông Huntinton về cái bản đồ này, vì sao nước Việt Nam của tôi lại bị tô cùng màu với nước Trung Quốc?
Độ năm năm sau, trong một lần có mặt ở sân bay Tân Sơn Nhất tôi chứng kiến một cảnh rất lạ. Có một chiếc xe hơi chạy từ ngoài vào sân bay, xung quanh nó có khoảng 20 chiếc xe gắn máy … hộ tống. Nhưng không phải là đoàn mô-tô hộ tống yếu nhân mà ta thường thấy, những người chạy xe gắn máy là những anh con trai mặc áo thun đủ loại, mang dép đủ kiểu.
Nhân vật trong xe hơi là viên bí thư huyện ủy huyện Bình Chánh lúc đó. Đội hộ vệ của viên bí thư làm tôi chợt nhớ lại cái bản đồ trong sách của ông Huntington. Tôi thấy ngày trước tôi đã sai khi hậm hực với ông ấy.
Bên cạnh đó, hình ảnh viên bí thư và đám đàn em của ông ta làm tôi nghĩ lại về sự thất bại của Việt Nam Cộng hòa. Nền dân chủ non trẻ theo mô hình phương Tây này không biết đến sức mạnh, quyền lực của các tay lãnh chúa địa phương như viên bí thư, nhưng Đảng Cộng sản thì biết, và họ chính là khoảng 200 ủy viên trung ương đang cai trị vô cùng hiệu quả gần 100 triệu dân Việt Nam hiện nay.
Thoát Á luận
Năm 1885, một người Nhật Bản tên là Fukuzawa Yukichi có viết một bài mang tên Thoát Á luận, được dịch sang tiếng Anh là Leaving Asia, hay… Good-bye Asia! Á ở đây nên hiểu là Đông Á, với trung tâm là văn minh Trung Hoa.
Nội dung quan trọng của bài viết này là Nhật Bản phải theo gương phương Tây, thiết lập một xã hội cai trị bởi luật pháp, chứ không thể vướng vào ảnh hưởng xấu của văn hóa Trung Hoa cổ hủ.
Thoát Á luận được xem là một trong những tác phẩm quan trọng, tạo đà cải cách xã hội Nhật Bản, để nước này trở nên phú cường, một phần của văn minh phương Tây ngày nay.
Trong bản đồ của Huntington, Nhật Bản được tô một màu riêng. Có thể nói Nhật Bản thành công trong việc lựa chọn những gì tốt nhất của hai nền văn hóa khác nhau, Đông Á và phương Tây, và quan trọng nhất là xã hội đa nguyên pháp trị từ Tây phương.
Trong khi đó, nước Trung Hoa, từ thời Yukichi viết Thoát Á luận đến nay, vẫn không có vẻ gì thay đổi, sau các hoàng đế nhà Thanh, lại đến các hoàng đế Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình, Tập Cận Bình. Các hoàng đế này không những không muốn … thoát Á, mà còn xuất (khẩu) Á sang phương Tây với việc thành lập các Khổng Tử học viện một cách … đại trà tại các trường đại học phương Tây.
Việt Nam, một nước Trung Hoa thu nhỏ có vẻ cũng vậy. Từ thời Lê Thánh Tôn, chế độ phong kiến tập quyền theo mô hình Khổng giáo của Trung Quốc chính thức chiếm thế thượng phong, và các viên lãnh chúa khổng giáo vẫn cai trị cho đến ngày nay.
Lục địa và biển cả
Cuộc xâm lăng của Nga vào Ukraine làm người ta giở lại sử sách của nước Nga, từ đó khẳng định thêm lý thuyết của Huntington về sự xung đột của các nền văn minh, nhưng có thể phải sửa đổi đôi chút, để thêm vào một mối liên quan khá thú vị giữa đế chế Nga và các triều đại Trung Hoa. Đó là hai đế chế rất tập trung quyền lực, rất thèm khát chinh phục lãnh thổ. Gạch nối giữa hai đế chế này chính là đế quốc Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn, sau chia thành nhà Nguyên ở Trung Quốc của Hốt Tất Liệt, và Kim Trướng Hãn quốc ở Nga của Bạt Đô.
Người Nga cũng gián tiếp thừa nhận như vậy. Giữa khói đạn chiến tranh Ukraine, người ta tìm lại một lý thuyết gia Nga được xem là cha đỡ đầu tinh thần của chủ nghĩa đại Nga hiện nay, ông Alexander Dugin. Ông này bảo rằng nước Nga phải chiến đấu cho nền văn minh gọi là lục địa Á – Âu, chống lại các đế quốc biển của phương Tây.
Quả là có sự khác biệt rất lớn giữa thế giới phương Tây và lục địa Á – Âu. Nếu sự tập trung quyền lực vào các đại đế Nga và Trung Hoa trải dài từ thời trung cổ tới nay, thì ngay từ thế kỷ 13, nước Anh đã có hiến chương Magna Carta, giới hạn quyền lực của nhà vua ở… “trung ương”. Cuộc sống với biển cả, với buôn bán, làm cho phương Tây, nhất là nước Anh và những người em của nó sau này là Hoa Kỳ, Canada, Úc, phải cởi mở, phải thực dụng, phải dân chủ hơn.
Có một niềm tin rằng, nước Nga, hay Trung Quốc ngày nay là hiện thân của … chủ nghĩa cộng sản, hay tàn tích không chịu chết của nó. Đúng là chủ nghĩa cộng sản được ồn ào công bố thực hiện ở hai nước này, với hai đảng có tên là cộng sản. Nhưng liệu những ý tưởng của Karl Marx, người Đức gốc Do Thái, đã được thực hiện ở Nga và Trung Quốc?
Tôi không nghĩ rằng, những ý tưởng của Marx, ít nhất là các vấn đề công bằng xã hội, lại được thực hiện tốt hơn ở Nga và Trung Quốc, thay vì Tây Âu. Xã hội biển cả, thương mại và cởi mở của Tây Âu đã tiếp nhận các ý tưởng đó, khác hẳn các đế quốc lục địa Âu – Á là Nga và Trung Quốc. Ở các đế quốc này, ta chỉ thấy khía cạnh công cụ bạo lực giai cấp được nêu cao bởi Lenin, Mao Trạch Đông, Stalin.
Tại Tây Âu, chủ nghĩa Marx vẫn được dạy trong các trường đại học, các ý tưởng về công bằng xã hội như của Marx, hay ôn hòa hơn như Maynard Keynes, gần đây là Thomas Piketty, vẫn tiếp tục nảy nở và được thực hiện trong rất nhiều chương trình xã hội của các nhà nước phương Tây, kể cả Mỹ.
Ukraine và xung đột giữa hai nền văn minh
Cuộc chiến Ukraine – Nga hiện nay đúng là giữa hai quốc gia có văn hóa và tôn giáo rất giống nhau, nhưng điều đó không có nghĩa là Huntington không đúng. Đây là cuộc xung đột giữa hai nền văn minh lục địa Á – Âu (Hoa – Nga) và biển cả Tây Âu (bây giờ bao gồm cả Nhật Bản và Hàn Quốc).
Nằm trên cầu nối giữa hai nền văn minh này, người Ukraine thấy rằng mô hình phương Tây, mà cụ thể ở đây là khối EU, hấp dẫn họ, có thể cho họ sự dân chủ trong xã hội, và từ đó dẫn đến sự sung túc. Nhìn sang phía Đông, họ thấy nước Nga không có gì hấp dẫn cả, chỉ là sự đen tối đầy bạo lực.
Tôi nghĩ rằng từ khi quyển sách “Xung đột giữa các nền văn minh” ra đời đến nay, thì cuộc chiến tranh Ukraine là minh chứng rõ rệt nhất cho quan điểm của Huntington.
Việt Nam thoát Á
Việt Nam nằm trên một khuynh hướng giạt về phương Tây từ thời người Pháp chinh phục Đông Dương. Nhưng, giở lại lịch sử hơn hai ngàn năm của Việt Nam (tính từ lúc những sự kiện cụ thể được ghi vào sách vở), sự chống đối phương Bắc chính là khuynh hướng thoát Á đó, rõ ràng nhất qua câu tán thán của sứ thần Ngô Thời Nhiệm, thời Tây Sơn: May mắn là chúng ta được sinh ra ở phương Nam.
Việc thống nhất với hai vương quốc phương Nam là Champa và Phù Nam, làm cho Việt Nam có thêm một không gian rộng mở về phương Nam, về phía biển.
Khuynh hướng ngã về phương Tây tiếp tục tăng mạnh sau gần 1 thế kỷ ảnh hưởng bởi người Pháp, và hai mươi năm can dự của người Mỹ ở miền Nam Việt Nam.
Khuynh hướng này bị khựng lại, ở miền Bắc từ năm 1954, trên cả nước từ năm 1975, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thống trị hoàn toàn, với mô hình toàn trị, “đậm đà màu sắc” văn minh lục địa Á – Âu, do Lenin thiết kế.
Khuynh hướng này tiếp tục trở lại từ năm 1986, khi Việt Nam bắt đầu mở cửa, tuy nhiên hơn 30 năm sau nó vẫn chưa đủ để thoát khỏi bàn tay kềm kẹp của những lãnh chúa địa phương như viên bí thư huyện ủy tôi đề cập ở đầu bài, và các viên chức cao cấp được cái lò Liên Xô đào tạo.
Người Việt hãy nhìn sự tàn bạo của quân đội Nga tại Ukraine mà thức tỉnh. Hãy nhìn hàng loạt viện Khổng Tử bị đóng cửa khắp nơi vì nó quá ư lỗi thời.
Tiếp theo Nhật Bản, đã có Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore “thoát Á” thành công. Vòng ngoại vi của văn minh Trung Hoa cổ hủ có lẽ chỉ còn có Việt Nam và Bắc Hàn.
Liệu người Việt có cần một người như Fukuzawa Yukichi viết Thoát Á luận trên tờ Tuổi Trẻ hay Thời báo Kinh tế Sài Gòn hay không?
Người ta có thể tranh cãi xem mô hình dân chủ phương Tây hay toàn trị kiểu Nga – Hoa, xem mô hình nào đúng hơn, hữu hiệu hơn. Nhưng chắc chắn không thể tranh cãi rằng dòng người đứng xin visa nhập cảnh Hoa Kỳ lúc nào cũng dài, ở Hà Nội và Sài Gòn, kể cả ở Bắc Kinh và Moscow. Không ai xin di cư vào Nga và Trung Quốc để sống cả.
Quan điểm đối ngoại của hai ứng cử viên tổng thống Pháp hoàn toàn đối nghịch nhau. Nếu tổng thống mãn nhiệm Emmanuel Macron chủ trương tiếp tục củng cố châu Âu và gia tăng ảnh hưởng Pháp tại các định chế quốc tế, bà Marine Le Pen lại có xu hướng cô lập. Hôm qua 13/04/2022 ứng viên cực hữu khẳng định muốn liên minh với Nga một khi chiến tranh Ukraina kết thúc, và Pháp ra khỏi bộ máy điều hành NATO.
Quan điểm đối ngoại của hai ứng cử viên tổng thống Pháp hoàn toàn đối nghịch nhau. Nếu tổng thống mãn nhiệm Emmanuel Macron chủ trương tiếp tục củng cố châu Âu và gia tăng ảnh hưởng Pháp tại các định…
Hôm nay thứ 5 Thánh—khai mạc Tam Nhật Vượt Qua. Cuộc Vượt qua của Chúa bắt đầu với Thánh Lễ chiều Thứ Năm Thánh, được cử hành để tưởng niệm Bữa Tiệc Ly, trong đó Chúa Giêsu đã rửa chân cho các tông đồ và thiết lập Bí Tích Thánh Thể. Hai cử chỉ này là bài học cụ thể về sự khiêm nhường và hy sinh phục vụ. Chúc bạn một ngày thật hiền lành và khiêm nhường nhé.
Cha Vương
Thứ 5: 14/04/2022
MỞ ĐẦU: Lạy Đức Mẹ, xin Mẹ lấy lòng thương xót mà cầu
nguyện cho chúng con được nhờ công nghiệp Đức Chúa Giêsu cùng nhờ công nghiệp Đức Mẹ, cho được khỏi tội lỗi chúng con đã phạm, cùng những hình phạt chúng con đáng phải chịu.
Xin Đức Mẹ phù hộ cho chúng con làm việc này nên, cho được những phép ân xá Hội Thánh ban cho kẻ làm việc kính những sự thương khó Đức Mẹ. (Nêu ra ý chỉ cầu xin….)
LƯỠI GƯƠM THỨ SÁU: Mắt Mẹ lệ nhòa, trái tim Mẹ như vỡ ra trăm mảnh, đôi tay ru rẩy khi Mẹ ẵm lấy xác Con. Còn đâu nữa hình ảnh Con vì yêu Mẹ đã thực hiện phép lạ đầu tiên nơi tiệc cưới Ca-na, còn đâu nữa hình ảnh và giọng nói của Con giảng dạy trong hội đường khi một trong số người nghe giảng đã cất lời khen: “Phúc thay người mẹ đã cưu mang và cho Thầy bú mớm!” (Lc.11,27). Giờ đây trên đôi tay Mẹ, con yêu chỉ còn là cái xác đầy thương tích, sau khi đã chịu mọi cực hình, chịu đóng đinh vào thập giá cùng với hai tên trộm cướp, “Khi ấy có một người tên là Giô-xếp, thành viên của Thượng Hội Đồng, một người lương thiện, công chính. Ông đã không tán thành quyết định và hành động của Thượng Hội Đồng… Ông đến gặp tổng trấn Phi-la-tô để xin thi hài Đức Giê-su. Ông hạ xác Người xuống” (Lc.23,50-53). Ai suy cho được sự trong lòng Đức Mẹ bấy giờ, thương xót khóc lóc thảm thiết đau đớn khốn cực là thể nào! Đoạn lấy khăn trắng mà liệm xác Con, thì lòng Đức Mẹ đau đớn như dao sắc thâu qua lòng đứt ruột ra vậy. Khi ngắm sự ấy, thì nguyện một kinh Lạy Cha, một kinh Kính Mừng. Xin Đức Mẹ cầu cho chúng con được ăn năn lo buồn ghét tội, vì làm cho Đức Chúa Giêsu chịu chết làm vậy. Amen.
+ Kinh Lạy Cha
+ Kinh Kính Mừng
CẦU NGUYỆN: Lạy Mẹ Maria! Con đường đi theo Chúa là con đường khổ giá, con đường gánh chịu những vết thương từ bỏ ý riêng, hy sinh, phục vụ vì tình yêu dành cho Chúa và cho nhau, Mẹ đã đi trọn con đường đó, qua đời sống Mẹ sống kết hiệp mật thiết với Chúa. Xin Mẹ dẫn con đến với Chúa, để tạ lỗi với Chúa vì sự thờ ơ, thoái thác bước theo con đường Chúa đã vạch sẵn cho con. Xin Mẹ giúp con biết noi gương Mẹ, luôn sống kết hiệp mật thiết với Chúa qua đời sống cầu nguyện, đặc biệt là kết hiệp với Chúa nơi bí tích Thánh Thể. Nhờ đó mà con mới có sức mạnh đi tron con đường Chúa đã hoạch định cho con. Mẹ đã gánh chịu những vết thương lòng của khổ đau, thử thách, buồn phiền, xin Mẹ nâng đỡ con, an ủi con và tất cả mọi người đang mang trong tâm những buồn khổ, xin đồng hành với con và mọi người trong những lúc gặp gian nan và thử thách trong cuộc sống này. Amen
1. Thứ nhất, “học nhận lỗi”. Con người thường không chịu nhận lỗi lầm về mình, tất cả mọi lỗi lầm đều đổ cho người khác, cho rằng bản thân mình mới đúng, thật ra không biết nhận lỗi chính là một lỗi lầm lớn.
2.Thứ hai, “học nhu hòa”. Răng người ta rất cứng, lưỡi người ta rất mềm, đi hết cuộc đời răng người ta lại rụng hết, nhưng lưỡi thì vẫn còn nguyên, cho nên cần phải học mềm mỏng, nhu hòa thì đời con người ta mới có thể tồn tại lâu dài được. Tâm nhu hòa là một tiến bộ lớn trong việc tu tập.
3.Thứ ba, “học nhẫn nhục”. Thế gian này nếu nhẫn được một chút thì sóng yên bể lặng, lùi một bước biển rộng trời cao. Nhẫn, vạn sự được tiêu trừ. Nhẫn chính là biết xử sự, biết hóa giải, dùng trí tuệ và năng lực làm cho chuyện lớn hóa thành nhỏ, chuyện nhỏ hóa thành không.
4.Thứ tư, “học thấu hiểu”. Thiếu thấu hiểu nhau sẽ nảy sinh những thị phi, tranh chấp, hiểu lầm. Mọi người nên thấu hiểu thông cảm lẫn nhau, để giúp đỡ lẫn nhau. Không thông cảm lẫn nhau làm sao có thể hòa bình được?
5. Thứ năm, “học buông bỏ”. Cuộc đời như một chiếc vali, lúc cần thì xách lên, không cần dùng nữa thì đặt nó xuống, lúc cần đặt xuống thì lại không đặt xuống, giống như kéo một túi hành lý nặng nề không tự tại chút nào cả. Năm tháng cuộc đời có hạn, nhận lỗi, tôn trọng, bao dung, mới làm cho người ta chấp nhận mình, biết buông bỏ thì mới tự tại được!
6.Thứ sáu, “học cảm động”. Nhìn thấy ưu điểm của người khác chúng ta nên hoan hỷ, nhìn thấy điều không may của người khác nên cảm động.
Cảm động là tâm thương yêu, tâm Bồ tát, tâm Bồ đề; trong cuộc đời mấy mươi năm của tôi, có rất nhiều câu chuyện, nhiều lời nói làm tôi cảm động, cho nên tôi cũng rất nỗ lực tìm cách làm cho người khác cảm động.
Thứ bảy, “học sinh tồn”. Để sinh tồn, chúng ta phải duy trì bảo vệ thân thể khỏe mạnh; thân thể khỏe mạnh không những có lợi cho bản thân, mà còn làm cho gia đình, bạn bè yên tâm, cho nên đó cũng là hành vi hiếu đễ với người thân.
Tạ ơn Chúa cho con còn cơ hội để bắt đầu một ngày mới để đổi thay những cái chưa hay, chưa đẹp, chỉnh đốn những điều chưa tốt, chưa lành. Chúc một ngày tràn đầy ơn phúc nhé.
Cha Vương
Thứ 4: 13/04/2022
MỞ ĐẦU: Lạy Đức Mẹ, xin Mẹ lấy lòng thương xót mà cầu nguyện cho chúng con được nhờ công nghiệp Đức Chúa Giêsu cùng nhờ công nghiệp Đức Mẹ, cho được khỏi tội lỗi chúng con đã phạm, cùng những hình phạt chúng con đáng phải chịu.
Xin Đức Mẹ phù hộ cho chúng con làm việc này nên, cho được những phép ân xá Hội Thánh ban cho kẻ làm việc kính những sự thương khó Đức Mẹ. (Nêu ra ý chỉ cầu xin….)
LƯỠI GƯƠM THỨ NĂM: Ngày Mẹ gặp Con yêu trên đường thập giá, lòng Mẹ tan nát, cũng đôi chân đó ngày ngày rong ruổi khắp hang cùng ngõ hẻm vùng Pa-let-tin để thi ân giáng phúc, để dạy dỗ chân lý. Giờ đây cũng đôi chân đó đang phải lê từng bước sau bao nhiêu nhục hình và với thập hình đè nặng trên vai Con “Dân chúng đi theo Người đông lắm, trong số đó có nhiều phụ nữ” (Lc 23,27). Khi Đức Mẹ thấy Con treo trên cây Thánh giá phán ra bảy lời, như trối của trọng để cho Mẹ, đoạn thì gục đầu xuống giã Đức Mẹ mà sinh thì, thì lòng Đức Mẹ đau đớn như dao sắc thâu qua lòng vậy.
7 Lời cuối cùng của Chúa Giêsu trên Thánh Giá:
(1)Lạy Cha xin tha thứ cho họ vì họ chẳng hiểu biết việc họ làm (Lc 23, 34),
(2) Hôm nay, anh sẽ được ở với tôi trên thiên đàng (Lc 23, 43),
(3) Thưa Bà, đây là con Bà (Ga 19, 26),
(4) Lạy Thiên Chúa! lạy Thiên Chúa của con! sao Ngài bỏ rơi con (Mt 27, 46),
(5)Ta Khát (Ga 19, 28),
(6) Mọi sự đã hoàn tất (Ga 19, 30),
(7) Lạy Cha! con phó thác linh hồn con trong tay Cha (Lc 23, 46)
Khi ngắm sự ấy, thì nguyện một kinh Lạy Cha, một kinh Kính Mừng. Xin Đức Mẹ cầu cho chúng con được nhớ bảy lời trọng ấy, như của châu báu Cha trối cho con, và giữ trong lòng chúng con cho đến trọn đời. Amen.
+ Kinh Lạy Cha
+ Kinh Kính Mừng
CẦU NGUYỆN: Lạy Mẹ Maria! Con đường đi theo Chúa là con đường khổ giá, con đường gánh chịu những vết thương từ bỏ ý riêng, hy sinh, phục vụ vì tình yêu dành cho Chúa và cho nhau, Mẹ đã đi trọn con đường đó, qua đời sống Mẹ sống kết hiệp mật thiết với Chúa.
Xin Mẹ dẫn con đến với Chúa, để tạ lỗi với Chúa vì sự thờ ơ, thoái thác bước theo con đường Chúa đã vạch sẵn cho con.
Xin Mẹ giúp con biết noi gương Mẹ, luôn sống kết hiệp mật thiết với Chúa qua đời sống cầu nguyện, đặc biệt là kết hiệp với Chúa nơi bí tích Thánh Thể. Nhờ đó mà con mới có sức mạnh đi tron con đường Chúa đã hoạch định cho con.
Mẹ đã gánh chịu những vết thương lòng của khổ đau, thử thách, buồn phiền, xin Mẹ nâng đỡ con, an ủi con và tất cả mọi người đang mang trong tâm những buồn khổ, xin đồng hành với con và mọi người trong những lúc gặp gian nan và thử thách trong cuộc sống này. Amen
Tin mừng theo thánh Gioan không tường thuật việc Chúa lập Bí tích Thánh Thể, nhưng lại tường thuật việc Chúa rửa chân. Điều đó cho thấy việc rửa chân có một tầm vóc rất quan trọng. Theo thánh Gioan việc rửa chân nói lên tình yêu đến tận cùng của Chúa Giêsu. Chiêm ngắm việc Chúa rửa chân cho các Tông đồ, ta có thể thấy có 3 cuộc thanh tẩy.
Thanh tẩy thể lý. Rửa chân là việc mỗi người phải làm hằng ngày. Bàn chân là vị trí thấp nhất trong cơ thể nên dễ bị nhiễm bẩn và vì thế cần được rửa ráy nhiều nhất. Nhưng cũng vì thế mà rửa chân là công việc tầm thường nhất, đây là công việc của người đầy tớ. Hôm nay Chúa Giêsu tự nguyện đảm nhiệm công việc của đầy tớ. Chúa bắt đầu bằng cởi áo choàng. Áo choàng tượng trưng cho địa vị cao cả, cho phẩm giá con người. Khi cởi áo choàng, Chúa cởi bỏ địa vị làm Chủ, làm Thầy, làm Chúa để làm đầy tớ cho các môn đệ. Chúa lấy khăn thắt lưng. Thắt lưng là thái độ của người lao động, buộc áo cho gọn gàng để việc phục vụ nhanh nhẹn hữu hiệu hơn. Chúa bưng chậu nước. Đây là thái độ của người đầy tớ phục vụ. Và đến rửa chân cho từng môn đệ. Rửa chân nói lên cử chỉ chăm sóc yêu thương. Vì yêu thương nên khiêm nhường hạ mình chăm sóc phần thấp hèn nhất của cơ thể.
Tuy việc rửa chân có ý nghĩa yêu thương phục vụ, nhưng với Chúa Giêsu và trong bữa Tiệc Ly, việc rửa chân còn mang ý nghĩa cao sâu hơn vì nhằm thanh tẩy tâm hồn.
Thanh tẩy tâm hồn. Khi nói với Phêrô: “Về phần anh em, anh em đã sạch, nhưng không phải tất cả đâu”, Chúa Giêsu có ý nói đến việc thanh tẩy tâm hồn các tông đồ khi rửa chân cho các ngài. Bữa Tiệc ly là bữa tiệc Vượt Qua mới. Để tham dự bữa tiệc Vượt Qua cũ, người Do Thái buộc phải tẩy rửa thân xác cho thanh sạch, dù trong tiệc Vượt Qua cũ, người Do Thái chỉ tưởng niệm một biến cố đã qua và ăn thịt con chiên một tuổi vô tì tích. Vì thế khi tham dự tiệc Vượt Qua mới, ta càng cần thanh tẩy tâm hồn cho thanh sạch vì ta được gặp gỡ trực tiếp Chúa Giêsu Thánh Thể và được lãnh nhận Con Chiên Thiên Chúa vô cùng thánh thiện, vô cùng tinh tuyền.
Nhưng đi xa hơn nữa, Chúa còn muốn qua cuộc rửa chân này, thanh tẩy toàn diện cuộc đời các tông đồ.
Thanh tẩy cuộc sống. Bữa Tiệc Ly tiên báo cái chết của Chúa. Phép Thánh Thể là lễ hi sinh trên thánh giá. Việc cởi áo tiên báo Chúa Giêsu sẽ bị lột áo. Việc thắt lưng tiên báo Chúa bị bắt và bị giết. Nước rửa tiên báo nước và máu từ cạnh sườn Chúa đổ xuống. Thật vậy chẳng có nước nào thanh tẩy được con người nếu không phải là nước và máu tuôn ra từ Trái Tim của Chúa. Cái chết của Chúa chính là phép rửa mà Chúa đã nói trước : “Thầy còn một phép rửa phải chịu, và lòng Thầy khắc khoải biết bao cho đến khi việc này hoàn tất” (Lc 12, 50). Như thế, Chúa Giêsu dùng chính cái chết của mình để rửa chân cho các tông đồ, để thanh tẩy các tông đồ và để biến đổi đời sống của các ông. Đây quả là một tình yêu cho đến tận cùng, yêu thương nên phục vụ đến hiến cả mạng sống.
Sau khi rửa chân cho các môn đệ, Chúa Giêsu mời gọi các ông: Như Thầy đã rửa chân cho anh em, anh em cũng hãy rửa chân cho nhau. Để rửa chân, phải quì xuống. Thế giới hôm nay tràn đầy sự kiêu hãnh, hợm mình và muốn chèn ép người khác để nâng mình lên. Người môn đệ hãy noi gương Chúa từ bỏ chính mình, tự hạ mình, quì gối khiêm nhường phục vụ. Để rửa chân, phải cởi bỏ áo ngoài. Thế giới hôm nay muốn tô điểm mình bằng đủ mọi thứ hình thức vỏ bọc bên ngoài. Người môn đệ phải theo gương Chúa cởi bỏ áo choàng, cởi bỏ hết những gì giả tạo bên ngoài, khiêm nhường sống với con người thực của mình. Để rửa chân phải lấy khăn thắt lưng. Thế giới hôm nay thường muốn trói buộc người khác và tự buông thả chính mình. Người môn đệ Chúa hãy biết thắt lưng, tự chế bản thân. Để chân sạch, phải lau sau khi rửa. Thế giới hôm nay thường đổ lỗi cho người khác. Người môn đệ hãy biết noi gương Chúa, lau sạch lỗi lầm của anh em, nhận lấy lỗi lầm của anh em và đeo vào thắt lưng, đảm nhận những yếu đuối của anh em.
Khi rửa chân, Chúa nói với thánh Phê rô : “Nếu Thầy không rửa cho anh, anh sẽ chẳng được chung phần với Thầy.” Lời này làm ta nhớ lại khi hai môn đệ Giacôbê và Gioan xin được ngồi bên tả và bên hữu, Chúa đã hỏi: “Các con có thể uống chén ta sắp uống và chịu phép rửa ta sắp chịu không?” (Mc 10, 38). Hôm nay Chúa muốn rửa chân cho các tông đồ để các ngài được “chung phần với Chúa.” Chung phần cao nhất là cùng uống chén Chúa sắp uống và chịu phép rửa Chúa sắp chịu nghĩa là cùng chết với Chúa, chết cho con người tội lỗi, chết cho đời sống xác thịt, chết cho trần gian, để sống một đời sống mới của con người mới thánh thiện, theo thần khí trong cuộc sống cho Nước Trời.
Chung phần như thế là một vinh dự lớn lao. Chung phần như thế là được cộng tác với Chúa trong chương trình cứu độ thế giới.
Ngày 7/4/2022 tại trụ sở Liên Hiệp quốc ở New York, Mỹ; Việt Nam đã bỏ phiếu chống lại việc loại Nga ra khỏi Hội đồng Nhân quyền của tổ chức này. Các cơ quan truyền thông Việt Nam dẫn lời ông Đặng Hoàng Giang, đại sứ Việt Nam tại Liên Hiệp quốc, rằng Việt Nam chống lại việc tàn sát dân thường, nhưng các thông tin phải được kiểm chứng. Báo chí Việt Nam không nói đến lá phiếu chống của Việt Nam.
Cùng ngày đó, đại sứ Mỹ tại Việt Nam, ông Marc Knapper, có mặt tại Cần Thơ để bàn về những kế hoạch bảo vệ môi trường tại vùng đồng bằng quan trọng này của Việt Nam. Tại đây ông cam kết sự ủng hộ của Mỹ với Việt Nam.
Một bên là âm thanh cuồng nộ của những hỏa tiễn Nga bắn vào trạm xe lửa Ukraine, giết chết 50 dân thường, trong đó có cả trẻ em, bên kia là những cái bắt tay thân mật giữa các viên chức Việt – Mỹ trong không gian oi ả, nhưng hãy còn yên bình của đồng bằng Cửu Long.
Không có gì diễn tả rõ ràng hơn cuộc hôn nhân thương mại Việt – Mỹ bằng những ngày đầu tháng Tư này. Bên kia bờ đại dương, tổng thống Biden gọi Putin là tên đồ tể (từ mà Hà Nội dùng gọi chế độ Polpot ở Cambodia trước đây), trong khi tại Cần Thơ, người đại diện cao nhất của Hoa Kỳ tại Việt Nam không hề nhắc tới nước Nga, mà thả hồn mình vào những cảm xúc cố tri với vùng sông Hậu.
Như vậy là sau khi Nga xâm lược Ukraine hơn một tháng, Hà Nội đã ba lần bỏ phiếu ngược lại với Washington. Lần đầu vào ngày 2-3-2022, Hà Nội bỏ phiếu trắng cho nghị quyết lên án cuộc xâm lược. Lần thứ hai, ngày 24-3-2022 Hà Nội cũng bỏ phiếu trắng cho nghị quyết kêu gọi Nga chấm dứt hành động xâm lược Ukraine, cũng như kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường viện trợ nhân đạo cho Ukraine. Lần thứ ba, ngày 7-4-2022, Hà Nội bỏ phiếu chống lại chuyện trục xuất Moscow ra khỏi Hội đồng Nhân quyền.
Cả ba lần, Việt Nam bỏ phiếu giống hệt Trung Quốc, mà dư luận cho rằng Hà Nội đang đứng về phía Bắc Kinh và Moscow để chống Mỹ. Một số người dự đoán rằng, nếu có những lần bỏ phiếu sắp tới liên quan tới cuộc xâm lược của Nga ở Ukraine, Hà Nội cũng sẽ không dám bỏ phiếu ngược lại với Bắc Kinh.
Thế nhưng, phía Mỹ vẫn không có vẻ phiền trách gì Việt Nam cả. Trước cuộc xâm lăng, Mỹ làm ngơ cho Việt Nam mua vũ khí Nga, làm ngơ luôn những vi phạm nhân quyền bên trong Việt Nam, thế thì cũng không có gì lạ khi bây giờ Mỹ làm ngơ nốt thái độ của Việt Nam về chuyện Nga và nhân quyền.
Việt Nam là một hiểm địa trong cuộc đối đầu Mỹ –Trung hiện nay, với hơn 1000 km biên giới đất liền với Trung Quốc, một bờ biển dài hơn 3000 km ở biển Đông, và quan trọng hơn cả, Việt Nam là quốc gia hiểu rõ Trung Quốc nhất trên thế giới này.
Kể từ khi bắt đầu dính líu đến Việt Nam từ năm 1945, người Mỹ ngày càng hiểu Việt Nam hơn, và bây giờ chính là lúc áp dụng sự hiểu biết đó.
Tôi hoàn toàn đồng ý với sự so sánh của ông Khang Vu, một nhà quan sát người Việt ở Mỹ. Ông Khang Vu cho rằng, Mỹ xem quan hệ với Việt Nam hiện nay giống như Mỹ quan hệ với Trung Quốc sau khi cặp đôi Nixon – Kissinger đi đêm, rồi đi ngày với Bắc Kinh. Trước kia Mỹ liên minh không công khai với Trung Quốc để xé toạc Liên Xô cộng sản, nay Mỹ liên minh không công khai với Việt Nam để đối đầu với Trung Quốc.
Tùy vào mục tiêu toàn cầu của người Mỹ mà họ thay đổi các dự án của mình. Năm 1972, khi thấy cần thực hiện dự án chống Liên Xô với con bài Trung Quốc, người Mỹ bèn kết thúc dự án Việt Nam Cộng hòa. Có vẻ như hiện nay họ bắt đầu dự án mới trong đó Việt Nam là một phần rất quan trọng để chống Trung Quốc. Tương tự như vậy, dự án Afghanistan không còn cần thiết nữa, họ bỏ ngay, không đoái hoài gì đến hàng ngàn phương tiện vũ khí để lại vương vãi khắp nơi, cũng như năm 1973, sau khi rút khỏi miền Nam Việt Nam, họ để lại cả ngàn máy bay.
Rất chắc chắn, Việt Nam cộng sản đang nằm trong một dự án của Mỹ chống Bắc Kinh. Trong các dự án như vậy, Washington cũng đã từng không ngại ngùng sử dụng những chế độ độc tài, cũng như họ liên minh với Hà Nội hiện nay. Rõ ràng nhất là vào thời chiến tranh lạnh, Mỹ liên minh với các chế độ độc tài Nam Triều Tiên, Đài Loan, Bồ Đào Nha để chống cộng sản. Tại Nam Mỹ, Mỹ giúp nhà độc tài Pinochet lật đổ tổng thống dân cử Allende của Chile, để nhằm chặn đứng phong trào cánh tả tại lục địa này. Tất cả các chế độ này, theo tiêu chuẩn bên trong nước Mỹ về tự do ngôn luận, tự do bầu cử, … đều không thỏa mãn.
Hà Nội biết rõ như vậy. Trong cuộc chiến Ukraine hiện nay, Hà Nội chủ trương im lặng càng nhiều càng tốt, cực chẳng đã lắm họ mới bị bắt buộc phải xuất hiện ở diễn đàn Liên Hiệp quốc, khẽ khàng bỏ phiếu trắng và phiếu chống, phát biểu không nhắm tới quốc gia nào cả. Và dường như họ đã thành công, báo chí Mỹ không thấy họ đâu cả, thế là không bình luận gì về họ.
Bên cạnh đó họ nỗ lực “đi đêm”, họ nói với người Mỹ rằng, cả hai bên đâu cần mang danh chiến lược làm gì cho phiền, mà chỉ cần thực chất thôi. Không rõ ông thủ tướng Phạm Minh Chính khi gặp ngài tân đại sứ Knapper có nói điều gì quan trọng không, mà ông Knapper nói tại Cần Thơ rằng, Mỹ khẳng định sự cam kết của họ với vùng Ấn Độ – Thái Bình Dương.
Điều quan trọng hiện nay của Hà Nội là giữ cho việc đàn áp trong nước không tăng lên, không quá đáng đến mức đánh động các nhà lập pháp của Mỹ. May mắn cho họ là cũng chẳng còn bao nhiêu những nhân vật bất đồng chính kiến, hay các tổ chức đối lập nào gây cho họ lo ngại để mà đàn áp.
Nhưng không phải họ hoàn toàn thành công với kiểu quan hệ “đồng sàng dị mộng” đó với người Mỹ. Là quốc gia lớn hàng thứ nhì ở Đông Nam Á, chính sách ngoại giao ởm ờ, lặn sâu đó của họ là một chính sách thụ động, sẽ làm cho Việt Nam phí phạm vị trí địa chính trị đắc địa của mình. Họ đã để cho anh láng giềng Singapore bé nhỏ qua mặt, trong những động tác ngoại giao của nước này gần đây. Thủ tướng Singapore bất ngờ xuất hiện tại tòa Bạch Ốc, không cần đợi đến thượng đỉnh Mỹ-ASEAN, hiện vẫn chưa biết sắp xếp ra sao.
Hà Nội cũng không tự tin lắm đối với dư luận trong nước về hồ sơ Nga-Ukraine, vì dân chúng trong nước ngày càng chịu ảnh hưởng mạnh của truyền thông phương Tây, thông qua mạng xã hội, hay thậm chí là báo chí chính thống. Hà Nội đã không dám công bố với dân chúng Việt Nam rằng, họ chống lại việc trục xuất Nga ra khỏi Hội đồng Nhân quyền ở Liên Hiệp quốc.
Mà liệu dự án Việt Nam hiện nay của Mỹ có kéo dài hay không? Thiết nghĩ “đồng sàng dị mộng” chẳng có điều gì tốt đẹp, hơn nữa có một câu nói của người Việt xưa nay là “già néo đứt dây”!
Nói rằng Việt Nam là quan trọng với vị trí địa chiến lược của mình và kinh nghiệm Trung Quốc, điều đó đúng. Nhưng nói rằng Mỹ là một siêu cường, có nhiều khả năng, nhiều con bài trong tay, họ có thể thay đổi bất cứ lúc nào. Điều này đúng và đúng hơn điều kia.
Và Hà Nội có nghĩ tới khả năng Trung Quốc thay đổi chiến lược khi nhìn thấy đồng minh Nga Putin èo uột quá?
Khi ấy không khó để nghĩ tới chuyện Mỹ – Trung đề huề tại biển Đông.
Xin nhắc lại dự án Việt Nam Cộng hòa với một góc nhìn khác.
Khi Trung Quốc tấn công Hoàng Sa vào năm 1974, tàu chiến Mỹ ở gần đó im lặng, dù Việt Nam Cộng hòa vẫn là đồng minh. Lâu nay Hà Nội hay lấy kinh nghiệm đó để nói rằng không nên dính líu quá nhiều đến Mỹ để có thể bị bỏ rơi. Sự sụp đổ của chính phủ thân phương Tây của Afghanistan gần đây lại thêm một ví dụ nữa về góc nhìn này.
Xin hãy nhìn hai trường hợp đó từ một góc khác, rằng đó là hai đồng minh không hoàn hảo, với sự yếu kém về tổ chức, quân sự lẫn chính trị, hai đồng minh đó trở thành gánh nặng cho nước Mỹ khi họ chuyển đổi dự án.
Hãy so sánh với Đài Loan và Nam Hàn. Hai chế độ độc tài đã chuyển đổi sang dân chủ thành công, và họ trở thành hai đồng minh rất mạnh, san sẻ gánh nặng cho Mỹ. Hãy nhìn sự giúp sức của phương Tây cho Ukraine kể từ cuộc nổi dậy Maidan 2014, và cuộc chiến đấu hiện nay của quân Ukraine chống Nga xâm lăng. Sự hiệu quả của nền dân chủ Ukraine non trẻ rơi đúng vào bàn cờ chiến lược phương Tây.
Vụ rút quân ra khỏi Afghanistan và những chuyến đi “chuyển trục” tới tấp của Mỹ sang châu Á, nói rằng Mỹ không hề muốn cuộc xâm lăng Ukraine diễn ra, nhưng khi nó diễn ra thì họ giúp đỡ cật lực cho Kyiv, vì Ukraine là một nền dân chủ, và sẵn sàng làm đồng minh, không ỡm ờ, không lặn sâu.
Còn đồng minh ỡm ờ Việt Nam sẽ ra sao, khi một mặt bắt tay với Mỹ, trong khi hành động thì đứng về phía Trung Quốc? Hãy nhìn lại lịch sử sau chiến tranh năm 1975, Hà Nội đã chậm hơn Bắc Kinh trong việc bình thường hóa quan hệ với Washington, để rồi phải hứng chịu cuộc chiến biên giới với Trung Quốc, lẽ ra đã tránh được.
