Category: SƯU TẦM

Lương Văn Can

NÓI VỀ CẦU CHỮ Y

và NHỮNG XỨ KHÁC CÓ TÊN DÍNH SỐ 3, SỐ 7, SỐ 5.

***

Cầu Chữ Y vì sao lại là …chữ y và có 3 nhánh? Vì ngay khúc đó là ngã ba sông. Cái cầu chữ y tẻ ra 3 hướng

Kinh Tẻ là kinh đào, năm 1905 người Pháp đào con kinh này từ sông Sài Gòn tại khúc cầu Tân Thuận ngày nay đến Kinh Tàu Hủ khúc cầu Chữ Y làm thủy đạo xuống Miền Tây chia bớt ghe tàu cho rạch Bến Nghé

Từ sông Sài Gòn trổ vô kêu Kinh Tẻ, từ khúc cầu Chữ Y đụng Kinh Tàu Hủ thì kêu là Kinh Đôi

Cầu Chữ Y bắc ngang Kinh Tàu Hủ và Kinh Đôi. Một đầu nó bên quận 5 ngay đường Nguyễn Biểu trổ qua bên kia ở hai hướng, hướng thẳng là qua Phạm Thế Hiển, Rạch Ông, hướng phải là qua Hưng Phú

Đường Hưng Phú trổ qua Chánh Hưng cắt ngang để gặp Bến Ba Đình. Chánh Hưng là vùng có nhiều lò mổ trâu, bò,heo, ngựa và cả gà vịt

“Ðốt đêm đen trái châu treo thay đèn lấp lánh

Cầu chữ Y, Lộ Hàng Xanh

Lửa bao thiêu tám nẻo đường thành”

Cầu Chữ Y ngày xưa là một miền quê ngoài rìa đô thành Sài Gòn nhiều sông rạch thuộc vùng Bình Xuyên là vùng đất Nam SG, bắt đầu bên bờ nam cầu Nhị Thiên Đường, cầu Chữ Y kéo dài xuống Rạch Đỉa, Nhà Bè, Bình Hưng, Phong Đước, An Phú, Cần Giuộc

Khúc cầu Tân Thuận đi xuống Nhà Bè khi đó minh mông sình lầy sông nước, khi chưa có cầu Rạch Ông thì chỉ có đi đò qua Sài Gòn

Sài Gòn ngày xưa là đô thành bên sông, là xứ sông nước không thua Miền Tây. Sài Gòn có nhiều ngã ba kinh, ngã ba sông lắm

“Nhà Bè nước chảy chia hai

Ai về Gia Định, Đồng Nai thì về”

Sông Sài Gòn chảy từ rừng Lộc Ninh cùng sông Đồng Nai gặp nhau ở ngã ba rồi hòa làm một thành sông Nhà Bè

Cái tên Nhà Bè có giai thoại giải thích về cái bè làm việc thiện của viên thơ lại thành Gia Định là ông Thủ Hoằng (Võ Thủ Hoằng)

Tuy nhiên đó cũng là một cách giải thích thuần Việt, đâu phải cứ Nhà Bè thì phải có cái bè? Nhà Bè và Cái Bè có thể là phiên âm từ tiếng Khmer

Quận Nhà Bè nằm sát nách đô thành Sài Gòn là đất thuộc tỉnh Gia Định. Nhà Bè xưa có 9 xã với quận lỵ đóng ở làng Phú Xuân Hội , sau đó dời về đất làng Phú Mỹ. Từ đô thành Sài Gòn đường Trình Minh Thế -Liên Tỉnh 15 chạy dài từ Cầu Khánh Hội, cầu Tân Thuận, cầu Phú Xuân tới doi đất gọi là mũi Nhà Bè có cái cầu bắc

Phú Xuân Hội là một cái đảo nằm giữa bốn con sông là Nhà Bè, Soi Rạp, Phú Xuân, Phước Long, chiều dài từ cầu Phú Xuân xuống tới mũi Nhà Bè theo đường Liên Tỉnh 15 là 5 cây số và ngang từ sông Nhà Bè tới sông Mương Chuối độ hơn 3 cây số

Phú Xuân Hội là gì? Là đất mới nhưng đô hội như kinh kỳ Phú Xuân ngoài Huế, là tên gọi của người đi khai hoang đã lấy tên Phú Xuân ở Huế đặt cho vùng đất mới

Gọi là đường Liên Tỉnh 15 là vì con đường từ cầu Tân Thuận tới tận doi đất có bến đò, sau là bến bắc Bình Khánh, Phước Khánh.dài đúng 15 cây số

Hồi xưa đất Phú Xuân Nhà Bè là đất của các tổng kho xăng dầu vì nằm cặp sông sâu, rộng thuận tiện cho tàu chở dầu cặp bến. Các hãng có tiếng như Caltex, Esso, Mobil Oil, Shell đều có kho lớn ở Nhà Bè, thành ra trong đô thành Sài Gòn đường lộ còn đất đỏ bụi mù thì khúc 15 cây số này đã tráng nhựa láng o để cho xe chở dầu ra vô tiện lợi

Ngày nay còn địa danh “ngã ba Shell” bên Phú Xuân

Dân đô thành SG muốn về Nhà Bè hồi xưa có hai cách là đi bằng xe ngựa và xe lam. Tại đầu cầu Phú Xuân có bến xe ngựa và sau là xe lam. Nhà Bè là quận của tỉnh Gia Định nên dân từ Nhà Bè muốn về làm giấy tờ hành chánh ở tòa bố tỉnh Gia Định phải đi xe lam 2 tới 3 chặng, một chặng từ Phú Xuân tới Tân Thuận, đến chợ Xóm Chiếu, Khánh Hội và chặng từ Sai Gòn đến Lăng Ông và chợ Bà Chiểu ở Bình Hòa xã

Đất Nhà Bè minh mông sông rạch nên thưa dân, đất sình lầy gọi là đất không chưn rất khó xây nhà bê tông cao ốc, đây là vùng chứa nước mưa tự nhiên của đô thành Sài Gòn.Sau 1975 đã làm Phú Mỹ Hưng chặn lại nên cứ mưa là thành phố bị ngập cũng ở chổ này

Từ đây trổ về mé Cần Giờ, dọc sông Lòng Tàu Soi Rạp, Cần Giuộc gọi là Rừng Sác xưa là hang ổ của V C

Có câu “Cọp Biên Hòa, ma Rừng Sác”

Cọp Biên Hòa dữ nổi tiếng, muốn tìm hiểu thì mời đọc “Săn cọp Đồng Nai” của Bình-nguyên Lộc

Còn “Ma Rừng Sác” thì sao? Cái xứ “Ma Rừng Sác” cũng rùng rợn có tiếng, vùng này đi vô chỉ có chết, là “vùng đất chết “

Xứ Nhà Bè có những cây cầu nổi tiếng nghe ngộ ngộ như cầu Rạch Đỉa,cầu Long Kiểng

Có những món ăn đặc sản từ cua, cá bông lao, cá chìa vôi

Nhà Bè mang tiếng đất xa xôi, đất thưa dân nhưng là đất khai phá sớm thành ra có nhiều nhà cổ. Đọc các cuốn sách của ông già ó đâm Vương Hồng Sển bạn sẽ biết ngôi nhà cổ của ổng, cái “Vân Phủ Đường” ở đường Nguyễn Thiện Thuật tỉnh Gia Định là năm 1952 ông Vương trúng số, đã mua cái xác nhà cổ 5 gian 2 chái ở miệt Phú Xuân Hội –Nhà Bè về cất lên

Miền Nam mình tỉnh nào không có ngã ba sông, có tỉnh còn có ngã năm, ngã bảy sông nữa kìa

“Sông Ngã Bảy chảy về bảy ngã

Thuyền đến đây về ngã nào đây

Buồm không theo kịp chim bay

Xa nhau biết hẹn ngày nào gặp nhau”

Ngã bảy Phụng Hiệp là nơi giáp các con kinh và sông sau: Kinh Xáng, Bún Tàu, Lái Hiếu, Xẻo Môn, Xẻo Đông, Cái Côn, Mang Cá

Chợ nổi Ngã Bảy được thành lập năm 1915 hình thành từ những con sông, kinh đào, kinh xáng múc, xáng thổi

Người Pháp đã đào kinh Xáng để hình thành bảy ngã sông đi khắp mọi hướng để nó trở thành đầu mối giao thông thủy lớn nhứt Nam Kỳ thời ấy

Ngã bảy đi ra 7 hướng

Chợ nổi Ngã Bảy càng vang danh tên tuổi hơn hơn khi bản vọng cổ “Tình anh bán chiếu” của soạn giả tài hoa Viễn Châu qua giọng ca của ông Út Trà Ôn vang dội, trở thành câu ca thất tình ngâm nga của dân Lục Tỉnh

“Hỡi ôi….! con sông Phụng Hiệp chảy ra bảy ngã thì lệ của tôi nó cũng lai láng muôn dòng”

Người Khmer Nam Kỳ kêu Ngã Bảy là Tonlé Prambil Muk, có nghĩa là sông bảy mặt

Chợ nổi Ngã Bảy huy hoàng dập dìu ghe hàng từ sáng sớm, mùa nào thứ đó, từ trái cây tới những hàng thủ công của miệt Miền Tây, bảy nhánh sông là bảy làng nghề

Những người lấy ghe làm nhà, bán buôn quanh năm ở chợ nổi, chạy tứ tung Lục Tỉnh ông bà mình kêu là “khách thương hồ”

“Hò ơ..!

Đạo nào vui cho bằng đạo đi buôn

Xuống bể lên nguồn, gạo chợ nước sông

Bớ ghe sau chèo mau tôi đợi

Khúc sông này bờ bụi khó qua”

Thương hồ là thương nhân “rày đây mai đó”,”lang bạt kỳ hồ” hoặc “phiêu bạt kỳ hồ”,cuộc đời ví như bông lục bình

“Thiên hạ thường chê thứ lục bình

Phận hèn bèo giạt sống linh đinh

Sông hồ bể cả trôi thân mọn

Bãi cát ghềnh hoang gửi kiếp xình

Đêm đến chờ trăng soi dáng nguyệt

Ngày qua đợi sáng đón bình minh

Theo mây tận hưởng đời phiêu bạt

Lướt sóng an nhàn số nhục vinh”

Ngẫm thiệt vui! Trên bờ ngã ba, ngã bảy tưng bừng thời dưới sông ngã bảy,ngã ba cũng rộn ràng

“Anh đi ngã bảy ngã năm

Anh về anh mệt anh nằm ngã ba”

Mà số ba là số linh

Đạo đức kinh của Lão Tử nói “Đạo sanh ra Một, Một sanh ra Hai. Hai sanh ra Ba. Ba sanh ra vạn vật”

Con số ba của Kinh Dịch là một con số thần bí, thiêng liêng

Ai cũng biết mỗi một quẻ của bát quái đều gồm có ba hào, là ba vạch liền nhau hoặc đứt gãy

Ba hào dương gọi là quẻ Càn, ba hào âm gọi là quẻ Khôn, Kinh Dịch có hết thảy 64 quẻ

Thí dụ quẻ Càn ☰ còn đọc là Kiền được đặt tên theo nghĩa 3 hào dương do ba khúc cây được ghép lại với nhau

Tại sao lại là ba vạch ? Đó là ba bậc của trật tự trong vũ trụ, trật tự của thiên giới, trật tự của nhân giới và trật tự của vạn vật

Đó là tam tài. Vì vậy, một quẻ có ba hào tượng trưng cho: Thiên, Địa và Nhân (Trời,Đất, Người)

Ông bà ta hay nói “Thiên thời, Địa lợi, Nhơn hòa” là nói lên sự viên mãn, hanh thông của đời sống . Đây cũng là ba yếu tốt quyết định sự thành công của một người thành đạt

Trong chánh trị ai nắm ba cái này sẽ làm lãnh tụ

Trong Hán tự, số ba viết là 三(tam) gồm ba vạch như tam tài, chữ Vương 王 trong quyền lực chỉ rõ sự kết nối giữa Thiên-Nhơn-Địa nhiều hơn chữ tam, 王道 vương đạo là sự thẳng thuốm của người cầm quyền cũng vậy

Số ba ở Tây Phương cũng kỳ bí

Đi lễ nhà thờ Công giáo, ta hay nghe linh mục đọc “Nhân danh Cha, Con và Thánh Thần, Amens” là nội dung lời kinh có tên là “Dấu Thánh giá”

Đây là Thiên Chúa Ba Ngôi của đạo Công giáo, Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần

Số 3 linh thiêng

Địa danh Ba Làng ở Tĩnh Gia, Thanh Hoá là gọi tắt của ba ngôi làng tên là Sung Mãn, Ngoại Hải, Như Xuân

Ba Làng là vùng khỉ ho cò gáy khi xưa, nhưng Ba Làng đi vào lịch sử Đạo Thiên Chúa ở VN rất sớm. Năm 1627 Linh Mục Đắc Lộ Alexandre De Rhodes từng đến Lạch Bạng và rửa tội nhiều người dân ở đây

Lạch Bạng hay Cửa Bạng là tên của một cửa sông thuộc làng Do Xuyên nằm về phía đông Tĩnh Gia,Thanh Hoá

Giáo xứ Ba Làng ra đời như vậy, năm 1955 khi giáo dân Ba Làng Thanh Hóa đến biển Nha Trang định cư. Họ lấy tên làng cũ ở Thanh Hóa để đặt cho khu định cư mới tại thành phố Nha Trang nên cũng gọi là khu Ba Làng

Ba Đình là địa danh của huyện Nga Sơn Thanh Hóa gọi chung 3 làng Mỹ Khê, Hương Thọ và Mậu Thịnh.Thời Nguyễn quy định mỗi làng phải có một cái đình, đình làng Mỹ Khê, Hương Thọ, Mậu Thịnh nằm cũng gần nhau

Khu ba làng này có cuộc khởi nghĩa do Đinh Công Tráng và Phạm Bành làm thủ lãnh trong giai đoạn kháng Pháp 1886 – 1887 mà bản doanh là ba cái đình làng đó, dân kêu là khỏi nghĩa Ba Đình

Hà Nội thời Pháp phía trước Phủ Toàn quyền có vườn hoa Puginier nằm giữa các con đường Avenue de la République, Avenue Brière de l’Isle, Rue Elie Groleau, và Avenue Puginier

Có một bùng binh ở giữa cũng tên là Pugininer, dân Hà Nội xưa gọi vườn hoa Pugininer là quảng trường Tròn

Năm 1945 thời Việt Minh cướp chánh quyền đã đổi tên vườn hoa Puginier thành vườn hoa Ba Đình

Bây giờ xin mời về Định Quán tỉnh Đồng Nai

Định Quán là xứ rừng của tỉnh Biên Hòa xưa, đường lên Đà Lạt, xứ núi lửa cổ. Xứ này nổi tiếng về những tảng đá lớn lô nhô mọc lên mặt đất, không ai hiểu vì sao nó có

Nổi tiếng nhứt vì sát quốc lộ 20 là ba tảng đá lớn xếp chồng lên nhau với độ cao gần 40 m, dân gian kêu là Đá Ba Chồng

Ngộ cái nữa,gần đó có cái thác tên là thác Ba Giọt

Nam Kỳ chúng ta có một cái đất Ba Giồng vang danh lịch sử

Theo Hồ Biểu Chánh thì :

“Phía Tân Hiệp gồm tới ba cái giồng nằm gần nhau. Ấy là gịồng Trấn Định tại Tân Hiệp Củ Chi, giồng Cánh Én nằm tại ranh tỉnh Tân An, giồng Thuộc Nhiêu nằm dài theo qnan lộ Trung Lương xuống Cai Lậy.

Mà giồng nào cũng không có danh bằng ba cái giồng nầy. Sử có ghi chép ba giồng nầy gọi là vùng” Tam Phụ”. Thường nhơn nói nôm na thì gọi là xứ “Ba Giồng” (Hết trích)

Ba Giồng vang danh vì lập ra đạo quân Đông Sơn đánh lại Tây Sơn

Đội quân Đông Sơn của tướng Đỗ Thành Nhơn làm Nguyễn Huệ khiếp sợ, về sau Đỗ Thành Nhơn bị chúa Nguyễn Ánh giết chết đoạt binh

Thời Nguyễn,sử Nguyễn ít nhắc tới chữ Ba Giồng không biết vì lý do gì, có lẽ dân xứ này có tham gia vụ binh biến Lê Văn Khôi

Ngày nay chữ “Ba Giồng” chỉ còn tồn tại nhờ giáo xứ Ba Giồng là trung tâm hành hương của giáo phận Mỹ Tho, một thánh địa Công giáo Mỹ Tho xưa cổ

Tất nhiên đạo CG vào đất Ba Giồng sau này, chữ Ba Giồng của CG chỉ là một nhánh nhỏ của xứ Ba Giồng xưa

Ba Vát là một địa danh trên đường Mỏ Cày đi Chợ Lách, xưa là quận lỵ của quận Đôn Nhơn tỉnh Kiến Hòa (Bến Tre), nay là xã Phước Mỹ Trung, Mỏ Cày Bắc

Trong xứ Nam Kỳ ta các địa danh chữ Ba rất nhiều, thí dụ: Ba Giồng, Ba Thắc, Ba Lai, Ba Tri…

Ba Vát gốc Khmer Préah Wat, nghĩa là chùa Phật, các quan xưa phiên âm sang từ Hán Việt thì chữ vát không có trong Hán tự nên biến âm thành Ba Việt

“Đèn nào cao bằng đèn Ba Vát

Gái nào bạc bằng gái chợ Giồng

Ngày em làm lễ tơ hồng

Là ngày em bẻ gãy chữ đồng với anh”

Ba Vát ghi tên trong lịch sử Việt Nam vì nó là nơi diễn ra một trận đánh giữa Nguyễn và Tây Sơn:Trận Ba Vát 1777

Địa danh VN còn có Ba Lòng, Ba Chúc, Ba Lai, Ba Láng cũng chưa rõ nghĩa, xuất xứ của nó, có thể là tiếng dân tộc bổn địa phiên âm ra Việt ngữ

“Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Phong Điền

Anh có thương em thì cho bạc cho tiền.

Đừng cho lúa gạo xóm giềng cười chê”

Từ cái “Cầu Chữ Y” mà kéo dài qua Nhà Bè, rồi xuống tận Miền Tây là quá xá dài rồi, xin ngưng ở đây.

– Nguyễn Gia Việt – 

Làm Người

1. Làm người, tiền bạc ít một chút cũng được, nhưng đừng để ý chí nghèo hèn, đừng vì thiếu tiền mà tầm nhìn hạn hẹp. Dù không thể đạt đến vinh quang thì cũng nên làm một người hữu dụng.

2. Làm người, ngoại hình có thể không bắt mắt, nhưng đừng để nội tâm xấu xí. Nhân từ, lương thiện không phụ thuộc vào bề ngoài mà xuất phát từ bên trong tâm hồn.

3. Làm người, hình thể thấp bé một chút cũng được, nhưng đừng để tấm lòng nhỏ nhen. Thế gian chẳng ai thích những kẻ tâm địa hẹp hòi. Dù vai nhỏ lưng gầy nhưng tấm lòng nhân hậu, vẫn an ủi sưởi ấm được vô số người.

4. Làm người, thể trạng gầy yếu một chút cũng được, nhưng đừng để tinh thần nhu nhược. Những người nhu nhược thường hay bi quan và tự ti, cho nên nhất định phải luyện được tinh thần dũng cảm, có chủ kiến và tự tin.

5. Làm người, tai mắt chậm chạp một chút cũng được, nhưng không được để tâm trí mê muội. Nhớ nhắc mình giữ lấy tâm sáng, trí thông để nhìn xa trông rộng.

6. Làm người, tham vọng một chút cũng được, nhưng nhất định đừng quá ngang tàng để dã tâm biến mình thành ác quỷ. Nếu không, bạn không vào địa ngục thì ai vào?

7. Làm người, thông minh một chút thì tốt, nhưng nhất định đừng tự cho mình là khôn lanh, còn người đời đều là kẻ ngốc. Nếu không, thế giới này chỉ có một kẻ ngu ngơ, là bạn!

8. Làm người, lười biếng một chút thì được, nhưng đừng bao giờ làm một kẻ suốt ngày nhếch nhác. Việc cần làm nên cố gắng làm cho trọn vẹn, nên có tâm cống hiến một chút, nếu không muốn làm ký sinh trùng đeo bám xã hội.

9. Làm người, tiết kiệm một chút thì được, nhưng đừng quá toan tính với tiền bạc. Nếu không bạn sẽ có thói quen đánh giá người khác qua đồng tiền, sớm muộn gì cũng thành nô lệ cho nó.

10. Làm người, khoan dung một chút thì tốt, nhưng đừng để người khác xem thường, lợi dụng sự khoan dung của mình mà tiếp tục phạm lỗi. Dù thế nào cũng nên giữ lấy quy tắc và sự tự tôn riêng.

11. Làm người, khổ cực một chút cũng được, nhưng đừng để nỗi khổ kéo dài mà không có cách giải thoát, phải học cách vươn lên!

Sưu tầm 

From: Do Tan Hung & KimBang Nguyen

NGHĨ KHÁC ĐI ĐỂ HẠNH PHÚC

Khi chán nản, hãy nghĩ xem mình còn lại bao nhiêu ngày để dằn vặt, còn bao nhiêu thời gian để phung phí? Bạn vui, một ngày cũng qua đi, bạn buồn một ngày cũng kết thúc. Nếu nhận ra điều này hẳn sẽ không dễ dãi để cuộc sống mình âm u nữa.
 
Khi phiền muộn, hãy nghĩ xem thật ra cuộc sống là những phép trừ, gặp nhau một lần là ít đi một lần, sống hết một ngày là giảm đi một ngày, có gì đáng để phí hoài? Không quên tình nghĩa, không nghĩ thị phi, không chấp oan trái, không thẹn với lương tâm là được.
 
Khi không được như ý, hãy nhìn qua những người đang đau khổ trong bệnh viện, chúng ta vẫn mạnh khỏe chính là niềm hạnh phúc. Và hãy xem trên thế giới một giây có bao nhiêu người phải rời đi, chúng ta vẫn còn sống chính là niềm hạnh phúc… Con người muốn có một đời sống khỏe thì tâm phải đơn giản, thân phải nhẹ nhàng.
 
Khi nổi giận, hãy nghĩ xem có nên vì những kẻ không đáng mà ấm ức? Có cần vì những việc không quan trọng mà bực mình? Ăn uống đúng cách, làm việc điều độ, vận động vừa đủ, nghỉ ngơi hợp lí, khoản nào tiết kiệm thì tiết kiệm, phần nào nên tiêu thì chi ra. Bạn tốt thì gia đình và người thân mới tốt, mọi người đều sẽ tốt.
 
Khi tính toán, hãy nghĩ xem con người đi một vòng trong thế gian đều trở về điểm 0, sao phải chi li so bì, không biết nhường nhịn? Nói nhiều thì tổn thương người, tính nhiều thì tổn thần khí, chi bằng đừng so đo nữa, làm một người vui vẻ dễ chịu, không thẹn với lòng!
 
Làm người, còn sống được là tốt.
Có cơm để ăn, có nước để uống, có áo để mặc, có giường để ngủ, có núi để leo, có sách để đọc, có việc để làm, có đường để đi, cớ sao phải bận tâm về một người vô tâm đến độ tàn nhẫn, trong khi họ vẫn ngủ ngon mỗi ngày, còn bạn lại tự dằn vặt bản thân mình?Cả một đời người, trong khoảnh khắc, nếu phóng tầm nhìn ra xa, bạn sẽ đạt được hạnh phúc, nếu mải so đo tính toán, bạn chỉ nhận về phiền não.
 
Nếu chỉ biết bận tâm, bạn cả ngày mệt mỏi, nếu biết thả lỏng, bạn mới nhẹ nhàng hơn.
Nếu thấu hiểu, bạn sẽ trưởng thành; nếu nỗ lực, bạn sẽ đạt tới. Cuộc đời giống như một tách trà, có đắng, có ngọt.
Cuộc đời đi qua đắng cay sẽ cảm nhận được sự ngọt bùi, đây là con đường mà tất cả mọi người phải trải qua để càng thêm trưởng thành. Nó giống như cách bạn ngồi xuống trong một sớm mai đầy nắng, thư giãn tinh thần, nhâm nhi một tách trà thơm. Không cần suy nghĩ quá nhiều, vì hạnh phúc là bản năng bên trong mỗi chúng ta.
– Sưu tầm

From: Do Tan Hung & KimBang Nguyen

Mikhail Gorbachev: Nhớ về một người tử tế và hào phóng (BBC)

• Steve Rosenberg
• Biên tập viên chuyên về Nga

Mikhail và Raisa Gorbachev đã kết hôn 46 năm trước khi bà qua đời vào năm 1999

Đó là tháng Ba năm 2013 và tôi đang phỏng vấn Mikhail Gorbachev tại cơ quan nghiên cứu ở Moscow của ông. Sau nửa giờ, nhà lãnh đạo Liên Xô cũ thông báo ‘Vsyo!’ (‘Đó là tất cả rồi nhé!’). Ông đứng dậy, nhưng dường như không vội vàng để nói lời tạm biệt.

Vì vậy, chúng tôi tiếp tục trò chuyện. Ông Gorbachev vừa xuất bản tập hồi ký mới nhất mà ông dành tặng cho người vợ quá cố Raisa. Bà chết vì bệnh bạch cầu năm 1999.

Họ là vợ chồng gần 46 năm và qua cách nói dịu êm mà ông nói về bà, rõ ràng là ông Gorbachev rất nhớ bà.

Ông cho tôi xem cuốn hồi ký này. Trang đầu có một mục từ nhật ký của Gorbachev, một năm sau cái chết của Raisa:

“Cuộc sống của tôi đã mất đi ý nghĩa chính của nó,” ông viết. “Tôi chưa bao giờ có cảm giác cô đơn nhiều tới vậy.”

Nhưng đôi mắt của Gorbachev sáng lên khi ông chỉ vào những bức ảnh của Raisa trong cuốn sách: những bức ảnh chụp kỳ nghỉ, những bức ảnh gia đình, những bức ảnh bà đi cùng ông trong các chuyến công du chính thức ở nước ngoài. Và hai tấm hình yêu thích của ông là chân dung của Mikhail và Raisa trước ngày cưới của họ vào năm 1953. Họ trông giống như những ngôi sao điện ảnh Hollywood.

Trong khi Gorbachev và tôi đang xem qua cuốn sách, người quay phim Rachel của chúng tôi đang xem chiếc đại dương cầm ở góc phòng.

“Ông có thể chơi đàn?” cô hỏi Gorbachev.

“Không cần, nó tự chơi!” ông trả lời.

Tất cả chúng tôi đều cười. Nhưng ông không nói đùa. Gorbachev bước tới đó, nhấn một nút và các phím đàn piano tự nhảy nhót cùng âm thanh.

“Đó là Chopin,” ông nói và với nụ cười toe toét, ông bắt chước như một nhạc trưởng và giả vờ đang tự chơi nhạc. Sau đó, ông tắt một công tắc và nhạc cụ lặng tiếng.

“Tất nhiên, bạn cũng có thể chơi nó như một cây đàn piano bình thường”, ông nói. “Có bạn nào chơi được không?” ông hỏi. Tôi nói với ông rằng tôi có thể chơi.

“Làm ơn, ngồi xuống, chơi gì đó đi,” Gorbachev nói.

Tôi không lường trước điều đó. Tôi phải suy nghĩ thật nhanh. Tôi nên chơi gì? Một cựu lãnh đạo của siêu cường sẽ đánh giá cao giai điệu nào? Có lẽ là Back in the USSR chăng? hay là Thanks for the Memory? Tôi lựa chọn giải pháp an toàn và chơi bản Moscow Nights kinh điển của Nga.

Và, khi tôi đang chơi, một điều gì đó thậm chí còn bất ngờ hơn xảy ra. Mikhail Gorbachev bắt đầu hát theo. Và ông ấy hát tốt … hát đúng nhạc. Chúng tôi đàn hát cùng nhau đến phần cuối và tôi hỏi ông những bài hát nào khác mà ông thích. Gorbachev yêu cầu giai điệu thời chiến của Liên Xô Dark is the Night. Bản này là về một người lính ngoài chiến tuyến đang nghĩ về người vợ thân yêu của mình ở quê nhà.

Mikhail Gorbachev, người ‘không cứu nổi Liên Xô’, đã qua đời

Chụp lại video,

Steve Rosenberg và Mikhail Gorbachev

“Trong đêm tối,” Gorbachev hát, “Tôi biết rằng em, tình yêu của tôi, đang thức,

“Ngồi bên nôi em đang lén lau một giọt nước mắt;

“Làm sao tôi yêu đôi mắt dịu dàng sâu thẳm của em,

“Làm thế nào tôi muốn ghé môi mình vào môi của em.”

Sau đó, người đã giúp chấm dứt Chiến tranh Lạnh mỉm cười: một nụ cười rộng và đẹp.

“Raisa yêu tiếng hát của tôi,” ông nói.

Trong một câu ngắn gọn đó, Mikhail Gorbachev đã tiết lộ nhiều điều về bản thân hơn là trong toàn bộ cuộc phỏng vấn.

Có rất nhiều người ở Nga đã chỉ trích ông về cách ông điều hành đất nước; họ đã đổ lỗi cho ông về sự sụp đổ của Liên Xô.

Nhưng sau những lời nói đó – và nụ cười đó – ông hiện ra như một người đàn ông có trái tim ấm áp, tử tế, vẫn rất yêu vợ và rất buồn vì bà đã ra đi. Raisa ở khắp mọi nơi: trong sách của ông, trong những bức chân dung đóng khung trên tường văn phòng của ông … và trong âm nhạc.

Tôi gặp Mikhail Gorbachev lần đầu tiên vào tháng Năm 1996, hơn 4 năm sau khi Liên Xô tan rã. Ông khi đó cố gắng trở lại chính trường và thách thức Boris Yeltsin trong cuộc bầu cử tổng thống của Nga. Vào thời điểm đó, tôi là trợ lý sản xuất cho CBS News. Nhóm quay phim của chúng tôi đã theo ông tại những nơi vận động bầu cử ở miền nam nước Nga.

Tôi rất phấn khích khi được gặp người đàn ông, một thập kỷ trước đó, đã truyền cảm hứng cho tôi theo học tiếng Nga ở trường đại học. Vào giữa những năm 1980, Mikhail Gorbachev đã bùng nổ trên chính trường với những lời kêu gọi perestroika (cải tổ) và glasnost (cởi mở).

Ông là kiểu nhà lãnh đạo Liên Xô mà thế giới chưa từng thấy. Ông còn trẻ, thoải mái. Ông dường như quyết tâm xây dựng mối quan hệ tốt hơn với phương Tây và phục hồi nền kinh tế Liên Xô đang trì trệ.

Vào thời điểm ông rời nhiệm sở, Liên Xô không còn tồn tại.

Trong chuyến đi vận động tranh cử vào năm 1996, vào một buổi tối, Gorbachev mời đoàn quay phim của chúng tôi đến ngồi cùng bàn của ông trong nhà hàng của khách sạn. Đột nhiên ban nhạc chơi một giai điệu quen thuộc của Beatles trong bản Yesterday:

“Yesterday, all my troubles seemed so far away.

Now it looks as if they’re here to stay…”

(Ngày hôm qua mọi phiền muộn của tôi dường như đã ở xa. Nay thì nó lại đang còn đó….)

Điều đó là rất hợp tình cảnh. Trong cuộc bầu cử, Gorbachev chỉ nhận được 0,51% phiếu bầu.

Năm lý do vì sao Liên Xô tan rã

Gorbachev giúp Việt Nam có cuộc Đổi Mới và hội nhập với Asean?

Mikhail Gorbachev và vợ

‘Nhiều người Nga còn lưu luyến Liên Xô’

Ông đã mất quyền lực – và không thể lấy lại được. Nhưng có một thứ mà Mikhail Gorbachev vẫn có: khiếu hài hước của mình.

Tháng sau, người quay phim mà tôi đã làm việc cùng trong chuyến đi quay Gorbachev đã hoàn thành xong nhiệm vụ ngắn hạn ở Moscow. Victor Cooper là một người Texas ăn nói bỗ bã người khiến mọi người xung quanh anh phải cười. Anh ta không học được nhiều tiếng Nga, nhưng một trong số ít câu anh ta học được là kiểu nói lóng:

“Samoe glavnoe eto kooritsa!”

Có nghĩa là: “Thứ quan trọng nhất là gà!”

Câu này lại có ích. Bất cứ khi nào Victor bị cảnh sát giao thông Moscow yêu cầu dừng xe, anh sẽ quay cửa sổ xe của mình và tuyên bố bằng tiếng Nga với giọng Texas sang sảng: “Thứ quan trọng nhất là gà!”

Cảnh sát thường sẽ ngơ ngác và vẫy tay báo hiệu đi tiếp.

Tại chỗ làm việc, tôi được giao sản xuất một “video tạm biệt” cho Victor chứa những thông điệp thiện chí từ bạn bè và đồng nghiệp ở Moscow. Nhân cơ hội này, tôi gọi cho trợ lý của Gorbachev. Tổng thống Gorbachev liệu có cân nhắc đóng góp một thông điệp video không?

Câu trả lời nhanh chóng là: “Ông sẽ làm chứ.”

Cùng với một người quay phim khác, tôi lái xe đến văn phòng của Gorbachev.

“Bạn muốn tôi phải nói gì?” ông hỏi.

Tôi giải thích rằng người quay phim Victor đã rất vui khi gặp ông. Tôi cũng tình cờ đề cập đến kiến thức tiếng Nga về gia cầm của Victor. Gorbachev quay lại máy quay và ghi lại một đoạn độc thoại chân thành, kết thúc bằng những lời sau:

“Victor, như anh cũng quá biết, thứ quan trọng nhất là gà!”

Tôi đã khó tin nổi điều mình vừa chứng kiến. Mikhail Sergeyevich Gorbachev, từng là một trong những người đàn ông quyền lực nhất hành tinh, vừa hát những lời ca ngợi gia cầm. Thật là hào phóng và dễ chịu.

Khi xem đoạn video, Victor Cooper đã vô cùng ngạc nhiên và vô cùng xúc động.

Đó là một Gorbachev rất khác mà tôi đã gặp vào năm 2019.

Đây kể như là cuộc phỏng vấn thứ năm và cuối cùng mà ông dành cho tôi. Có một nỗi buồn với ông mà tôi chưa từng thấy. Như thể ông cảm nhận được rằng những thành quả của mình đang bị đảo ngược; rằng Nga đang tái áp dụng chủ nghĩa độc tài và đối đầu Đông-Tây đang quay trở lại.

‘Tôi nhớ lại thời Liên Xô và nghĩ đến xã hội Nga ngày nay’

Mikhail Gorbachev với Steve Rosenberg (phía trước, bên trái), Victor Cooper và nhóm CBS

Trong cuộc phỏng vấn, Gorbachev nhớ lại những ngày đầu cầm quyền.

“Khi tôi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, tôi đã đến các thị trấn và thành phố trên khắp đất nước để gặp gỡ mọi người. Có một điều mà mọi người đều bàn tán. Họ nói với tôi: ‘Mikhail Sergeyevich, chúng ta có vấn đề gì, thiếu lương thực. Đừng lo. Chúng ta sẽ có đủ lương thực. Chúng ta sẽ trồng trọt. Chúng ta sẽ tự lo liệu được. Chỉ cần đảm bảo rằng không có chiến tranh.'”

Kể đến đó thì Gorbachev đã ngấn lệ.

“Tôi rất choáng váng. Mọi người là thế đấy. Đó là mức độ mà họ đã phải chịu đựng trong cuộc chiến gần đây nhất,” Gorbachev nói.

Mikhail Gorbachev không hoàn hảo. Không có nhà lãnh đạo là hoàn hảo cả. Nhưng đây là một người đàn ông quan tâm sâu sắc đến việc ngăn chặn Chiến tranh Thế giới thứ Ba. Và ông rất quan tâm đến gia đình của mình.

Vì cả hai điều đó, tôi sẽ nhớ đến ông thật nồng ấm.

Rung Nga Nguyen

BẠN VÀ TIỀN

Bạn là mối quan hệ tình cảm giữa người với người qua sự đồng cảm, trung thành sẻ chia tình cảm và sự quý mến dành cho nhau khi cùng sở thích, cùng niềm tin, cùng lý tưởng… Từ những thứ chung ấy làm cho họ kết thân gần gũi với nhau.

Bạn là người luôn dành cho nhau sự tôn trọng, bình đẳng, động viên và khích lệ giúp nhau trở thành người có ích trong xã hội. Luôn lắng nghe và cho ta những lời khuyên thành thật, là một nơi an tâm trải lòng mình cho nhau nghe. Khi cần sẵn sàng an ủi nhau chia sẻ và giữ lời hứa không so đo tính toán.

Bạn cũng như tiền có tờ thật có tờ giả, có tờ lành có tờ rách.. Nên khó biết ai thật ai gỉa. Tiền mua được nhà cao cửa rộng nhưng không mua được mái ấm gia đình, mua được thân xác nhưng không mua được tâm hồn, mua được đời này nhưng không mua được đời sau, mua được visa đi khắp nơi nhưng không mua được visa vào cõi vĩnh hằng.

Tiền người ta nói là con vật có máu lạnh nên hay ví là mặt lạnh như tiền. Tiền bạc là bạc bẽo, bạc nghĩa bạc tình, vì tiền mà đôi khi mất cha mẹ, vợ chồng, anh em, bạn bè… Tiền bạc không ưa con người nhưng con người ưa tiền bạc, dù rách nát bẩn thỉu không ai chê tiền ngoại trừ các vị chân tu.

Thực ra tiền tự nó không xấu nhưng người tích lũy nó để xử dụng vào mục tiêu xấu. Hoặc chiếm đoạt nó một cách bất chính. Khi con người qúa đề cao nó thì trở thành nô lệ cho tiền bạc. Tiền đưa tới đích điểm cao sang nhưng cũng đẩy ta xuống vực thẩm tội lỗi xa lìa Thiên Chúa nên Ngài nói: ”Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa vừa làm tôi tiền của được.” (Mt 6:24).

RN