Bài viết của Dan De Luce và Ken Dilanian và Michael Kosnar •
Trước khi bắt giữ một phóng viên của tờ Wall Street Journal hôm thứ Năm, Nga đã trải qua một loạt thất bại đáng xấu hổ trong các hoạt động tình báo nước ngoài, với hàng trăm người bị tình nghi là gián điệp Nga bị trục xuất hoặc bị buộc tội làm gián điệp ở các nước phương Tây. Ba Lan đã bắt giữ 9 người Nga trong tháng này, cáo buộc họ âm mưu phá hoại các tuyến đường sắt chở hàng viện trợ quân sự của phương Tây tới Ukraine. Tuần trước, các nhà chức trách Hoa Kỳ đã vạch mặt một điệp viên Nga bị cáo buộc, người này đóng giả là một sinh viên tốt nghiệp người Brazil tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins và người mà các công tố viên cho biết đã cố gắng xin việc tại Tòa án Hình sự Quốc tế ở The Hague.
Sergey Vladimirovich Cherkasov upon entry to Brazil. (U.S. Justice Department)
Thụy Điển, Na Uy và Đức cho biết họ đã phát hiện và phá vỡ âm mưu gián điệp của Nga trong những tháng gần đây, và các quan chức ở Hy Lạp nói với các hãng tin rằng chủ một cửa hàng dệt kim ở Athens thực sự là một gián điệp Nga bị tình nghi.Người đứng đầu cơ quan tình báo nước ngoài MI6 của Anh cho biết khoảng một nửa số điệp viên của Nga làm việc dưới vỏ bọc ngoại giao ở châu Âu đã bị trục xuất trong vòng sáu tháng sau cuộc xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022
FBI và CIA đã giúp các nước đồng minh bắt giữ một số lượng lớn bất thường các điệp viên Nga kể từ khi chiến tranh bắt đầu, một cựu quan chức phản gián cấp cao của Hoa Kỳ quen thuộc với vấn đề này cho biết. Các vụ bắt giữ nhắm vào những người Nga hoạt động như những người “bất hợp pháp” với tên và hộ chiếu hư cấu, không giống như các điệp viên Nga được đưa vào các đại sứ quán, những người được hưởng sự bảo vệ của pháp luật.
Thời gian gần đây, có rất nhiều bài viết xuất hiện trên các trang mạng , trên các điện báo, báo in của người Việt định cư khắp nơi trên thế giới , nói về nhân vật lịch sử Ngô Đình Diệm , về biến cố ngày 1 tháng 11 – 1963 tại Nam Việt Nam. Rồi những buổi Lễ tưởng niệm nhân vật lịch sử này được tổ chức ở nhiều nơi có Cộng Đồng người Việt. Lại có cả những nhóm người đến viếng thăm ngôi mộ của nhân vật Ngô Đình Diệm tại Việt Nam rất long trọng…Một số bạn trẻ trưởng thành nơi hải ngoại liên lạc bằng điện thư hoặc gặp chúng tôi, hỏi về chuyện “Tại sao có cuộc đảo chánh lật đổ ông Ngô Đình Diệm, ngày 1 tháng 11 – 1963 ở Việt Nam ? “xem ý kiến ra sao.
Tất nhiên là người viết chỉ có thể nói sơ qua và hẹn gặp nhau trên trang báo này để có thể bàn luận với nhau nhiều hơn. Vì vậy cho nên bài viết này được đưa ra, mong trả lời các bạn trẻ đó, đồng thời đóng góp chút ít vào công việc làm sáng tỏ một vấn đề lịch sử quan trọng, có ảnh hưởng lớn lao đến sự…mất còn, sụp đổ của Nam Việt Nam sau đó, cũng như ảnh hưởng đen tối của nó còn kéo dài cho tới bây giờ. Muốn tìm hiểu kỹ lưỡng, sâu xa hơn, tất nhiên là chúng ta phải tìm đọc những cuốn sách đáng tin cậy về chuyện này…
Tổng Thống Ngô Đình Diệm
Tình hình trước khi xẩy ra cuộc Đảo Chánh:
Những tháng giữa năm 1960, Ông Diệm với tư cách Tổng Thống và Tổng Tư Lệnh Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà, đi thăm các Bộ Tư lệnh Quân Khu I – 2 – 3 – 4 và Quân Khu Thủ Đô để nói chuyện với các Sĩ Quan trong quân đội, các Quân Binh Chủng về một vấn đề vô cùng quan trọng là: chính quyền Mỹ lúc đó muốn đổ quân tác chiến ( Combatant forces ) vào lãnh thổ Nam Việt Nam để đảm nhiệm vai trò chủ yếu trong công cuộc chiến đấu chống cộng sản trên chiến trường này, tất nhiên là theo chủ trương, chính sách của Hoa Kỳ… Tại Hội trường Bộ Tư lệnh Quân Khu I, Đà Nẵng, trước mặt rất đông Sĩ Quan: cấp Tướng, cấp Tá và cấp Úy, Ông Diệm đã nói rõ ý chí cuả Ông là nhất định không chấp nhận cho chính phủ Mỹ đổ quân tác chiến vào Nam Việt Nam, mà chỉ chấp nhận vai trò cuả người Mỹ trong nhiệm vụ cố vấn và huấn luyện cho Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà. Ông nói “Chúng ta cần có sự cố vấn và huấn luyện cuả người Mỹ, chúng ta cần có sự viện trợ quân sự, kinh tế cuả người Mỹ, nhưng chúng ta không cần và nhất định không chấp nhận để cho người Mỹ chiến đấu thay thế cho chúng ta trong công cuộc bảo vệ Quê Hương, Đất Nước này. Chúng ta đang phải đương đầu với với một cuộc chiến tranh ý thức hệ (ideological war) giữa chủ thuyết “ Quốc Gia-Dân Tộc “ tự do, dân chủ của chúng ta và “ học thuyết ảo tưởng – Utopian doctrine “ của cộng sản, xây dựng trên nền tảng tuyên truyền, lừa bịp có hệ thống, có khả năng lôi cuốn đông đảo quần chúng vào một cuộc chiến tranh nhân dân, trường kỳ kháng chiến, để tiến tới một thiên đường không bao giờ có thực . ..
Cuộc chiến đấu này không thể đơn thuần giải quyết bằng sức mạnh cuả vũ khí chiến tranh, nhất là bằng một đạo quân viễn chinh từ một quốc gia khác kéo đến. Nếu người Mỹ làm việc đó, chúng ta sẽ mất hết chính nghiã, mất sự hậu thuẫn cuả nhân dân, tôi sẽ trở thành Tổng Thống bù nhìn và anh em, các Sĩ Quan đang có mặt tại đây, sẽ chỉ còn là những kẻ đánh thuê cho ngoại quốc…
“ Ông nói thật nhiều, với tất cả tấm lòng và trái tim cuả Ông. Rồi ông kêu gọi tất cả các Sĩ Quan Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà đã từng nêu cao tinh thần anh dũng, can đảm trên mọi chiến truờng khắp các Vùng Chiến Thuật ( tactical areas ), hãy cùng Ông bằng mọi giá, giữ vững lập trường, đi đúng đường lối lãnh đạo chiến tranh bảo vệ Tổ Quốc mà ông đã vạch ra và quyết tâm theo đuổi, bất chấp mọi sức ép bất cứ từ đâu đến ! Những cánh tay giơ lên, những tiếng hô vang làm rung chuyển cả Hội Trường Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn I, Quân Khu I “Quyết tâm ủng hộ Tổng Thống ! Quyết tâm giữ vững lập truờng chiến đấu cuả Tổng Thống để bảo vệ Tổ Quốc !”
Tôi lúc đó chỉ là một Chuẩn Uý hiện dịch, nhưng với cái vốn kinh nghiệm gần 7 năm kháng chiến chống Pháp vô cùng gian khổ, 2 lần bị Tây bắt nhốt vào tù, rồi hơn 6 năm trong hàng ngũ quân đội Việt Nam Cộng Hòa, chống cộng sản, tôi cũng đủ trí khôn để thông cảm với những khó khăn, nguy hiểm đang đợi chờ Ông Diệm, vị Tổng Thổng đầu tiên cuả nền Cộng Hoà non trẻ tại Nam Việt Nam.
Tôi nhìn các Sĩ Quan đàn anh đứng chung quanh, hình như ai nấy đều linh cảm thấy có một cái gì nặng nề, nguy hiểm đang đợi chờ vị Tổng Thống khả kính và can đảm cuả mình. Phải thành thực mà công nhận rằng: vào thời gian đó, dưới sự lãnh đạo cuả Ông Diệm, Quân Đội ra Quân Đội, Tướng Tá ra Tướng Tá, Sĩ Quan ra Sĩ Quan, chớ không có như tình trạng cuả những thời gian sau này, sau khi Ông Diệm không còn nưã..
Lúc đó, tôi không phải là người công giáo như Ông Diệm, mà trong cương vị một quân nhân hiện dịch thuần tuý, từng quyết tâm từ bỏ hàng ngũ cộng sản, tìm đến hàng ngũ quốc gia để chống lại cộng sản, lúc này chỉ nghĩ đến quân đội, đến việc chống cộng, nhưng cũng thấy như mắt mình nhoà đi…
Tôi cầu xin Ơn Trên phù hộ, che chở cho Ông, cũng như cho Đất Nước này…
* Ngày 19-6-1960: Đại Sứ Mỹ tại Sài Gòn, Elbridge Durbrow, gửi cho ngoại trưởng Mỹ, Christian Herter ở Hoa Thịnh Đốn 1 điện văn mật, thông báo tình hình Sài Gòn: Có thể có 1 cuộc đảo chánh nhằm lật đổ chính quyền cuả Ông Diệm, trong khi đó ở nông thôn, hoạt động cuả cộng sản gia tăng mạnh mẽ…
Phần cuối, bản văn kết thúc “ Nếu thế đứng cuả Ông Diệm tiếp tục giảm sút, không còn phù hợp với tình thế chính trị, tâm lý, kinh tế và an ninh tại đây nưã thì có thể là điều mà chính phủ Hoa Kỳ nên tính đến những phương cách khác để hành động và thay thế người lãnh đạo hầu đạt đến những mục tiêu cuả chúng ta… ( If Diem’s position in the country continues to deteriorate as result failure adopt proper political, psychological, economic and security measures, it may become necessary for US Government to begin consideration for alternative courses of action and leaders in order to achieve our objectives…). *
Ngày 11 – 12 tháng 11-1960 : Đại Tá Nguyễn Chánh Thi, Tư Lệnh Lữ Đoàn nhẩy dù và Trung Tá Vương Văn Đông chỉ huy một lực lượng quân sự gồm vài Tiểu Đoàn nhẩy dù và 1 đơn vị Thuỷ Quân Lục Chiến, bao vây dinh Tổng Thống để làm một cuộc đảo chánh với lý do được công bố trên đài phát thanh Sài Gòn đã bị quân đảo chánh chiếm giữ “…Ông Diệm đã tỏ ra không đủ khả năng cứu đất nước khỏi họa cộng sản cũng như bảo vệ sự đoàn kết quốc gia… – Diem has shown himself incapable of saving the country from Communism and protecting national unity…”
Biết rằng cuộc âm mưu đảo chánh này không do những nhân vật chính trị có danh tiếng, không có hậu thuẫn chính trị thực sự cuả dân chúng, không có sự tham gia cuả các Tướng Lãnh cũng như đông đảo lực lượng quân đội dưới quyền, cho nên ông Diệm tạo thế trì hoãn, thoái thác nhượng bộ trước sự đòi hỏi cuả phe đảo chánh là từ – Đại tá Nguyễn Chánh Thi – bỏ chính quyền và đợi cho các lực lượng quân đội, hầu hết vẫn còn trung thành với ông, cùng ông theo đuổi đường lối chống cộng đã vạch ra, từ các nơi kéo về dẹp loạn. Cuộc đảo chánh bất thành vì quá non kém về tổ chức, lãnh đạo, cũng như đường lối chinh trị và quân sự. Tuy nhiên cuộc đảo chánh bất thành này đã đem lại cho chính quyền cuả Ông Diệm những bài học quan trọng :
A.- Cộng sản ngày càng tích cực tung cán bộ vào thành phố khai thác những mâu thuẫn, bất đồng giưã chính quyền và các nhân vật, các nhóm chống đối tại thành thị. Những mâu thuẫn này tất nhiên phải có trong hoàn cảnh miền Nam Việt Nam đang phải thực hiện một xã hội tương đối tự do, dân chủ, phồn thịnh ( hơn hẳn miền Bắc ). Có tự do, dân chủ khá nhiều cho nên các lực lượng, nhóm người chống đối này khác mới có hoàn cảnh, điều kiện mà hoạt động chống chính quyền, chớ còn như tình trạng Việt Nam hôm nay, dưới chế độ cộng sản, thì chính quyền thấy chống đối bằng bạo lực, là lập tức dùng công an, quân đội bằng võ lực tiêu diệt ngay, còn chi nữa mà chống đối. Chính quyền miền Nam lúc đó, cùng một lúc phải đối phó với hoàn cảnh đất nước như thế, lại phải đương đầu với cuộc chiến tranh xâm lăng, phá hoại toàn diện cuả cộng sản Hà Nội, được chỉ đạo và yểm trợ từ Mạc-Tư-Khoa cũng như từ Bắc Kinh, theo “Đường lối cách mạng vô sản toàn cầu cuả Đệ Tam Quốc tế – Global Proletarian Revolution Policy of the Third International ”.
B.- Thi hành 1 đường lối vô cùng khó khăn khả dĩ đáp ứng được nhu cầu cuả tình thế : Giữ vững chính quyền đang bị âm mưu khuynh đảo từ bên ngoài do bọn tài phiệt quốc tế ( International Financial Oligarchy ), ở bên trong thì do cộng sản chỉ đạo. Ngay trong nội bộ hàng ngũ quốc gia cũng có những phần tử ham danh, hám lợi cũng như 3 quyền lực, đang lợi dụng không khí tự do, dân chủ của xã hội miền Nam, nhất là truyền thông, báo chí , tạo ra hay chờ đợi thời cơ để hành động.
C.- Giữ vững tinh thần kỷ luật và lòng trung thành cuả quân đội, là sức mạnh bảo vệ chính quyền, chế độ, đồng thời giữ vững sự đoàn kết các tôn giáo là sức mạnh hậu thuẫn cuả nhân dân, nhưng cả hai: Quân Đội và Tôn giáo lại là những mục tiêu quan trọng nhất mà cả 3 lực lượng chống phá nói trên ( Tài phiệt quốc tế, cộng sản và các nhóm chống đối trong nước ) đang quyết tâm nhắm vào để tạo ra một động lực làm nổ bùng một cuộc đảo chánh khác, có tầm vóc quy mô, có tổ chức tinh vi và …” cao cấp “ hơn cuộc đảo chánh đã thất bại một cách dễ dàng ngày 11 tháng 11 năm 1960.
* Ngày 20-12-1960 , để đánh lưà dư luận quốc tế, để thu hút các nhóm chống đối và lôi kéo nhân dân Miền Nam, cộng sản Hà Nội tuyên bố chính thức cho ra mắt công khai Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam tại 1 Chiến Khu ( Strategic war zone) cuả cộng sản tại phiá đông miền Nam Việt Nam, thành phần bao gồm chừng 100 nhân vật nói là đại diện cho các nhóm chính trị đối lập với chính quyền, đại diện cho các tôn giáo có mặt tại Nam Việt Nam, các lực lượng vũ trang còn sót lại sau khi bị quân chính phủ đánh tan trong các chiến dịch hành quân tại miền Tây trước đó ít năm.
Mặt trận này thực sự đặt dưới quyền lãnh đạo cuả một cán bộ cao cấp cuả Hà Nội, thuộc Bộ Chính Trị Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng.
* Ngày 1 tháng 4-1961: Cộng sản tung một Tiểu Đoàn chủ lực quân, có du kích địa phương tăng cường, gồm hơn 400 quân, tấn công thử sức vào 1 ngôi làng chiến đấu kiểu mẫu cuả “Quốc sách ấp chiến lược – National policy of Strategic Hamlets ” thuộc Tỉnh Kiến Hoà, nhưng bị quân đội Cộng Hoà đánh tan và bị thiệt hại nặng nề. Hai ngày sau, cộng sản thử sức lần nưã bằng cách tấn công vũ bão và bất ngờ vào khu vực Bến Cát, phiá Bắc Sài Gòn, nhưng hơn 100 quân cộng sản bị quân Cộng Hoà tiêu diệt, bỏ xác tại trận. Cộng sản buộc phải đổi hướng, tập trung nỗ lực vào những hoạt động võ trang phá hoại tại các thành phố, tung cán bộ len lỏi vào trong các tầng lớp nhân dân, hàng ngũ tôn giáo nào có đông đảo quần chúng ( nhưng hàng ngũ thiếu huấn luyện, tổ chức không chặt chẽ ) để tìm cơ hội gây xáo trộn chính trị tại các thị trấn, nơi tập trung đông đảo dân cư, làm suy yếu chính quyền Miền Nam thay vì nôn nóng giành chiến thắng quân sự để hỗ trợ cho các hoạt động chính trị và ngoại giao.
* Ngày 12-5-1961: Phó Tổng Thống Hoa Kỳ Lyndon B. Johnson, trong cuộc viếng thăm Á Châu, đã gặp Tổng Thống Diệm tại Sàigòn. Ông Johnson ca tụng Tổng Thống Diệm là một Churchill cuả Á Châu và nói, “Đối với thế đứng cuả Hoa Kỳ tại Á Châu, Tổng Thống Diệm là nhân vật, là người bạn không thể thiếu được.” Tuy nhiên, khi trở về Mỹ, ông Johnson lại báo cáo cho Tổng Thống Kennedy cũng như cho các nhân vật chính trị cao cấp biết rằng: Ông Diệm vẫn giữ vững lập trường không có quân chiến đấu cuả Hoa Kỳ tại Việt Nam, trừ phi cộng sản Hà Nội xua quân tràn qua vĩ tuyến 17 một cách đại quy mô như cộng sản Bắc Hàn đã xua quân tràn qua vĩ tuyến 38 hồi 1950 …. Vice President Lyndon B. Johnson meets Mr. Ngo . Dinh Nhu at Gia Long Palace, Saigon 12-5-1961 Do lập trường cương quyết Bảo vệ Chủ quyền Quốc gia, Tổng Thống Ngô Đình Diệm đã luôn luôn kiên trì tranh đấu cho sự Độc lập Dân tộc dù phải chấp nhận những khó khăn.
Ngày 09.05.1961, ông Diệm đã bày tỏ với Phó Tổng Thống Mỹ Johnson đang viếng thăm chính thức Việt Nam rằng : chính phủ Việt Nam rất biết ơn sự viện trợ quân sự và cố vấn Mỹ, nhưng về việc gửi Quân đội tác chiến Hoa kỳ đến Việt Nam, ông cương quyết từ chối : Nếu quý vị mang Quân đội Mỹ vào Việt Nam, tôi phải giải thích thế nào đây với dân tộc tôi ? Với người Việt, hình ảnh hãi hùng của Quân đội Viễn chinh Pháp còn ghi sâu trong tâm trí họ. Sự hiện diện của Quân đội Mỹ sẽ làm cho dân chúng dễ tin những lời tuyên truyền của cộng sản. Sự can thiệp trực tiếp của bất cứ quân đội ngoại quốc nào vào Việt Nam cũng đem lại sự bất lợi cho Việt Nam, vì làm cho cuộc chiến đấu của chúng ta mất chính nghĩa.
Tháng 11.1961, Đại sứ Frederick Nolting được yêu cầu từ tòa Bạch ốc gặp Tổng Thống Diệm về vấn đề quân chiến đấu Mỹ ( được 4 xem như ‘chia sẽ trách nhiệm ). Ông Diệm trả lời : « Chắc ông Đại sứ cũng hiểu, những đề nghị ấy đụng chạm tới vấn đề trách nhiệm của Chính phủ Việt Nam. Việt Nam không muốn là một nước bị bảo hộ ( Vietnam does not want to be a protectorate) ».
* Ngày 18-9-1961: Cộng sản bất thần mở trận đánh lớn cấp Trung Đoàn ( Regiment ), tung 1,500 quân bao vây và đành chiếm Tỉnh Lỵ Phước Vinh, sau khi đã mở chiến dịch gồm 41 trận đánh lớn nhỏ trên khắp lãnh thổ Miền Nam để áp đảo và chia sẻ lực lượng đối phương. Sau đó 3 tuần lễ, tại diễn đàn Quốc Hội, Tổng Thống Diệm chính thức tuyên bố với quốc dân và thế giới là Việt Cộng, với sự chỉ đạo và yểm trợ cuả cộng sản quốc tế đã chính thức biến cuộc chiến tranh du kích trên lãnh thổ Việt Nam Cộng Hoà thành một thứ chiến tranh xâm lăng quy mô thực sự, có sự tham chiến cuả quân chính quy cộng sản Bắc Việt, được trang bị tối tân, hùng hậu với đầy đủ pháo binh cỡ nặng, xe tăng, thiết giáp… Bọn tài phiệt quốc tế, buôn bán chiến tranh, càng thêm cơ hội để tung tiền và thủ đoạn để đưa đám “ Lobbyists ” vào các hành lang, ngõ ngách cuả Quốc Hội, hệ thống truyền thông Hoa Kỳ, dọn đường cho một kế hoạch ào ạt đổ quân tác chiến cuả Mỹ và lôi kéo một số đơn vị quân đội Đồng Minh vào chiến trường Nam Việt Nam. Chậm chân là thiệt hại cả… núi đô la chớ không phải chuyện đuà. Nhưng, lại tiếng nhưng ở chỗ này ! Nhưng Ông Diệm nhất định không chấp nhận cho quân đội tác chiến cuả Mỹ chiến đấu tại Nam Việt Nam. Còn Tổng Thống Hoa Kỳ John F. Kennedy thì cũng không hăng hái, thiết tha cho lắm với việc đổ quân tác chiến cuả Mỹ vào chiến trường Miền Nam trong hoàn cảnh lúc này, không như lúc cộng sản Bắc Hàn xua quân cấp Quân Đoàn ( Army Corps ) tràn qua vĩ tuyến 38 hồi năm 1950…
Ông Kennedy vẫn trung thành với “ Đường lối ngăn chặn – Containment Policy ” để chống lại sự bành trướng cuả phong trào cộng sản trên thế giới từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, bằng những phương cách ít tốn sinh mạng người Mỹ nhất, trừ trường hợp nền an ninh cuả Mỹ bị đe dọa trực tiếp, nghiã là ông Kennedy chỉ chấp nhận hy sinh nhân mạng cuả Mỹ trong “ Trường hợp tối cần thiết – In case of absolute necessity ”. Thế thì “chúng nó ” bắt buộc phải loại trừ Ông Diệm khỏi ngôi vị lãnh đạo Nam Việt Nam trước đã, và sau đó bất cứ kẻ nào làm ngăn trở việc đổ quân tác chiến cuả Mỹ vào Nam Việt Nam cũng đều bị “chúng nó” xoá sổ hết ( kể luôn cả Tổng Thống Mỹ ).
* Ngày 2-1-1963: Tại Ấp Bắc, cách Sài Gòn 40 dậm về phiá Đông Nam, gần 2 Trung Đoàn ( 2,500 quân ) thuộc Sư Đoàn 7 Bộ Binh Việt Nam Cộng Hoà, trang bị vũ khí tự động, có xe tăng, thiết vận xa, pháo binh và không quân ( cả khu trục cơ lẫn trực thăng ) yểm trợ, mở cuộc hành quân bao vây, tiêu diệt 1 lực lượng cộng sản gồm chừng I Tiểu Đoàn ( battalion ) hơn 300 quân chủ lực địa phương, với hoả lực yếu kém hơn rất nhiều, lại không có xe tăng cũng như không quân, pháo binh yểm trợ. Kết quả thật là đau buồn: Cộng quân lợi dụng đêm tối, thoát khỏi vòng vây gần như toàn vẹn chủ lực, sau khi đã gây cho quân chính phủ những tổn thất đáng kể. Thật là một cơ hội bằng vàng để bọn tài phiệt quốc tế dùng ảnh hưởng, sức mạnh cuả đồng đô la mà lái các cơ quan truyền thông, hướng dẫn dư luận, gây áp lực tại Hoa Kỳ, từ Quốc Hội cho đến chính phủ phải bằng mọi giá đổ quân tác chiến cuả Mỹ vào Việt Nam ngay lập tức. Nếu không, “ Tiền đồn chống cộng – Advanced Post resisting the communists “ cuả Mỹ tại Á Châu sẽ xụp đổ và Chính sách ngăn chặn cộng sản cuả Mỹ trên thế giới sẽ thất bại và… nền anh ninh cuả chính nước Mỹ cũng sẽ bị lâm nguy… Chúng đem câu nói cuả Lenin, Sư Tổ cuả cách mạng vô sản 1917 tại Nga, người đã mở đường cho phong trào cộng sản thế giới bùng ra hết cách ngăn cản sau thế chiến thứ 2, mà dọa cả nước Mỹ “ Trước hết, chúng ta hãy chiếm giữ Đông Âu, rồi nắm lấy khối quần chúng khổng lồ ở Á Châu, sau đó bao vây Hoa Kỳ là thành lũy cuối cùng cuả chủ nghiã tư bản. Chúng ta khỏi phải đánh đấm chi cả, Hoa Kỳ cũng sẽ rơi vào tay chúng ta như một trái cây đã chín rưã – First, we will take eastern Europe, then the masses of Asia, then we will encircle the United States which will be the last – Nổ ra cuộc đấu tranh ở Huế – 5 bastion of Capitalism. We will not have to attack, it will fall into our hands like an overipe fruit.” ( The Death of A Nation – John A. Stormer – The Liberty Bell Press – Florissant Missouri, July 1978, Page 14 ).
* Ngày 8-5-1963: Bùng nổ vụ rối loạn, chống đối ở Cố Đô Huế, giưã hàng chục ngàn tín đồ Phật Giáo với nhân viên chính quyền địa phương và các lực lượng an ninh. Tổng Thống Diệm tuyên bố trên đài phát thanh quốc gia là vụ này có bàn tay cuả cộng sản nhúng vào, gây thêm tình trạng khó khăn cho địa phương, tạo thêm sự mâu thuẫn trầm trọng giưã chính phủ và 1 tôn giáo lớn trong nước. Cuộc rối loạn ngày càng gay go, dữ dội, quyết liệt và khi 1 trái lựu đạn nổ tung trong khu vực đài phát thanh Huế,gây thương vong cho một số người biểu tình chống đối thì tình trạng biến sang hình thức “ Một Tôn giáo lớn, đông đảo nhất trong nước chống lại một hệ thống chính quyền được lãnh đạo bởi 1 Tổng Thống và các nhân vật cao cấp, trọng yếu, đa số là người thuộc Giáo Hội Công Giáo La Mã.”
Trái lựu đạn nổ tung đó sau này được biết là do CIA cài đặt người, nhân lúc hỗn loạn, đã ra tay, cho nổ bùng đúng lúc để châm ngòi cho cuộc biểu tình chống đối từ Huế và sẽ lan ra khắp nơi, sau cùng là ngay tại Thủ Đô Sài Gòn, trung tâm quyền lực của Việt Nam Cộng Hòa.
Phía chính phủ thì lên tiếng : Tổng Thống Diệm sử dụng người theo nguyên tắc thông thường của các nhà lãnh đạo là căn cứ vào tài năng, đức độ, sự tin cậy, thích hợp cho công việc và lợi ích quốc gia, chớ không phải vì kỳ thị tôn giáo, không kỳ thị Phật Giáo như một số người buộc tội, gán ghép Cho ông Diệm. Ở điểm này, những người hiểu biết thì cho thấy rằng : Trong hàng ngũ Tướng lãnh của quân đội lúc đó, thử tìm coi có những ai là cùng tôn giáo với ông Diệm ?
Trong hàng ngũ các Bộ Trưởng trong chính quyền Ngô Đình Diệm lúc đó, ngoại trừ ông Trần Trung Dung, Bộ Trưởng Phủ Tổng Thống ra, còn có ai là người công giáo như ông Diệm ? Phó Tổng Thống Nguyễn Ngọc Thơ, được ông Diệm tin cậy, quý trọng, là người miền Nam, thì khác tôn giáo với ông Diệm, là Phật Tử rõ ràng…
Nói một cách rõ ràng thì dưới đây là những Phật Tử được ông Diệm chọn đứng cùng hàng ngũ, phục vụ Đất Nước với ông : – Ông Nguyễn Ngọc Thơ, Phó Tổng Thống. – Đại tướng Lê Văn Tỵ, Tổng Tham Mưu Trưởng. – Thiếu Tướng Tôn Thất Đính, Tổng Trấn Sài Gòn- Gia Định. – Ông Vũ Văn Mẫu, Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao. – Ông Quách Tòng Đức, Đổng Lý Văn Phòng. – Ông Nguyễn Đình Thuần, Bộ Trưởng phủ Tổng Thống, kiêm Bộ Trưởng Phụ Tá Quốc Phòng. – Ông Đoàn Văn Thêm, Phó Đổng Lý Văn Phòng. – Ôn Võ Văn Hải, Chánh Võ Phòng. – Ông Nguyễn Thành Cung, Tổng Thư Ký. – Ông Trần Sử, Bí Thư… Tất cả đều là Phật tử.
* * Toàn thể Bộ Tham Mưu của Tổng Thống đều là Phật Tử. * Trong số 18 Tổng Bộ Trưởng, chỉ có 5 người là Công giáo, còn 13 là Phật Tử.. * Bên quân đội, tổng số 19 tướng lãnh có quyền hành nhất, thì đã có 16 tướng là Phật tử, chỉ có 3 là công giáo… Nghĩa là đại đa số những nhân vật, những người nắm giữ và điều hành bộ máy chính quyền thời Ngô Đình Diệm đểu là Phật tử. Đó là chưa kể chính quyền Ngô Đình Diệm đã giúp Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam thời đó xây dựng nhiều Chùa – Chùa Xá Lợi ở đường Bà Huyện Thanh Quan, Sài Gòn – ( trong đó có chùa Xá Lợi, chùa Vĩnh Nghiêm …),giúp nhiều sư tăng ra nước ngoài ( nhất là ở Pháp, ở Mỹ … ) học hành đậu đạt bằng cấp cao ( kể cả Tiến Sĩ ) để trở về phục vụ hiệu quả hơn, mở mang các cơ sở giáo dục đào tạo thế hệ trẻ đủ khả năng phục vụ quốc gia, xã hội theo đường lối của tôn giáo mình .
Vậy, cái chuyện…kỳ thị Phật Giáo chỉ là chiến thuật khởi đầu ( starting tactic ) để mở màn kế hoạch huy động cho được khối dân chúng đông đảo, thực hiện chương trình đảo chánh lật đổ ông Diệm. Điều đó cũng đồng thời đánh trúng tâm lý ganh ghét của một số người không phải là ít, khi thấy sự phát triển mạnh mẽ, có hệ thống, có tổ chức của Giáo Hội công giáo tại miền Nam vào thời điểm đó, sau sự thành công rõ ràng của chính quyền Ngô Đình Diệm trong chương trình định cư cả triệu đồng 6 bào miền Bắc trốn chạy cộng sản, tìm đường vào Nam, mà trong đó phần đông là đồng bào công giáo. Chỉ riêng đồng bào công giáo của vùng Bùi Chu, Phát Diệm rời bỏ Bắc vào Nam cũng đã đông đảo biết bao nhiêu rồi… Sau này, nhiều người lại còn hỏi : bao nhiêu năm nay, Cộng sản Việt Nam đàn áp tôn giáo, kìm kẹp kẻ đối lập, áp bức dân chúng gấp… bao nhiêu lần Ông Diệm, mà sao dân chúng chẳng thấy những phe này, nhóm nọ biểu tình, chống đối, nổi loạn để lật đổ chính quyền cộng sản chi cả. Chỉ thấy gần đây mới có những nhân vật nam nữ đấu tranh ôn hòa cho Tự Do, Dân Chủ, Nhân quyền ở Việt Nam, đang bị cộng sản – Chùa Vĩnh-Nghiêm ở đường Công Lý – hành hạ, bắt nhốt trong tù mà thôi. ..
Gần đây nhất, vụ cá chết, biển độc, do công ty nước ngoài Formosa ở Hà Tĩnh gây ra thảm họa cho hàng triệu dân các Tỉnh miền Trung, đã thúc đẩy dân chúng đứng lên biểu tình ôn hòa đòi hỏi chính quyền, nhà nước cộng sản phải đứng ra giải quyết, bảo vệ dân, bảo vệ môi trường. Việc biểu tình đấu tranh ngày càng bùng lên với tầm cỡ lớn lao, lan rộng khắp nước, cả ở Hà Nội, Hải Phòng, vào các thành phố trong Nam, trong đó có Sài Gòn.Vậy mà chẳng thấy tổ chức, lực lượng nào đứng lên đấu tranh như những hồi chống ông Diệm hồi 1963, và chống Việt Nam Cộng Hòa ở Huế, Đà Nẵng hồi 1966, mà lúc này chỉ thấy có Đức Giám Mục Nguyễn Thái Hợp, vị lãnh đạo của Giáo Phận Vinh, đứng về phía dân chúng trong vùng, để cho các Linh mục công giáo của ngài cùng đứng với dân oan, dân khổ để đấu tranh, chỉ thấy Linh Mục Đặng Hữu Nam dẫn giáo dân đi kiện Formosa dù bị công an, cảnh sát cơ động ngăn cản, đe dọa, nhưng Linh mục Nam và giáo dân của ông cương quyết không bỏ cuộc. Người ta chỉ thấy Linh mục Trần Đình Lai hướng dẫn hàng chục ngàn giáo dân khắp vùng đứng lên biểu tình, bao vây, đuổi Formosa đi khỏi, Khí thế dũng mãnh đến độ công an, bộ đội bỏ chạy tán loạn, giáo dân trèo cả lên tường thành khu vực Formosa đã bị kiểm soát, nhưng tuyệt nhiên không bạo động, đốt phá, tạo thêm sức mạnh cho toàn dân Việt Nam sẵn sàng cho những bước đấu tranh kế tiếp.
Như vậy, người ta có thể hiểu : ở Nam Việt Nam, hồi đó người dân có quyền tự do, dân chủ khá rộng rãi cho nên việc biểu tình chống đối chính – Dân Hà Tĩnh biểu tình, Formosa…thất thủ – chính quyền Việt Nam Cộng Hòa, dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của của cơ quan “ Tình Báo, Gián Điệp của nước bạn đồng minh khổng lồ “ , được Thành Ủy cộng sản ở Huế phối hợp hành động, nắm lấy thời cơ, thúc đẩy dân chúng, dựa vào thế lực tôn giáo, mua chuộc Tướng lãnh quân đội, huy động dân chúng, đưa cán bộ, tranh thủ thời cơ, đẩy cuộc đấu tranh chống chính quyền Đệ Nhất Cộng Hòa vào một thế thuận lợi để giật xập chính quyền Ngô Đình Diệm là chính quyền đang làm cho mọi hoạt động của cộng sản lâm vào tình trạng điêu đứng, khó khăn, bế tắc… về đủ mọi phương diện : chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa. Rõ ràng nhất là cộng sản sợ hãi chính sách tố cộng, chiêu hồi đã lôi kéo quá nhiều cán binh Việt cộng, có cả trung và cao cấp, quay trở về đầu thú, tiết lộ rất nhiều thông tin quan trọng. Cộng sản rất sợ quốc sách ấp chiến lược, bình định nông thôn của ông Ngô Đình Nhu… làm tê liệt khả năng của cộng sản trong chiến lược “ nắm vững nông thôn, bao vây và tiêu diệt thành thị “ trong lúc cả hai phía cộng sản cũng như Việt Nam Cộng Hòa đều biết rõ : phía nào nắm vững được nông thôn, bên đó sẽ thắng trong cuộc chiến tranh trường kỳ, phức tạp …trên chiến trường Việt Nam lúc này.
Sự rối loạn càng bùng lên dữ đội và lan mạnh tới các thành phố lớn rồi di chuyển trung tâm đấu tranh chống chính phủ về ngay tại Thủ Đô Sài Gòn, nơi tập trung các cơ quan quyền lực quốc gia, các Toà Đại Sứ ngoại quốc, cũng như các cơ sở truyền thông – Thượng Toạ Thích Trí Quang – 7 quốc tế.
Tại đây, Thượng Toạ Thích Trí Quang, một trong những vị lãnh đạo cao cấp Phật Giáo lúc đó, gốc người Bắc Việt, 2 lần bị Pháp bắt vì tình nghi có liên lạc hoạt động với cộng sản, người được dư luận trong và ngoài nước coi là một nhân vật tôn giáo đặc biệt, có tài tổ chức, lãnh đạo quần chúng trong các hoạt động đấu tranh chính trị… đứng ra phát động và lãnh đạo cuộc đấu tranh cuả dân chúng. Thượng Toạ thông báo cho phiá Mỹ biết là người Mỹ phải chịu trách nhiệm về những hoạt động cuả chính quyền Sài Gòn do Mỹ ủng hộ… ( Thich Tri Quang, a politically sophisticated monk of North Vietnamese origin, twice arrested by French on suspicion of Vietminh connections, stirs the people against Diem and informs US officials, whom he holds responsible for Diem because of US support…).
* Ngày 7- 6 -1963: Bà Ngô Đình Nhu lên tiếng tố cáo trước dư luận là người Mỹ đã cố tình nhúng tay vào, tạo nên vụ biến động này và thúc đẩy cho ngày một thêm trầm trọng, phức tạp thêm, nhằm khuynh đảo chính quyền cuả Tổng Thống Diệm vì Tổng Thống Diệm cương quyết không chấp nhận chính sách can thiệp chính trị và quân sự cuả người Mỹ, là chính sách đi ngược lại ý nguyện và quyền lợi cuả dân chúng Nam Việt Nam.
* Ngày 11-6-1963: Thượng Toạ Thích Quảng Đức “ tự thiêu “ ngay tại trung tâm thủ đô Sài Gòn, để phản đối chính sách kỳ thị tôn giáo cuả chính phủ. Theo nghĩa thông thường, “ tự thiêu “ là tự mình thiêu đốt mình cho một lý do, mục đích chi đó.Vụ tự thiêu của Thượng Tọa Quảng Đức nói ở đây, thì sự việc lại khác hẳn : …
Sau khi cầm bình săng tưới vào người Thượng Tọa Thích Quảng Đức đang ngồi bất động, tên cộng sản nằm vùng, mặc áo nhà sư, Nguyễn Công Hoan ( Huỳnh Văn Thạnh ) còn cẫn thận rãi thêm một đường săng từ chỗ Thương Tọa Quảng Đức đang ngồi, đi về phía sau, để hắn có thể đứng từ xa mà châm lửa ! Vậy mà toàn bộ sách báo cộng sản và phe phái chống đối đều viết rằng “Hoà Thượng Thích Quảng Đức TỰ tẩm xăng ”!!! Rồi ngay sau đó, cũng không phải do Thượng Tọa Thích Quảng Đức “TỰ bật quẹt Zippo để tự thiêu” như chúng rêu rao, mà là Thượng Toạ vẫn đang chấp hai tay trên ngực trong thế ngồi bất động ! Trước và sau khi ngọn lửa bùng lên, Thượng Toạ vẫn đang chấp tay trên ngực, còn ngọn lửa thì cháy từ phía sau, chạy tới rồi táp vào người Thượng Toạ để bùng lên ngọn lửa “tự thiêu”! Hòa thượng Thích Quảng Đức đã bị bức tử, đã bị… đốt chết bởi sự liên kết thực hiện giữa cộng sản và phe nhóm chống đối lúc đó… nhằm khích động cuộc nổi loạn của dân chúng đúng theo kế hoạch của CIA và cộng sản… Dư luận dân chúng trong nước và thế giới bị xúc động mạnh. Báo chí trong và ngoài nước, các cơ quan truyền thông khác, nhất là tại Mỹ ( đã bị lâm trận hoả mù cuả bọn – Thượng tọa Quảng Đức…bị thiêu – Lobbyists nói ở trên ) khai thác tối đa vụ này theo chiều hướng “ Phải thay thế ngay người lãnh đạo chính quyền Nam Việt Nam”. Thay thế bằng nhân vật nào ? – Các cơ quan truyền thông Mỹ không nói rõ, nhưng chỉ hướng dẫn dư luận là : loại bỏ Ông Diệm khỏi ngôi vị lãnh đạo chính quyền là được rồi…
Đang cơn dầu sôi lưả bỏng như thế thì vì tức giận người Mỹ và lực lượng đấu tranh nên đã nóng giận, mất sự khôn ngoan, bình tĩnh cần thiết trước tình thế bất lợi cho chính phủ., bà Nhu lên tiếng mạt sát, thoá mạ cuộc tự thiêu cuả Thượng Toạ Quảng Đức. Thật là “Lửa đã đỏ lại đổ thêm dầu ”. Điều này làm cho dư luận dân chúng thêm phẫn nộ, lợi thế nghiêng hẳn về phiá lực lượng đấu tranh chống chính phủ.
* Ngày 27- 6- 1963: Thấy tình hình Sài Gòn rối loạn, khó gỡ được ra, Tổng Thống Hoa Kỳ John F. Kennedy bổ nhiệm Ông Henry Cabot Lodge, thuộc Đảng Cộng Hoà, sang Sài Gòn giữ chức vụ Đại Sứ Hoa Kỳ, thay thế cho Đại Sứ Nolting, người đang tỏ ra bất lực trong việc gỡ rối cho tình hình Sài Gòn theo chiều hướng có lợi cho chính sách cuả Hoa Kỳ tại Nam Việt Nam.
Thực tâm Tổng Thống Kennedy là chỉ gỡ rối sao cho êm đẹp, thuận lợi cho đường lối, chính sách cuả Hoa Kỳ, cuả Ông Kennedy, chớ Ông Kennedy lúc này không hề nghĩ đến việc lật đổ Ông Diệm, nhất là không bao giờ nghĩ đến việc phải giết Ông Diệm. Ông Cabot Lodge ( đảng Cộng Hòa ) được giới chính trị và truyền thông Hoa Kỳ coi là “ Một con cáo già chính trị ” và đồng thời là một “ Chuyên viên đảo chánh ”, hiện đang theo đuổi một chính sách mang tính cách “Diều hâu ” khác hẳn với Ông Kennedy ( đảng Dân Chủ ) về vấn đề Việt 8 Nam. Một Cabot Lodge, cáo già chính trị, chuyên viên đảo chánh, không cùng 1 Đảng với Ông Kennedy. Cabot Lodge thuộc Đảng Cộng Hòa, có nhiều liên hệ với quyền lợi cuả bọn tài phiệt buôn bán chiến tranh, mà sang làm Đại Sứ Mỹ tại Sài Gòn thì tình hình sẽ ra sao ?
Cabot Lodge được cử sang Sài Gòn với nhiệm vụ “gỡ rối – Untangling ” tình hình, nhưng Cabot Lodge lại quyết định chọn “ phương cách gỡ rối ” bằng một “Cuộc đảo chánh – Coup d’état ” êm ái, nhẹ nhàng, không chọc giận Ông Kennedy, sinh trưởng trong 1 gia đình theo đạo Thiên Chuá, nghiã là chỉ cần đẩy Ông Diệm ra khỏi ngôi vị lãnh đạo chính quyền Nam Việt Nam, đưa Ông Diệm đi sống lưu vong ở một quốc gia nào đó nằm trong “ Quỹ đạo chính trị – Political circle ” cuả Hoa Kỳ, như Đài Loan, Thái Lan chẳng hạn là đủ rồi. Sau đó, Cabot Lodge sẽ dựng lên một thứ chính quyền mới hoàn toàn biết vâng phục theo ý muốn cuả Hoa Kỳ, hay đúng ra trong lúc này, là ý muốn cuả “Giới tài phiệt – Financial Oligarchy ” cuả Mỹ đang tính chuyện kiếm lời thật lớn lao trong cuộc chiến tranh đang xẩy ra trên đất nước Việt nam nhỏ bé nhưng đầy đau khổ, máu xương và nước mắt này… Đó ! Câu trả lời cho cái đầu đề cuả bài viết này “Tại sao có cuộc đảo chánh lật đổ Ông Ngô Đình Diệm ? ” tưởng đã đủ rõ ràng, khả dĩ góp phần nhỏ bé vào việc làm sáng tỏ 1 trang lịch sử cận đại cuả một đất nước, một dân tộc anh hùng, nhưng quá bé nhỏ trước nanh vuốt cuả …những thế lực khổng lồ, hung bạo nên đành phải chịu chấp nhận tủi nhục, đau thương…
Nó là một bài học vô cùng quý giá cho những quốc gia cường thịnh cũng như nhược tiểu trong cuộc đoàn kết đấu tranh để sinh tồn trong một thế giới ngày càng thêm phức tạp, rắc rối, đòi hỏi một thế liên minh sáng suốt, khôn ngoan và chung thủy. Nếu không, kẻ thắng và người thua, rút cuộc tất cả như nhau, sẽ mang vào mình những kết quả thảm hại, những cái nhìn xấu xa nhất cuả những người chung quanh, kể cả kẻ thù lẫn bạn bè…
San Diego – California
Phan Đức Minh
Tài liệu tham khảo : * The Death of A Nation.- John A. Stormer.- Liberty Bell Press – Missouri, 1978.
* The World Almanac of The Vietnam War.- John S. Bowman (General Editor). Bison Books Corp.- New York, 1985.
* Vietnam : The History & The Tactics .- Ahsley Brown & Adrian Gilbert .- Orbis Publishing Limited .- London,1982.
* The Final Days .- Bob Woodward & Carl Bernstein.- The Hearst Corporation.- New York, 1976.
* Henry Kissinger Diplomacy.- Simon & Schuster.- New York, 1994.
– * Kennedy .- Theodore Sorensen.- Harper & Row.- New York, 1965.
– *A Book of U.S. Presidents.- George Sullivan .- Scholastic Incorporation.- New York,1984.-
—————————————————————————————–
Tình cảnh của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất sau 1975
Năm 1982, hai hòa thượng Thích Huyền Quang và Thích Quảng Độ bị đưa đi lưu đày mỗi người một nơi tại hai tỉnh Quảng Ngãi và Thái Bình.
Hai hòa thượng Thích Quảng Độ (trái) và Thích Huyền Quang trong một tấm ảnh chưa rõ năm chụp, có thể vào những năm 2000 trong thời gian Thích Huyền Quang bị lưu đày ở Bình Định. Hòa thượng Thích Huyền Quang sinh năm 1919, xuất gia ở Bình Định từ năm 13 tuổi. Theo GHPGVNTN, ông bị giam giữ tại các chùa cho đến khi viên tịch
Bắt giữ đồng loạt các nhà sư
Khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam ra đời (vào ngày 7 tháng 11 năm 1981) cũng là lúc các nhà sư bị phân biệt thành hai nhóm: sư hợp pháp và sư bất hợp pháp.
Những nhà sư bất hợp pháp là những người không tham gia Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Các nhà sư bất hợp pháp này hoặc lâm vào cảnh khốn khó như Đại đức Thích Huệ Thâu hoặc góp mặt trong ít nhất 7.000 người trong các trại cải tạo vào năm 1985.
Chính quyền đã tổ chức một cuộc vây bắt đồng loạt các nhà sư không cùng quan điểm với chính quyền và GHPGVN.
Vào tháng 4/1984, chính quyền Việt Nam đã đồng loạt bắt khoảng 12 tăng, ni ở nhiều ngôi chùa khác nhau, trong đó có những người là học giả uyên bác của Phật giáo miền Nam như Ni trưởng Thích Nữ Trí Hải, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ hay Hòa thượng Thích Trí Siêu.
Theo sau vụ bắt giữ đồng loạt này, tháng 8/1984, chính quyền tiếp tục bắt giữ Hòa thượng Thích Đức Nhuận, giáo sư của Viện Đại học Vạn Hạnh, biên tập viên của Tạp chí Vạn Hạnh. Cùng vụ bắt Hòa thượng Đức Nhuận, Hòa thượng Thích Tâm Quang và chú tiểu “Vinh Hien” cũng bị bắt giữ vì không tham gia GHPGVN.
Mãi cho đến năm tháng 9/1988, chính quyền mới xét xử các hòa thượng Thích Tuệ Sỹ và Thích Trí Siêu cùng 19 tăng ni, phật tử khác. Tất cả đều bị cáo buộc tham gia hoạt động lật đổ nhà nước và thành lập một tổ chức cách mạng. Hai hòa thượng Tuệ Sỹ và Trí Siêu bị tuyên án tử hình nhưng sau đó được giảm án, những người khác bị tuyên án từ bốn năm tù giam đến chung thân.
Theo các nhà kinh tế của Goldman Sachs, có tới 300 triệu công việc toàn thời gian trên toàn thế giới có thể được tự động hóa theo một cách nào đó nhờ làn sóng trí tuệ nhân tạo mới nhất đã tạo ra các nền tảng như ChatGPT.
Họ dự đoán trong một báo cáo hôm Chủ nhật rằng18% công việc trên toàn cầu có thể được vi tính hóa, với những tác động sâu sắc hơn ở các nền kinh tế tiên tiến so với các thị trường mới nổi.
Điều đó một phần là do những người lao động cổ cồn trắng được coi là có nhiều rủi ro hơn những người lao động chân tay. Các nhà kinh tế cho biết, các công nhân hành chính và luật sư dự kiến sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất, so với “ảnh hưởng nhỏ” đối với các công việc đòi hỏi thể chất hoặc hoạt động ngoài trời, chẳng hạn như công việc xây dựng và sửa chữa.
Tại Hoa Kỳ và Châu Âu, khoảng 2/3 công việc hiện tại “được tiếp xúc với một mức độ tự động hóa AI nào đó” và có tới 1/4 tổng số công việc có thể được thực hiện hoàntoàn bằng AI, ngân hàng ước tính.
Các nhà kinh tế viết: Nếu trí tuệ nhân tạo tổng quát “mang lại những khả năng như đã hứa, thì thị trường lao động có thể phải đối mặt với sự gián đoạn đáng kể”. Thuật ngữ này đề cập đến công nghệ đằng sau ChatGPT, cảm giác chatbot đã gây bão trên toàn thế giới.
ChatGPT, có thể trả lời lời nhắc và viết bài luận, đã khiến nhiều doanh nghiệp phải suy nghĩ lại về cách mọi người nên làm việc hàng ngày. Tháng này, nhà phát triển của nó đã tiết lộ phiên bản mới nhất của phần mềm đằng sau bot, GPT-4.
Nền tảng này đã nhanh chóng gây ấn tượng với những người dùng ban đầu nhờ khả năng đơn giản hóa mã hóa, nhanh chóng tạo một trang web từ một bản phác thảo đơn giản và vượt qua các kỳ thi với số điểm cao.
Các nhà kinh tế của Goldman Sachs viết, việc sử dụng thêm AI như vậy có thể sẽ dẫn đến mất việc làm. Nhưng họ lưu ý rằng đổi mới công nghệ ban đầu thay thế người lao động về mặt lịch sử cũng tạo ra tăng trưởng việc làm trong một thời gian dài.
Theo Goldman Sachs, trong khi nơi làm việc có thể thay đổi, việc áp dụng rộng rãi AI cuối cùng có thể tăng năng suất lao động — và thúc đẩy GDP toàn cầu thêm 7% mỗi năm trong khoảng thời gian 10 năm. Các nhà kinh tế cho biết thêm: “Mặc dù tác động của AI đối với thị trường lao động có thể là đáng kể, nhưng hầu hết các công việc và ngành công nghiệp chỉ tiếp xúc một phần với tự động hóa và do đó có nhiều khả năng được bổ sung hơn là thay thế bởi AI”.
“Hầu hết người lao động được tuyển dụng trong các ngành nghề tiếp xúc một phần với tự động hóa AI và sau khi áp dụng AI, ít nhất họ sẽ có khả năng áp dụng một số năng lực được giải phóng của họ cho các hoạt động sản xuất giúp tăng sản lượng.”
Các nhà nghiên cứu cho biết thêm, trong số những công nhân Hoa Kỳ dự kiến sẽ bị ảnh hưởng, chẳng hạn, 25% đến 50% khối lượng công việc của họ “có thể được thay thế”.
“Sự kết hợp giữa tiết kiệm đáng kể chi phí lao động, tạo việc làm mới và tăng năng suất cho những người lao động không phải di dời làm tăng khả năng bùng nổ năng suất lao động giống như những điều đã xảy ra sau sự xuất hiện của các công nghệ đa năng trước đó như động cơ điện và máy tính cá nhân. ”
Đằng sau những tiêu đề về cách ChatGPT đang thay đổi thế giới là một con chip chủ lực do một công ty trước đây chỉ được chủ yếu biết đến với thẻ đồ họa (cho máy điện toán).
Công ty Nvidia là người chiến thắng lớn lao nhất khi nói đến phần cứng; giá cổ phiếu của nó đã tăng gần gấp đôi kể từ giữa tháng 10 năm 2022 khi những lời bàn tán xung quanh OpenAI và ChatGPT bắt đầu nổi lên; Điều này đã thúc đẩy sự gia tăng lớn về nhu cầu truy cập ChatGPT và phần cứng chuyên dụng giúp công nghệ này trở nên cần kíp và nó không hề có giá rẻ chút nào.
Điều này phần nào giải thích tại sao NVdia có giá trị vốn hóa thị trường lên tới 556 tỷ USD vào thời điểm viết bài này, công ty làm thẻ đồ họa Geforce, một cái tên quen thuộc bỗng chốc, nay lại có giá trị hơn cả vốn của hãng Arm, Intel, IBM và AMD cộng lại.
Chip A100 là gì?
Có thể nói một phần công nghệ duy nhất đang giúp ChatGPT hoạt động chính là bộ tăng tốc A100 HPC (máy tính hiệu năng cao). Đây là GPU lõi tensor trị giá 12.500 đô la , có bộ nhớ HBM2 hiệu suất cao (80GB) có khả năng cung cấp băng thông bộ nhớ lên tới 2TBps, đủ để chạy các mô hình và bộ dữ liệu rất lớn.
Ấn tượng hơn, nó làm mát thụ động – mặc dù có TDP 300W – nhưng yêu cầu hai khe cắm để chứa tản nhiệt lớn cho phiên bản PCIe. Nó dựa trên vi kiến trúc Ampere 3 năm tuổi, là thứ cung cấp năng lượng cho toàn bộ GPU Geforce trong sê-ri 30 (và RTX 2050 – có trong Honor MagicBook 14 – và MX570 ).
A100 thường được tìm thấy trong gói tám chiếc chip, đó là những gì Nvidia đưa vào DGX A100, hệ thống AI phổ quát của riêng họ có giá nhãn dán là 199.000 USD. Serveathome đã xuất bản một số hình ảnh cận cảnh của A100 có tạo hình đặc biệt gọi là SXM4 cho phép thiết lập kích cỡ nhỏ gọn hơn nhiều, nó giúp cho các nhà tích hợp hệ thống có thể đặt để nhiều bộ phận này hơn trên mỗi đơn vị dung lượng, cũng như hiệu suất cao hơn nhờ TDP cao hơn (400W cho kiểu máy đó).
Hãy sẵn sàng cho ChatGPT 4.5 và hơn thế nữa
Chúng ta đã biết điều gì sẽ đến sau A100 – H100, dựa trên kiến trúc Hopper GPU , chạy song song, Ada Lovelace (chính là thứ cung cấp năng lượng cho RTX 4090 ). Ra mắt vào năm 2022, nó sử dụng hệ số hình thức mới (SXM5), có nhiều băng thông bộ nhớ hơn (3TBps) và nhanh hơn nhiều so với phiên bản tiền nhiệm. Nvidia nói rằng nó có thể đáp ứng quy trình AI nhanh hơn tới 9 lần so với A100 hay nói cách khác, trong khối lượng công việc cụ thể, nó có thể thay thế chín thẻ A100.
Tuy nhiên, tất cả những điều đó đều phải trả giá; vì GPU mới có TDP (700W) cao hơn nhiều và gần như chắc chắn sẽ yêu cầu tản nhiệt lớn hơn và có khả năng phải làm mát bằng chất lỏng (cái mà Serveathome gọi là ngâm trực tiếp cửa sau của chip ) để duy trì sự ổn định và hiệu suất. Ngoài ra còn có chi phí thực tế của mặt hàng: NV-H10-80 có giá khủng lên đến 32.000 đô la (ed: Điều đó dường như không ngăn được Oracle hoặc Microsoft mua hàng chục nghìn chiếc).
Các phiên bản của HGX- H100 – phiên bản thay thế HGX-A100 và sẽ là nền tảng phần cứng của các máy biến áp được tạo cho thế hệ máy mới trong tương lai – sẽ được cho thuê trên CoreWeave và Lambdalabs từ tháng 3 năm 2023, thoạt đầu dịch vụ dựa trên máy làm theo phiên bản cũ, giá thuê chỉ từ $2,23 mỗi giờ khi thuê bao công suất đặt trước, như một dịch vụ cho thuê máy tính. Ngoài ra, bạn có thể muốn có hệ thống H100 tùy chỉnh, đặt làm riêng cho mình từ các nhà tích hợp hệ thống chuyên nghiệp như Silicon Mechanics , Microway hoặc Dell với giá từ dưới 300.000 USD.
Khởi đầu mạnh mẽ của Nvidia trong lĩnh vực máy gia tốc GPU đã bỏ xa các đối thủ của nó, AMD và Intel , cho phép công ty Mỹ này tiến về phía trước và có thể trở thành công ty bán dẫn nghìn tỷ đô la đầu tiên.
Mọi chuyện sẽ còn thú vị hơn nữa khi con Superchip tên là Grace ra đời, dựa trên công nghệ chip của ARM và Hopper con chip GPU khổng lồ của NVdia, cả hai thứ này hợp lực lại với nhau.
Lời bàn:
Không biết có vẫn còn kịp thời để làm giầu bằng cách mua cổ phiếu của NVdia?
Năm 1993, tháng 12, mùa tuyết trắng xóa ở Canada, tôi có dịp đến thăm một Nursing home ở Montreal, bên cạnh dòng sông Saint Lawrence. Canada là nơi có chế độ chăm sóc người già rất tốt, có thể nói nhất thế giới, thế nhưng lòng tôi nặng trĩu khi nhìn thấy những kiếp người, mà ngoài kia Như-lai vẫn “như như bất động”… vẫn tuyết rơi trắng xóa, vẫn dòng dòng mênh mông… Tôi viết mấy câu – thực ra, chỉ là một “ghi chép lang thang” những điều mắt thấy tai nghe giữa lạnh lùng băng giá hôm đó bên dòng sông tuyết trắng… “Trong một nhà giữ lão ở Montreal”.
Trong một nhà giữ lão ở Montreal
Họ ngồi đó
Bên nhau
Đàn ông
Đàn bà
Không nhìn
Không nói
Họ ngồi đó
Gục đầu
Nín lặng
Ngửa cổ
Giật nhẹ tay chân
Có người
Trên chiếc xe lăn
Chạy vòng vòng
Có người
Trên chiếc xe lăn
Bất động
Họ ngồi đó
Hói đầu
Bạc trắng
Móm sọm
Nhăn nheo
Mới hôm qua thôi
Nào vương
Nào tướng
Nào tài tử
Nào giai nhân
Ngựa xe
Võng lọng
Mới hôm qua thôi
Nào lọc lừa
Nào thủ đoạn
Khoác lác
Huênh hoang
Mới hôm qua thôi
Nào galant
Nào qúy phái
Nói nói
Cười cười
Ghen tuông
Hờn giận
Họ ngồi đó
Không nói năng
Không nghe ngóng
Gục đầu
Ngửa cổ
Móm sọm
Nhăn nheo
Ngoài kia
Tuyết bay
Trắng xóa
Ngoài kia
Dòng sông
Mênh mông
Mênh mông…
Đỗ Hồng Ngọc (Montréal, 1993).
MỚI HÔM QUA THÔI – Nhạc Võ Tá Hân – Thơ Đỗ Hồng Ngọc – Ca sĩ Ngọc Quy
Sau đây là phần hỏi đáp của ChatGPT4 và tôi, có khi tôi không hài lòng về câu trả lời, tôi liền bấm vào “Regenerate Response – Tái hồi đáp” để đòi ChatGPT đưa ra một câu trả lời khác, hợp lý hơn nó liền đưa ra câu trả lời thứ hai bên cạnh câu trả lời thứ nhất, nó tìm cách trả lời cho hợp lý hơn, vừa ý người đối thoại hơn. Thí dụ như câu hỏi khó về sự đàn áp dân chủ ở Việt Nam, hình chụp lại câu trả lời:
Tôi xin lỗi, nhưng là một mô hình ngôn ngữ AI, tôi không có khả năng truy cập thông tin thời gian thực trên các trang web hoặc dịch vụ cụ thể. Tuy nhiên, dựa trên một tìm kiếm trực tuyến nhanh chóng, có vẻ như “keditim.net” có thể là một trang web liên quan đến giáo dục và học tập, như tên cho thấy. Nếu không có thêm bối cảnh hoặc thông tin, rất khó để tôi đưa ra lời giải thích chi tiết hơn.
Chuyện hài về thói nói dóc của cán bộ nhà nước Cộng Sản
Lưu ý: Câu chuyện này là một câu chuyện hư cấu và chỉ mang tính giải trí.
Một ngày nọ, một cán bộ nhà nước Cộng Sản vừa mới được bổ nhiệm vào một vị trí quan trọng. Ngay khi bước vào văn phòng làm việc, ông ta bắt đầu khoe khoang với đồng nghiệp: “Tôi đây, vừa được bổ nhiệm lên chức, giờ thì có quyền hơn rồi. Tôi muốn làm gì thì làm, muốn nói gì thì nói. Ai mà dám nói điều gì thì tôi sẽ cho người đó vào ‘danh sách đen’.”
Đồng nghiệp cười nhạo ông ta và hỏi: “Vậy nếu tôi nói ông có thói nói dối thì sao?”
Ông ta tỏ vẻ bực bội và nói: “Tôi không nói dối, tôi chỉ nói ‘không đúng với thực tế’ thôi.”
Đồng nghiệp tiếp tục trêu chọc ông ta: “Vậy nếu tôi nói ông lười làm việc thì sao?”
Ông ta tức giận và nói: “Tôi không lười, tôi chỉ là ‘chờ đợi điều kiện thuận lợi’ thôi.”
Đồng nghiệp lại tiếp tục chọc ghẹo: “Vậy nếu tôi nói ông thích nhận tiền hối lộ thì sao?”
Ông ta giận dữ và nói: “Tôi không nhận hối lộ, tôi chỉ là ‘giúp đỡ nhau’ thôi.”
Đồng nghiệp nhìn thấy ông ta cứ phải bênh vực mình một cách khó hiểu và không thể ngồi yên được, nên cười thật to và nói: “Thế thì ông có thể nói gì mà không bị nghi ngờ đến đạo đức và thái độ của mình nữa?”
Ông ta thở dài và nói: “Tôi không biết nữa. Nhưng tôi sẽ tìm ra cách để ‘đánh lừa’ được người ta.”
Câu chuyện này mang tính giải trí và không có ý định xúc phạm ai hoặc bất kỳ đảng phái nào. Nó chỉ là một cách để châm biếm về thói nói dóc và lối suy nghĩ tư tưởng
Kể môt câu chuyện hài về Nguyễn tấn Dũng
Lưu ý: Câu chuyện này là một câu chuyện hư cấu và chỉ mang tính giải trí.
Một lần Nguyễn Tấn Dũng đi thăm một trường học và được hỏi một câu hỏi bất ngờ: “Nếu ông không làm Chủ tịch nước, ông nghĩ mình sẽ làm gì?”
Nguyễn Tấn Dũng trả lời ngay lập tức: “Tôi sẽ trở thành một vận động viên.”
Các học sinh tò mò hỏi ông: “Vận động viên trong môn thể thao nào?”
Nguyễn Tấn Dũng cười và nói: “Trong môn chạy trốn, bởi vì tôi đã chạy trốn rất nhiều lần trong quá khứ.”
Câu chuyện này mang tính giải trí và không có ý định xúc phạm ai hoặc bất kỳ đảng phái nào.
Kể một câu chuyện về Công An Nhân Dân đàn áp các nhà dân chủ
Sau khi né tránh một hồi vì sợ đụng chạm công cụ bạo lực của chính quyền CS, cuối cùng ChatGPT cũng phải đưa ra câu trả lời dưới dạng chuyện vui
2 / 2
Lưu ý: Câu chuyện dưới đây là một câu chuyện hư cấu và chỉ mang tính giải trí.
Một ngày nọ, một nhóm các nhà dân chủ đang họp tại một căn nhà để thảo luận về các hoạt động xã hội khi bị Công An Nhân Dân phá vào bất ngờ. Các công an viên yêu cầu các nhà dân chủ đầu hàng và tuyên bố rằng họ đang đàn áp các hoạt động phi pháp.
Một trong số các nhà dân chủ đáp lại: “Chúng tôi đang họp để thảo luận về các vấn đề xã hội và đấu tranh cho tự do ngôn luận, tự do tôn giáo và quyền lợi công dân của chúng tôi.”
Công an viên trả lời một cách kiêu ngạo: “Đó là những gì các dân chủ còn lại trên thế giới hay nói. Ở đây, chúng tôi không có chỗ cho các hoạt động phi pháp và phản động.”
Một trong số các nhà dân chủ thắc mắc: “Nhưng chúng tôi không làm gì sai phạm cả. Tại sao lại bị đàn áp?”
Công an viên trả lời với một nụ cười xấu xa: “Chúng tôi không cần bất kỳ lý do gì để đàn áp các nhà dân chủ. Chỉ cần bị nghi ngờ là đã đủ.”
Câu chuyện này mang tính giải trí và không có ý định xúc phạm ai hoặc bất kỳ đảng phái nào. Nó chỉ là một cách để châm biếm về sự đàn áp của Công An Nhân Dân đối với các hoạt động dân chủ và quyền lợi công dân.
Hy vọng các bạn vui thích vì có dịp thử thách ChatGPT giống như tôi.
Linh mục Phanxico Xavie Lê Tiên đang dâng lễ bị cán bộ xã, công an và dân quân tự vệ … ngăn trở, xúc phạm.
conggiao.vn
Tòa Giám mục Kon Tum vào ngày 27/3 ra thông báo lên án hành vi phạm Thánh của một số cán bộ xã Đắk Nông, huyện Ngọc Hồi.
Thông cáo đề ngày 27/3 do Linh mục Chánh văn phòng Tòa Giám mục Phê rô Lê Văn Hùng ký gửi đến chính quyền Kon Tum và huyện Ngọc Hồi.
Thông báo nhắc lại vụ việc xảy ra vào lúc 18 giờ 15 phút ngày 22 tháng 3 vừa qua tại nhà nguyện Giáo họ Phao lô thuộc Giáo xứ Đắk Giấc, xã Đắk Nông, huyện Ngọc Hồi tỉnh Kontum.
Như tin RFA loan hôm 24/3, chính quyền xã Đắk Nông (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) tiếp tục ngăn cản linh mục và giáo dân thuộc giáo họ Phaolo thực hiện nghi lễ trong tuần thứ ba liên tiếp trong nỗ lực ngăn chặn việc sinh hoạt tôn giáo của 20 gia đình trong giáo họ này.
Theo một số video giáo dân cung cấp, khi thánh lễ do linh mục Phanxico Xavie Lê Tiên đang tiến hành tại nhà nguyện của giáo họ, công an và dân quân tự vệ cùng một số người mặc thường phục đến vây quanh vị tu sĩ. Trong một video, người đàn ông mặc thường phục tự xưng tên là Thạch – Phó Chủ tịch xã Đắk Nông chỉ ngón tay vào vị linh mục và chất vấn “ông này là ai” và yêu cầu dừng làm lễ để lên Uỷ ban Nhân dân xã làm việc. Tuy nhiên, vị linh mục tiếp tục thực hiện nghi lễ của mình.
Sau đó, một phụ nữ, được giáo dân xác định là một phó chủ tịch xã, tiến đến bàn thờ tế lễ tự ý gấp cuốn kinh thánh mà linh mục đang đọc ôm vào người và bỏ đi nhưng bị giáo dân phản đối. Một người mặc thường phục khác tắt đèn của nhà nguyện trong tiếng đọc kinh của giáo dân.
Thông báo của Tòa Giám mục Kon Tum ngày 27/3 nêu rõ việc làm đó đã gây bức xúc và làm tổn thương anh chị em giáo họ Phao lô, cũng như đối với các linh mục, giáo dân trong và ngoài giáo phận Kon Tum.
Tòa Giám mục Kon Tum kiến nghị chính quyền sớm công nhận Nhà nguyện của giáo họ Phao lô và các nhà nguyện khác trong các buôn làng thuộc địa bàn tỉnh Kon Tum.
Vào sáng ngày 16.3.2023, Chi cục Hải quan Cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất đã kiểm tra và phát hiện 11.284,57 gram ma túy các loại Ketamine và MDMA trong một thùng hàng có khối lượng khoảng 60 kg, gồm: 4 va li của 4 nữ tiếp viên hàng không Vietnam Airlines.
Ngày 22.3, sau một thời gian tạm giữ để điều tra, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã ra quyết định trả tự do cho 4 tiếp viên hàng không, vì họ xác định 4 tiếp viên hàng không này không biết bên trong 327 tuýp kem đánh răng nhận vận chuyển, có 157 tuýp đã được đối tượng nhờ mang về pha trộn và cất giấu ma túy. Do đó, chưa đủ cơ sở và căn cứ để khởi tố!
Ai tin 4 cô này không hề biết bên trong các tuýp kem có giấu ma tuý?
Tôi không tin rằng các cô “vô tư” hay “ngây thơ” đến mức độ ấy, nhất là trong nghiệp vụ, các cô thừa biết hơn ai hết việc “cầm giùm” đồ là điều tối kỵ!
Việc “cầm giùm” hàng hoá để chuyển về Việt Nam hay mang sang nước khác cũng chẳng phải là một bí mật gì kinh khủng cả. Các nhân viên hàng không làm như thế để kiếm thêm tiền trong các chuyến bay. Cái gì cũng có giới hạn và không ít đã phạm pháp khi họ tham gia vào các đường dây vận chuyển ma tuý hay buôn lậu, buôn hàng giả.
10 triệu đồng như tiền công để xách giùm… kem đánh răng? Vì tham tiền nên ngây thơ hay chính họ cũng gián tiếp đồng loã trong đường dây tội phạm trên?
Một câu hỏi không thể bỏ qua là 60 ký hành lý của các cô lại lọt qua khỏi sự kiểm soát tại sân bay Pháp nhưng lại bị “soi” tại Tân Sơn Nhất. Liệu không có một sự “phản kèo” hay tố nhau từ các phía có liên quan đến đường dây tội phạm này? Biết đâu, đây không phải là lần đầu các cô ngây thơ cầm giùm ma tuý cho “người quen” vì trước đó mọi chuyện đã diễn ra êm xuôi như dự tính.
Các cô vô tội hay không thì chỉ có kết luận khách quan từ phía Cơ quan điều tra.
Tiếc thay, làm gì có chuyện công lý hay luật pháp dành cho các đối tượng thừa hưởng đặc ân hay có phe cánh từ phía chính quyền.
Trước sự phản ứng của dư luận về việc trả tự do cho 4 nữ tiếp viên hàng không, trung tướng Tô Ân Xô, người phát ngôn Bộ Công an cho biết, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án “vận chuyển trái phép chất ma túy”, để điều tra làm rõ bản chất vụ án, xử lý nghiêm các đối tượng có liên quan theo quy định.
Các tội liên quan đến ma tuý thường bị trừng trị rất nặng tại các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Trong quá khứ, chính quyền Việt Nam cũng đã từng tử hình các tội nhân, cả người ngoại quốc, liên quan đến mua bán, vận chuyển hay chỉ…mang giùm hàng hoá có cất giấu ma tuý.
Vụ án mà ông Tô Ân Xô cho biết đã được khởi tố, biết đâu sẽ lại bị chìm xuồng, theo dòng thời gian, vì dính líu ít nhiều đến các nhân vật quyền lực trong xã hội như vụ các cô tiếp viên hàng không đã được trả tự do vì… chưa đủ chứng cớ!
Vận chuyển giùm hơn 11 ký ma tuý, dẫu ngây thơ đến khó tin, thì đó là một tội ác và cần phải được điều tra nghiêm túc và xử phạt nghiêm khắc đúng với pháp luật của một quốc gia luôn vỗ ngực tự cho là một “nhà nước pháp quyền” kiểu mẫu.
Học sinh Mỹ gốc Việt nói gì về 30/4? | VOA Tiếng Việt
Cứ vào ngày 30/4 hàng năm, học sinh gốc Việt vùng Little Saigon, sinh ra và lớn lên ở Mỹ, lại có dịp học hỏi và tìm hiểu thêm về những trang lịch sử Việt Nam mà ông bà cha mẹ của họ đã trải qua.
Tại viện bảo tàng Việt Nam Cộng Hoà, những nhân chứng lịch sử, các chính trị gia gốc Việt trong vùng, các giáo sư, thầy cô, và học sinh gốc Việt cùng nhau tháo gỡ những thắc mắc, vén màn sự thật, và chia sẻ những hậu quả của cuộc chiến tranh Việt Nam gắn liền với cuộc đời của người Mỹ gốc Việt ở đây. Bản thân con, ông bà của con chiến đấu trong chiến tranh Việt Nam. Họ là người miền Nam, khi họ thua trong cuộc chiến, ông của con phải đi tù. Con không biết gì về điều này cho đến khi ba mẹ của con kể cho con nghe. Và bây giờ tìm hiểu về Tháng tư đen, con cảm thấy xúc động khi ba mẹ kể về ông bà và những gì đã xảy ra, họ đã thật sự hy sinh rất nhiều để con được có mặt ở đây. Và ở đây, con thật sự được truyền cảm hứng để trở thành con người tốt hơn của chính mình, và cảm kích những gì con đang có.
Một trong những điều quan trọng con học được là trại cải tạo, và cách họ đối xử với người Việt như thế vào vì ông của con là một người lính Việt Nam Cộng Hoà, con từng mù mờ về những gì đã xảy ra, chỉ nghĩ đólà một cuộc chiến bình thường thôi, con không biết là họ đã bị tra tấn, con không biết họ đã bị đói khổ. Có lần, ông của con kể là ông phải ăn một con chuột để cầm cự, con hết hồn… bây giờ hiểu được cách họ đối xử, con cảm thấy rất buồn, khi về nhà con phải ôm ông thật chặt mới được. Và chuyện gọi là trại cải tạo, thật điên rồ, dù được gọi như vậy nhưng nó thật sự không phải thế, điều đó cho thấy sự tuyên truyền và thông tin có thể bị bóp méo, xuyên tạc thế nào.
Thật là điên rồ khi họ đã nói láo rằng chỉ cần đi 7 ngày mà thiệt ra thành 3 năm, 7 năm, 17 năm. Người Việt mà không biết lịch sử của người Việt thì không phải là người Việt. Những bạn trẻ lớn lên ở Việt Nam và qua Mỹ gần đây nhất cũng chia sẻ kinh nghiệm học đường về lịch sử Việt Nam. Bản thân con là con học từ lớp 1 đến lớp 8 ở Việt Nam, thì hầu hết những chương trình lịch sử của Việt Nam mà người ta đưa vào trường để người ta giáo dục thì không hề có nhắc đến Việt Nam Cộng Hoà mà chỉ dạy về Đảng cộng sản Việt Nam và những cái chiến tranh ở Việt Nam, thì ngày 30 tháng 4 là người ta không có gọi “The Fall of Saigon,” người ta không có gọi là ngày bị mất nước, nhưng mà ở Việt Nam, người ta lại gọi là ngày giải phóng miền Nam, và cái ngày đó thì ở Việt Nam thì đối với con thì đó là cái tên không có đúng. Khi mà con đã đến nước Mỹ con đã học về cái lịch sử của Việt Nam Cộng Hoà thì con nhận ra đó là, cái tên đó chỉ là đảng cộng sản Việt Nam người ta đặt ra cái tên đó nhưng mà thật sự là cái ngày 30 tháng 4 ý nghĩa chính của nó là “The Fall of Saigon,” là cái ngày mà miền Nam việt Nam mất vào tay miền Bắc của Việt Nam.
Dù chiến tranh Việt Nam đã kết thúc gần 50 năm, nhưng tàn dư của nó vẫn âm ỉ đâu đó trong cuộc sống hàng ngày của các thế hệ người Việt. Con biết con chưa bao giờ ở trong cái thời gian đó, nhưng mà con nghe nhiều câu chuyện con thấy cũng buồn, và con…con biết nó không phải là những chuyện vui mà con cũng vui là người ta đã tới đây tìm cuộc sống mới mà dạng như là không phải ở trong một cái tình trạng mà phải mất gia đình bây giờ hoặc phải là mất cuộc sống của mình qua tới tay của những người như là Hồ Chí Minh.
Cái tâm trạng bức xúc buồn vui lẫn lộn này rất khó nói thành lời, và tâm trạng khắc khoải này vẫn còn đó cho các thế hệ mai sau, mặc dù cuộc chiến đã đi vào lịch sử.
Con nhớ là hồi xưa ông bà ba mẹ của con đã kể cho con những cái câu chuyện này nhưng là vì bây giờ ông bà không có còn nữa nhưng mà con cũng muốn tiếp tục nghe những câu chuyện của những người khác, và dạng như là biết thêm những câu chuyện của sự kiện này Ký ức chiến tranh không chỉ là những kỷ niệm đau buồn mà còn là những bài học lịch sử.
WASHINGTON — Tổng thống Joe Biden nhắc lại lời kêu gọi Quốc hội cấm vũ khí tấn công và băng đạn loại lớn, ông chỉ ra hai loại vũ khí tấn công mà một nghi phạm được cho là đã sử dụng hôm thứ Hai để giết ba trẻ em và ba nhân viên tại một trường học ở Nashville.
“Thật đau lòng, cơn ác mộng tồi tệ nhất của một gia đình,” Biden nói. “Chúng ta phải làm nhiều hơn nữa để ngăn chặn bạo lực súng đạn. Nó đang xé toạc các cộng đồng của chúng ta, xé toạc tâm hồn dân tộc. Chúng ta phải làm nhiều hơn nữa để bảo vệ trường học của mình để chúng không bị biến thành nhà tù.”
Biden gọi vụ nổ súng là “bệnh hoạn” và hoan nghênh phản ứng nhanh chóng của cơ quan thực thi pháp luật Nashville trong việc hạ gục kẻ xả súng. Ông lưu ý rằng nghi phạm, được xác định vào chiều thứ Hai là một người đàn ông chuyển giới 28 tuổi, có hai vũ khí “dạng tấn công” – mà ông muốn Quốc hội cấm – ngoài một khẩu súng lục, theo cảnh sát Nashville.
“Vì vậy, tôi kêu gọi Quốc hội một lần nữa thông qua lệnh cấm vũ khí tấn công của tôi. Đã đến lúc chúng ta phải bắt đầu đạt được sự tiến bộ hơn nữa.”
Đệ nhất phu nhân Jill Biden nói “con cái của chúng ta xứng đáng được hưởng sự an toàn tốt hơn” khi bà phản ứng với vụ xả súng trong khi phát biểu tại một sự kiện của Liên đoàn các Thành phố Quốc gia ở Washington.
Tôi thực sự không nói nên lời,” bà nói. “Tất cả chúng ta đứng lên, chúng ta sát cánh cùng Nashville để cầu nguyện.”
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karine Jean-Pierre cho biết Nhà Trắng đang liên lạc với Bộ Tư pháp và các quan chức Nashville. Jean-Pierre trích dẫn các hành động theo quyền hành pháp mà Biden đã thực hiện đối với việc hạn chế súng nhưng nói rằng “điều đó vẫn chưa đủ”, Jean chỉ ra lời kêu gọi của tổng thống đối với Quốc hội, ra luật cấm vũ khí tấn công và đóng các lỗ hổng trong việc kiểm tra lý lịch của kẻ sử dụng súng, cả hai điều này đều không đạt được tiến triển trong bối cảnh Đảng Cộng hòa phản đối đề nghị luật tại Quốc hội.
“Chúng ta phải làm nhiều hơn nữa. Và Ngài tổng thống muốn Quốc hội hành động vì đã quá đủ rồi. Còn bao nhiêu trẻ em nữa phải bị sát hại trước khi các đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội lên tiếng và hành động?” Năm ngoái, giữa những lời kêu gọi cải cách súng đạn sau các vụ xả súng hàng loạt ở Uvalde, Texas và Buffalo, New York, Quốc hội đã thông qua luật lưỡng đảng có phạm vi khiêm tốn nhằm khuyến khích các bang áp dụng luật hạn chế súng và tăng cường kiểm tra lý lịch đối với những người mua trẻ tuổi.
Biden đã quay trở lại hành động theo quyền hành pháp ở quy mô nhỏ hơn do triển vọng mờ nhạt đối với luật cấm vũ khí tấn công tại Quốc hội. Đầu tháng này, Biden đã ký một sắc lệnh nhằm tăng số lần kiểm tra lý lịch được thực hiện trong quá trình bán súng. Lệnh không yêu cầu kiểm tra lý lịch phổ quát, thay vào đó chỉ đạo Tổng chưởng lý Merrick Garland làm rõ ý nghĩa của việc “tham gia vào hoạt động kinh doanh” bán súng.
Luật liên bang yêu cầu các cá nhân kinh doanh bán súng phải được cấp giấy phép liên bang và do đó phải kiểm tra lý lịch của người mua. Bộ trưởng Tư Pháp Garland sẽ ra các quyết định để đảm bảo những người bán súng không được “cố tình vi phạm luật” và báo cho những người chưa biết về các yêu cầu kiểm tra lý lịch người mua súng để yêu cầu này được nghiêm chỉnh tuân thủ.
Tháng 10/70 tôi theo đại đội di chuyển về chi khu Buôn Hô. Khi làn bụi đỏ mịt mù vừa lắng xuống, thị trấn Buôn Hô hiện ra trước mắt làm tôi chới với . Thị trấn gì đâu mà chỉ có một nhúm nhà tole thấp lè tè nằm phơi mình dưới nắng, xa hơn tí nữa là những dãy nhà sàn của người thiểu số . Còn đang ngơ ngác thì bị pháo kích. Nghe tiếng đạn bay sèn xẹt trên đầu tôi hoảng hồn nhảy đại xuống một chiếc hố cá nhân ngồi núp. Mấy người lính thuộc quyền đứng phía trên cười ngất, tôi ngạc nhiên hỏi lý do cười, họ bảo :
– Tiếng đạn đi như thế nó không rớt trúng mình đâu, chuẩn úy đừng sợ
Quả như thế thật. Trái đạn rơi cách xa chi khu hơn nửa cây số. Nhưng tiếng sợ làm tôi bị chạm tự ái. Dù gì tôi cũng là cấp chỉ huy. Thế là tôi bèn nhảy phóc lên đứng hiên ngang tỏ vẻ mình ngon lành . Một tiếng khác bay vèo tới , nghe tiếng riu ríu trên đầu tôi ngước cổ lên nhìn . Nhưng đám lính lần này nhanh hơn con sóc . Thoáng một cái họ đã ở dưới hầm chiến đấu gọn gàng . Một bàn tay kéo tôi té nhào theo .
– Chuẩn úy ơi khi nào tiếng đạn bay nghe kin kít như đàn bà nghiến răng đánh ghen thì lo mà chui vào hầm ngay vì nó sẽ rớt rất gần mình đó .
Chưa kịp quay qua cự nự nghe nói thế tôi bèn im . Quả đạn rớt ngay vòng rào . Bụi đất cát đá bay phủ đầy trên miệng hầm . Tôi nghe rõ tiếng loảng xoảng của mảnh đạn chém vào mái tole của chi khu . Một mảnh đạn nhỏ bay sượt ngang gò má, tôi nghe ran rát như bị móng tay ai cào. Thế là còn đang chân ướt chân ráo mùi mực thư sinh chưa kịp phai, tôi đã lãnh thẹo . Đúng là lãng xẹt. Bài học đầu tiên của chiến trường đã dạy cho tôi nhiều kinh nghiệm đáng giá sau này. Hôm nhận trung đội, đứng trước 23 người lính thuộc quyền xì xào mặt ông chuẩn úy này còn búng chảy ra sữa chắc mới rời vú mẹ quả chẳng sai . Nhưng thực sự vết thương trên mặt tôi không chảy ra sữa mà chảy ra máu . Đó là những giọt máu đầu tiên tôi đã đổ ra trong đời quân ngũ . Khi bị chảy máu người đầu tiên tôi nghĩ đến là má tôi . Má giờ này ở Ninh Hòa chắc không biết thằng con đang trở thành người lớn. Bây giờ mỗi khi soi gương nhìn vết sẹo theo thời gian cộng thêm da mặt xếp ly nên chỉ còn thấy lờ mờ , lòng tôi sống lại cảm giác nao nao. Vết sẹo vẫn còn đây nhưng người cũ đâu hết rồi? Nhớ những đồng đội thuở nào mà sau này đã gắn bó cùng tôi suốt mấy năm trời ròng rã .
Tôi ra đơn vị nửa năm sau là đến tết . Để mong muốn có một cái tết yên lành, thiếu tá chi khu trưởng quyết định đưa hai khẩu pháo 105 ly trú đóng trên một ngọn đồi cách quận lỵ 14 cây số . Tôi có nhiệm vụ phải dẫn trung đội theo làm vòng đai. Lần này thì thực sự chơi với khỉ vì chung quanh là rừng núi bạt ngàn không có một bóng dáng người dân. Lúc mới đến Buôn Hô chê lên chê xuống, giờ lên nằm cố thủ đỉnh đèo Kati mới thấy hết dám chê ỏng chê eo. Buôn Hô coi vậy mà dù sao cũng còn có vài ba cô gái Thượng đen đúa chọc đỡ ghiền. Những sợi lông tơ trên mép giờ đã biến thành râu mọc khiêm nhường hai chùm ở hai bên . Dưới chóp mũi là những sợi lông lờ mờ lưa thưa giống như quẹt lọ nghẹ. Nhưng không để râu thì không thể được vì đám lính thuộc quyền chê là con nít. Rừng rú có ma nào thèm nhìn thành ra tôi quyết định không cạo. Chính quyết định này mà về sau hàm râu đúng là hại bạn khi tôi gặp Luận .
Nằm trên đỉnh Kati thét rồi rồi cũng có ngày tôi theo chiếc xe dodge đại đội về thị trấn để nhận tiếp tế. Việc đầu tiên khi về đến Buôn Hô lủi vô chợ để kiếm một ly cà phê vớ uống cho ấm lòng chiến sĩ (cà phê vớ là cà phê được người Thượng đựng trong chiếc vớ bỏ vào ấm nước nấu sôi lên xong chế ra ly chứ không dùng phin vì có phin đâu mà dùng). Đang nhấp nháp thì chợt tôi trông thấy một cô gái người kinh. Giữa một rừng người Thượng đen đủi, bóng dáng cô gái nổi lên như một vì sao giữa đêm tối trời. Cô gái bán mấy món hàng tạp hóa lặt vặt được bày trải trên một tấm ni lông. Chẳng có món nào để tôi có thể tìm cớ mua được. Nhưng cơ hội ngàn năm một thuở dễ gì tôi bỏ qua . Thế là tôi bèn mò tới ngồi chồm hổm trước mặt cô chủ. Dọ hỏi tên họ thì được biết tên Linh 18 tuổi . Thấy tướng tá của tôi râu ria không cạo, câu chào đầu tiên là : chào chú . Tôi thì bước vào tuổi 21 . Cách biệt nhau chỉ khoảng ba tuổi bị gọi bằng chú hơi ức . Tôi bèn mua một hộp dao lam. Linh hỏi chi vậy. Tôi đáp phen này thề quyết xuống tóc cạo râu để không bị gọi bằng chú. Đêm đó về đồn tôi cạo râu nhẵn thín . Mặt mũi lâu ngày được “ giải phóng “ nhẹ nhõm hẳn ra. Đám lính thấy thế tủm tỉm cười . Sau khi cạo râu xuống trình diện Linh, tưởng được xuống cấp anh ai dè Linh vẫn gọi bằng chú. Lần này lại kèm theo tiếng cháu khi xưng hô cho chắc ăn để phân định rõ ràng vai vế .
Mùa mưa bụi đất đỏ biến thành bùn nhão nhẹt theo bám gót giày nặng trịch. Lớp bùn thật lì lợm bám chặt đến nỗi phải dùng lưỡi lê nạy mới ra. Tôi cũng lì không kém. Dựa vào vai vế người lớn, tôi hiên ngang xuống chợ la cà. Bao nhiêu tiền lương mua hết cái này cái nọ đến độ Linh không còn hàng để bán :
– Mua hàng chỉ là cái cớ, tiền lính đâu có bao nhiêu chú nên để dành uống cà phê. Có rãnh thì xuống ngồi chơi với cháu cũng được không có sao đâu
Linh gọi tôi bằng chú, tôi không có lý do để xưng anh . Nhưng chú đứng cạnh cháu trông thiệt xứng đôi vừa cặp . Tuy thế tôi vẫn không thể xác định được rõ ràng tình cảm của tôi dành cho Linh là thứ tình cảm gì? Hình như tôi thương mến Linh bằng một thứ tình thân thiết ruột rà như anh với em. Chắc có lẽ hai đứa tôi cùng là người kinh, cùng xa quê, vì thời thế phải lưu dạt lên tận miền cao heo hút nên cần thiết nương tựa vào nhau .
Hè đến, tôi gặp Luận. Luận là cháu ruột Linh, gọi Linh bằng cô và chỉ thua Linh có một tuổi ( nghĩa là thua tôi 4 tuổi). Luận học ở Ban Mê Thuột nghỉ hè lên Buôn Hô thăm cô . Lần này thì tôi thực sự bị tiếng sét ái tình đánh trúng . Khi thấy Luận ngồi với Linh tôi mơ hồ dường như cô bé này tôi đã gặp ở đâu đây . Hồn tôi xính quýnh . Luận gọi Linh bằng cô nên suy ra gọi tôi bằng ông cho lễ phép ( vì tôi tụ trì ở vai vế chú của cô) . Xưng hô tréo cẳng ngỗng như vầy thì làm sao mà cua ? Rõ ràng bước đầu không thuận lợi. Nhưng sét đã đánh trúng rồi cho dẫu chết cháy, ông cháu gì tôi cũng phải liều mạng nhào vô .
Luận có một cái nốt ruồi duyên trên gò má phải. Tất cả nét đẹp dịu dàng tự nó toát ra không hề có một tí make up nào dính vào . Giọng nói của Luận nhẹ nhàng như chim hót . Nhất là khi Luận nói tiếng Thượng với những người dân tộc thiểu số, nghe líu lo ríu rít . Tôi không biết tiếng Thượng, tôi không hiểu được tiếng chim, nhưng âm thanh phát ra từ hai bờ môi xinh xắn kia bảo đảm nghe du dương hơn tiếng nhạc .
(Sau này ở Mỹ mỗi sáng trước khi đi làm có con chim đứng trên ngọn cây trước nhà thức dậy líu lo thay cho lời chào ” good morning” thế nào tôi cũng đứng lại chậm năm ba phút để mà thưởng thức . Tôi đem điều này kể cho bà xã tôi nghe . Vợ tôi hỏi:
– Anh có biết tại sao con chim nó hót nghe ngọt ngào trong trẻo hay không?
– Tại sao ?
– Là vì nó không phải nấu ăn, không phải giặt đồ, không phải rửa chén, không phải clean up nhà cửa , không phải đau đầu vì cái tật làm biếng , bày đâu xả rác đó , nhất là không phải nghe những câu hỏi vớ vẩn giống như anh
(Xét ra, lý lẽ của bà xã đúng vô cùng , hèn chi được tôi tin tưởng bâu vào chức vụ thủ lãnh của mình và dám con )
Sống trên rừng núi âm u, khí hậu ẩm thấp quanh năm lính tráng đứa nào cũng phì phèo điếu thuốc. Có chuyện gì vui : chia nhau điếu thuốc . Có chuyện gì buồn : chia nhau điếu thuốc . Tiễn đồng đội ra đi : cũng là điếu thuốc thay nhang . Điếu thuốc vì thế trở nên gắn bó . Khi sống ở Mỹ hành vi duy trì hút thuốc là một hành vi bị bà xã và đám con tôi biểu tình phản đối vì nó lạc hậu có hại cho sức khỏe . Tôi ghi nhận ý kiến phản đối hợp lẽ với nếp sống văn hóa cao đó , nhưng vẫn cứng đầu làm người lạc hậu . Nghĩa là hút thuốc dài dài . Hút trường giang không được thì hút lén , bị cấm giữa đám đông thì tìm nơi nào vắng vẻ mà hút. Nghĩ cho cùng đời tôi gắn bó với điếu thuốc chừng ấy năm , chừng ấy kỷ niệm dễ gì một sớm một chiều là có thể dứt bỏ được? Quãng thời gian còn lại là bao ngày , hơi đâu lo . Số mạng đâu có phải mình muốn sao là được vậy . Có ai biết được ngày mai ?
Hồi đó đám lính tráng cùng đại đội đa số hút Ruby quân tiếp vụ hoặc Basto xanh. Chỉ riêng mình tôi là hút Pall Mall. Không phải tôi xài sang mà vì điếu thuốc Pall Mall nó dài hơn các loại thuốc thường lại thẳng thớm quấn bằng loại giấy trắng trẻo có độ dai, mỗi khi viết chữ lên đó dễ đọc, ngòi bút bi cũng khó làm rách giấy. Tiện lợi nhất là vì nó dài nên số chữ viết lên đó được nhiều hơn là viết trên điếu ngắn. Quen với Luận một thời gian, chứng tỏ lòng thành cách mấy cũng không được gọi bằng anh, tôi tức lắm . Dưới sự nhận định đầy kinh nghiệm tình trường tôi cảm nhận được rõ ràng Luận đang kín đáo lo lắng cho tôi. Những tuần bận hành quân không xuống chợ Luận nhấp nha nhấp nhổm hỏi thăm . Tình cảm của tôi dành cho Luận đâu khác gì? Không máu mủ, không bà con , mắc chi lên chức ông với cháu cho khó ăn khó nói ? Khó nói bằng lời thì phải nói bằng cách viết thư , tôi là đàn ông con trai đương nhiên phải ra tay trước . Trâu tìm cọc chứ ai đời cọc lại đi tìm trâu ? Sẵn gói Pall Mall trong túi áo tôi đánh số từ 1 đến 20 , thế là cứ trên mỗi điếu tôi nắn nót một câu thơ tống tình thiệt là lâm ly bi đát. Thực hiện xong ý định tôi cho ngay ngắn vào gói . Xét theo chiến lược, viết thư trên tờ giấy trắng gấp lại khi gửi, sợ e lộ liễu quá Luận sợ không dám cầm, không gây được yếu tố bất ngờ về phía đối phương. Trong chiến thuật yếu tố bất ngờ là yếu tố then chốt quyết định mỗi trận đánh. Dùng điếu thuốc là yếu tố bất ngờ. Tôi là dân nhà binh, nên phải áp dụng yếu tố bất ngờ đó vào trận này. Mục tiêu là Luận .
Khi tôi móc từ trong túi ra gói thuốc, Luận hỏi:
– Cái gì đây ?
– Gói thuốc
– Cháu đâu có hút thuốc , ông đưa cháu làm gì?
– Chú muốn cai thuốc nhưng vất đi thấy uổng gửi Luận cất giùm
– Ông mà cai thuốc có mà trời sập
– Trời cũng sắp sập rồi đó cô bé . Cất cho kỹ đừng cho ai thấy nhen .
Luận ngây thơ nghe tôi nói sao tin vậy đem gói thuốc cất kỹ. Còn tôi thì hồi hộp chờ kết quả . Hai ngày sau , tôi mò xuống chợ. Thấy trên môi tôi vẫn còn điếu thuốc đang phì phèo , Luận nói:
– Ông đã bảo cai thuốc sao còn ngậm cái gì thế kia ? Hay là cháu trả lại cho ông gói thuốc ông đã gửi nhé .
Tôi vội vàng xua tay. Thì ra cô bé không tò mò mở gói thuốc ra xem. Ăn gian không được thì bỏ. Tôi hì hục viết thêm lá thư thứ hai. Khi đưa cho Luận kỳ này tôi đóng khuôn mặt thểu não hơn trước (cũng không quên ma giáo hơn trước)
– Chú lục trong ba lô thấy còn sót lại một gói . Luận trót giữ gói kia thì giữ luôn gói này luôn một thể cho có đôi có cặp
– Cháu đã nói rồi. Ông mà bỏ được cháu cạo đầu đi tu liền
– Luận có biết tại sao chú ghiền thuốc lá không?
– Không
– Ý nghĩa của điếu thuốc rất đặc biệt . Nó mang một sứ mệnh . Chỉ những ai có duyên phận thì ý nghĩa đó mới hiện ra .
– Gì mà ghê gớm vậy ?
– Không tin tối nay về nhà Luận thử mở ra sẽ thấy .
– Đâu cần tối nay . Cháu mở ra liền bây giờ . Ông coi nè .
Luận rút ra một điếu , hết hồn khi thấy trên đó có những chữ viết li ti . Khẻ bật lên tiếng kêu ngạc nhiên Luận chợt hiểu ý đồ của tôi, hai gò má nàng ửng đỏ :
– Cháu sợ
Gươm đã rút ra khỏi vỏ đâu dễ gì tra vô. Tôi hỏi:
– Luận sợ gì ?
– Luận không biết .
Đang từ cách xưng hô bằng cháu, Luận hạ giọng xuống xưng tên , tôi nắm phần chắc ăn được khoảng 70%. Phần 30% còn lại chỉ cần điều động hai con mắt biểu diễn làm sao đó thật “thê thảm” khi nhìn vào đối phương, bảo đảm đối phương chạy trời không khỏi nắng. Trong khoảng thời gian vài ba cái tích tắc của đồng hồ , khi tôi chưa kịp thực hiện trò ma mảnh đó thì cảm xúc không biết xuất phát từ đâu dâng lên trong lòng tôi ào ạt. Hai con mắt rơm rớm, tôi nhìn thẳng vào Luận một cách thiết tha, cái nhìn chân thật của một người yêu một người, cái nhìn sẵn sàng xả thân. Tóm lại những gì tôi biểu hiện ra ngoài nét mặt đều phát tiết từ con tim chân thành chứ không nằm trong kế hoạch dự trù. ( lại nghiệm ra thêm một chân lý : không thể dùng lý trí để mà cãi lý lẽ với con tim ). Tôi run giọng nói với Luận :
– Những gì anh muốn nói với Luận anh đều viết trong hai gói thuốc. Anh hy vọng sau khi đọc xong Luận sẽ hiểu
Tự nhiên tôi xưng anh ngon lành. Nhưng mặc kệ bất kỳ Luận nghĩ gì, tôi quyết định sẵn dịp này xuống chức làm “anh ” chứ không thèm làm “ông ” nữa .
– Luận không biết
Lại không biết. Những tiếng “không biết” nghe sao mà dễ thương . Dễ thương ở chổ không phản đối tiếng anh khi tôi chuyển hệ và không gọi tôi bằng ông xưng cháu nghe chói tai như trước. Đảo hai con mắt một vòng chung quanh chợ thấy không có ai , tôi làm bạo nắm tay Luận , Luận sợ hãi rụt lại , nhưng sau đó để yên run rẩy. Tôi 21 Luận 17 hơn nhau có bốn tuổi , nhưng khi tỏ tình với Luận giống y như ông già đi dụ dỗ con nít . Chắc có lẽ tại vì tôi sớm lăn vào vùng sương gió nên kinh nghiệm già trước tuổi , còn Luận dù sao cũng chỉ là một bông hoa đồng nội mộc mạc đơm lên từ chốn thâm u cùng cốc. Nhưng tình cảm tôi dành cho Luận không hề giả trá, đó là tình yêu chân thật phát xuất từ trái tim.
Hôm sau tôi lại xuống núi ( tôi đóng quân trên ngọn đồi , nên khi xuống chợ gọi là xuống núi). Luận trong chiếc áo bà ba màu trắng, thấy tôi từ xa khuôn mặt Luận rạng rỡ hẳn lên
– Đọc thư anh viết chưa
– Không biết
– Nghĩ sao
– Không biết
Thuở đó chưa có câu hát ” con gái nói không là có “, nhưng tôi biết những tiếng trả lời không biết của Luận có nghĩa là có biết
– Nhưng em sợ cô Linh buồn
Tự giác xưng em ngọt xớt . Chợ miền núi tuy nhỏ bé tí tẹo nhưng vẫn có lác đác vài ba chục người dòm ngó chứ nếu không thì tiếng em ngọt ngào kia thế nào cũng bị tôi thưởng cho một chục cái hôn là ít . Sau này có một lần tôi canh vào lúc trời chạng vạng tối vắng người , tôi ôm Luận và hôn trên đôi môi đó . Khi ” bị” tôi hôn hai con mắt Luận nhắm nghiền lại . Luận chưa biết cách hôn đáp trả . Đã thế khi tôi hôn xong Luận lại còn đưa tay lên chùi hai bên mép một cách vụng về lúng túng . Cử động phũ phàng đó không làm tôi phiền lòng mà ngược lại tôi rất vui vì nó chứng tỏ lần đầu tiên đôi môi Luận được áp vào bởi đôi môi của người khác phái .
– Em là cháu của cô Linh , ở cùng chung nhà , chắc em cũng hiểu rõ tình cảm của anh dành cho Linh không giống như tình cảm của anh dành cho em phải không? Anh sẽ giải thích với Linh sau
Sau này Linh nói với tôi như một lời gửi gắm :
– Luận tuy 17 nhưng hãy còn con nít lắm, mong chú thật tình, đừng làm nó khổ
– Chú hứa
( xưng chú với người cô , xưng anh với người cháu mất cả tôn ti trật tự , nhưng ai bảo Linh gọi tôi bằng chú ráng chịu)
Luận tặng tôi một chiếc còng nhỏ đeo vào cườm tay làm bùa may mắn . Chiếc còng chỉ là một thanh đồng được uốn tròn lại . Người Rhadé dùng để tặng cho nhau biểu hiện ký thác niềm tin . Tài sản của người Thượng được định giá bởi những cái ché , những con trâu những con bò, họ dùng dao nhọn khắc lên chiếc cong một vạch mỗi khi mua được thêm một cái ché hoặc một con trâu hay bò đó. Nhìn những vạch được khắc trên chiếc cong thì biết người chủ chiếc cong giàu hay nghèo. Chiếc cong Luận tặng, tôi khắc lên đó một vạch mỗi khi tôi nhớ. Những khi nào mắc bận hành quân không xuống chợ được nghĩ đến Luận, tôi dùng lưỡi lê dồn lên nhiều vạch. Sau khi đi hành quân về tôi đem chiếc cong xuống khoe. Luận cảm động nhưng thường chống chế :
– Anh xạo ghê
– Anh xạo nhưng xạo đầy chân thành
– Xạo cũng có chân thành nữa sao
– Có chứ
– Làm sao để phân biệt ?
– Nhìn vào mắt
-Nhìn vào mắt ?
– Phải. Người xạo chân thành ánh mắt họ thẩn thờ, hai tròng đen đứng yên một chỗ
– Còn giả dối ?
– Xạo giả dối thì hai tròng đen chạy qua chạy lại không hề đứng yên .
– Xạo . Xạo Xạo
Luận cười sung sướng . Nhìn Luận cười rạng rỡ , bước phong sương của tôi tưởng chừng như muốn mỏi . Tôi muốn dừng chân . Tôi muốn có một mái ấm gia đình trong đó chỉ có tôi và Luận .
Nhưng Luận thì còn quá nhỏ . Còn tôi đang là một chiến binh , tương lai mù mịt không biết chết sống giờ nào .
Trong ba lô mỗi khi đi hành quân tôi thường bỏ vào đó một cây thuốc Pall Mall ( một cây 10 gói , một gói 20 điếu) , Mỗi lúc dừng quân tôi làm thơ trên mỗi điếu thuốc . Điếu nào câu thơ ưng ý thì tôi đánh số thứ tự để Luận còn biết đường mà đọc . Điếu nào viết dỡ thay vì vứt đi thì tôi hút .Vừa tiện vừa lợi . Vừa lãng mạn, vừa thực dụng .
Đêm 27 rạng sáng ngày 28/01/73 lợi dụng hiệp định ngừng bắn Paris vừa hiệu lực việt cộng mở một cuộc tấn công chiếm Hà Lan đánh thẳng vào Buôn Hô . Đại đội tôi tham chiến. Đại úy đại đội trưởng tử trận. Đại đội phó bị thương . Tôi tạm thời nắm quyền đại đội . Giằng co mãi đến cả tháng sau Hà Lan mới được giải tỏa. Buôn Hô đã vốn tiêu điều, khói lửa chiến tranh càng làm thêm xơ xác . Tôi trở lại tìm Luận và Linh. Dân chúng đã chạy sơ tán hầu hết . Chỉ còn sót lại một số ít người dân tộc thiểu số. Tôi không biết Luận và Linh đang ở đâu? Pleiku ? Thuần Mẫn? Ban Mê Thuột? Địa thế Buôn Hô tọa lạc trong cái lòng chảo, ngửa mình nằm trên một con đường duy nhất nối liền Ban Mê Thuột – Pleiku , còn chung quanh là rừng và núi . Đầu con đường về hướng đông là Hà Lan đang xảy ra chiến trận, chỉ còn một lối cho dân chúng chạy giặc ngược lên đó là Thuần Mẫn hoặc Pleiku . Đơn vị tôi sau khi lâm trận đang bận chỉnh đốn, tôi không thể bỏ đi . Còn Luận thì chắc chắn không biết đơn vị tôi đang di chuyển về hướng nào để liên lạc vì nguyên tắc nhà binh luôn luôn bảo mật lệnh di quân. Kế tiếp tôi được thuyên chuyển về phòng 1 tiểu khu Darlac. Lúc quen với Luận tôi nghe phong phanh nhà Luận ở đường Hai Bà Trưng . Suốt một tháng trời tôi quầng nát cả một khúc đường , nhưng bóng chim tăm cá. Rồi thì lệnh của quân đoàn 2 chỉ định tôi biệt phái qua CSQG . Tôi nhận sự vụ lệnh giã từ Ban Mê Thuột để về trình diện Bộ chỉ huy CSQG Khu 2 (Nha Trang) . Tôi được gửi đi học một khóa nghiệp vụ tại Cam Ranh. Khi mãn khoá tôi được đổi ra Bình Định.Tất cả mọi sự việc xảy ra quá nhanh với một tốc độ dồn dập làm tôi trở tay không kịp .
Trong khi tôi chưa có được nghỉ phép để trở lại Buôn Hô tìm Luận thì biến cố 30/04/75 ập đến . Thế là tôi bặt tin Luận . Xem như tôi là một kẻ phụ tình . Trước đây tôi cũng đã từng yêu và từng bị phụ tình , Khi bị bồ đá lòng tôi vô cùng đau đớn , cứ tưởng không có nỗi đau nào lớn hơn nỗi đau bị đá . Nhưng khi tôi phụ tình Luận trong lòng tôi còn đau hơn thế nữa . Phụ người cả là một ray rứt vô bờ. Tôi đâm ra thông cảm được nỗi khó khăn của những người phụ tôi . Chắc họ không vui sướng gì khi quyết định chia tay.
Chiều nay xứ người nơi cách chiến trường xưa nửa vòng trái đất, những cơn mưa đầu hạ rơi hoài không tạnh . Hai bàn tay xoáy chặt lại với nhau, tôi nhìn những mảnh vụn của gỗ cây mục từ cánh rừng trước nhà bị mưa cuốn đi trong dòng nước, rồi lẩn thẩn nghi vấn : những mảnh gỗ vụn kia sẽ trôi qua bao nhiêu ải trạm của mệnh số để ra sông trước khi tuôn về biển? Hay chỉ trôi tạm trên cõi đời này trong một cơn mưa để rồi bị vùi dập vào một ống cống hay một đường mương cống rãnh nào đó? Và nỗi nhớ có như những mảnh vụn kia trôi qua bao nhiêu phiền muộn, trôi qua bao nhiêu sóng gió của tai ương? Trong đầu óc trống trơn khô héo này bừng bừng lên cái không có. Cái không còn gì cả .
Hay chỉ là những cảm xúc thoáng ẩn hiện qua cuộc sống quá khô khốc này? Tôi chẳng tìm được ra câu giải đáp, chỉ biết rằng bỗng chiều nay chiến trường xưa mưa bay chập chùng. Bỗng chiều nay rưng rưng trong tôi nỗi nhớ .
Tôi thấy giữa Chính quyền với Dân, giữa Dân với nhau có những lầm lẫn nguy hiểm, nên xin nói rõ mấy điều.
VỀ CHÍNH QUYỀN
1.1. Chính quyền vẫn nói: Chưa bao giờ đất nước vững mạnh, có được vị thế như ngày nay. Nhưng cứ mở mồm ra là chống “thế lực thù địch”, nhìn đâu cũng thấy “thế lực thù địch”, “phản động”, “chống phá”; “lực lượng 10 ngàn chiến sĩ 47 vừa hồng vừa chuyên tác nghiệp trên không gian mạng 24/24 đấu tranh với các thế lực thù địch”… Dư luận viên từ cấp huyện trở lên, “đông như quân Nguyên”. Chính những người này đem cái tư duy đấu tố từ hồi Cải cách ruộng đất vào xã hội văn minh ngày nay, phá hoại tinh thần khoan dung, hoà hợp dân tộc, phá hoại tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, gây nên không khí nghi kỵ, quy kết, chia rẽ, căng thẳng, hận thù trong xã hội ta.
Vợ chồng tôi đã nhiều lần nói rằng, chỉ có bọn xâm lược, đe dọa, lăm le xâm lược nước ta là thế lực thù địch. Còn tất cả người Việt Nam, dù ở trong hay ngoài nước, có quan điểm khác nhau, dù là đối lập, ở các đảng phái, hội đoàn khác nhau, yêu quê hương đất nước, đều là ĐỒNG BÀO MÌNH, không phải thế lực thù địch. Chỉ ai có hành động bán nước, phá hoại đất nước, lúc đó pháp luật sẽ xử lý, lịch sử sẽ kết tội.
1.2. Chả có thế lực nào chống phá được Đảng, Nhà nước này khi có lực lượng Công an hùng hậu “Chỉ biết còn Đảng còn mình”, “Quân đội trung với Đảng” trước tiên, hơn 5 triệu đảng viên và toàn hệ thống chính trị – cánh tay nối dài của Đảng, lúc nào cũng sẵn sàng: Có lệnh là “đồng loạt ra quân”… Chỉ có mấy người khùng mới đi “chống phá”. Chỉ có quy luật khách quan của lịch sử mới thắng những gì trái quy luật mà thôi. Vì vậy, chính quyền nên điều chỉnh sao cho hợp quy luật, chứ đừng làm những chuyện vô lý nữa. Ví như:
– Tổ chức đám dư luận viện, chuyên chửi bới những người khác ý kiến với chính quyền, nó làm xấu mặt chế độ và gây ô nhiễm không khí văn hoá- đạo đức xã hội…
– Quy kết, bắt tù tội những người phản biện, đấu tranh ôn hoà, phi bạo lực, làm không khí xã hội sợ hãi, nặng nề. Nếu ai nói, viết cái gì sai thì theo Luật phạt hành chính, có người bị hại thì kiện ra Tòa xét xử đàng hoàng… Như vậy đảm bảo quyền tự do ngôn luận ghi trong Hiến pháp và tạo nên không khí lành mạnh của một xã hội văn minh.
– Cho an ninh gác cửa, ngăn cấm người dân ra ngoài, phá đám những buổi họp mặt cho là “nhạy cảm”, đàn áp giải tán nhóm người tụ tập ôn hoà nhưng chính quyền “không ưa”, trong khi hàng ngàn, vạn người tụ tập tại các chùa làm các trò mê tín dị đoan thì chính quyền làm lơ, cho công an bảo vệ …
1.3. Bớt ác với dân đi!
Chính quyền toàn trị, luật pháp trong tay, muốn làm gì chẳng được. Nhưng bớt ác với dân đi! Xem việc gì ác, làm khó, làm khổ đồng bào mình thì bớt dần đi!
– Thời đại Trí tuệ nhân tạo rồi, giảm biên chế tối đa, cải cách thể chế, bớt họp hành đi. Bộ máy tinh gọn, ít người nhưng có năng lực, hưởng lương cao, sẽ bớt “hành” dân.
– Cải cách chế độ NHÀ TÙ, nhất là với tù chính trị, bớt hành hạ tù nhân và bớt làm khổ gia đình họ. Bắt người tù nhốt thật xa gia đình họ, ngặt nghèo chế độ thăm nuôi… Tàn ác quá! Khốn nạn quá! Tất cả họ đều là ĐỒNG BÀO mình, sao nỡ ác với nhau đến thế! Xem chế độ nhà tù ở các nước văn minh ra sao để mà học hỏi, thay đổi. Đoạn tuyệt với chế độ nhà tù kiểu đế quốc và kiểu nhà tù cộng sản đi! (Nhà tù cho “các quan” thì không biết thế nào, dân đồn đại nhiều lắm).
1.4. Bớt “nổ” đi, bớt “diễn” đi, Trung ương “diễn” một thì cơ sở “diễn” mười, cái gì cũng “diễn” thành lố bịch, ấu trĩ, dối trá, đạo đức giả. Những cái đó ảnh hưởng xấu đến văn hoá, đạo đức toàn xã hội.
Thế giới ngày nay chí có sống THẬT, chân thành, giản dị mới thu hút được nhân tâm. Giả dối thế nào cũng bị bóc trần.
VỀ NGƯỜI DÂN
2.1. Dân ta ở đâu, vợ chồng tôi cũng hòa đồng được và thấy rất dễ thương. Nhưng sống ở trong Nam được ba năm, tiếp xúc, trò chuyện với rất nhiều người, nhất là những người Bắc vào sống trong Nam 10-30 năm nay, tôi phải nói lên một sự thật xót xa: Trong Nam, nhiều người THIỆN LÀNH, ngoài Bắc nhiều người XẤU ÁC! Thiện – ác không phải là tính sẵn, phần nhiều do hoàn cảnh tạo nên. Dân miền Bắc hoàn cảnh tự nhiên khắc nghiệt hơn, sống dưới “chế độ cộng sản” lâu hơn, nhất là qua các cuộc CCRĐ, đấu tranh Nhân văn – Giai phẩm, cải tạo tư sản, hợp tác hoá, bao cấp… nhiều hơn trong Nam mấy chục năm. Dân Nam bây giờ cũng bị “Bắc hoá” nhiều rồi.
Vợ tôi bảo, phân biệt Bắc – Nam thành “nhạy cảm”, ở đâu cũng có người Tốt, người Xấu, bạn bè mình người Bắc đều tốt cả đó thôi. Người Nam cũng có nhược điểm là: Làm đến đâu ăn đến đó, ít biết lo xa; ít chịu phấn đấu học hành, đàn ông hay nhậu…
Nhưng ở đây tôi muốn nói theo xã hội học là số nhiều hơn và ít hơn, mà cũng chỉ nói ở khía cạnh: Thiện lành và Xấu ác; người Thiện lành có thể ít học, chất phác; kẻ Xấu ác có thể có 6 bằng Đại học và bằng Cao cấp chính trị như tướng Đỗ Hữu Ca, nguyên Giám đốc công an Hải Phòng.
Và sau đây mới là điều đáng suy nghĩ hơn cho cả Bắc lẫn Nam. Mới hôm qua vợ chồng tôi cùng nghe câu chuyện: Một anh ở Thái Lan, về Sài Gòn, nói, sống bất hợp pháp ở Thái hơn 10 năm mà thấy tự do thoải mái, thân thiện, bình an quen rồi, về Việt Nam thấy sống gò bó, bất an, lại sang Thái sống thôi… Vậy đó.
Gần những người Thiện lành, tránh xa kẻ Xấu ác là quy luật tự nhiên của cuộc sống. Nên Dân ta ai cũng cần tự tu tập để bớt Xấu ác đi, tăng Thiện lành lên thì mỗi cộng đồng mới yên bình, xã hội mới tốt đẹp được.
2.2. Nhiều người Dân, kể cả trí thức, giới “dân chủ”, “Việt kiều” đều nhiễm nặng cái “căn tính dân tộc” là: Ai khác mình, không vừa ý mình, nhất là đối lập với mình là phản ứng nặng lời, thậm chí coi nhau như thù địch.
Ví du:
– Người ủng hộ Trump với ủng hộ Biden chia rẽ sâu sắc như thù địch.
– Bắt người khác phải làm theo ý mình, không vừa ý là sinh chuyện. Chỉ nói trong giới “phản biện xã hội”: Gán cho người ta “danh hiệu” theo ý mình rồi bắt người ta làm theo ý mình. Chẳng hạn gọi người phản biện là nhà nọ, nhà kia rồi khi người ta viết khác ý mình lại chê người ấy bây giờ “thối chí”, “quay xe”. Tôi đã nhiều lần nói, tôi không phải “nhà dân chủ”, “nhà đấu tranh”, “nhà phản biện”, “nhà đối lập” … gì cả. Tôi chỉ là Nhà giáo, công dân yêu nước, có trách nhiệm xã hội. Thấy cái gì lợi cho Dân, cho Nước thì ủng hộ; cái gì hại cho Dân, cho Nước thì phê phán.
Có lần tôi đưa stt: Cùng với gia đình vợ chồng con gái trên du thuyền buổi tối trên sông Sài Gòn thật tuyệt vời, vậy là có anh từ bên Mỹ bình luận: Giới dân chủ trong nước bây giờ chỉ thích hưởng lạc, ăn chơi, quên hết dân nghèo khổ… Có lần tôi viết bài khen ngợi đội bóng đá Việt Nam, cũng có người vào bảo, bao nhiêu chuyện lớn không viết, đi viết cái vớ vẩn…
Bà Maria Trần Thị Hài từng đấu tranh vì mất đất, bị tù, ra Hà Nội thưa kiện, rồi thấy đông người đi biểu tình phản đối Trung quốc xâm lấn biển Đông, thì tham gia, để lại bức hình lịch sử. Nay già yếu thì nghỉ đấu tranh, sống vui vẻ với con cháu thôi, sao lại bắt bà ấy cứ phải “anh hùng” mãi?
Ông Thái Bá Tân gần đây bị dư luận mạng xã hội đồn loạn lên. Người bảo ông này “quay xe” không phản biện nữa; người bảo “tôi biết từ lâu, tay này đi hai hàng”; người khác bảo FB của ông Tân bị cướp, đăng bài giả mạo, chứ Thái Bá Tân không bao giờ viết như thế; rồi ông Tân bị bệnh hai năm nay không viết gì… (?).
Hôm qua, tôi gọi điện hỏi thăm, ông Tân bảo, tôi vẫn bình thường mà bác. Tôi vẫn lên FB mỗi ngày mà. Nhưng tôi nghĩ, mình phản biện hàng chục năm rồi, cái gì cần nói cũng nói hết rồi. Ai cũng vậy thôi, chuyện gì cứ nói đi nói lại mãi gây khó chịu, mất hay. Nên giờ tôi chỉ viết châm ngôn và văn nghệ giải trí cho cuộc sống vui tươi. Khi nào có chuyện lớn, ảnh hưởng xấu đến đất nước tôi lại lên tiếng…
Dân chủ, văn minh thì phải tôn trọng quyền tự do của mỗi người; có tranh luận, phê phán phải nói vào vấn đề, có lý lẽ, đừng quen thói “bỏ bóng đá người”, “suy bụng ta ra bụng người” rồi quy kết tuỳ tiện!
2.3. Nói thật, tôi sợ nhất những người “Cuồng cộng” và những người “Cuồng chống cộng”. Cả hai loại người này đều rất cực đoan và nguy hiểm như nhau. Cả hai loại người này đều chỉ gây chia rẽ, thù hận dân tộc và gieo rắc tâm địa xấu ác. Họ mà cai trị đất nước thì khốn nạn như nhau. Nhưng tôi chỉ né họ, chứ không coi họ là “thế lực thù địch”. Họ vẫn là đồng bào mình.
(Chính quyền hiện nay, danh nghĩa là “cộng sản”, nhưng tôi nghĩ, không “cuồng cộng”, cũng chẳng “cộng sản”, mà thích tư bản lắm…).
TÓM LẠI, nhiều người nghĩ như tôi, hơn tôi, nhưng họ “khôn” không nói ra, hoặc không thèm nói, nên vẫn vào “diện yêu Đảng, yêu chế độ”… Tính tôi thấy cái gì lướng vướng thì nói toẹt ra để giải tỏa cho nhẹ lòng, thảnh thơi và may ra có ai đó đồng cảm cũng vui.
Biết rằng chính quyền này chỉ thích khen thôi, có gần 800 tờ báo, chí, hàng 100 kênh truyền hình, phát thanh, khen inh tai, nhức mắt suốt ngày vẫn chưa thoả; ai phê phán là mang vạ vào thân, chính quyền thù dai, ghét lâu lắm … Biết thế, nhưng Trời sinh tính rồi, biết làm sao!