VinFast báo cáo doanh thu quý đầu tiên giảm 49% lỗ ròng 598 triệu USD
Nhà sản xuất xe hơi điện (EV) của Việt Nam, VinFast, vừa báo cáo doanh thu quý đầu tiên giảm 49%, với khoản lỗ ròng lên tới 598 triệu USD, trong kỳ báo cáo đầy đủ đầu tiên kể từ khi bắt đầu xuất khẩu sang Hoa Kỳ, theo Reuters.

Tiết lộ trên được đưa ra trong một hồ sơ gửi cho cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Hoa Kỳ vào tối ngày 15/6, giữa bối cảnh có vẻ như hãng sẽ hoàn tất việc sáp nhập với một công ty chuyên mua lại với mục đích đặc biệt (SPAC) vào tháng tới, với mức định giá hơn 23 tỷ USD.
Khoản lỗ ròng hàng quý này cao hơn so với khoản lỗ 411 triệu đô la trong cùng kỳ năm trước. Năm 2022, VinFast lỗ 2,1 tỷ USD.
Công ty ô tô Việt Nam cho rằng lượng doanh thu theo quý bị giảm mất gần 84 triệu đô la là do giá bán thấp hơn và do họ đang loại bỏ dần việc sản xuất các phương tiện đốt trong để tập trung trở thành nhà sản xuất chỉ chuyên về EV.
VinFast trước đó đã nộp đơn chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng tại Hoa Kỳ. Tháng trước, công ty này thông báo họ sẽ bán ra đại chúng thông qua việc sáp nhập với công ty SPAC có tên Black Spade Acquisition.
VinFast và Black Spade đặt mục tiêu hoàn thành việc sáp nhập vào ngày 20/7, cả hai cho biết trong hồ sơ hôm 15/6.
Định giá về VinFast có cơ sở là Black Spade xác định rằng VinFast có thể sánh ngang với nhà sản xuất xe điện Lucid “do có sự tương đồng về quy mô doanh thu và thị trường mục tiêu toàn cầu chung với trọng tâm trong thời gian ngắn là doanh số bán hàng tại Hoa Kỳ”.
Lucid ra mắt đại chúng vào năm 2021 thông qua SPAC, hồ sơ cho biết. Giá trị vốn hóa thị trường của hãng là 23 tỷ đô la vào thời điểm niêm yết, và có trị giá chỉ còn là 13 tỷ đô la vào tối thứ Năm (15/6).
VinFast đang phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các đối thủ đã có chỗ đứng vững chắc, đứng đầu là Tesla. Công ty ô tô của Việt Nam đã và đang tung một loạt xe điện mới ra thị trường giữa bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang suy yếu.
Người sáng lập VinFast, tỷ phú Phạm Nhật Vượng, người giàu nhất Việt Nam, vào tháng trước nói với các cổ đông của tập đoàn Vingroup rằng VinFast có thể hòa vốn ngay vào cuối năm 2024.
Ông cho hay công ty dự kiến sẽ bán được 50.000 chiếc trong năm nay, tăng gần gấp 7 lần so với năm 2022, khi họ tăng cường xuất khẩu sang Bắc Mỹ và bắt đầu vận chuyển đến châu Âu.
VinFast bắt đầu hoạt động vào năm 2019 và có một nhà máy ở Việt Nam. Công ty này cũng đang thực hiện kế hoạch xây dựng nhà máy thứ hai ở bang North Carolina, Hoa Kỳ.
Hiện VinFast đã đưa khoảng 3.000 xe điện đến Bắc Mỹ và dự kiến sẽ cung cấp chiếc SUV VF 8, loại xe điện có phạm vi hoạt động xa hơn của VinFast, cho khách hàng trong tháng này.
Nguyễn Phú Trọng phá nát đất nước và Đảng như thế nào
IBM đạt được bước đột phá trong kỹ thuật máy tính lượng tử
Tạp chí Forbes,
Lần đầu tiên, IBM đã sử dụng một máy tính lượng tử để giải quyết một vấn đề mà các phương pháp cổ điển hàng đầu đều gặp khó khăn.
Thành tựu này đánh dấu một cột mốc quan trọng trên con đường hướng tới các hệ thống và phần mềm máy tính lượng tử hữu ích.
IBM đã xuất bản một bài báo trên tạp chí Nature mô tả một bước đột phá trong điện toán lượng tử, trong đó họ đã giải quyết một vấn đề phức tạp mà các phương pháp xấp xỉ siêu máy tính hàng đầu không thể giải quyết được. Thành tựu này có thể đẩy nhanh tiến độ tiến tới một ngày mà các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực có thể sử dụng các hệ thống lượng tử để giải quyết các vấn đề nan giải trước đây trong hóa học, khoa học vật liệu, trí tuệ nhân tạo, v.v.
Làm thế nào họ tiến đến đó là một câu chuyện thú vị, khi họ phải làm việc với các qubit ( đơn vị cơ bản của điện toán lượng tử) vốn rất dễ bị lỗi, khi máy tính phải hoạt động trong trạng thái nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ của không gian sâu thẳm và sau khi có được kết quả họ đã phải sử dụng các mô phỏng siêu máy tính cổ điển để kiểm tra kết quả đó xem có đúng hay không.
Tôi đang đứng cạnh một bộ “đèn chùm”; nơi các giai đoạn làm mát cuối cùng mang lại một môi trường cho máy… [+] Hình Tác Giả bài.
IBM muốn kiểm tra ý tưởng rằng máy tính lượng tử Eagle 127 qubit có thể cung cấp giá trị cho một vấn đề hữu ích mà nó từng thách thức các phương pháp của máy tính cổ điển hàng đầu. Nhưng để làm được như vậy, họ phải giải quyết hai vấn đề thực sự khó khăn. Đầu tiên, họ phải thu được kết quả chính xác từ một máy tính lượng tử vốn đa nhiễu và dễ bị lỗi. Thứ hai, vì chưa ai từng chạy một mô hình lớn như vậy trên máy tính lượng tử, làm sao họ biết cách điều hành cho đúng?
IBM đã giải quyết vấn đề gì?
IBM đang mô phỏng mô hình Ising, một “mô tả toán học về sắt từ bao gồm các biến rời rạc biểu thị các khoảnh khắc lưỡng cực từ của các “spin” nguyên tử có thể ở một trong hai trạng thái (+1 hoặc -1).” Họ hy vọng tính toán được lượng từ trường trung bình của hệ thống này. Một vấn đề phức tạp và liên kết với nhau như vậy là lý tưởng để máy tính lượng tử xử lý, vì nó có thể được phản ánh một cách hiệu quả lên các qubit của máy tính lượng tử. Mô hình Ising đã được sử dụng để nghiên cứu nhiều hiện tượng vật lý, bao gồm sắt từ, phản sắt từ, sự chuyển pha lỏng-khí và nếp gấp protein. Nó cũng đã được sử dụng trong khoa học máy tính để nghiên cứu các vấn đề như tối ưu hóa và máy học.
“Mặc dù một vấn đề như vậy rất phù hợp với điện toán lượng tử do tính năng động thay đổi của nó và rất nhiều kịch bản tiềm năng, nhưng trước đây nó vẫn nằm ngoài tầm với của điện toán lượng tử do tình trạng bị nhiễu và dễ bị lỗi của máy tính lượng tử ngày nay,” IBM cho biết.
Cách giảm thiểu lỗi của IBM
IBM đã giải quyết vấn đề nhiễu động bằng cách áp dụng các kỹ thuật giảm thiểu lỗi. Về cơ bản, việc sửa lỗi trong điện toán lượng tử hiện không khả thi. Một chiếc máy tính truyền thống có xác suất là 10 -27 0f “0” đột nhiên trở thành “1” khi va chạm với một hạt vũ trụ. Mặc dù gần bằng 0, nhưng các máy tính truyền thống sử dụng Mã dự phòng theo chu kỳ để phát hiện và sửa các lỗi xảy ra. Vì vậy, báo cáo ngân hàng của bạn (thực hiện bởi máy tính cổ điển) là an toàn.
Nhưng xác suất đó tăng 100 nghìn tỷ lần lên 10 -4 trong máy tính lượng tử. Người ta sẽ phải dành phần lớn công suất của máy tính lượng tử chỉ để tìm và sửa lỗi!
Thay vì sửa lỗi, IBM đã sử dụng Phép ngoại suy tiếng ồn bằng không (ZNE) để giảm độ lệch bằng cách tăng tiếng ồn lên 20 và 60%, sau đó ngoại suy trở lại giá trị dự kiến ở mức tiếng ồn bằng không.
Bằng cách đo tác động của tiếng ồn gây ra nhiều hơn, người ta có thể ngoại suy trở lại trạng thái tiếng ồn bằng không. … [+]
IBM
Tiến sĩ Abhinav Kandala, Giám đốc Nghiên cứu về Khả năng Lượng tử và biểu diễn của IBM cho biết: “Chúng tôi chỉ có thể làm được điều này bởi vì chúng tôi hiện đã xây dựng được một hệ thống lượng tử có quy mô và chất lượng chưa từng có, đồng thời phát triển khả năng điều khiển nhiễu trên một hệ thống lượng tử ở quy mô này”.
Nhưng làm thế nào để biết ta đã hiểu đúng?
IBM đã tuyển dụng các chuyên gia về các phương pháp tính toán cổ điển hàng đầu, họ cùng làm việc tại trụ sở ở đại học UC Berkeley. Các đội đã đồng thời giải quyết vấn đề trên các siêu máy tính cổ điển tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley và Đại học Purdue. Ở mức độ phức tạp thấp hơn, các kết quả lượng tử phù hợp với các mô phỏng mạnh bạo (trên máy tính cổ điển), nó đã tính toán và có câu trả lời chính xác.
Hệ thống Lượng tử 1 của IBM đã có thể tạo ra kết quả ước tính chỉ sau hơn 5 phút chạy … [+] Ảnh đồ thị của IBM
Đây có phải là lợi thế lượng tử? Không, đó là tiện ích lượng tử
Khi mô hình ngày càng khó khăn, các phương pháp cổ điển bắt đầu chùn bước. Cuối cùng, mô hình này quá khó đối với các phương pháp brute-force, nhưng hiệu suất của các phương pháp lượng tử so với các phép tính gần đúng cổ điển hàng đầu đã cho các nhà nghiên cứu bằng chứng rằng các máy tính lượng tử đang cung cấp các câu trả lời chính xác hơn nhờ các kỹ thuật giảm thiểu lỗi mới và tiên tiến. Mặc dù IBM không có cách nào để xác minh các kết quả này ở các mức độ phức tạp cao này, nhưng việc đối sánh các kết quả ở các mức độ thấp hơn mang lại cho họ niềm tin hợp lý rằng các kết quả mới trên thực tế là chính xác. IBM cho biết: “Mặc dù chúng tôi không thể chứng minh các câu trả lời lượng tử là đúng đối với các mạch tiên tiến nhất mà chúng tôi đã thử, nhưng chúng tôi đang tạo niềm tin rằng máy tính lượng tử đang mang lại giá trị vượt xa máy tính cổ điển cho vấn đề này”.(blog đi kèm với bài báo trên tạp chí Nature .)
Vậy thì đây có phải là “Lợi thế lượng tử” huyền thoại trong đó một hệ thống lượng tử giải quyết một vấn đề không thể giải quyết bằng bất kỳ số lượng tính toán cổ điển nào không? IBM tiếp tục: “Điều này không chứng minh rằng máy tính lượng tử hiện nay tốt hơn các hệ thống cổ điển. “Trên thực tế, chúng tôi hình dung một tương lai được xác định bởi sự cải tiến liên tục của cả hai mô hình khi chúng giải quyết các vấn đề phù hợp nhất cho từng mô hình. Nhưng nó cho thấy chúng ta có thể sử dụng máy tính lượng tử ngày nay theo cách có giá trị và giải quyết các vấn đề khó đối với máy tính cổ điển.”
Vì vậy, lượng tử có thể được sử dụng để xác minh các kết quả cổ điển mới xuất hiện từ phần mềm và phần cứng mới vượt qua ranh giới.
Do đó, IBM mô tả công nghệ tiên tiến nhất hiện nay là đạt được “Tiện ích Lượng tử”; nó có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề trong thế giới thực, cho dù máy tính cổ điển có thể đạt được kết quả tương tự hay không.
Một máy tính lượng tử của IBM. Ảnh của IBM
Chúng ta sẽ đi đâu từ điểm này?
Trong khi các nhà khoa học của IBM vẫn thận trọng trong việc ngoại suy các kết quả, con đường đổi mới ở đây đã rõ ràng. Hình ảnh bên dưới cho thấy công ty và hệ sinh thái của công ty đã tiến xa như thế nào trong 6 năm qua. Và IBM đang dự kiến rằng họ sẽ sớm có thể giải quyết các vấn đề “100 qubit bằng 100 cổng mạch tính toán sâu” và dự định có một hệ thống lượng tử với 100.000 qubit trong 10 năm tới.
IBM nói rằng máy tính lượng tử không cần phải quá lớn để giải quyết một số vấn đề hóc búa về tính toán.
Biggish Blue Boffins cho biết họ đã nghĩ ra một phương pháp để quản lý tính không đáng tin cậy của máy tính lượng tử theo cách có thể dẫn đến những câu trả lời đáng tin cậy, có giá trị mà không yêu cầu máy tính có kích thước bằng một chiếc xe buýt.

Dorit Aharonov, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Do Thái ở Jerusalem, người không tham gia nghiên cứu cho biết IBM đã cho thấy một bước quan trọng theo hướng đạt được tiến bộ đối với thiết kế thuật toán lượng tử nghiêm túc. “Trong khi các nhà nghiên cứu tại Google vào năm 2019 tuyên bố rằng họ đã đạt được “ưu thế lượng tử” – một nhiệm vụ được thực hiện trên máy tính lượng tử nhanh hơn nhiều so với máy tính thông thường – thì các nhà nghiên cứu của IBM cho biết họ đã đạt được một điều gì đó mới và thiết thực hơn, nếu được đặt tên một cách khiêm tốn hơn….”
Các nhà nghiên cứu của IBM trong nghiên cứu mới đã thực hiện một nhiệm vụ khác mà các nhà vật lý quan tâm. Họ đã sử dụng một bộ xử lý lượng tử với 127 qubit để mô phỏng hành vi của 127 thanh nam châm ở quy mô nguyên tử trong một từ trường đủ nhỏ để cơ học lượng tử chi phối.
Một hệ thống đơn giản sử dụng mô hình Ising, được sử dụng để nghiên cứu từ tính. Vấn đề này quá phức tạp để có thể tính toán được câu trả lời chính xác ngay cả trên những siêu máy tính lớn nhất, nhanh nhất. Việc tính toán mất chưa đầy một phần nghìn giây trên máy tính lượng tử. Mỗi phép tính lượng tử đều không đáng tin cậy — sự dao động của nhiễu lượng tử chắc chắn sẽ xâm nhập và gây ra lỗi — nhưng mỗi phép tính đều nhanh đến mức có thể kiểm tra lại nhiều lần.
Lòng Dân và Chính Nghĩa
Thủ lĩnh Nhóm Ê Đê Tấn Công Đồn Công An lên tiếng
Bàng hoàng…
Bàng hoàng…
15-6-2023
Cô giáo Phạm Cầm Thu vừa viết trên trang cá nhân: “Hôm nay, tôi đã dành thời gian nghe trọn toàn bộ sáu file ghi âm lời bào chữa của sáu vị luật sư cho thân chủ của mình là cô giáo Lê Thị Dung, tại phiên toà Phúc thẩm. Sáu file đầy đủ từ đầu đến cuối.
Cảm giác thật bàng hoàng! Hơn cả sự oan khuất của Cô giáo Lê Thị Dung, đó là một cái gì đó khủng khiếp mà tôi không đủ ngôn từ để diễn tả. Tôi khóc, cũng như nhiều thầy cô giáo khác (Thầy Yến, Thầy Tuấn, Cô Thảo) đã khóc ngay tại phòng xử án.
Qua lời bào chữa của sáu vị luật sư, kéo dài hơn 4 giờ đồng hồ, bộc lộ một điều gì đó rất nghiêm trọng, không phải chỉ riêng cho vụ án Cô giáo Dung, mà cho cả một nền Tư pháp ở một địa phương, một huyện, một tỉnh, hay rộng hơn, cho một Quốc gia. Nghiêm trọng trong những vấn đề pháp luật liên quan đến số phận một con người“. (Hết trích).
Đây cũng là nhìn nhận và tâm trạng của tôi khi nghe những gì các luật sư đã vạch ra: Thực sự kinh hoàng, như lời luật sư Trần Hồng Phúc đã nói: “Coi sinh mệnh con người như cỏ rác“. Tôi tin, không một người có lương tri nào có thể kìm được nước mắt vì sự phẫn nộ, đau xót, bất lực của mình khi nghe những gì cả một bộ máy đã làm với một người vô tội.
Cách đây 4 giờ, luật sư Phúc viết trên Facebook: “Chúng tôi sẽ dành thời gian thích hợp lần lượt đăng tải các quan điểm bào chữa của luật sư cho Nhà giáo Lê Thị Dung tại phiên tòa, nhằm rộng đường dư luận để thấy án oan là có thật, vi phạm pháp luật là đặc biệt nghiêm trọng; không có lý do gì để hát mãi điệp khúc ‘vi phạm không nghiêm trọng, không ảnh hưởng đến bản chất vụ án’”.
Đây cũng là điều mà tôi mong muốn nhất lúc này: Các luật sư sẽ bạch hóa tất cả sai phạm của các cơ quan tố tụng trong vụ án cô giáo Lê Thị Dung, để kẻ cố tình thao túng pháp luật nhằm hãm hại con người sẽ phải đền tội, và qua đó giúp người dân nhìn rõ hơn khuôn mặt của ngành tư pháp, cũng như các bên đã bắt tay với nó, nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, giúp họ ý thức sâu sắc hơn hoàn cảnh xã hội bất công mà họ đang sống, từ đó thúc đẩy trách nhiệm công dân ở mỗi người.
Tôi như đang nhìn thấy thân phận của bạn, của tôi trong số phận cô giáo Lê Thị Dung: Bất trắc và đầy hiểm nạn, mỗi ngày.
Luật sư bị “truy tìm” vì dám tố cáo công an vi phạm
Những điều đáng suy ngẫm
Người muốn thành công phải học cách xem thất bại là một phần lành mạnh, không thể tránh khỏi trong quá trình vươn đến tầm cao.” (Joyce Brothers)
Bộ phim “Chiến tranh giữ các vì sao” bị nhiều hãng phim ở Hollywood từ chối, sau khi được hãng 20th Centure Fox chấp nhận sản xuất, đã trở thành một trong số rất ít các tác phẩm điện ảnh đạt doanh thu cao nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới.
Những phim “E.T”, “Forrest Gump”, “ở nhà một mình”, “Tốc độ”, “Pulp Fiction” cũng đều bị các hãng phim lớn từ chối trước khi có một nhà sản xuất phim đồng ý làm chúng.
Một hãng phim quyết định không đầu tư vào bộ phim “Cuốn theo chiều gió” với lý do “Chưa có phim nào về cuộc nội chiến Mỹ mà bán lời được một xu!”
Sylvester Stallone lớn lên trong một gia đình hà khắc, thường xuyên bị bố đánh đập và mắng nhiếc là đần độn. Tuổi thơ ông lớn lên trong sự cô độc và khổ sở, phải liên tục chuyển trường. Một người thầy sau khi xem kết quả kiểm tra của ông ở trường đại học Drexel đã khuyên ông nên theo nghề sửa thang máy.
Tom Watson, người sáng lập hãng máy tính IBM, với niềm tin vào sự thành công của một sản phẩm mới và tương lai phát triển của nó, đã rất mực ủng hộ một trong những vị phó chủ tịch tập đoàn của ông trong việc quảng bá sản phẩm. Nhưng không may, dự án đó là sự đầu cơ nhiều rủi ro làm công ty thua lỗ hơn 10 triệu đola. Vị phó chủ tịch xấu hổ tìm gặp ông nhận lỗi và xin từ chức. Watson đã nói với ông ấy: “Anh nói đùa hả? Chúng tôi vừa mới tốn 10 triệu đôla để dạy anh mà!”
Những ai luôn viện cớ cho tuổi già để lùi bước trước những trở ngại trong cuộc sống và từ bỏ ước mơ xin hãy suy ngẫm những điều sau:
Hoạ sỹ lừng danh Grandma Moes đến năm 76 tuổi mới bắt đầu cầm bút vẽ.
Ruth Gordon giành giải Oscar điện ảnh trong bộ phim “Đứa con của Rosemary” khi bà 72 tuổi.
Golda Meir được bầu làm thủ tướng Israel khi ông 71 tuổi.
Cuối cùng, nếu bạn cho rằng lá phiếu bầu cử của mình không quan trọng, bỏ phiếu hay không cũng được, xin bạn hãy ngẫm nghĩ những điều sau:
Năm 1645, nhờ hơn đối thủ 1 lá phiếu, Oliver Cromwell đã chiến thắng và nắm quyền cai trị nước Anh.
Năm 1649, thua 1 lá phiếu đã khiến cho Charles đệ nhất, vua của nước Anh lúc đó bị xử tử.
Năm 1875, một lá phiếu đã đưa nước Pháp từ chế độ quân chủ lên chế độ Cộng hoà.
Năm 1976, lợi thế hơn 1 lá phiếu đã giúp Rutherford B. Hayes vượt lên đối thủ, trở thành Tổng thống Hoa Kỳ.
From: Do Tan Hung & KimBang Nguyen
Súng nổ trên cao nguyên, vì đâu nên nỗi?
June 13, 2023
Hiếu Chân/Người Việt
Một số người Thượng nổ súng vào đồn công an hai xã Ea Tiêu và Ea Ktur, huyện Cư Kuin, gần thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, rạng sáng Chủ Nhật, 11 Tháng Sáu, giết chết bốn sĩ quan công an và hai lãnh đạo xã.
Công an gác tại các nẻo đường ở huyện Cư Kuin truy lùng người Thượng bị tình nghi tham gia bạo loạn. (Hình: VTC)
Ba ngày sau khi sự việc xảy ra, hầu như chỉ có nguồn thông tin duy nhất từ Bộ Công An Việt Nam phát cho báo chí chính thức, truyền thông độc lập chỉ có thể phỏng vấn từ xa một số nhân vật hoạt động ở trong nước, không trực tiếp đến nơi xảy ra sự việc để kiểm chứng trong khi mạng xã hội lan truyền rất nhiều thông tin và bình luận trái chiều, từ những lời kêu gọi bạo động đến những thuyết âm mưu khó tin nhất.
Báo Tuổi Trẻ dẫn lời Trung Tướng Tô Ân Xô, người phát ngôn Bộ Công An, cho biết đến tối 13 Tháng Sáu, công an đã bắt giữ 45 nghi can và tiếp tục truy tìm số còn lại. Tuy nhiên, nhà chức trách vẫn chưa cho biết diễn tiến và kết luận nguyên nhân xảy ra vụ tấn công ở Đắk Lắk đang làm rúng động cả nước.
Theo một số người quan sát, nguyên nhân trực tiếp của vụ bạo loạn có thể là do chính quyền địa phương cưỡng chế thu hồi đất đai của 64 hộ dân để xây đường Hồ Chí Minh phía Đông thành phố Buôn Ma Thuột và xây khu đô thị mới Trung Hòa, cũng như vụ đàn áp dã man cuộc biểu tình phản đối việc xả chất thải vào hồ chứa nước của dân hai ngày 20 và 21 Tháng Tư vừa qua làm bảy người dân bị thương nặng.
***
Nhưng sâu xa hơn, vụ bạo loạn có thể là phản ứng từ nỗi phẫn uất đã tích tụ nhiều năm trong các cộng đồng người Thượng đối với chính sách của nhà cầm quyền Hà Nội, tước đoạt quyền sở hữu đất đai, đàn áp tự do tôn giáo, và đồng hóa văn hóa lối sống của người sắc tộc thiểu số ở cao nguyên Trung Phần, hiện gọi là Tây Nguyên.
Tây Nguyên, gồm năm tỉnh từ Kontum ở phía Bắc đến Lâm Đồng ở phía Nam, được coi là “nóc nhà Đông Dương,” có vị trí chiến lược quan trọng đến mức thế lực nào làm chủ được Tây Nguyên sẽ khống chế được nước Việt ở vùng đồng bằng phía Đông lẫn Lào và Cambodia ở phía Tây dãy Trường Sơn. Vụ thất thủ Buôn Ma Thuột dẫn tới sự sụp đổ của Việt Nam Cộng Hòa 48 năm trước là một ví dụ.
Do vị trí đặc biệt quan trọng của Tây Nguyên nên sau khi chiếm được miền Nam năm 1975, Cộng Sản Việt Nam đã có chiến lược biến Tây Nguyên thành một “pháo đài,” một trung tâm kinh tế kết hợp quốc phòng, thực thi bằng nhiều chính sách quan trọng để xóa bỏ cơ sở kinh tế-văn hóa của người Thượng.
Chính sách đầu tiên là chính quyền quốc hữu hóa toàn bộ đất và rừng Tây Nguyên – ngàn đời nay là tài sản của các buôn, sóc – giao cho các “đơn vị quân đội làm kinh tế” như các binh đoàn 331, 332, 333, lập những nông trường, lâm trường kết hợp giữa quốc doanh và tư nhân khắp vùng. Người Thượng mất hết đất và rừng, bị biến thành kẻ làm thuê trên đất đai mà tổ tiên họ đã cư trú nhiều thế hệ. Mỗi gia đình chỉ còn một mảnh đất thổ cư làm nhà ở và một ít đất làm nương rẫy.
Chính sách quan trọng thứ hai là tổ chức một cuộc di dân khổng lồ từ châu thổ sông Hồng, sông Mã lên Tây Nguyên “đất rộng người thưa,” vừa để giải tỏa áp lực dân số vùng đồng bằng miền Bắc vừa củng cố biên giới. Những cuộc di dân “đi kinh tế mới” theo kế hoạch những năm đầu được tiếp nối bằng phong trào “di dân tự do” – các gia đình, vốn là bộ đội trong các binh đoàn, sau khi an vị được ở Tây Nguyên đã rủ rê, lôi kéo cả dòng tộc, cả làng vào, đến đâu phá rừng làm nương rẫy đến đó – chẳng mấy chốc đã đốn sạch cả rừng Tây Nguyên, biến thành những vườn cao su, rẫy cà phê. Theo số liệu không đầy đủ, đã có khoảng 5 triệu người từ miền Bắc và đồng bằng di cư lên Tây Nguyên sau năm 1975.
Theo nhà văn Nguyên Ngọc, người được coi là “già làng” am hiểu nhất về vùng Tây Nguyên, thì chính sách di dân của nhà nước Việt Nam đã làm đảo lộn cơ cấu kinh tế xã hội của toàn vùng. Người Thượng từ chỗ chiếm 95%, hiện chỉ còn 15-20% dân số. Bị chiếm đất, chiếm rừng, người Thượng hoặc bị đẩy sâu vào nơi thâm sơn cùng cốc, hoặc ở lại chốn cũ làm thuê làm mướn cho các chủ đất mới, lưu vong ngay trên chính quê hương bản quán của mình.
Ngoài việc đưa dân đồng bằng lên chiếm đất lập phố thị, nhà nước Cộng Sản còn lập ra hệ thống cai trị với các cấp chính quyền từ thôn lên xã huyện tỉnh như ở đồng bằng, xóa bỏ hệ thống tự trị của các buôn, sóc. Trong chính quyền, quân đội, an ninh… quyền lực nằm trong tay người Kinh, người Thượng chỉ là lớp người bị trị, bị khinh rẻ và phân biệt đối xử nặng nề. Thảng hoặc, người ta thấy có những người Thượng là đại biểu Quốc Hội, chủ tịch tỉnh hoặc giám đốc sở… nhưng đó chỉ là trò mị dân bằng các chức vụ bù nhìn, quyền hành thật sự nằm trong tay các bí thư đảng bộ là người miền xuôi, chủ yếu là người từ các tỉnh phía Bắc di cư vào theo sự phân công của đảng Cộng Sản.
Các tập tục truyền thống của họ như lễ đâm trâu, lễ bỏ mả, các phong tục cưới xin… đều bị coi là hủ tục mê tín, bị chê cười và cấm đoán. Các trường học chỉ dạy tiếng Việt phổ thông, ngôn ngữ của các sắc tộc bản địa bị chèn ép và tàn lụi dần. Những năm gần đây lại nóng lên vấn đề tôn giáo, khi người Thượng theo đạo Tin Lành liên tục bị sách nhiễu, bị đánh đập để buộc họ phải từ bỏ tín ngưỡng, hoặc ngăn cản không cho họ thực hành đức tin.
Bị tước đoạt đất đai, bị đàn áp về tôn giáo, bị khinh miệt về văn hóa, người Thượng đã vài lần biểu tình phản kháng trong các năm 2001, 2004. Nhà cầm quyền ở Hà Nội tổ chức đàn áp, săn đuổi, khiến hàng ngàn người phải bỏ nhà cửa lánh nạn sang Cambodia và Thái Lan. Một số người được đi tị nạn ở Hoa Kỳ và Canada. Nhưng nỗi phẫn uất của người Thượng vẫn âm ỉ, có cơ hội là bùng lên theo kiểu “con giun xéo mãi cũng quằn.”
Nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa ở Hải Phòng, người có nhiều năm bị giam chung với những người Thượng Tây Nguyên sau các cuộc biểu tình ôn hòa đầu những năm 2000, nói với đài VOA Tiếng Việt: “Nếu nhà nước không cải thiện hành vi đối xử đối với người Tây Nguyên về đất đai, về tự do tôn giáo và tôn trọng nhân quyền, nhân phẩm của họ thì tôi nghĩ sẽ có rất nhiều vụ việc như thế sẽ xảy ra… và nhà nước này sẽ biến Tây Nguyên thành một thùng thuốc súng.”
Trong thùng thuốc súng đó, vụ tấn công trụ sở xã Ea Tiêu và xã Ea Ktur cuối tuần qua là hậu quả tất nhiên, có điều không ai biết trước được lúc nào và ở đâu bạo lực sẽ bùng phát.
***
Do không có thông tin đầy đủ và độc lập về vụ tấn công, trên các trang mạng xã hội đã lan truyền nhiều “giả thuyết” khó kiểm chứng được.
Một số người đối lập với nhà cầm quyền cho rằng, vụ việc đẫm máu này có thể là một sự kiện được nhà cầm quyền dàn dựng, công an cài người vào các nhóm người Thượng bất mãn, kích động và giao vũ khí cho họ gây ra vụ tấn công để nhà nước có cớ đẩy mạnh đàn áp, biện minh cho chính sách phi nhân của họ trước sự lên án liên tục của cộng đồng thế giới. Viện dẫn các chi tiết tương tự trong vụ đàn áp khốc liệt ở Đồng Tâm, Hà Nội, hoặc vụ án nhóm Hiến Pháp ở Sài Gòn, những người này cho rằng, vụ Tây Nguyên hiện nay đã được công an thực hiện theo một kịch bản có sẵn.
Những người đứng về phía chính quyền thì lật lại phong trào võ trang của Mặt Trận Thống Nhất Đấu Tranh của Các Sắc Tộc Bị Áp Bức (FULRO) tan rã nhiều năm trước để cho rằng các phần tử FULRO cũ, hiện định cư ở Hoa Kỳ và các nước phát triển, đang lợi dụng tâm lý bất mãn của người Thượng để gây rối. Các dư luận viên của tuyên giáo liên tục cáo giác vụ tấn công là hành động “khủng bố” dù chưa có chứng cứ xác đáng hoặc công khai nào cho thấy những người Thượng đó cố tình bắn giết dân thường hoặc những người không có phương tiện để tự vệ.
Một thuyết âm mưu khác nói vụ tấn công có bàn tay của tình báo Trung Quốc sau khi Bắc Kinh lôi kéo thành công hai nước láng giềng chung biên giới phía Tây của Việt Nam vào vòng chi phối của họ. Trung Quốc muốn gây bất ổn, muốn Việt Nam bị cả thế giới lên án, từ đó phá vỡ mối quan hệ đang có chiều hướng tốt lên giữa Việt Nam với Hoa Kỳ và phương Tây.
Đúng sai chưa rõ, nhưng hiện chính quyền đã huy động một lực lượng hùng hậu công an, cảnh sát, quân đội phong tỏa toàn huyện Cư Kuin, bắt giữ nhiều người chỉ vì họ mặc quần áo rằn ri – loại trang phục yêu thích của người Thượng. Hàng chục người bị bắt vô tội vạ ở khắp nơi, bị tra tấn dã man, ắt sẽ có những lời khai phù hợp với ý muốn của nhà cầm quyền.
Bạo lực không phải là giải pháp, từ phía người dân lẫn từ phía nhà cầm quyền. Một nhà nước “chuyên chính vô sản” chỉ biết dùng bạo lực trấn áp mà không có khả năng đối thoại hoặc thay đổi chính sách rất khó thành công trong công tác vận động người dân. Có vẻ như trật tự đang được vãn hồi ở Tây Nguyên. Tuy nhiên, điều này chỉ là tạm thời và không loại trừ nguy cơ bùng phát những sự việc tương tự trong tương lai. Trong hoàn cảnh tuyệt vọng mà người dân bị ép vào đường cùng, không được nhà nước quan tâm và giải quyết thấu đáo bằng việc thay đổi tận gốc chủ trương sai lầm và tàn bạo hiện nay, bạo lực chắc chắn sẽ tái diễn. [đ.d.]







