Category: SƯU TẦM

Hoài Nguyễn

Nguyễn Thị Hoàng là một nhà văn, nhà thơ nữ Việt Nam. Bà sinh ngày 11/12/1939 tại Huế. Năm 1957, bà chuyển vào sinh sống ở Nha Trang rồi đến năm 1960 bà vào Sài Gòn học Đại học Văn khoa và Luật nhưng bỏ ngang, không học hết mà lên Đà Lạt dạy học.

Đến năm 1966, bà chuyển sang chuyên tâm viết tiểu thuyết. Cùng với văn xuôi, Nguyễn Thị Hoàng còn tham gia sáng tác thơ và từ đó bà trở thành một người nổi tiếng trong giới văn nghệ chuyên viết về những mâu thuẫn nội tại của giới trẻ Sài Gòn trong suốt thập niên 1960. Nguyễn Thị Hoàng được đánh giá là một trong những nhà văn nữ tài năng thật sự và tên tuổi đã được khẳng định ở miền Nam trước 1975, có sức sáng tác sung mãn nhất, bà viết rất đều tay, văn phong riêng biệt, thắm đẫm cảm xúc. Văn thật như chính cuộc sống của nhà văn… Bà có những tiểu thuyết với giọng văn trau chuốt bóng bẩy và là một trong vài tác giả có sách bán chạy nhất thời đó

Sau 30/4/1975, bà hầu như biến mất khỏi giới nghệ thuật và sống một cuộc sống yên lặng đến tận 1990, khi bà cho ra đời Nhật ký của im lặng. Vào năm 2007, bà lại xuất hiện qua một tùy bút nhan đề “Nghĩ từ thơ Thái Kim Lan” được đăng trên Tạp chí Văn hóa Phật giáo (số xuân Mậu Tý, 12/2007).

Tác phẩm đầu tay của bà có nhan đề Vòng Tay Học Trò được viết dưới bút danh Hoàng Đông Phương. Đây là một tiểu thuyết hiện sinh mô tả vấn đề tình yêu, tình dục giữa một cô giáo tên Tôn Nữ Quỳnh Trâm và học trò Nguyễn Duy Minh được đăng dưới hình thức nhiều kỳ trên tạp chí Bách Khoa. Tác phẩm trở thành một trong những tác phẩm gây tranh cãi nhất thời kỳ này, và về sau được tái bản nhiều lần.

Chưa một nhà văn Việt nào được các thế hệ thanh niên say mê và tác phẩm đầu tay đem đến tiếng tăm lẫn sóng gió nhiều như Nguyễn Thị Hoàng. Vòng Tay Học Trò, thập niên 60, đã biểu trưng tâm tình nổi loạn của cả một thế hệ trẻ trong một thời đại bắt đầu làm quen với văn chương ‘‘hiện sinh’’, trong tình yêu và trước xã hội, với khao khát một cách sống độc lập.

Vòng Tay Học Trò là một tiểu thuyết gồm 11 chương, dựa vào những tình tiết có thật giữa cô giáo Tôn Nữ Quỳnh Trâm (Nguyễn Thị Hoàng) và cậu học trò Nguyễn Duy Minh (Mai Tiến Thành). Dĩ nhiên trong tác phẩm này có những đoạn văn được “cường điệu hóa”, những cảnh được “thi vị hóa” và những đối thoại được “tiểu thuyết hóa”. Những chương đầu tiên của Vòng Tay Học Trò được in trên Bách Khoa năm 1964 và sau đó được chính thức xuất bản năm 1966.

Nguyên mẫu của cậu học trò trong “Vòng Tay Học Trò” có nhà ở Ban Mê Thuột và được gia đình gửi sang Đà Lạt để học lớp đệ tam của bậc Trung học Đệ Nhị cấp tại Trường Trung học Trần Hưng Đạo trong khi cô giáo Trâm ( Nguyễn Thị Hoàng ) dạy Đệ Nhất cấp từ năm 1966.

Vòng Tay Học Trò trở thành một trong những best seller khi vừa xuất bản và được dư luận người đọc đương thời chú ý. Nhiều ý kiến phê phán tác phẩm này có nội dung “vô luân” do viết về quan hệ tình cảm giữa một cô giáo trẻ và cậu học trò đệ nhị cấp cùng trường nhưng trên thực tế cô giáo Trâm chỉ dạy đệ nhất cấp còn anh học trò Minh đang học năm cuối lớp Đệ Nhị A (trong Vòng Tay Học Trò, Thành học Đệ Nhất A).

Dưới ngòi bút của Nguyễn Thị Hoàng, cô giáo Trâm được mô tả là đã từng có một cuộc sống rất “hiện sinh” tại Sài Gòn hoa lệ. “Một tuần như có cả bảy ngày chủ nhật. Một năm vui chơi chỉ như một mùa hè. Nàng thấp thoáng khắp nơi, từ những đám phong lưu phá sản bằng ăn chơi đủ điệu cho đến những bọn nhỏ tuổi bất chấp cuộc đời, hối hả sống, vội vàng yêu, hăng hái nhập cuộc mê cuồng theo kẻ lớn”.

Đối với Trâm cũng như Nguyễn Thị Hoàng, tình yêu mà họ cần không phải là thứ tình “hai chiều”, họ chỉ “yêu” tình yêu của họ mà không cần biết đến phía bên kia. Họ là típ phụ nữ thích làm collection về tình yêu. Thế cho nên, những người tình dù có yêu họ thắm thiết nhưng đến một lúc nào đó họ cũng lạnh lùng chia tay để tìm một đối tượng khác cho “bộ sưu tập tình yêu”.

Người phụ nữ thường chưng diện để kẻ khác chiêm ngưỡng, nhất là để thu hút sự chú ý của đàn ông. Ở một loại phụ nữ thứ hai, họ lại quan niệm làm đẹp chỉ để phục vụ cho chính bản thân mình. Cô giáo Trâm thuộc loại thứ hai, cộng thêm với quan niệm yêu chỉ để là giàu cho bộ sưu tập tình cảm của mình. Những người như cô thuộc loại “vị kỷ”. Hóa ra cô giáo Trâm, hay Nguyễn Thị Hoàng, là một típ phụ nữ rất khó để đàn ông chinh phục, trừ khi chính cô ta… bị khuất phục.

Nguyễn Thị Hoàng cho biết :“Truyện mình viết thường là truyện tình bế tắc và đi xuống. Trong đó những vai nữ bao giờ cũng khát khao đi tìm một đời sống thật của mình, nghĩa là tìm kiếm chính mình. Những nhân vật nữ lang thang bất định, và xa rời với phận sự gia đình. Chất liệu lấy từ những năm bất ổn lênh đênh trong cuộc đời đã qua của mình, đôi khi được ráp nối với những câu chuyện thời sự, cộng với một phần tưởng tượng, phóng tác, vẽ vời… rồi ráp thành chuyện. Không biết bên đàn ông thì sao, chứ cánh đàn bà thường mắc phải cái này là có những nét của nhân vật hoặc chính, hoặc phụ, thế nào cũng hắt bóng cá tính thói quen, đường nét và vóc dáng của tác giả. Riêng về Vòng Tay Học Trò, nếu bảo đó là thực thì cũng không hẳn là thực mà bảo là không thực thì… cũng chẳng phải là thế. Dư luận trộn lẫn tiểu thuyết của mình với đời sống thật. Cũng vì thế mà có những tiếng ác ý lao xao về đời sống của mình. Cho nên chỉ có cách là… phải thản nhiên.

Nhân vật nguyên mẫu Mai Tiến Thành trong Vòng Tay Học Trò sau này đi lính, sau năm 1975 bị cầm tù và sau đó vượt biên. Mai Tiến Thành đã qua đời tại Hoa Kỳ năm 2008…

Hoài Nguyễn.

Báo Tiếng Dân

DĐ VOA

Đinh Hoàng Thắng

3-9-2023

Sau tám năm gặp lại nhau, nên chăng ông Trọng tặng cụ Biden câu Kiều này “Được rày tái thế tương phùng/ Khát khao đã thỏa tấm lòng bấy lâu…” Bởi lẽ, chuyến thăm của TT Biden không chỉ nâng cấp bang giao mà còn mở ra không gian đa chiều về địa-chính trị tại khu vực Ấn Thái Dương.

Vênh nhau về văn hóa truyền thông

Lần đầu tiên có một Tổng thống Mỹ thăm Hà Nội theo lời mời của Tổng bí thư Đảng Cộng Sản Việt Nam (ĐCSVN). Phải chăng, vì thế mà đã có đến vài lần Tổng thống Mỹ đề cập với cử tri trong nước về chuyến đi lịch sử của ông? Biden công khai trước bàn dân thiên hạ về một nghị trình quan trọng: Việt Nam muốn nâng tầm quan hệ với Mỹ “lên thành một đối tác chủ chốt, cùng với Nga và Trung Quốc.” Chuyện động trời là nội dung điện đàm giữa ông với tổng bí thư (TBT) cũng được tiết lộ. Về phía Việt Nam, ngoài dòng tin ngắn ngủi trích thông cáo Nhà Trắng, cho đến nay truyền thông chưa có tin, bài chính thức về chuyến thăm của Biden. Như một ngoài lẽ thường, tờ “Tuổi trẻ” hôm 31/8 rón rén “giới thiệu nhận định của ông Nguyễn Quốc Cường, nguyên đại sứ Việt Nam ở Mỹ, về ý nghĩa của chuyến thăm chưa có tiền lệ”. Nhưng ông Cường cũng không khẳng định điều gì. Ông chỉ bày tỏ “hy vọng trong chuyến thăm của Biden, lãnh đạo hai nước sẽ có những biện pháp mới để tăng cường và làm sâu sắc hơn mối quan hệ Việt – Mỹ trong nhiều năm tới” (1).

Trong khi đó, truyền thông Việt Nam rầm rộ đưa tin về chuyến thăm làm việc của TBT Nguyễn Phú Trọng tại cửa khẩu Lạng Sơn giáp Trung Quốc. Theo TTXVN, ông Trọng quan tâm đến cửa khẩu này, vì đây là cửa ngõ “phên giậu” của tổ quốc, vùng đất có nhiều địa danh ghi dấu những trang sử hào hùng của dân tộc (chống phong kiến phương Bắc). Lạng Sơn là “phên giậu quốc gia” về quốc phòng, an ninh, đồng thời cũng là “phên giậu về kinh tế”, bảo vệ vững chắc thị trường nội địa cũng chính là bảo vệ chủ quyền và an ninh kinh tế. Bài tường thuật trích phát biểu của TBT: “Lạng Sơn cần xác định, phát triển kinh tế cửa khẩu không chỉ để phát triển kinh tế của tỉnh mà quan trọng hơn là góp phần phát triển kinh tế của cả nước…” Dịp này, TBT đã trồng cây lưu niệm tại cửa khẩu quốc tế, có đại sứ Trung Quốc Hùng Ba từ Hà Nội lên cùng tham gia. Ông Trọng nói với ông Hùng Ba: “Việt Nam luôn coi trọng và ưu tiên hàng đầu việc xây dựng, phát triển quan hệ tốt đẹp với Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc” (2).

Động thái nói trên của TBT Nguyễn Phú Trọng được giới phân tích cho là vừa nội trị, vừa ngoại giao. Nhưng có lẽ ngoại giao là chính? Chưa rõ, từ nay đến khi chuyên cơ ông Biden đáp xuống Nội Bài, có đoàn cấp cao nào của Trung Quốc sang Hà Nội hay không? Nhớ lại tháng 8/2021, trước khi Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Phó Tổng thống Harris, đại sứ Hùng Ba đã “chặn” xe ông Chính và Thủ tướng buộc phải tiếp Hùng Ba, thề thốt việc Hà Nội không để nước nào chia rẽ tình hữu nghị “vĩ đại và cảm động Trung – Việt” (3). Rút kinh nghiệm “chuyện lạ mà quen” ấy, với động thái bố trí để đại sứ Hùng Ba lên tận xứ Lạng “trồng cây lưu niệm” cùng TBT Trọng, lần này chắc Bắc kinh không còn lý do để chỉ thị đại sứ xin hội kiến TBT. Nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt trong chuyến thăm TT Biden, đại sứ Cường cho rằng, ông Biden không phải là Tổng thống Mỹ đầu tiên thăm Việt Nam, nhưng ông là Tổng thống Mỹ đầu tiên tới thăm chính thức theo lời mời của TBT ĐCSVN.

Nhưng điều gì đã san bằng khác biệt?

Tổng thống thứ 46 của Hoa kỳ Joe Biden đã hóa giải những khác biệt trong văn hóa chính trị giữa hai quốc gia bằng nhiều cách. Một trong biện pháp hàng đầu là kiên trì đề xuất các sáng kiến hợp tác kinh tế với Hà Nội. Thỏa thuận với Hà Nội tới đây do chính quyền Biden đề xuất trong thời gian qua xuất phát từ chiến lược của Hoa Kỳ nhằm xây dựng quan hệ đối tác kinh tế và an ninh trong không gian Ấn Thái Dương tự do và rộng mở. FOIP đóng vai trò như bức tường thành chống lại sự ép buộc kinh tế và quân sự của Trung Quốc đối với các nước trong khu vực. Lần này, một phần do Trung Quốc quá đà với “ngoại giao chiến lang” nên Hà Nội cuối cùng đã chấp nhận đề xuất của Mỹ. Hoạt động kinh tế ngày càng tăng cường giữa hai nước hỗ trợ quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng sản xuất và đáp ứng mong muốn của Việt Nam phát triển các công nghệ tiên tiến. Các công ty bán dẫn của Mỹ đã bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ mong đợi này của Hà Nội. Hoa Kỳ hiện là điểm đến hàng đầu cho hàng xuất khẩu của Việt Nam, quốc gia đã có sự chuyển đổi kinh tế mạnh mẽ trong hai thập kỷ qua (4).

Phương pháp tiếp theo là nâng cấp mạng lưới quốc phòng và an ninh giữa Hoa Kỳ và Việt Nam. Các quan chức cho biết Hà Nội và Washington dự kiến sẽ tăng cường các chuyến thăm của các tàu sân bay Mỹ, có thể sẽ kèm theo các cuộc tập trận hỗn hợp cùng với các thương vụ vũ khí. Trong số những khách hàng mua vũ khí từ Nga, Việt Nam đã công khai bày tỏ mong muốn đa dạng hóa kho vũ khí quân sự của mình. Năm ngoái, Việt Nam đã tổ chức hội chợ quốc phòng quốc tế đầu tiên và các nhà thầu quốc phòng Hoa Kỳ Raytheon và Lockheed Martin đã tài trợ cho hai gian hàng lớn nhất. Tuy không phải là đồng minh hiệp ước, nhưng từ nay, Việt Nam có thể sẽ nâng cấp quan hệ với Hoa Kỳ lên tầm đầu bảng, tức là Washington sẽ được hưởng quy chế “Đối tác chiến lược toàn diện” (CSP). Quy chế này trong những điều kiện thông thường, phải mất nhiều năm quốc gia có quan hệ với Hà Nội mới được nâng lên một tầm vóc mới, với hàng loạt các nhân tố chiến lược. Theo giới quan sát, trong quá trình thúc đẩy các quan hệ này với Mỹ, Hà Nội đã phải cùng lúc tiến hành nhiều bảo đảm với Bắc kinh, những thỏa thuận này không phải là bước đệm cho một liên minh quốc phòng chính thức (5).

Bảo đảm dư địa hành động cho Hà Nội cũng quan trọng không kém. Vấn đề không phải là Việt Nam bị động đến với Mỹ. Vấn đề là “cây tre Việt Nam” cần giữ được thăng bằng giữa hai cường quốc Trung Quốc và Hoa Kỳ để có thể duy trì quyền tự chủ của riêng mình. Có chung đường biên giới với Trung Quốc, từ lâu Hà Nội đã phản đối các yêu sách lãnh thổ của Bắc Kinh đối với quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa ở Biển Đông. Cảnh sát biển Trung Quốc liên tục quấy rối các hoạt động khoan dầu khí của Việt Nam và thường xuyên tấn công các tàu cá của ngư dân Việt. Chỗ riêng tư, Việt Nam đã bày tỏ với Hoa Kỳ về sự quan tâm đến việc tăng cường hợp tác về công nghệ và giám sát hàng hải. Với mối quan hệ sẽ được nâng cấp lên tầm chiến lược, tất cả những điều này sẽ được đặt lên bàn đàm phán với một trường hấp dẫn đặc biệt. Theo giới phân tích, Hà Nội vẫn thận trọng không muốn làm mất lòng Bắc Kinh, nước đang không ngừng hiện đại hóa quân đội. Nhưng mặt khác, Hà Nội hiểu được sự nguy hiểm của dàn vũ khí Nga trong kho hiện nay đã trở nên kém hiệu quả sau các chiến dịch của Putin ở Ukraine (6).

*

“Còn duyên nay (may?) lại còn người/ Còn vầng trăng cũ (bạc?) còn lời nguyền xưa”. Mượn tứ thơ này từ “Đoạn trường tân thanh” (Tiếng kêu đứt ruột) hơn 200 năm tuổi để kết thúc khúc nguyện cầu cho bang giao đầy duyên nợ Việt – Mỹ. Những ngày tới đây, sau phút trùng phùng là chương trình nghị sự bận rộn. Sự hợp tác song phương trên các vấn đề dân chủ, nhân quyền và tôn giao vẫn còn đó… Nhắc lại lời tâm giao của Phó Tổng thống Biden trong buổi tiễn Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng trước khi rời Washington cách đây tám năm. “Trời còn để có hôm nay” cho Việt Nam, cho khu vực và cho cả thế giới vừa thoát khỏi một đại dịch kinh hoàng mà tại đó hơn 43 ngàn vong linh người Việt đã giã từ cuộc đời tuy chưa phong lưu nhưng vẫn đáng sống. Gánh nặng của mối bang giang đang vẫy gọi những thế hệ có trách nhiệm ở mỗi nước hãy làm nhiều hơn nữa, hãy hành động khẩn trương hơn nữa, cho tương lai của người dân Hoa Kỳ và tương lai người dân Việt Nam. Lịch sử không bao giờ quên và sẽ vinh danh các thế hệ đi trước đã miệt mài vất vả, làm những phiến đá lót đường cho mối bang giao mới, từ hôm nay và ngay bây giờ!

_________

Chú thích:

(1) https://tuoitre.vn/tong-thong-my-joe-biden-den-viet-nam-chuyen-tham-chua-co-tien-le-20230831075622361.htm

(2) https://banqlktck.langson.gov.vn/vi/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tham-cua-khau-quoc-te-huu-nghi

(3) https://www.rfa.org/vietnamese/news/comment/blog/old-story-on-the-occasion-of-harris-trip-08252021105746.html

(4) https://www.voatiengviet.com/a/su-chu-dong-cua-tong-thong-biden-se-thanh-tuu-/7222284.html

(5) https://www.rfi.fr/vi/vi%E1%BB%87t-nam/20230406-kh%E1%BA%A3-n%C4%83ng-h%E1%BB%A3p-t%C3%A1c-qu%E1%BB%91c-ph%C3%B2ng-vi%E1%BB%87t-m%E1%BB%B9-v%C3%A0-vai-tr%C3%B2-c%E1%BB%A7a-h%C3%A0n-qu%E1%BB%91c

(6) https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/09/01/vietnam-biden-partnership-china/

Báo Tiếng Dân

Lâm Bình Duy Nhiên

2-9-2023

Cúng cô hồn được cho là một nghi thức lâu đời, gắn liền với văn hoá thờ cúng của người Việt.

Lâu đời nhưng cũng có nguồn gốc từ Trung Hoa. Người Việt vốn dĩ chịu nhiều ảnh hưởng bởi văn hoá Trung Hoa nên cũng không lạ khi chia sẻ nhiều nghi lễ, nghi thức thờ cúng như họ.

Trên phương diện tâm linh, cúng cô hồn còn có ý nghĩa an ủi một phần cho những linh hồn khốn khổ của những người chết oan, sống lang thang không nơi nương tựa, không người thờ phụng. Đó là thời khắc những oan hồn cũng được thờ cúng, hưởng hương hoa bởi người tại trần gian. Bên cạnh đó, người ta cũng mong xua đi vận hạn, gạt bỏ những xui xẻo, điềm gở để mang về bình an cho bản thân và gia đình người cúng.

Cúng cô hồn thường diễn ra nhiều lần trong năm vào các ngày mùng 2 và 16 âm lịch mỗi tháng và ngày rằm tháng 7 hằng năm. Tháng bảy âm lịch là tháng cúng cô hồn, là thế.

Theo ký ức, thời đói khổ của những năm đầu 1980, tại Sài Gòn, cúng cô hồn nhiều nhưng đơn sơ và giản dị. Nhiều gia đình chú trọng phần nghi lễ. Đồ cúng không nhiều. Giấy áo, giấy tiền vàng mã, ít tiền, hoa tươi, xôi chè, thế là đủ. Gia chủ còn đọc bài văn khấn cúng lễ cô hồn một cách chỉnh chu và nghiêm túc.

Tất cả khác xa với mâm cúng cô hồn ngày nay. Thịnh soạn, linh đình, tiền thật, thậm chí cả tiền đô. Bánh trái, hoa quả đắt tiền. Heo, gà quay cả nguyên con. Nước uống, rượu bia cũng được đem cúng. Gia chủ xem đó là một dịp, không chỉ để chia sẻ với những oan hồn vất vưởng đâu đó, mà họ còn muốn “chia sẻ” với cả những “cô hồn sống” đang chực chờ, la hò, gào hét, chỉ đợi gia chủ cúng xong, là lao vào giựt đồ cúng.

Thậm chí, chưa cúng xong đã bị giành giật, thậm chí cướp luôn trên tay gia chủ!

Họ, những gia chủ giàu có, lắm tiền, xem mâm cúng cô hồn như dịp để phô trương sự giàu có hơn người của họ, của xã hội!

Cúng cô hồn gắn liền với giựt cô hồn. Thời buổi khó khăn, trước Đổi Mới, cả xã hội ăn bo bo trộn cơm thì cúng cũng chẳng có gì để giựt. Mà “cô hồn sống” thời đó có lẽ cũng còn chút lòng tự trọng, không lao vào đấm đá, chửi bới nhau để tranh đồ cúng như ngày nay. Chủ yếu là bọn con nít, ngây thơ, nô đùa, lượm vài cái bánh hay viên kẹo cho vui.

Cái tệ của một nghi thức gọi là nhân văn là cái cảnh “cô hồn sống”, không chỉ trẻ con, thanh niên mà cả người lớn, cũng kéo nhau đi săn cúng cô hồn mùa Rằm tháng Bảy. La hét, đập cửa rầm rầm, đòi gia chủ mở cửa để giựt cô hồn. Nhìn vô số những hình ảnh của những ánh mắt cứ như thể đang thèm khát, chết đói đến nơi của những kẻ đi giựt cô hồn, mới giật mình cảm thấy chua cay và đớn đau cho một xã hội đang dần dần lụn bại bởi những hủ tục bệnh hoạn. Có thể người ta không đói những ngày khác, nhưng cứ dịp cúng thì họ trở thành cô hồn, giành giật đồ cúng, như một trò chơi vô thức.

Có những băng nhóm chuyên đi săn lùng giựt cô hồn. Họ sắm sửa “đồ nghề”, vật dụng một cách chuyên nghiệp để cướp đồ cúng càng nhiều càng tốt, cho thoả lòng tham lam của họ.

Nghe những tiếng gào thét rợn người, những tiếng cười khoái chí hay chửi thề thô tục, thậm chí tranh giành hỗn loạn, đánh nhau, chỉ vì mâm cúng cô hồn, mới thấy nghi lễ văn hoá không còn nữa. Thay vào đó là một tệ nạn đang làm mất đi lòng tự trọng, nhân cách của con người trong một xã hội.

Chính quyền địa phương đã làm gì để ngăn cản, khuyến cáo người dân không tham gia vào những tệ nạn trên? Chắc chắn cũng chỉ cho có lệ. Họ cũng nhắm mắt, bỏ qua, thậm chí quan sát một cách có toàn tính. Mặc kệ, một đám đông cô hồn sống giành giật mâm cúng vẫn còn hơn một đám đông xuống đường đấu tranh đòi hỏi công bằng cho xã hội.

Thay đổi nhận thức của một đám đông, của một xã hội không giản đơn. Nhất là trong bối cảnh tù túng và mất tự do. Con người bị định hướng bởi những mưu cầu không gây phiền nhiễu và lo lắng cho bộ máy quyền lực chính trị. Đó mới là mấu chốt cho sự tồn tại của chế độ.

Đôi khi, họ cố tình để cho những tệ nạn ấy tồn tại như tạo một hình ảnh xấu, một hiệu ứng tồi đối với một bộ phận dân chúng hay vùng miền mà họ ngấm ngầm chê bai, ngược đãi.

Nhưng sớm muộn, một xã hội nhân bản và văn minh, dứt khoát không thể để tồn tại những hủ tục như nạn giựt cô hồn, vốn vẫn diễn ra hàng năm khắp nơi vào Rằm tháng Bảy.

Cái gì không hay, không đẹp nên mạnh tay cho nó vào dĩ vãng. Thuần phong mỹ tục của một xã hội mới không thể duy trì sự tồn tại của những “cô hồn sống” Rằm tháng bảy!

Fr. Francis Quảng Trần C.Ss.R

“Chiếm được đức khôn ngoan là được nên bạn hữu với Thiên Chúa,
và được Người tin cậy, vì đã tiếp nhận những lời dạy dỗ bảo ban.”
(Kn 7: 14)

Con người là gì? 

Có nhiều định nghĩa và nhiều ý kiến khác nhau. Nhưng Kính Thánh bảo cho chúng ta biết rằng “con người được dựng nên GIỐNG HÌNH ẢNH Thiên Chúa.”

Vì được dựng nên giống hình ảnh của Thiên Chúa, nên con người được phú ban cho lý trí để hiểu biết và ý chí tự do để đưa ra những chọn lựa.
Với những đặc tính siêu việt của lý trí và ý chí đã làm cho con người trở nên độc đáo và có một phẩm giá cao quý. Vì được dựng nên giống HÌNH ẢNH của Thiên Chúa, nên con người với khối thân thác lù lù ra đó, chứa đựng những vật chất như những vật khác ở trong trái đất xinh đẹp này, nhưng đồng thời, lại ẩn chứa bên trong nó khả năng siêu việt, có khả năng tưởng tượng, suy nghĩ vượt không gian và thời gian. Do đó, khi đối diện với một con người, thì con người không chỉ là vật chất, mà còn chất chứa cả tinh thần trong con người đó. Con người không chỉ là một VẤN ĐỀ (problem) để xử lý, để giải quyết, nhưng trong cái thân xác vật chất ấy còn chứa đựng cả tinh thần, nên nó còn cả là một HUYỀN NHIỆM. Vì chứa đựng HUYỀN NHIỆM nên chỉ chiêm ngắm, và đón nhận người khác với tâm tình tạ ơn, thờ phượng vì công trình tạo dựng thật kỳ diệu của Thiên Chúa.

Tuy nhiên, thay vì đón nhận chính mình và tha nhân như là những HUYỆN NHIỆM được Thiên Chúa dựng lên bằng tình yêu lạ lùng và cao vời khôn ví, con người chúng ta, thường thích CHÊ BAI những điểm mình không ưng ý về người khác. Khi chê bai, mà không phải là góp ý xây dựng, vô tình hay hữu ích chúng ta đang chê bai sự tạo dựng không hoàn hảo của Thiên Chúa. Ta muốn dạy cả Thiên Chúa! Ghê thật! Thánh Giacôbê thì lên án gay gắt rằng “ai cho mình đạo đức mà không kiềm chế miệng lưỡi, là tự đối lòng mình, vì đó chỉ là thứ đạo đức hão” (Gc 1: 26). Từ kinh nghiệm thức tế hơn, một nhà xã hội học viết “Người độc hại là người tạo ra những bất ổn, chỉ tay, đổ lỗi, và không bao giờ nhận trách nhiệm cho những hành động của họ”(Toxic people create chaos, point fingers, shift blame, and never take responsibility for their actions).

Chuyện kể rằng:

     Ngày xưa có một ông họa sĩ và ông muốn truyền nghề cho người học trò của mình. Người học trò rất sung sướng nhận lời thầy. 
     Ông thầy nói với người học trò: Con hãy vẽ một bức tranh đẹp nhất trong khả năng con có thể, rồi mang đến đây cho thầy xem.
     Sau đó một thời gian, người học trò mang tác phẩm của mình đến cho thầy và nói: đây là bức tranh tâm huyết nhất mà con đã dày công để có được.
     Ông thầy nói: “Trò hãy mang bức tranh này đi treo ở trung tâm thành phố, đặt một cây bút chì ở bên cạnh và ghi rõ: “Nếu ai tìm được điểm sai thì hãy đánh dấu chỉ giúp tôi.” 
     Người học trò vui vẻ làm theo lời thầy vì nghĩ rằng bức tranh quá đẹp, sẽ không có chỗ nào bị ghi dấu.
   Một tuần sau, người học trò đến nói với thầy rằng: “Thầy ơi! Con muốn bỏ cuộc vì bức tranh tâm huyết của con có cả nghìn người đánh dấu.”

     Ông thầy liền bảo: “Con hãy vẽ lại một bức tranh giống y chang như vậy, và đặt lại chỗ cũ. Nhưng lần này con hãy ghi dòng chữ: “Nếu bức tranh bị sai thì hãy sửa lại giúp tôi.”
   Một tuần sau nữa, người học trò lại đến và nói rằng: “Thầy ơi lạ thật! Sao không có ai sửa cho con cả?”

     Bây giờ người thầy mới nhẹ nhàng nói: “Dù việc con làm giá trị đến đâu, nhưng vẫn có hàng triệu người sẵn sàng vạch lá để tìm sâu, để chê bai việc con làm. Nhưng để tìm một người dám dấn thân để hành động thì khó lắm con ạ, vì họ sợ người khác cũng sẽ chê bai họ.”
     Con người rất hăng say trong việc tìm ra lỗi sai của người khác, nhưng lại ít khi có đủ lòng tốt để sửa những sai sót đó, và càng ít người dũng cảm để bắt tay vào làm những điều mà họ yêu cầu người ta phải làm.
Lắng nghe những lời góp ý, chia sẻ, hướng dẫn từ tha nhân là cần thiết để chúng ta phát triển tốt nhất những ý định của Thiên Chúa về mình. Nhất là lắng nghe lời chỉ dạy đến từ Thiên Chúa, nên Sách Khôn Ngoan dạy rằng “Chiếm được đức khôn ngoan là được nên bạn hữu với Thiên Chúa, và được Người tin cậy, vì đã tiếp nhận những lời dạy dỗ bảo ban” (Kn 7: 14). Hãy lắng nghe những tiếng nói từ cuộc sống mà chúng ta nghe được, vì khả năng lắng nghe này sẽ quyết định tương lai của chúng ta. Tuy nhiên, nếu gặp những người, phàm nhân, mà họ còn khắt khe, đòi hỏi những người khác hơn cả Thiên Chúa, họ bắt mọi người phải theo khuân mẫu của chính họ, và họ không nhìn thấy nơi tha nhân một tài năng, nét đẹp nào, thì chúng ta, thay vì mất thời gian nghe những tiếng “cay cú, ghen tị, giận hờn” từ họ, hãy “tận hiến tất cả những khả năng của bạn để góp thêm hương thêm sắc cho đời.” (Ý được lấy từ câu này:“Devote the rest of your life to making progress” (Epictetus). Và sống tâm tình: Ghen ăn tức ở khổ cả đời./Yêu thương, nhường nhịn, vạn ngày vui.”

Cùng Suy Nghĩ và Hành Động: Tôi đang là người thích nhìn cái xấu của người khác không? Tôi có làm chủ miệng lưỡi không? Miệng lưỡi tôi hay nói điều tiêu cực hay tích cực về người khác?

Fr. Francis Quảng Trần C.Ss.R

From: KimBang Nguyen

Theo báo Nikkei Á Châu

Sài Gòn – Hoạt động kinh doanh điện thoại thông minh đang sụt giảm của Samsung Electronics và sự sụt giảm đầu tư của các công ty Hàn Quốc đang phủ bóng đen lên Việt Nam.

Theo Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc, đầu tư trực tiếp nước ngoài của Hàn Quốc vào Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đã giảm 67,6% xuống còn 670 triệu USD so với một năm trước. Thống kê của Việt Nam cũng cho thấy vốn FDI của Hàn Quốc sụt giảm khi nhu cầu toàn cầu chững lại.

Samsung đã đưa Việt Nam trở thành cơ sở sản xuất và xuất khẩu điện thoại thông minh quan trọng và sản xuất một nửa sản lượng tại quốc gia này.

Counterpoint Research cho biết trong một báo cáo vào tháng trước rằng Samsung là nguyên nhân chính dẫn đến doanh số điện thoại thông minh sản xuất tại Việt Nam kém, giảm 23,1% so với cùng kỳ trong quý đầu tiên.

Nhà phân tích nghiên cứu cấp cao Ivan Ram của Counterpoint cho biết rằng Doanh số của Samsung giảm 22,5%, chủ yếu ở danh mục điện thoại thông minh”.

Một nhà máy Samsung ở tỉnh Thái Nguyên, phía bắc Hà Nội. Việt Nam đang kêu gọi công ty đào tạo và phát triển “các nhà quản lý, lãnh đạo người Việt tại Samsung”. © Reuters

Tác động tiêu cực còn được thể hiện ở Samsung Electronics Việt Nam (SEV), đơn vị địa phương của công ty. Doanh thu của hãng giảm 27,1% xuống 4,3 nghìn tỷ won (3,2 tỷ USD) trong quý 2 so với một năm trước. Lợi nhuận ròng của SEV cũng giảm 10,4% xuống 447,4 tỷ won trong cùng kỳ, theo hồ sơ hàng quý của Samsung Electronics.

Nguồn tin yêu cầu giấu tên cho biết: “Thủ tướng Việt Nam đã yêu cầu công ty xây dựng nhà máy chip trong nước. Nhưng Samsung không có ý định làm như vậy”. Tuy nhiên, một nguồn tin khác trong ngành cho biết công ty không loại trừ khả năng xây dựng một cơ sở bán dẫn chính thức. Samsung cho biết chi nhánh Samsung Electro-Mechanicalics đang chuẩn bị sản xuất một số bộ phận chip tại Việt Nam.

Samsung đã khai trương một trung tâm nghiên cứu và phát triển trị giá 220 triệu USD tại Hà Nội vào tháng 12 năm 2022, cho biết cơ sở này sẽ tập trung vào các công nghệ phần mềm di động như xử lý thông tin và an toàn liên lạc không dây. Theo nguồn tin quen thuộc với SEV, các vấn đề về thuế có thể là nguyên nhân dẫn đến việc thiếu các khoản đầu tư khác, mặc dù không phải là khoản đầu tư lớn. Nguồn tin cho biết: “Samsung đã đầu tư quá nhiều vào Việt Nam”.

Samsung từ chối bình luận với Nikkei về các khoản đầu tư vào Việt Nam.

Số liệu thống kê chính thức của Hàn Quốc công bố hôm thứ Năm cho thấy xuất khẩu chất bán dẫn của nước này đã giảm mạnh trong tháng 7, một ví dụ rõ ràng về sự chậm lại ở Trung Quốc đang gây tổn hại cho các nền kinh tế định hướng xuất khẩu ở những nơi khác ở châu Á. Các lô hàng chip giảm 31,2% so với tháng trước, trong khi xuất khẩu linh kiện điện tử giảm 22,7%.

Huỳnh Thị Tố Nga (Diệu Hằng)

Cứ mãi miết chăm chú vào cuộc sống, xoay vần đến nỗi tâm hồn trở nên khô khan tự khi nào. Đã lâu rồi không viết được câu thơ nào cho ra hình hài.

Từ khi người viết còn cột hai bím tóc, những năm tháng học cấp ba, chưa biết yêu là gì, tâm hồn sáng như hoa sen, thế mà đã biết yêu thích bài “Tương tư” của Nguyên Sa rồi. Bốn câu thơ cuối của bài thơ hầu như được người viết lưu vào phía sau những trang sách giáo khoa hay vở ghi chép.

Có lẽ vì người viết yêu cái phong cách nhẹ nhàng, thoát tục của bài thơ, dù lúc đó còn chưa tưởng tượng được tình yêu sẽ như thế nào. Hãy nhìn tình yêu nhẹ nhàng nhưng sâu lắng của chàng trai dành cho cô gái. Thủ pháp dịu dàng, không có chi tiết nào miêu tả rõ ràng vẻ đẹp cô gái, nhưng ta lại nhìn thấy được chân dung một cô gái thanh thoát, phiêu tán như mây. Có lẽ người viết yêu thích vẻ đẹp đó, yêu thích cách tương tư của chàng trai, quá đỗi dịu dàng và chung thuỷ.

“Tôi không biết rằng lạ hay quen

Chỉ biết em mang theo nghê thường

Cho nên cặp mắt mờ hư ảo

Cả bốn chân trời chỉ có em”.

Một tình cảm trong sáng, đẹp và sâu sắc biết dường nào! Trong tình yêu, nếu thực sự yêu, con người ta chỉ suy tưởng về người mình yêu, chỉ thấy “Cả bốn chân trời chỉ có em”. Tình yêu sâu sắc như thế mấy ai đã làm được, đã nhận được? Có lẽ tình yêu như thế này đã trở nên “lạc hậu” và lạ lẫm trong thế giới ngày nay. Một thế giới mà cuộc sống vật chất và nhục dục chi phối quá nhiều cuộc sống con người. Thì bài thơ phiêu thoát này không biết có ai còn đọc và cảm nhận nó?

Tình yêu, một tình cảm mà biến thể của nó có muôn hình vạn trạng. Con người luôn tự nhận rằng mình biết yêu, nhưng có mấy ai thật sự hiểu tận tường đến mức lột tả trần trụi về nó hay thần thánh nó. Nó thần thánh đến nỗi trở nên thiêng liêng mà không phải bất cứ ai cũng có thể tận hưởng được cảm xúc thăng hoa của nó. Càng yêu thương tha thiết, càng mở rộng tâm hồn đón nhận nó, càng sống vì nó thì tình yêu càng trở nên trong sáng, trong sáng đến độ có thể soi rọi cả nhân gian, xoá tan đi những vị kỷ, xan tham, chiếm đoạt và bóng đen của oằn oại vì ái biệt ly khổ.

Tôi đã gặp em từ bao giờ

Kể từ nguyệt bạch xuống đêm khuya

Kể từ gió thổi trong vừng tóc

Hay lúc thu về cánh nhạn kia?

Có phải em mang trên áo bay

Hai phần gió thổi, một phần mây

Hay là em gói mây trong áo

Rồi thở cho làn áo trắng bay?

Có phải mùa Xuân sắp sửa về

Hay là gió lạnh lúc đêm khuya

Hay là em chọn sai màu áo

Ðể nắng thu vàng giữa lối đi?

Có phải rằng tôi chưa được quen

Làm sao buổi sáng đợi chờ em

Hay từng hơi thở là âm nhạc

Ðàn xuống cung trầm, mắt nhớ thương

Buổi tối tôi ngồi nghe sao khuya

Ði về bằng những ngón chân thưa

Và nghe em ghé vào giấc mộng

Vành nón nghiêng buồn trong gió đưa

Tôi không biết rằng lạ hay quen

Chỉ biết em mang theo nghê thường

Cho nên cặp mắt mờ hư ảo

Cả bốn chân trời chỉ có em.

Nếu phải “Tương tư” để có được một tình yêu đẹp đến mức ngạt thở như thế này thì cũng đáng để mà tương tư, để mà gột rửa tâm hồn vốn đã bị thế giới này như một “hố đen vũ trụ” ngốn dần sự cao quý, chỉ còn lại sự trần tục, nhục dục.

Hãy tương tư khi mà tâm hồn phải thốt lên: Ồ! Thì ra tình yêu diệu kỳ đến vậy!

Huỳnh Thị Tố Nga (Diệu Hằng)

Tạp bút Khuất Đẩu

Nếu mỗi bài thơ là một cô gái thì ở cái xứ sở luôn tự hào là vương quốc của thi ca này, con gái nhiều như lá đổ muôn chiều. Con gái đương nhiên là dễ thương, Ô hay con gái bay nhiều quá/ những cánh tay mềm như cánh chim. Và nếu bảo mỗi bản nhạc là một chàng trai, thì đúng là trai thiếu gái thừa. Do vậy, các chàng rất chảnh, anh cứ đi dường anh, em cứ đi dường em, rất hiếm những cuộc gặp gỡ để đi đến hôn nhân, dù nhà thơ nào cũng rất muốn con gái yêu của mình lọt vào mắt xanh của các chàng.

Thực ra cũng có khá nhiều, phải nói là quá nhiều những cuộc hôn phối giữa thơ và nhạc. Nhà thơ nào có chút ít tiếng tăm cũng có ít ra vài ba bài thơ được phổ nhạc để đem ra khoe cho xứng với đẳng cấp của mình. Nhà thơ Du Tử Lê bảo ông có đến những hơn 300 bài thơ như vậy. Có điều chúng chỉ được ra mắt đôi ba bận trong chỗ thân quen rồi lặng lẽ biến mất. Có thể vì cuộc hôn phối quá gượng ép, hoặc cô gái không đủ đẹp, hoặc chàng chỉ có bộ mã “đẹp giai” chứ chẳng có  tài cán gì.

Nhưng nói thế, không có nghĩa là không có những cuộc hôn phối dài lâu trên cả ước mơ. Như bài Còn một chút gì để nhớ! thơ của Vũ Hữu Định, nhạc của Pham Duy. Cô gái Pleiku má đỏ môi hồng, chẳng những mắt em ướt, tóc em ướt mà da em còn mềm như mây trời trong nữa. Em xinh quá nên chàng nhạc sĩ đào hoa họ Phạm tuy có hơi già nhưng vẫn chết mê chết mệt vì em. Cuộc hôn phối diễn ra ở một nơi buổi chiều quanh năm mùa đông không ngờ tốt đẹp đến nỗi cái phố núi buồn hiu đi dăm phút đã về chốn cũ, và lính nhiều hơn dân ấy bỗng nổi như cồn.

Giống như cái xóm nhỏ bên ghềnh đá có tên gọi Sorrento ở nước Ý được cả thế giới biết tiếng vì bài hát Come back to Sorrento. Đương nhiên “ông bố” Vũ Hữu Định, một anh lính chiến trên đồn biên giới cũng nổi tiếng không kém. Từ đây, người ta xót xa cho cái nghiệp lính thú của anh, một nơi mà chỉ huy hai bên ném binh như vãi đậu và khám phá ra, anh là một chàng thi sĩ rất cô đơn. Khi anh nói “xin cảm ơn thành phố có em!”, cả Pleiku, lính và dân đều ngẩng cao đầu hãnh diện. Đến khi nữ danh ca Lệ Thu cất tiếng hát, thì phải nói cả nước đều xúc động. Chưa có lời cảm ơn nào ngọt ngào, dễ thương bằng lời cảm ơn thốt ra từ đôi môi xinh đẹp của cô. Xin cảm ơn một mái tóc mềm! Sao mà tinh tế dịu dàng đến như vậy! Hóa ra lính miền Nam đâu có phải chỉ “nhắm thẳng quân thù mà bắn”, họ còn lãng mạn điệu nghệ gấp mười lần các chú lính miền Bắc nữa kia.

Lại có những cuộc hôn phối không giống ai, có thể gọi là xưa nay hiếm, rất khó mà viên thành nếu không qua cây đũa thần của Phạm Duy. Tôi muốn nói đến những bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên được ông phổ nhạc.

Nguyễn Tất Nhiên là một cậu học trò mười bảy tuổi ở trường trung học Ngô Quyền, thành phố Biên Hòa. Nghèo, học không giỏi (rớt Tú tài), dân miền Nam mà lại yêu cô Bắc kỳ nho nhỏ, yêu điên điên dại dại, khiến người “bị yêu” chứ không phải “được yêu” mắc cỡ, rồi làm thơ tỏ tình giữa sân trường, không được liền trù ẻo cho nàng thi hỏng để biết thế nào là cái đau của kẻ hỏng thi!

Một người từng trải như Phạm Duy, đã xúc động trước mối tình nhẹ nhàng của chàng quân nhân thi sĩ, sao lại có thể “chịu” một thằng “oắt con” khùng khùng dại dại như thế, với những bài thơ chưa ra thơ, ồn ào gây sự, chứ không phải đằm thắm nồng nàn, là sao vậy?

Cô gái trong ca dao bị mẹ ép duyên đã gào lên một cách cay đắng như thế này:

Mẹ tôi tham thúng xôi dền

Tham con lợn béo tham tiền Cảnh Hưng

Tôi đã bảo mẹ rằng: Đừng!

Mẹ hấm mẹ hứ, mẹ bưng ngay vào

Bây giờ đất thấp trời cao

Ăn làm sao, nói làm sao bây giờ!

Nguyễn Tất Nhiên so với Phạm Duy đúng là đất thấp trời cao và cuộc hôn phối giữa thơ và nhạc ấy giống như đôi đũa lệch, vậy mà từ xưa đến giờ không có cuộc hôn phối nào đình đám lẫy lừng bằng.

Rất nhiều bài của Nhiên được ông phổ nhạc, bài nào lúc mới ra đời cũng trở thành hiện tượng, chỉ xin đưa ra bài Thà như giọt mưa để thử xem cái “duyên trăm năm” nào đã đưa hai tâm hồn tưởng chừng lạc điệu ấy lại có thể hòa điệu với nhau nồng nàn đến như vậy.

Trước hết hãy nói đến “cô gái” vừa xấu vừa ngỗ nghịch của ông “bố” Nhiên. Mở đầu: Thà như giọt mưa vỡ trên tượng đá, rồi sau cùng vỡ trên mặt Duyên, để nàng Ăn năn đau khổ muôn niên vì cái tội không yêu mình! Cái điều kiện Thà như… có còn hơn không được đặt ra với Người từ trăm năm về qua sông rộng, ngoắc đến “mòn” (!) tay mà vẫn không thèm ngó lại, đúng là lẩn thẩn và liều mạng.

Rất khùng! Khùng hết biết! Nhưng với Phạm Duy, có lẽ ông thích cái khùng của cậu ta, (chắc vì lúc mới lớn, ông cũng đã từng “khùng” như thế), một gã khùng hiếm có và dễ thương! Trong Liêu trai chí dị của Bồ Tùng Linh, một chàng nọ có bàn tay sáu ngón, bị cô nàng thách, nếu yêu tôi thì thử chặt ngón tay thừa xem nào, chàng bảo khó gì, liền lấy búa chặt phăng khiến nàng kinh hoàng, nhưng cũng từ đó cảm vì cái khùng tội nghiệp mà đáp lại tình chàng.

Thơ cậu ta chẳng những lạ mà còn kỳ cục, nào ngoắc mòn tay, về như dao nhọn, ta chạy lòng vòng, quỳ té trên đường đời, sợi tóc vương chân người/ ta hỏng tú tài/ đau lòng ta muốn khóc…

Tình không giống ai, mà thơ cũng chẳng giống ai! Nhưng với một nghệ sĩ bậc thầy như Phạm Duy, thì ông thấy đó là cả một vườn thơ hoang dại, ở đó có tiếng khóc ngất ngây, có tiếng gầm gừ hậm hực, có tiếng đập hỗn loạn của một trái tim đang phát cuồng… Và thế là, với tài nghệ tuyệt vời, ông đã biến những bài thơ mà thủơ đó, gần như cả thầy và trò trường Ngô Quyền đều cười nhạo, trở thành những bài tình ca thuộc hàng top ten.

Từ những cô gái xấu, thơ của Nhiên thoắt cái đã trở thành những kiều nữ và từ cậu học trò hỏng tú tài sắp phải đi quân dịch, Nhiên vụt lớn hẳn, ngang hàng với những thi sĩ như Nguyên Sa, Cung Trầm Tưởng.

Một cuộc hôn phối khác có thể nói là cực kỳ viên mãn, đó là bài thơ Đôi mắt người Sơn Tây của Quang Dũng được Phạm Đình Chương phổ nhạc. Bài thơ tự nó đã có nhạc điệu của thơ mới bảy chữ, thêm những hình ảnh buồn của Sông xa từng lớp lớp mưa dài, của Xứ Đoài mây trắng lắm, của Đôi mắt buồn viễn xứ khôn khuây không cần đến âm nhạc vẫn hay, nếu không muốn nói là quá hay. Bài thơ được viết trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp lúc tác giả tham gia Tây tiến trong Đoàn quân không mọc tóc, có thể gọi là thơ yêu nước.

Nhưng hàng chục năm sau với nỗi nhớ quê hương, nhớ đôi mắt buồn của ai đó, Phạm Đình Chương đã chuyển thành bài nhạc tình rất thắm thiết. Rồi sau 1975, nó trở thành kinh cầu hồn cho những người bỏ nước ra đi. Đôi mắt người Sơn Tây chuyển thành đôi mắt người Việt Nam! Mà trong số hàng triệu người miền Nam phiêu bạt trên khắp thế giới có biết bao đôi mắt U uẩn chiều luân lạc, buồn viễn xứ khôn khuây như thế. Hóa ra bằng tài nghệ kinh động đến cả quỷ thần, Quang Dũng và Phạm Đình Chương đã nhìn thấy trước, như hai nhà tiên tri, cái số phận bi thương của cả dân tộc!

Viết đến đây tôi bỗng muốn khóc vì nhớ lại tấm hình chụp cha con Quang Dũng ở Đà Lạt sau 1975, trông ông hãy còn cao lớn dềnh dàng nhưng xơ xác tội nghiệp làm sao. Sau bao năm đói khát, được mời một tô phở, ông ngồi ăn nhẩn nha thật chậm như vừa để thưởng thức mà cũng vừa để nuốt cho trôi cái cục nghẹn suốt bao năm bị đày đọa chỉ vì những đố kỵ nhỏ nhen. Hồi đó Phạm Đình Chương đã ở Mỹ, Thái Thanh cũng vậy, nhạc “đồi trụy” bị cấm, bị tịch thu, chắc là cho đến khi nhắm mắt ông cũng chưa bao giờ thấy được đứa “con gái yêu” của mình trở thành cô dâu xinh đẹp mà mắt thì đẫm lệ vì thiếu vắng “cha”! Ước gì lúc này, được đứng trước mộ ông thay vì mời rượu tôi sẽ mở bài Đôi mắt người Sơn Tây để mời ông.

Ông và Phạm Đình Chương, bằng tài năng và đồng cảm đã làm nên một tuyệt tác, rồi lại được tiếng hát “vượt trùng dương” của Thái Thanh thể hiện, quả thực không biết tìm đâu ra lời để ngợi ca. Tôi chỉ muốn nói, qua giọng ca của Thái Thanh và chỉ của Thái Thanh, người nghe mới thấy được và thấm được cái nỗi nhớ và nỗi đau nó da diết thống thiết đến chừng nào. Cái cảm giác nghèn nghẹn đau đớn được cô luyến láy qua hai tiếng u uẩn quả thực thần kỳ, khiến nó trở nên quằn quại ray rứt và buồn viễn xứ khôn khuây như uốn lượn theo hình “sin”, khiến cho, giả dụ rằng có Phạm Đình Chương và Quang Dũng cùng ngồi nghe, nhất định nước mắt sẽ chảy tràn trên mặt hai người, vì xúc động và vì lòng biết ơn.

Trên đây là ba ví dụ cho các cuộc hôn phối giữa thơ và nhạc.

Giống như những cuộc hôn nhân giữa tài tử và giai nhân, người ta cho rằng hẳn phải có một sự sắp đặt của số mệnh, thì thơ và nhạc gặp nhau cũng vậy, chắc phải do một bí mật huyền nhiệm nào đó. Ngày mà Phạm Duy hay Phạm Đình Chương cầm cây đàn lên vừa lẩm nhẩm đọc thơ vừa lựa từng âm thanh đưa vào năm dòng kẽ, rất giống một nghệ sĩ điêu khắc cầm búa và đục, đánh thức cái tác phẩm tuyệt mỹ đang ngủ giấc ngủ hàng ngàn năm trong đá. Đó là lúc, cũng có thể gọi là giờ phút thiêng liêng đã khởi đầu, khi thi nhân và nhạc sĩ gặp nhau trong giây phút thoát thần của sáng tạo.

Nhưng, một bài thơ phổ nhạc chỉ thành công khi nào được công chúng đón nhận. Như bài thơ Màu tím hoa sim của Hữu Loan, người nghe thích bài của Dzũng Chinh hơn bài của Phạm Duy, mặc dù tên tuổi của Phạm Duy lớn hơn. Ấy là nhờ Dzũng Chinh thực sự xúc động vì cái chết của người vợ trẻ, còn Phạm Duy chỉ muốn thử tài của mình mà thôi.

Những đồi hoa sim, ôi những đồi hoa sim tím cả chiều hoang biền biệt!. Dzũng Chinh đã làm mới lời thơ, và khoác lên cái chết của người vợ trẻ không phải một màu tang u tối mà là một màu tím lãng mạn, khiến người nghe như đang trôi vào một giấc mơ buồn.

Phạm Duy, chẳng những đổi tên thành Áo anh sứt chỉ đường tà mà còn đổi cả hồn khi cho rằng, vì Không chết người trai khói lửa mà chết người em nhỏ hậu phương theo lời ông, chính là một khúc anh hùng ca trong thời kháng chiến, nên ông đã dùng tiết điệu trầm hùng để diễn đạt! Có vẻ như ông muốn biện hộ cho Hữu Loan, người bạn bị vùi dập chỉ vì bài thơ khóc vợ dù giấu kín trong đáy ba lô vẫn được lan truyền khắp nơi, khiến cho những người lính vệ quốc mất hết tinh thần chiến đấu.

Như thế là cưỡng hôn nên đứa con đầu thì to, chân thì vẹo mà trái tim thì không có hoặc quá nhỏ!

Theo tôi, đây có lẽ là một thất bại hiếm hoi của ông và là một thất bại đáng buồn vì ông đã đem cái ý chí chứ không phải cái tài vào nghệ thuật, nên chẳng những phá hỏng bài thơ mà còn làm sứt mẻ tình bạn. Tôi tin là Hữu Loan chẳng xúc động chút nào khi nghe bài hát này.

Dù vậy, ông vẫn rất xứng đáng được tôn vinh là một nhạc sĩ vĩ đại vì, chẳng những ông để lại cho chúng ta và con cháu mai sau nhiều bài ca bất hủ, mà còn có công khám phá, từ bóng tối đưa ra những viên ngọc xù xì rồi gọt giũa để trở thành ngọc quý, là những bài thơ sẽ mãi mãi bị vùi lấp trong quên lãng nếu không được ông để mắt tới.

Xin cảm ơn ông, cảm ơn Phạm Đình Chương… và cảm ơn những giọng hát của thế kỷ, những Thái Thanh, Lệ Thu…!

Nhờ các vị mà miền Nam dù đã mất nhưng hãy còn và vẫn Còn một chút gì để nhớ, để quên!

(Bài này được viết sau khi nghe tin Thái Thanh và Lệ Thu qua đời.

Như một nén tâm hương của người ái mộ, tưởng nhớ đến hai bà. Những chữ in nghiêng trong bài, tác giả mượn của các thi sĩ).

From: Truong Le

Lê Vi

9 giờ sáng, vừa ra khỏi nhà khoảng 1 cây số, thấy một người đàn ông đang ngồi trên đê bên cạnh chiếc xe máy. Đi qua chừng mươi bước chân bỗng nghe tiếng chim sẻ ríu ran chói tai, nhìn lên cây cột điện trước mặt thấy những que sắt tua tủa, trên đó nhiều con chim đang vùng vẫy. Vòng xe lại:

– Anh đánh bẫy chim phải không?

– Vâng, có gì không?

– Không được bẫy chim, anh gỡ ngay đi.

– Nhưng người ta cho đánh mà?

– Ai cho, tôi gọi công an nhé?

– Nơi cho nơi không, ở đây không được đánh thì thôi, em đi là được mà.

– Anh đánh chim làm gì vậy?

– Phóng sinh.

– Phóng sinh gì, chim đang sống yên ổn, các anh bắt nhốt lại rồi mang đi nơi khác thả ra, đó là giết chim chứ phóng cái gì! Nhìn xem, con thì rụng lông, con thì gãy cánh, phóng cái gì!

– Chùa đặt mua thì bọn em mới bắt bán, anh không tin thì xuống chùa Phúc Long hỏi, sáng qua họ mới phóng sinh 500 con đấy.

– Anh thử nghĩ coi, nếu anh đang đi làm mà bị người ta bắt nhốt lại hàng mấy ngày rồi mang sang châu Phi mà thả, con cái anh ở nhà làm sao?

– Không, chủ yếu chim con, chứ chim bố mẹ ít lắm.

– Thế nếu con cái anh đi chơi, rồi bị người ta bắt nhốt lại, mang đi nới khác “phóng sinh”, anh thấy thế nào?

– Bọn em cũng vì kiếm miếng ăn thôi anh ạ, chùa đặt thì bọn em mới bắt. Thôi em đi…

Thấy tức giận trong lòng. Đây là hành vi sát sinh chứ không liên quan gì đến phóng sinh cả. Với những kẻ gọi là “thầy tu” kia, nên dùng bẫy mà bắt nhốt lại trong những chiếc cũi sắt, bỏ lên xe máy mà chở đi giữa trời nắng, rồi mấy ngày sau thì “phóng sinh” bọn họ ở một nơi khỉ ho cò gáy nào đó. Có lẽ, chỉ có như thế họ mới biết thế nào là khổ nạn của chim trời cá nước đang bị họ hành hạ nhân danh cái sự tu tập quái thai.

Rõ ràng, hành động công khai đặt hàng, mua bán chim trời để “phóng sinh” của các chùa chiền là ngang nhiên vi phạm pháp luật, cần phải bị xử phạt nghiêm khắc chứ không thể để mặc như hiện nay. Chẳng lẽ luật làm ra chỉ để chơi thôi sao?

Phóng sinh hay ăn chay là vì tình yêu với muôn loài mà làm, khi thấy những con vật không may bị giam nhốt hay đang gặp nguy hiểm thì tìm cách cứu giúp nếu có thể, chứ đâu lại ra cái lối bẫy bắt bất nhân như thế. “Phật tử” thì cũng u mê, nghe theo bọn tà sư rồi cứ nẻo ác mà ra tay. Phước đâu không thấy, toàn gây ác nghiệp.

Tu là dùng sự hiểu biết mà luyện tâm cho bình đẳng, nuôi dưỡng tình yêu thương để chung sống với nhau và với muôn loài, chứ không phải bồi đắp cho lòng tham lam u mê ám độn vì mong cầu “được phước báu”. Tu như vậy thì khác gì đồ tể!

Dân, nên tránh xa các chùa quốc doanh và bọn sư hổ mang mới mong bớt dần sự điên đảo đảo điên này.

THÁI HẠO

Báo Tiếng Dân

Nhã Duy

31-8-2023

Có thể chỉ là trùng hợp hay theo biến động thị trường, tuy nhiên chỉ vài giờ sau khi Jim Chanos gọi cổ phiếu VinFast là “meme stock” thì giá cổ phiếu VinFast đã rớt gần phân nửa trong ngày thứ Ba tuần này. Jim Chanos là một chủ tịch hãng cố vấn tài chính tại New York và là một nhà bán khống cổ phiếu (short-seller) lừng danh trong thế giới tài chính, từng dự đoán và bán khống thành công một số cổ phiếu các hãng lớn trước khi chúng bị sụp đổ.

Một đôi năm qua, khái niệm và hiện tượng “meme stock”, tạm gọi là “cổ phiếu ảo” hay “cổ phiếu rác” ra đời sau khi một vài cổ phiếu của những hãng làm ăn thua lỗ, nợ nần và doanh thu thấp bỗng dưng tăng rất cao và phi lý, không theo quy luật thị trường, lẫn giá trị thực của các hãng này.

Các cổ phiếu này thu hút được sự chú ý qua mạng xã hội và được giới trẻ và những người chơi chứng khoán tay ngang đổ mua, đẩy giá lên hàng trăm lần trước khi bị rớt xuống lại. Như cổ phiếu hệ thống rạp chiếu phim AMC từng lên đến giá ngất ngưởng $600 trước khi chỉ còn hơn $10 hiện nay, hay giá cổ phiếu của hãng bán game thua lỗ GameStop cũng từng tăng vài chục lần hồi năm 2021, là vài ví dụ trong thế giới “meme stock” mà cổ phiếu VinFast bị ví.

Vinfast là một hãng mới gia nhập kỹ nghệ xe hơi, đến từ một quốc gia chưa từng được thế giới biết đến như quốc gia có kỹ nghệ đáng chú ý gì. VinFast đang hoạt động với dòng tiền âm, làm ăn thua lỗ và nợ nần nhiều. Khi một hãng còn trong tình trạng thua lỗ, người đầu tư nhìn vào tiềm năng sản phẩm và doanh số bán ra của nó thì VinFast chưa bán được xe, lại bị đánh giá rất thấp khi vào thị trường Hoa Kỳ, một thị trường nhiều cơ hội cho việc tiêu thụ xe điện nhưng yêu cầu rất cao và cạnh tranh quyết liệt.

Trong vài ngàn chiếc xe được đưa sang Mỹ từ cuối năm qua, bản tin của Reuters dẫn theo số liệu từ S&P Global Mobility cho thấy, hiện chỉ có 137 xe VinFast được đăng bạ và lưu hành tại Mỹ cho đến cuối tháng Sáu vừa qua, trong đó không xác định được là bao nhiêu xe thực sự đã được người tiêu thụ mua. Còn lại hàng chục ngàn xe hơi VinFast bán được là tại thị trường nội địa. Tuy vậy, những người theo dõi tin tức thường xuyên đã nhận xét rằng, đó là những cuộc sang nhượng, cho thuê xe và thành lập hãng xe taxi được dàn xếp gấp rút trong mục đích tạo số liệu doanh thu cùng lượng xe bán được trước khi nộp hồ sơ ra cổ phiếu tại Mỹ.

Thế nhưng VinFast lại tự định giá trị của mình đến 23 tỉ đô la khi sát nhập cùng hãng Black Spade, vốn đã giảm từ mức 60 tỉ theo dự định ban đầu. Giá trị VinFast tăng vọt lên 85 tỉ trong ngày giao dịch đầu tiên trên sàn chứng khoán Nasdaq đã gây sự sửng sốt và chú ý cho giới tài chính. Không dừng lại ở đó, trong hai tuần lễ giao dịch đầu tiên, đã có thời điểm giá cổ phiếu VinFast lên trên $90, tức giá trị hãng này đạt trên dưới 200 tỉ đô la trước khi hạ xuống còn dưới phân nửa hiện nay. Cổ phiếu VinFast bị Jim Chanos gọi là “cổ phiếu rác” hay “ảo” là vậy.

Chính vì vậy, các bản tin tài chính và bàn luận của cộng đồng mạng thường nhắc đến VinFast đã qua mặt hãng này hay hãng kia và Phạm Nhật Vượng, chủ nhân VinFast trở thành người giàu thứ x hay y thế giới theo giá trị thị trường trong ngày của cổ phiếu thì chúng chỉ có giá trị trên giấy hay màn ảnh, hoặc là một phép tính đơn giản qua giá “cổ phiếu rác” hơn là giá trị thực tế. Nhiều thập niên nữa, nếu không nói sẽ khó tưởng tượng đến bao giờ Việt Nam mới có thể có những hãng đạt đến tầm vóc của những hãng như IBM, Intel hay Boeing để bảo rằng VinFast có giá trị cao hơn những hãng này hay các tập đoàn kia của thế giới.

Sôi nổi hơn cả giới tài chính New York là sự bàn luận của người Việt trước việc VinFast trình làng xe và cổ phiếu tại Mỹ.

Những người ủng hộ thông thường có lý do của họ khi lần đầu tiên một sản phẩm thuộc kỹ nghệ cao của Việt Nam được quảng bá rầm rộ ra thế giới. Tinh thần dân tộc cùng tâm lý “người Việt ủng hộ hàng Việt” đã mang lại cho nhiều người sự phấn khích hơn là biết đến việc xe VinFast được sản xuất thế nào và hoạt động của hãng này ra sao. Ngược lại, những người nghi ngờ Vinfast cũng có nhiều hơn một lý do trước cách quảng bá và tiếp cận thị trường Mỹ, cũng như đường đi bất thường của việc ra cổ phiếu VinFast.

Gạt bỏ qua những thành kiến hay yếu tố chính trị để nhìn đến một yếu tố không kém phần quan trọng khác là niềm tin với người tiêu thụ và thị trường. Khi một sản phẩm được quảng bá như sự hãnh diện của một quốc gia mà chưa hoàn chỉnh hay kém cỏi đã vội vã đưa ra thị trường và một quá trình niêm yết cổ phiếu có nhiều nghi vấn để cuối cùng, nếu dẫn đến thất bại, sẽ là tiền lệ cho sự nghi ngờ vào sản phẩm cùng các doanh nghiệp đến từ quốc gia đó.

Nếu VinFast thất bại hay bị phát hiện có những hoạt động sai trái sẽ dẫn đến sự bất lợi cho giới trẻ tài năng hay các hãng xưởng Việt có những sản phẩm xứng đáng khác muốn bước vào thị trường Mỹ hay ra thế giới sau này. Bởi ấn tượng ban đầu là điều rất quan trọng và sẽ còn đọng lại rất lâu. Đó mới chính là điều cần quan tâm hơn.

Về phần VinFast, thử đọc qua cáo bạch của VinFast trong hồ sơ 20-F nộp cho Ủy Ban Chứng Khoán Hoa Kỳ (SEC) để hiểu thêm VinFast sẽ nhắm hoạt động thế nào trên sàn chứng khoán Mỹ. VinFast viết rằng, “Vì VinFast là “nhà phát hành cổ phiếu tư nhân nước ngoài” (foreign private issuer) nên được miễn các quy tắc và điều lệ theo Đạo Luật Giao Dịch Chứng Khoán (Exchange Act), hội đồng quản trị và các cổ đông chính của VinFast được miễn các điều khoản phải báo cáo về sinh lợi “ngắn hạn” theo quy định mục 16 của Đạo Luật Giao Dịch trong việc mua và bán cổ phiếu phổ thông của VinFast. Ngoài ra, VinFast không bắt buộc phải nộp báo cáo, hồ sơ tài chính cho SEC thường xuyên và đúng thời hạn như các công ty cổ phần của Hoa Kỳ…” (Trang 5, đơn 20-F).

Ở đây có thể mở ngoặc để giải thích thêm về quy định “sinh lợi ngắn hạn” (short-swing profit)

mà VinFast nói đến. Theo quy định của SEC thì những cấp quản trị hay cổ đông lớn trong nội bộ hãng cần báo cáo minh bạch và cho SEC việc mua hay bán cổ phiếu của hãng. Nhằm tránh việc thao túng giá cổ phiếu hay mua bán dựa vào thông tin nội bộ, nếu việc mua và bán cổ phiếu diễn ra trong vòng sáu tháng có sinh lợi thì khoản lợi nhuận đó phải trả lại cho hãng. Nếu Vinfast không bị ràng buộc điều lệ này cũng như các quy định, luật lệ khác của SEC, sự thiếu minh bạch so với các công ty cổ phần thông thường khác là điều dễ dẫn đến việc thao túng thị trường.

Ngay bên dưới, VinFast cũng cảnh báo người đầu tư trong cùng mẫu đơn 20-F nói trên rằng, “Không thể bảo đảm là cổ phiếu phổ thông và/hoặc chứng quyền của VinFast sẽ tiếp tục được niêm yết trên sàn Nasdaq. Nếu VinFast không tuân thủ theo các yêu cầu niêm yết của Nasdaq, cổ phiếu phổ thông và chứng quyền VinFast có thể bị rút khỏi Nasdaq và sẽ ảnh hưởng đến khả năng hoán đổi tiền mặt của chúng và việc gây vốn của hãng” (trang 8).

Đây là cách nói khác của việc cổ phiếu trở thành vô giá trị.

Cổ phiếu VinFast có phải là “cổ phiếu rác” hay không sẽ là câu chuyện bàn luận cho những người ủng hộ hoặc nghi ngờ, dù chỉ có thị trường và thời gian mới trả lời chính xác. Còn hiện nay, cổ phiếu VinFast cũng có thể tăng gấp đôi hay ba lần trong đôi ngày hay vài tuần tới, nhưng cũng có thể trở lại giá khởi điểm, thậm chí chỉ còn một đôi đô la hoặc bị xóa khỏi sàn Nasdaq trong vài tháng hay năm tới.

Tuy nhiên nhìn vào sự biến động bất lường và phi lý của cổ phiếu VinFast trong đôi tuần qua, nó đang phô bày những đặc tính tương tự một cổ phiếu rác như lời của Jim Chanos