Báo Đàn Chim Việt

Tác Giả:  Nguyễn Văn Lục

“Bản chất của chế độ ngụy là xấu vậy mà không hiểu sao nó lại đào tạo con người giỏi thế. Ai cũng lịch sự. Cứ mở miệng ra là cám ơn với xin lỗi. Ngồi ở trong nhà, có ai đi ngoài đường chõ miệng hỏi cái gì mà mình trả lời xong, cắp đít đi thẳng, không thèm cám ơn một tiếng, thì không cần nhìn, mình cũng biết ngay đó là dân Bắc Kỳ’’ (Nhận xét của nhà phê bình văn học Hoài Thanh, sau 1975, Hoài Thanh và vợ dọn vào Sài gòn ở theo lời kể lại của nhà phê bình Vương Trí Nhàn)

Phần Một

 Miền Bắc: biểu tượng của hận thù

Miền Bắc, sau 1954, được gọi là Bức màn tre do những hoàn cảnh xã hội, chính trị khắc nghiệt, khép kín. Kinh tế sau 1975 kiệt quệ vì nhiều lý do chủ quan và khách quan. Sau này phải nêu khẩu hiệu xóa đói, giảm nghèo.  Chính những nhà lãnh đạo miền Bắc cũng  không ai nhìn nhận những lỗi lầm tầy trời này: Dân chúng trong Nam vốn dư ăn, dư mặc nay phải ăn bo bo, khoai mì như tầng lớp dân chúng miền Bắc. Do thông tin một chiều, họ  che đậy, dấu kín riết rồi họ không hiểu chính họ, hoặc hiểu mà không chịu hiểu thì làm thế nào họ hiểu nếp sống,con người miền Nam được.

Học giả Nguyễn Mạnh Tường viết: “Aucun sentence n’est prononcé. Les communistes ont le gout de la clandestinité. Toutes les décisions sont prises et appliqués dans un silence de mort. »

(Không có bản án nào được công bố. Người cộng sản thường có thói quen che dấu. Vì thế các quyết định và việc thi hành đều tuyệt đối bí mật)

(Nguyễn Mạnh Tường. Un Ex-Communié. Hà Nội 1954-1991. Procès d;un intellectuel, trang 229)

Sự tử tế của miền Bắc hầu như không thể có theo như nhận xét của của nhà phê bình văn học kỳ cựu Hoài Thanh. Hơn ai hết, ông HT đã hiểu rõ chân tướng của dân miền Bắc cũng như chính quyền ấy. Chính quyền cộng sản chủ trương phân biệt Bạn-Thù dứt khoát, chính tà phải phân minh vì chủ nghĩa Marx- Lénine là chân lý sáng ngời, tuyệt đối. Thù thì phải bôi đen, triệt tiêu và chỉ đáng được được gọi là Thằng.

Đó là một nửa đất nước đã bị nhồi sọ, bị đầu độc từ trên xuống dưới lâu nó trở thành quán tính.

• Tỉ như bác sĩ nhi khoa Nguyễn Khắc Viện, người đã để nửa đời người sống bên Pháp, một trí thức hàng đầu hiểu rõ văn hóa, hiểu rõ thế nào là tự do dân chủ của nước Pháp. Vậy mà khi viết một bài so sánh Cách Mạng và dân Sàigònđăng trên báo Nhân Dânđã ví von Cách mạng là Sen, dân Sàigòn chỉ là Bùn và ông NKV đã bị phản ứng dữ dội từ giới trí thức Sàigon. Nguyễn Trọng Văn lên tiếng trên báo Nhân Dân, nhưng bài của NTV dĩ nhiên đã không được báo Nhân Dân đăng..

Điều đó trước tiên bày tỏ một lập trường rõ rệt giữa Bạn-Thù và hàm ý sự khinh miệt.  Cách mạng tốt đẹp quá, thơm tho quá!! Cách mạng là SEN. Dân Sài gòn chỉ là bọn rác rưởi thối tha là đĩ hoặc điếm. Vì thế Dân Sài gòn chỉ là Bùn.

Không có Bùn làm sao Sen nở hoa. Chỉ nhắc nhở ông có bài thơ: Trong đầm gì đẹp bằng sen. Lá xanh bông trắng lại xen nhị vàng. Nhị vàng bông trắng lá sen. Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn..

 Nhưng đối với cá nhân ông bác sĩ, điều quan trọng là : Chế diễu như thế là đi đúng đường lối của chế độ.

• Tỉ như Đào Duy Anh, sau 1975, một học giả ăn mòn bát đĩa cộng sản, hiểu cộng sản từ chân tơ kẽ tóc, hiểu những mánh khóe tiểu xảo. Vậy mà khi vào miền Nam gặp các trí thức trong Nam, ông theo thói quen quán tính vẫn gọi xách mé: thằng Diệm. Nhiều người lảng tránh ông. Đào Duy Anh là tác giả tập ký: Nhớ nghĩ chiều hôm. Cuốn tập ký lược thuật các công trình biên khảo của ông viết trong nhiều năm. Trần Huy Liệu khuyên ông: muốn sống, muốn tồn tại thì liệu viết mà lách nữa. Ở đây, quả thực ông đã thuộc bài do trần Huy Liệu chỉ dẫn. Tội cho tiếng tăm một học giả. Viết mà sợ, viết mà phải lách vì sợ bị liệt vị, bị thổi còi!!!

Có thể đây chỉ là một sự lỡ miệng, theo thói quen. Như một Lapsus linguae. Nhưng nó cũng chỉ ra rằng gọi thằng Diệm là đúng đường lối.

Cũng chả trách được họ. Ông Hồ, theo ông Nguyển Minh Cần(1928-2016) kể lại trong những buổi họp đảng, có những đồng chi tuổi 80 vẫn bị gọi là các chú theo cái cách cá mè một lứa.

Nghĩ lại, tôi vẫn thấy tiếc nuối cho thời kỳ vàng son nhân hậu của cha ông để lại như thời của vua Lý Thánh Tông, thời trước thuộc địa. Nhà tù không phải là công cụ để trừng phạt. Do chịu ảnh hưởng của Nho giáo, lấy cái tâm, cái đức làm đầu. Nhà vua có lòng thương người chỉ thị cho triều thần phải phát mền, chiếu và gạo cho tù nhân vào năm 1055:

“Sống trong cung điện có lồng ấp than sưởi và mặc nhiều áo ấm, mà trẫm còn thấy lạnh. Trẫm hiểu nỗi khổ của người tù bị gông cùm, không đủ cơm ăn, không đủ áo mặc ấm để che thân thể, nhiều tù nhân chết một cách oan uổng trước khi bị luận tội. Trẫm thương cho họ.”

(Ngô Sĩ Liên, Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, tập I. Hà Nội 1972, trg 284)

Phải nhìn nhận với nhau rằng: thật không dễ để làm người tử tế. Còn khó hơn làm người anh hùng. Bởi vì làm người anh hùng chỉ là việc của một thời. Còn làm người tử tế là việc của cả một đời.

Đất nước chúng ta do thời chiến tranh 1946-1954 và nhất là 1955-1975 đã tự đánh mất đi cái lòng thương người, mất đi cái lòng tử tế . Ngoài cuộc chiến quân sự bạo tàn mà mạng người như cỏ rác, còn có cuộc chiến tuyên truyền ra rả mỗi ngày, đề cao cuộc chiến giải phóng, cứu nước thần thánh. Nhiều nhà lãnh đạo miền Bắc còn để lại các hồi ức như:

• Trần Cung, Bùi Công Trừng, Hà Phú Hải, Văn Tiến Dũng, Xuân Thủy. Họ từng nếm trải cơm tù như Đỗ Mười 5 năm tù Hỏa Lò, sau trốn thoát được vào năm 1945. Nguyễn Văn Linh, hai lần ở Côn Đảo 1930-1935 rồi 1940-1945 và nhất là Hồ Chí Minh với “Nhật Ký trong tù “.Những bài học cay đắng trong tù, được tích lũy thành một mốiNuôi Thù.
• Nuôi Thùấy đổ lên đầu nhân dân miền Nam vốn hiền lành và vô tư sau 1975. Trong các hồi ký đó, sự thật là bao nhiêu? Pha chế thêm mắm muối bao nhiêu? Nào ai biết được. Chỉ người trong cuộc mới biết được.
• Ngoài ra, còn những người tù không thuộc phe cộng sản đáng kính nể đòi đời ghi ơn như Nguyễn Thái Học với Đời trong ngục, 1935 tiếp theo là những nhân sĩ như Hồ Hữu Tường, Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế. Những người tù này được xã hội kính nể nhất trong xã hội Đông Dương. Ngô Đức Kế được tôn xưng là chí sĩ Ngô Đức Kế. Phan Chu Trinh được chính ông Trùm thuộc địa Marius Moutet kính nể. Huỳnh Thúc Kháng được một người thợ may biếu ttặng cụ một bộ đồ không tính tiền.

(Đọc thêm tác giả Peter Zinoman: The Colonial Bastille. A history of Imprisonment in Viet Nam 1862- 1940)

Về phía những người lãnh đạo cộng sản sau này như Đỗ Mười, Xuân Thủy, Nguyễn Văn Linh, Văn Tiến Dũng đều là những người nếm trải cơm tù. Chứng chỉ đi tù trở thành tấm thẻ bài để họ đi vào cửa chính.

Sau này, vẫn thái độ hận thù, miền Bắc vẫn tiếp tục ra rả luận điệu tuyên truyền với những khẩu hiệu: gọi là Mỹ-Ngụy- Mỹ xâm lược- thực Dân  kiểu mới-Giải phóng miền Nam..

Họ chỉ quên một điều là sau lưng họ còn có Nga, có Tàu. Ai kéo xe tăng, đại pháo vào miền Nam. Thế thì Ai xâm lược ai. Ai giải phóng ai? Miền Nam có cần ai giả phóng? Ai Ngụy hơn ai?

• Vì thế, có lần ông Lê Đức Thọ và ông Xuân Thủy gặp phái đoàn miền Nam- đại diện là nhóm phản chiến, lực lượng thứ ba- được ra thăm miền Bắc, ở khách sạn Thắng Lợi. Ông Thọ nói rằng tiếng Ngụycần bỏ đi. Ông Xuân Thủy phụ họa: Bây giờ mà còn dùng chữ Ngụy là mất dấu nặng. Là Nguy.

Và xin trích dẫn văn bản chính thức của Cục báo chí xuất bản,  số 06BCXB.

Kính gửi: Các cơ quan Thông Tấn  Xã, Đài Phát Thanh, Đài Truyền Hình,các Báo chí Miền, Thành phố và các Tỉnh.

Chấp hành ý kiến của  lãnh đạo, chúng tôi xin thông báo các đồng chí được rõ:

Kể từ nay, các bài viết đăng trên báo và phát trên đài, ta nên thống nhất dùng chữ : Những người trong quân đội và chính quyền cũ thay cho chữ:  Ngụy quân và ngụy quân Sài gòn đã dùng trước đây.

Mong các đồng chí chú ý thực hiện đúng.

Này 17 tháng hai năm 1976.

TM Ban lãnh đạo

Cục Báo chí Xuất bản.

( Ký tên và đóng dấu)

T.T.T

(trích dẫn hồi ký của Hồ Ngọc Nhuận Đời hay Chuyện về những người tù của tôi, trg 52-53-.Ông vừa mới qua đời 1935-2022)

Tưởng rằng từ nay tiếng Ngụy đã đi vào dĩ vãng. Gần nửa thế kỷ, nó vẫn còn văng vẳng đâu đây.

Sự lăn xả nhập cuộc như lên đồng trong chiến tranh lúc ban đầu cũng như sự dứt khoát khước từ khi không còn chiến tranh của bà Dương Thu Hương là một tấu khúc hoàn hảo của toàn thể xã hội miền Bắc.

Bà Dương Thu Hương trả lời phỏng vấn đã tuyên bố: “ Tôi thuộc thế hệ lớn lên trong“ chân lý không bao giờ thay đổi” rằng “nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” , chỉ có Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với thủ đô Hà Nội và chủ tịch Hồ Chí Minh là quốc gia hợp pháp duy nhất trên toàn bộ mảnh đất hình chữ S. Chính quyền Sài gòn là bù nhìn. Rất lâu sau này, tôi mới nghe danh xưng Việt Nam Cộng hòa.

Chỉ sau này nhiều người trong số họ mới có thái độ phản tỉnh”

”Biện chứng vào và ra là thái độ của nhiều đảng viên kỳ cựu khác- ước mơ-lầm lỡ và bội phản- như tướng Trần Độ, Hoàng Minh Chính, Nhật ký Tô Hải  Hồi ký một thằng hèn, nhất là nhà văn Trần Đĩnh với cuốn Đèn Cù.

 Họ đã lột xác trong đau đớn, bị khinh bỉ, tủi nhục và nỗi cô đơn.

Tóm một lời:

Khi biết được mình đã lầm lỡ thì tóc trên đầu đã bạc phơ!! 

 

Phần Hai về miền Nam với lòng tử tế.

*Lòng tử tế qua các bài học vỡ lòng: Sách Quốc Văn Giáo Khoa Thư   

Sách Quốc Văn Giáo Khoa Thư xuất bản từ năm 1935 do Nha Học Chính Đông Pháp. Soạn giả là các ông Trần Trọng Kim và các ông Nguyễn Văn Ngọc,  Đặng Đình Phúc, Đỗ Soạn… Nó gồm 4 cuốn : một cuốn cho lớp đồng ấu tương đương lớp một. Một cuốn cho lớp dự bị tương đương lớp hai. Cuốn Sơ Đẳng tương đương lớp 3. Và cuốn Luân lý Giáo khoa thư nói chung.. Nó thâu tóm toàn bộ các bổn phận làm Người tử tế. Nó bắt rễ sâu trong tâm thức người Việt Nam trong cách ứng xử với cha mẹ tổ tiên, với Trời đất, với thày dậy,với chính bản thân mình, với họ hàng, bạn bè, với kẻ ăn người ở, dĩ chí cả với súc vật. Nó như một gia tài đồ sộ, một thứ Văn Hóa Phi Vật Thể (Văn hóa phi vật thể là những giá trị tinh thần như Ca dao, Tục ngữc- khác với Văn hóa vật thể như Đền đài, lăng tẩm. NVL). Văn hóa phi vật thể dành cho mọi người- không trừ- từ ngoài Bắc trước 54 và tồn tại trong Nam từ 1954-1975.

Lớp trẻ tiểu học coi như những bài học vỡ lòng như hành trang chuẩn bị vào đời. Đây là những bài học giản dị, dễ hiểu, mỗi bài đều tóm tắt bằng một câu ngắn gọn, khắc in vào đầu mà nay chính bản  thân tôi còn nhớ được như:

• Với Trời-Đất : Lạy Trời mưa xuống. Lấy nước tôi uống. Lấy ruộng tôi cày. Lấy đầy bát cơm. Lấy rơm đun bếp…
• Với Cha-Mẹ : Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Một lòng thờ mẹ kính cha. Cho tròn chữ Hiếu mới là đạo con…
• Với Con Trâu và Người đi cày : Trâu ơi ta bảo trâu nay. Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta..
• Nó còn vô số các bài học thực tiễn khác như :Thờ cúng tổ tiên. Anh em như thể tay chân. Xuân đi học coi người hớn hở.  Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao. Lá rành đùm lá rách. Một con ngựa đau, cả tàu không ăn cỏ. Thấy người hoạn nạn thì thương. Không tham của người. Có học phải có hạnh. Chớ nên nói xấu người. Không nên hành hạ súc vật. Học trò đối với Thày. Nhất là câu chuyện ông Carnot về thăm thày cũ dễ thương và cảm động : ‘’ Thưa thày, con là Carnot đây..thày còn nhớ con không?

Nó được coi như cuốn cẩm nang hành trang cho tuổi trẻ miền Nam vào đời.

Trong Hương rừng Cà Mâu của nhà văn Sơn Nam, xb năm 1962, có truyện ngắn: ‘’Tình Nghĩa Giáo Khoa Thư” cho thấy hai người gặp nhau tình cờ, đã từng học QVGKT nên họ hiểu nhau. Dấu ấn tình tự con người bàng bạc trong thơ văn, trong nếp sống dân giã..của con người Đồng bằng sông Cửu Long, nơi còn được gọi là Văn minh miệt vườn.

Sau này, ở miền Nam QCGKT được đổi ra thành môn Công Dân Giáo Dục thời VNCH.

Nơi đây, tôi muốn bày tỏ riêng niềm tri ân đối với miền Nam mà tiêu biểu là các thày cô giáo bậc tiểu học đã cấy vào tâm hồn trẻ thơ của cả một lớp người trẻ trong tinh thần Giáo Khoa Thư và Luân lý Giáo khoa Thư. Không có họ, không có QVGKT thật khó có lòng tử tế.

Miền Bắc ngay từ 1935 đến 1954 cũng được thừa hưởng gia tài của QVGKT như miền Nam qua người dân Hà Nội.. Rất tiếc, sau 1954, Sách QVGKT  như nhiều tài liệu quy báu khác bị người cộng sản Hà Nội quăng vào sọt rác. Thay vì yêu cha, yêu mẹ, yêu tổ tiên ông bà. Thay vì yêu bạn bè, yêu súc vật thì nay thay thế bằng một hình tượng mới: Yêu Bác Hồ. Trẻ con đêm nằm mơ thay vì thấy Tiên thì nay chỉ thấy Bác Hồ.

Việc đầu độc đầu óc trẻ con như thế thật đáng xấu hổ.

Vì thế, ẫu người Người Tử Tế nay hiếm hoi ở miền Bắc. Động một tý là chửi bới, đâm chém theo luật giang hồ. Xã hội miền Bắc đảo lộn mọi trật tự về cha con, vợ chồng, bằng hữu. Nay thay bằng mẫu Người Anh Hùng đủ loại. Mẫu người anh hùng ở miền Bắc thì nhan nhản ngoài đường phố. Ra đầu ngõ là gặp.

 

• Mẫu người Tử tế trong xã hội và chính quyền miền Nam. Miền nam có cái may mắn là được kế thừa lòng tử tế truyền lại. Vì thế, lãnh đạo chính quyền có các chính sách khoan hồng, hòa giải như chính sách binh vận, dân vận, nhất là Chiêu Hồi. Chính sách đó không hẳn là chính trị, nó vượt trên chính trịmà căn bản, nó dựa trên tình tự tình người như tình nghĩa đồng bào, tình nghĩa xóm làng, gia đình, họ hàng, bạn bè. Hiện tôi còn giữ trong tay tài liệu ghi rõ sự quan trọng của chính sách Chiêu Hồi thời đệ nhị Cộng Hòa: Bộ Thông Tin và Chiêu Hồi. Đánh nhau là truyện bất đắc dĩ. Chiêu Hồi mở đường cho sự gia nhập, hòa giải.

Cho nên, các tình tự con người trong các chính sách đó được coi trọng hơn là lập trường chính trị nhất thời.

Xin nêu ra một vài trường hợp được kể lại: Có lần nhà thơ Cung Trầm Tưởng nói với tướng Kỳ- một tướng võ biền đòi đem máy bay bỏ xuống miền Bắc- vào năm 1968 .Thanh Nghị vào khu. Cung Trầm Tưởng nói với tướng Kỳ cho phép anh đưa chị Tâm Vấn( vợThanh Nghị. Sau này bà Tâm Vấn lấy bác sĩ Nguyễn Đan Quế)) vào ở cư xá Không quân TSN. Tướng Kỳ đồng ý và thỉnh thoảng hhỏi thăm chị Tâm Vấn có khỏe không.? Đó là tình người- người vượt ranh giới chính trị.

Trường hợp Thanh Lãng cùng với Nguyễn Văn Trung đi chiếc xe hơi từ Vũng Tàu về, bị lính Mỹ lấy đá chọi chơi bể kiếng xe. Ông đã gửi thư đến tòa Đại sứ Mỹ phản đối việc đó. Tòa Đại sứ đã viết thư xin lỗi và đề nghị tiền bồi thường. Người Mỹ  biét tôn trọng dân chủ, biết tôn trọng luật pháp. Cứ giả dụ, thay vì lính Mỹ, đây là lính Cộng sản miềnBắc thì liệu họ có bồi thường không?

Những người bạn cùng lớp với tôi thời sinh viên đại học Đà lạt như Dương Văn Ba, Nguyễn Trọng Văn đều theo bên kia hầu như công khai, nhưng vì tình bạn nên chúng tôi làm lơ, chả ai tố cáo gì. Mà có tố cáo thì còn có thủ tục pháp lý, có nhân chứng, có luật sư nữa.

Rồi còn những nhóm thành phần thứ ba hàng vài chục người, thành phần phản chiến, hoạt động công khai như Hồ Ngọc Nhuận, Ngô Công Đức, Lý Chánh Trung, Lý Quý Chung có sao đâu!

Họ biết chắc một điều: Phản đối cứ phản đối. Họ không sợ đến an ninh của họ vì không có chuyện trả thù, không sợ công an chìm mò tới nhà bắt cóc mang đi.

Tôi nghĩ miền Nam thua miền Bắc vì cái tình người, cái lòng tử tế ấy.

Tôi hỏi và tự trả lời. Những hoạt động như thế có thể xảy ra ở Hà Nội hay không?

Vì thế, nhiều người phía bên kia do chính sách Chiêu Hồi đã quay về với chính quyền miền Nam mà con số lên đến vài chục ngàn người.

Tiêu biểu nhất có thể là nhà văn Xuân Vũ(ông là cán bộ miền Nam tập kết ra Bắc, rồi được điều động vào miền Nam trên đường Trường Sơn. Rồi chấp nhận chính sách Chiêu Hồi.1930-2004)  ông đã có trên 90 đầu sách bao gồm truyện ngắn, truyện dài, hồi ký. Tôi đã từng đọc ông một cách hứng thú với lối viết không dài dòng, trung thực mà không tuyên truyền bịa đặt, xuyên tạc, cũng không phỉ báng ai, dù là chế độ miền Bắc mà ông đã từng đi tập kết. Cuốn Đường Đi không đến, tập hồi ký vượt Trường Sơn đã được trao giải thưởng văn chương toàn quốc, năm 1973.

Ngoài ra, hiện tôi cũng còn giữ một tập tài liệu photocopy khá đặc biệt nhan đề : ‘’Bội phản hay chân chính’’. Tác giả là cán bộ nằm vùng tên Dư Văn Chất bị mạng lưới tình báo của Đoàn Công Tác Đặc Biệt miền Trung Ngô Đình Cẩn giam giữ tại trại Lê Văn Duyệt, đường Tô Hiến Thành. Sau 1975, những người bị tù này được thả ra và chính quyền cộng sản không tin dùng, vì bị lê Đức Thọ coi là: Có vấn đề. Có người bị nghi ngờ vu khống, mất chức  hoặc chết oan uổng sau 1975 chỉ vì câu nói của Lê Đức Thọ, trưởng ban tổ chức Trung Ương. Họ với họ từng là đồng chí, nay nghi ngờ nhau.

Người cộng sản lại sợ chính người cộng sản

Ông Dư Văn Chất đã viết tập tài liệu này để biện minh cho việc họ vẫn trung thành với đảng. Ông viết : ‘’Bằng tác phẩm này, tôi muốn nói với Đảng, với người thân và bạn bè, với người yêu và kẻ ghét, nói thay cho người đã chết và cho cả người còn sống.’ Tập ký 233 trang đề 19 tháng 8 và 2 tháng 9, 1992 và tháng 7, 1993. Đặc biệt nhờ ông Trần Quốc Hương ( tức Mười Hương), có thời là UVTƯĐ, linh hồn của cục tình báo viết thư tay cho ‘Anh Hai Tân, phó bí thư Thành Ủy và anh Tư Sang, phó bí thư Đảng Ủy TP. HCM, yêu cầu cho xuất  bản. Không được bị từ chối. Họ đành in phocopy 100 bản và đây là một trong những bản ấy’’.

Xin trích dẫn một phần tập tài liệu đề cập đến trại giam Lê Văn Duyệt của ông Ngô Đình Cẩn.

Những sự kiện như thế là một thực tế có thật, chỉ có thể xảy ra ở miền Nam mà không thể nào xảy ra ở miền Bắc.

Sau này, với các trại Tập Trung Cải tạo một lần nữa sự độc ác, sự dã man của chế độ Hà Nội.

Tôi dám gọi các trại cải tạo ấy là một thứ tội ác chống lại con người. Ngụy quân, ngụy quyền bị nhồi sọ, tẩy não. Họ bị Giam không xét xử. Không thời hạn. Có người bị giam đến 17 năm tù”; Đó là một thứ nghĩa địa chôn vùi cuộc sống của người tù. Tất cả là một sự tính toán tinh vi, tàn bạo để con người chết chậm, chết dần dần đến tàn tạ. Nhiều người khi được thả về chỉ còn là một tấm thân tàn phế như một phế vật.

Vì thế, tôi mới ngộ ra, các nhà văn miền Bắc có từ: Sống mòn. Gớm thay, tội ác của cộng sản. Người miền Nam khó có thể quên được.

• Lòng tử tế của miền Nam còn rộng mở đón nhận những tinh hoa từ miền Bắc.

Điều này càng cho thấy đất Bắc không thực hiện được lòng tử tế, vì toàn bộ miền Bắc bao phủ cuộc chiến với hận thù với xác quân thù. Quân thù nào, là ai? Chúng ta cứ thử nghe bài quốc ca- còn được gọi là Tiến Quân Ca do Văn Cao sáng tác- được coi là là linh thiêng, là linh hồn của tổ quốc với nội dung rực lửa kể từ ngày 2 tháng chín năm 1945 đến nay đã hơn 70 năm!!:

‘’ Đoàn quân Việt Nam đi . Chung lòng cứu quốc

Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa

Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước.

Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca.

Đường vinh quang xây xác quân thù.

Thắng gian lao cùng nhau lập chiến khu

Vì nhân dân chiến đấu không ngừng

Tiến mau ra xa trường. Tiến lên. Cùng tiến lên

Nước non Việt Nam ta vững bền.

Bài hát xem ra không hợp thời nữa. Đáng nhẽ phải đổi.

Bản thân người viết đón nhận những nhà văn miền Bắc trong tâm tình tử tế và kính trọng. Những nhà thơ, những nhạc sĩ như gia tài chung của Việt Nam mà không chút nề hà. Những nhà văn lớp Nho học còn sót lại như Ngô Tất Tố. Ông từng đả kích những ông quan đầu sỏ như  Hoàng Trọng Phu, Phạm Quỳnh: ‘’Ấy thế mà ông chủ bút Nam Phong chỉ nhảy đánh vọt một cái lên làm được ghế Thượng Thư bộ giáo dục, bàng quan ai cũng phải ngạc nhiên. Người ta tưởng tượng như đứng trước một trò rất phi thường trong rạp xiếc.”

(Phê bình Văn Học, Nguyễn Huy Tưởng, Ngô Tất Tố, Tô Hoài , trg 149).

Ông viết Việc Làng, Lều Chõng. Nhưng Tắt Đèn là tác phẩm hiện thực xuất sắc nhất với hình ảnh chị Dậu.Tôi đã có dịp đọc tất cả trong sự say sưa và nể phục. Rồi những nhà văn như Trần Tiêu (tác phẩm Con Trâu),ông là em ruội Khái Hưng .

Rồi một lượt những nhà văn như Nguyễn Tuân với Chùa Đàn,Tóc chị Hoài, nhất là Vang bóng một thời mà theo Vũ Thư Hiên ông được coi như bậc thầy của ngôn ngữ :” Chữ nào ông dùng cũng đắt, khó thay bằng chữ khác”. Rồi đến Tô Hoài, Nguyên Hồng.Tôi còn giữ Tuyển tập Nguyên Hồng, xb 1985. Đọc mà ngậm ngùi. Tô Hoài với Dế mèn phiêu lưu ký(1941), O chuột, xóm Mới, Nhà nghèo.

Cũng phải kể đến thi sĩ Hồ Dzếnh với những bài thơ lục bát mượt mà. Nói chi đến Xuân Diệu, Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Khái Hưng, Nhất Linh trong các giáo trình của các lớp trung học đệ nhị cấp của VNCH trước 1975. Lưu Trọng Lư còn đình  đám hơn với bài Tiếng Thu , chỉ có 9 câu được phổ nhạc: Em không nghe mùa thu. Dưới trăng mờ thổn thức. Em không nghe rạo rực. Hình ảnh kẻ chinh phu. Trong lòng người cô phụ

Nhạc có Văn Cao sánh vai cùng với Trịnh Công Sơn, Phạm Duy một thời. Nhưng số phận ông cũng hẩm hiu mặc dầu là người sáng tác ra bài Tiến quân ca.

Nhưng trước hết và hơn cả là Nam Cao. Ông đã thênh thang vào ngưỡng cửa trường đại học văn khoa Sài gòn với truyện ngắn Chí Phèo. Đến ngay những nhà văn nổi tiếng một thời như Mai Thảo, Doãn Quốc Sĩ, Võ Phiến của miền Nam cũng không có được cái vinh dự ấy.

Trong khi số phận những nhân tài đất Bắc, số phận họ ra sao? Họ đều phải Tự kiểm duyệt, nơm nớp sợ bị thổi còi như Nguyễn Tuân, như học giả Đào Duy Anh, như Văn Cao và rất nhiều văn nghệ sĩ khác..

Văn học miền Bắc đã có cắm cột mốc: muốn làm gì thì làm, nhưng không được động đến chính trị. Tôi nghĩ đến một xứ chột bị bịt mắt, bịt mồm. Đời sống thì lao đao túng bấn như Văn Cao, Nguyên Hồng, Tô Hoài.

Số phận những trí thức, nhà văn miền Nam ấy ra sao sau 1975?

Còn ra sao nữa!! Bị Truy dập, bị tù đầy. Cả 200 giới văn nghệ sĩ Sài gòn đều bị bắt đi tù, đi cải tạo.

Mà cái tội chỉ vì cầm bút.

Như Vũ Hoàng Chương, Doãn Quốc Sỹ. Hoàng Hải Thủy, Tạ Tỵ, nhà văn Thảo Trường , Nguyễn Thụy Long và nhiều người khác vv..

Trong số đó có Nguyễn Văn Trung. Theo Nguyễn Văn Trung viết lại, một người trong Ủy Ban Quân Quản ĐHVK Sài gòn nói: ‘’ Chúng tôi không bố trí anh dạy học vì không thích hợp với cách chúng tôi đang thực hiện và để anh tự ý nghiên cứu theo lối nhìn của anh, thì những công trình nghiên cứu của anh sẽ ích cho đất nước nhiều hơn”.

Nhưng nếu không dạy học, không có lương lấy gì mà sống?

Đã hết đâu, ba năm sau, ông bị bắt giam, kết tội là: Phản động, C.I.A cho Mỹ(có thể bị tử hình hoặc chung thân). Vào chiều ngày 14-6-1978, một toán công an đến đọc bản án và xét nhà, ông đã chỉ cho họ vác tài liệu để họ lấy mang đi đầy một xe LaDalat. Sáng hôm sau, một xe tải lớn đến tịch thu kho sách trên sân thượng. Nhưng nghĩ thế nào, họ lại thôi. Chỉ niêm phong. Ông bị biệt giam một mình. Ngày ngày chỉ viết các bản tự khai. Sợ quá tưởng chết, ông viết chúc thư xin lỗi bạn bè, nhất là bà con anh em ruột thịt về những lời nói việc làm của ông. Con trai trưởng của ông chứng kiến cảnh bố bị bắt giam nên đã quyết định tìm đường vượt biển và đã sang định cư ở Canada.

Làm C.I.A cho Mỹ mà NVT không nói được một câu tiếng Mỹ. Phải nhờ Đặng Tiến hay Nguyễn Hữu Thái thông dịch. C.I.A nào nó mướn?

6 tháng sau, bất ngờ ông được trả tự do ở sở công an với lý do: Tạm tha vì lý do sức khỏe..

Từ Phản động đến tha là một điều không hiểu được.

Phần tôi, ngay từ hồi còn trẻ ở Hà Nội, trước 1954, tôi đã từng chứng kiến xác những người đàn ông, đàn bà, chết cong queo, ám khói đen, vì cộng sản gài mìn trên đường số 5-Hà Nội- Hải Phòng.

Lúc mới 5,6 tuổi, ở nhà quê, tôi đã nhìn thấy xác ngươi bị bỏ rọ, trương phình như lợn quay vập vờ đập vào kè đá cửa sông Đáy.

Những hình ảnh ấy đạp vào trí não tôi, không phai mờ

Tôi đã ghi lại những hình ảnh ấy trong một bài viết: Câu truyện của một dòng sông.

Đúng như nhà văn Bùi Ngọc Tấn tâm sự :’’ Có lẽ lại phải viết thôi. Viết về tuổi trẻ bị đánh mất. Viết về tuổi già xót xa tuổi trẻ. Về nỗi xót thương nhau trong những trái tim mệt mỏi, những mái đầu bạc đang tính đếm những ngày còn lại. » ( Trả lời phỏng vấn với  nhà thơ Phạm Tường Vân trong dịp cuốn’’ Chuyện kể năm 2000 »  vừa được xuất bản).

Dù sao, sau này ông NVT cũng có được một câu để đời giống vài người như  Lý Chánh Trung, Ngô Công Đức.

Lý Chánh Trung trên báo Tuổi Trẻ, năm 1988 có viết một bài về môn học triết lý K. Marx mà trước đây ông đã chót từng ca tụng thì nay ông chế diễu ‘’Về một môn học mà thày không muốn dạy, trò không muốn học”.

Còn dân biểu Đối lập Ngô Công Đức thì thẳng thừng hơn: ‘’Tôi có hai điều không ưa. Đó là tôi không thích những người công an.Tôi cũng không thích người Bắc Kỳ”. 

Nguyễn Văn Trung thì văn hoa hơn:’’ Tham gia cách mạng là tham gia vào một quá trình tự hủy diệt sau này”.

Phần tôi, tôi khẳng định triệt để, tôi giã từ người cộng sản ngay từ khi bước lên máy bay từ phi trường Gia Lâm di cư vào miền Nam năm 1955. Và sau nay cả đời tôi cho đến bây giờ.

Bởi vì họ thiếu tình người. Bởi vì họ không  là những người tử tế.

Ba’o Tieng Dan

RFA

7-10-2023

Cựu tù nhân lương tâm (TNLT) Nguyễn Viết Dũng, người vừa mãn hạn tù sáu năm vào cuối tháng trước, nói ông bị công an bắt cóc, tra tấn và bức cung trong thời gian tạm giam để điều tra về cáo buộc “tuyên truyền chống nhà nước” theo Điều 88 của Bộ luật Hình sự 1999.

Ông Dũng, 37 tuổi, bị bắt ngày 27/9/2017. Sau đó ông bị toà sơ thẩm ngày 12/4/2018 kết án bảy năm tù giam và năm năm quản chế. Trong phiên phúc thẩm ngày 15/8 cùng năm, ông được giảm án tù xuống còn sáu năm tù nhưng án quản chế bị giữ nguyên.

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát tỉnh Nghệ An, từ đầu năm 2017 đến ngày 19/5/2017, ông Dũng đã có hành vi đăng tải trên trang Facebook cá nhân Dũng Phi Hổ bảy bài viết tự soạn thảo hay sao chép và chỉnh sửa có nội dung tuyên truyền, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước, xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ nhằm chống nhà nước Việt Nam.

Ngoài ra, ông Dũng còn làm và lưu hành 4 lá cờ vàng của chế độ Việt Nam Cộng hòa để treo tại nhà riêng ở huyện Yên Thành (Nghệ An) và một số địa điểm công cộng khác. Sau đó ông đã chụp ảnh, quay video để đăng lên trang Facebook cá nhân Dũng Phi Hổ để chia sẻ, phát tán lên các trang mạng xã hội.

Hơn một tuần sau khi trở về nhà từ Trại giam Nam Hà, ông nói với Đài Á Châu Tự Do (RFA):

“Để đưa được tôi ra bục xét xử, cơ quan Công an thành phố Hồ Chí Minh và Công an Nghệ An đã áp dụng đầy đủ các biện pháp vi phạm dân quyền mà lẽ ra tôi được bảo vệ bởi pháp luật.

Tôi bị bắt cóc, tôi bị tra tấn, và tôi bị bức cung bởi cả ba cấp độ: ép cung, bẻ cung và mớm cung, bị xúc phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự và nhân phẩm”.

Ông cho biết, trước khi bị Công an Nghệ An bắt giữ, ông đã hai lần bị Công an thành phố Hồ Chí Minh bắt cóc, đánh đập rồi buộc phải lên máy bay về Nghệ An để rồi lại bị công an địa phương bắt cóc và đánh đập khi vừa xuống sân bay.

“Tôi bị công an thành phố Hồ Chí Minh bắt cóc vào đêm 20/05/2016, họ đánh đập và giam giữ tôi trái pháp luật 2 ngày.

Sau đó vào ép buộc tôi phải bay về Nghệ An bằng một chuyến bay của Vietjet Air bằng chính tiền của cá nhân tôi. Tiếp đó Công An Nghệ An đã chờ sẵn để tiếp tục bắt cóc tôi tại chân cầu thang máy bay của chuyến bay trên tại đường băng của cảng hàng không quốc tế Vinh.

Sau khi bắt cóc được tôi vào ngày hôm đó là ngày 22/5/2016, Công an Nghệ An đã đánh đập tôi, đe dọa giết tôi, đe dọa hủy hoại thân thể tôi, giam giữ tôi trái pháp luật và đã bức cung tôi. Hơn thế nữa, họ còn ép tôi phải ăn hải sản trong thời gian biển Miền Trung khi đó vừa bị nước xả thải từ nhà máy Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh đầu độc”.

Trong lần thứ hai vào tháng 7/2016, ngoài việc bắt cóc đánh đập và buộc phải quay về Vinh cũng bằng máy bay, công an thành phố HCM còn cưỡng đoạt một chiếc Iphone5-16GB màu trắng của ông.

Ông thuật lại lần bị bắt và bị khởi tố về cáo buộc “tuyên truyền chống nhà nước”, một điều của Bộ luật Hình sự thường được an ninh Việt Nam sử dụng để trấn áp giới bất đồng chính kiến.

“Vào ngày 27/9/2017, tôi tiếp tục bị công an Nghệ An bắt cóc khi đang chuẩn bị ăn mì tôm trưa, tôi bị còng cả hai tay hai chân và tiếp tục bị đánh đập.

Sau khi đưa tôi vào Trại tạm giam Công an tỉnh Nghệ An bằng một lệnh tạm giữ, đáng lẽ ra tôi phải được bố trí ở buồng dành cho người bị tạm giữ có camera giám sát là P9A1A bởi vì lúc đó phiếu nhập tiền lưu ký của tôi cũng ghi rõ tôi bị tạm giữ ở P9 A1A”.

Sau khi đã đánh đập ông trong xe trên đường đến Trại tạm giam Nghi Kim, công an cho nghi can hình sự đánh ông trong buồng tạm giam P1A1A không có camera giám nhằm khủng bố tinh thần ông.

“Vào sáng ngày 28/9/2017, khi tôi báo cáo sự việc bị đánh đập cho cán bộ quản giáo lúc đó tên là Nguyễn Sỹ Hùng, người này đã lấy ra một cây thước dài ra để đánh tôi đồng thời nói ‘Tao không đánh mi thì ai đánh!’”

Ông Dũng cho biết trong suốt quá trình điều tra, cơ quan điều tra công an Nghệ An liên tục có hành vi đe dọa đánh đập và bức cung ông. Ông bị đánh đập và khủng bố tinh thần từ công an điều tra, công an trại giam, và tù hình sự được bố trí ở cùng buồng giam.

Ông nhớ lại thời gian sáu năm qua, kể từ khi bị bắt.

“Quãng thời gian sáu năm vừa qua đúng là một khoảng thời gian phải nói là rất vất vả trong thời gian bị tạm giữ bị tạm giam cũng như quá trình thi hành án. Đương nhiên quá trình về sau này thì có đỡ hơn, tuy nhiên giai khốc liệt nhất phải nói rằng là rơi vào cái giai đoạn là tạm giữ tạm giam. Đây là một thời gian cực kỳ khốc liệt”.

Ông nói mình sẵn sàng đối chất với cơ quan Công an thành phố Hồ Chí Minh, cơ quan Công an tỉnh Nghệ An, điều tra viên, cán bộ trại tạm giam cũng như những người được bố trí tạm giam cùng ông lúc đó về việc họ tra tấn, đánh đập ông.

Sau này, khi ở cùng trong phòng tạm giam một thời gian, chính những nghi can hình sự thú nhận với ông là họ đã được cán bộ công an tên là Lê Anh Tuấn giao nhiệm vụ đánh đập ông Dũng để buộc ông khuất phục.

Tuy bị tra tấn và bức cung nhưng trong cả hai phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm ông không dám phản cung và tố cáo việc mình bị đánh đập ép cung vì sợ tính mạng không được bảo toàn khi trở lại Trại tạm giam Nghi Kim, hoặc bị kết án nặng hơn.

Do vậy, trong cả hai phiên toà, ông nói rất ít. Trong phiên phúc thẩm, ông chỉ nói mình không có ý định chống phá nhà nước, nên được giảm án một năm.

Phóng viên có gọi điện cho lãnh đạo Công an tỉnh Nghệ An và Công an thành phố Hồ Chí Minh để kiểm chứng thông tin ông Dũng cung cấp, nhưng không ai nhấc máy.

Bị cùm chân và biệt giam khi phản đối lao động cưỡng bức

Sau phiên phúc thẩm, ông Dũng bị đưa đi thi hành án ở Trại giam Nam Hà (tỉnh Hà Nam). Tại đây, cũng như các tù nhân khác, ông bị buộc phải lao động đan lát bằng cói và song mây. Khi ông đòi được trả công lao động và viết đơn phản đối việc bị buộc lao động không có thù lao thì bị trại giam đưa đi kỷ luật cùm chân 10 ngày và sau đó bị biệt giam hai năm.

Ông cho biết những người tù khác như Phan Kim Khánh, Lê Thanh Tùng, và Lê Đình Lượng cũng bị kỷ luật như ông sau khi tham gia phản đối lao động cưỡng bức.

Sau hai năm bị biệt giam, ông được đưa trở lại giam cùng với những người tù khác, và lại bị buộc lao động không được trả lương, trừ thời gian bị ốm đau và chữa bệnh. Tuy nhiên, ông không bị ép sản lượng, chỉ làm theo khả năng trong khi nhiều người khác phải lao động cật lực để đạt được mức giao khoán.

Do bị đối xử hà khắc, nhất là trong thời gian kỷ luật cùm chân và biệt giam, sức khoẻ của ông suy giảm nghiêm trọng. Ông bị thoái hoá xương khớp nhưng chỉ được đưa đi khám bệnh ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Nam, nơi bác sỹ chuẩn đoán sai bệnh thành viêm cơ, và do vậy, đơn thuốc họ ghi cho ông không đúng dẫn tới việc ông uống thuốc nhưng bệnh không khỏi mà lại sinh thêm bệnh dạ dày.

Hiện giờ ông đang mắc hai bệnh thoái hoá xương khớp và đau dạ dày.

Kêu oan và yêu cầu giám đốc thẩm vụ án

Ông Dũng nói rằng mình bị oan và kết quả điều tra của Công an Nghệ An được làm ra bằng bức cung và nhục hình nên ông đã nhiều lần viết đơn đề nghị xem xét lại bản án của ông theo thủ tục giám đốc thẩm.

“Cơ sở của việc kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đó là họ đã bắt cóc đánh đập bức cung tôi như thế này thì rõ ràng họ sai so với thủ tục tố tụng dân sự thôi đấy riêng điểm đấy đã đủ để viết một lá đơn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm”.

Sau khi bị chuyển đến Trại giam Nam Hà và biết được khả năng không bị đánh đập như khi còn ở Trại tạm giam Nghi Kim, ông Dũng đã ba lần gửi đơn khiếu nại về bản án của mình tới Toà án Nhân dân Tối cao, tuy nhiên, ông không nhận được phản hồi từ phía toà án cho dù cán bộ trại giam nói với ông rằng họ đã chuyển đơn của ông đi.

Ông có dự định sẽ gửi đơn kháng nghị trong thời gian tới sau khi chữa trị bệnh tật để nâng cao sức khoẻ.

Ông Nguyễn Viết Dũng, thường được biết đến với biệt danh Dũng Phi Hổ, từng bị tù 12 tháng với cáo buộc tội “Gây rối trật tự công cộng”, theo Điều 245 của Bộ Luật hình sự 1999, sau khi tham gia cuộc tuần hành bảo vệ cây xanh ở Hà Nội vào năm 2015.

Bản thân là một học sinh có thành tích học tập giỏi và đạt danh hiệu trong một đợt thi tháng của chương trình ‘Đường Lên Đỉnh Olympia’, một cuộc thi về kiến thức mang tính học thuật cao tại Việt Nam. Nhiều học sinh đoạt giải trong kỳ thi này đang học tập hay làm việc tại các nước ngoài như Úc.

Vào năm 2004, ông thi đậu vào Khoa Công nghệ Thông tin, Đại học Bách khoa Hà Nội.

Vào tháng tư năm 2015, ông Nguyễn Viết Dũng chủ xướng thành lập “Hội Những Người Yêu Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa” và thường xuyên xuất hiện trong quân phục của lực lượng đó.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

Nếu tháng 5 có hoa mùa hạ, thì tháng 10 có ‘hoa mùa thu’. Đó là những cánh hoa thiên nhiên tươi xinh muôn sắc và những kinh Kính Mừng sốt sắng mà mọi Kitô hữu trên khắp thế giới dâng lên người Mẹ quyền uy của mình bốn mùa xuân hạ thu đông; cách đặc biệt, trong tháng Hoa và tháng Mân Côi.

Kính thưa Anh Chị em,

Kinh Mân Côi, lời kinh mời gọi tín hữu chiêm ngắm sự ra đời, sự sống, cái chết, sự phục sinh và cuộc lên trời của Chúa Cứu Thế; cùng sự rợp bóng của Chúa Thánh Thần trong ngày Lễ Ngũ Tuần. Bên cạnh đó, chúng ta chiêm ngắm sự vinh hiển và khổ đau của Mẹ trong các mầu nhiệm của Chúa Giêsu, Con của Mẹ, một người mẹ của ‘một khởi đầu lạ lùng’ trong công trình cứu độ. Lời Chúa hôm nay trình bày hai trong các mầu nhiệm!

Tin Mừng tóm kết mầu nhiệm đầu tiên của Năm Sự Vui, “Thiên thần truyền tin cho Đức Bà chịu thai”; đang khi bài đọc Công Vụ Tông Đồ là phần mở đầu cho câu chuyện của “Chúa Thánh Thần”. Trong biến cố truyền tin, Thiên Chúa quyền năng đã cúi mình trước một thiếu nữ Nazareth để xin cô cộng tác vào công trình cứu độ, Maria được báo cho biết, “Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao sẽ toả bóng trên bà!”. Như một cuộc sáng tạo mới, Gabriel loan báo một ‘Lễ Hiện Xuống’ cho riêng Đức Mẹ. Thánh Thần là tác nhân không thể thiếu vào thời điểm của ‘một khởi đầu lạ lùng’, của ‘một cuộc tạo dựng mới’; cũng như vào buổi đầu Sáng Thế, Thần Khí Chúa đã bay là là trên mặt nước.

Bài đọc Công Vụ Tông Đồ phản ánh một khoảnh khắc khác của một khởi đầu mới, khởi đầu của Giáo Hội. Một lần nữa, vai trò của Chúa Thánh Thần lại được xác định! Và cũng một lần nữa, khoảnh khắc này lại liên quan đến Đức Mẹ. Như vậy, dẫu đã có một ‘Lễ Hiện Xuống’ của riêng mình trong ngày truyền tin, Maria còn có một Lễ Hiện Xuống khác khi Mẹ cùng hiện diện với các tông đồ và cộng đồng cũng tín hữu Giáo Hội sơ khai, hầu về sau, Mẹ có thể xứng danh với các tước hiệu “Nữ Vương Các Thánh Tông Đồ”; và gần đây, “Đức Mẹ Hội Thánh”; cũng như từ xa xưa, “Đức Bà Phù Hộ Các Giáo Hữu!”.

Anh Chị em,

Sống lại những khoảnh khắc của ‘một khởi đầu lạ lùng’ trong ngày lễ Mẹ Mân Côi, Giáo Hội mời gọi bạn và tôi hãy cùng Mẹ, bắt đầu một khởi đầu mới trong cuộc sống mình; một cuộc sống vốn sẽ được biến đổi nhờ ân sủng như Đức Mẹ đã được biến đổi. Vì thế, đọc kinh Mân Côi mỗi ngày, khác nào chúng ta kéo sợi dây yêu thương, sợi dây rút, trút xuống ơn trời. Đó là sợi dây gỡ được mọi nút thắt; sợi dây nối kết trời đất, là vũ khí thiêng liêng, linh dược chữa lành các căn bệnh thời đại. Vậy, hãy bắt đầu đọc kinh Mân Côi trong gia đình, khi đi đường, khi làm việc… Chính khi mấp máy ‘lời kinh của sứ thần’, Chúa Thánh Linh cũng sẽ tác động trên tâm trí chúng ta; Ngài cũng có thể khởi sự ‘một khởi đầu lạ lùng’ dù có thể rất nhỏ bé, trước hết trong mỗi người, mỗi gia đình, mỗi cộng đoàn; và sau đó cả thế giới. Để từ đó, như Đức Mẹ, mọi người có thể cất lên lời đáp ca hôm nay, “Danh Người thật chí thánh chí tôn!”.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Mẹ Maria, sẽ là ‘một khởi đầu lạ lùng’ cho bản thân con khi con biết thanh tẩy chính mình, lánh xa tội lỗi và được biến đổi bởi ân sủng của Chúa Thánh Thần!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

From: KimBang Nguyen

Lê Nguyễn Viết Tùng 

Có một cậu bé bị cụt bàn tay trái đến xin học với một vị võ sư nổi tiếng. Đây là một điều khó khăn đối với một người bị khiếm khuyết nhưng vị võ sư vẫn nhận. Trong suốt thời gian học võ, người thầy chỉ dạy cho cậu học trò chỉ một thế võ duy nhất mà không chỉ dạy thêm gì khác. Cậu học trò cũng lấy làm lạ nhưng không dám hỏi thầy của mình.

Một thời gian sau, hai thầy trò tham gia một cuộc thi tỉ thí võ công. Người học trò gặp một đối thủ rất giỏi võ và bị thua nhiều đòn liên tiếp nhưng người thầy quyết không cho dừng trận đấu. Đến một khoảnh khắc, tận dụng sơ hở của đối phương, cậu học trò tung chiêu võ duy nhất mà cậu đã rèn luyện thuần thục trước đó. Và tất nhiên, đối thủ của cậu đã bị hạ đo ván. Cậu chiến thắng trận đấu.

Trên đường về, cậu mới dám hỏi vị thầy của mình những thắc mắc bấy lâu nay. Vị thầy trả lời: ”Thứ nhất, đó là thế võ khó nhất và con đã được trui rèn cả trăm nghìn lần. Thứ hai, chỉ có một cách để phá thế võ đó là đối phương phải nắm được bàn tay trái của con – nhưng con lại không có bàn tay trái.”

Đôi khi trong cuộc sống, có những khó khăn và khiếm khuyết làm ta chùn bước. Nhưng trong những nghịch cảnh, đó lại là cơ hội cho ta thấy được những khiếm khuyết lại là lợi thế ở mỗi người. Hãy vững tin vào bản thân và kiên trì theo đuổi ước mơ của mình, bạn chắc chắn sẽ thành công. Vì không ai sinh ra đã là hoàn hảo!

VỚI TINH THẦN KHAI PHÓNG, XIN ĐĂNG LẠI NGUYÊN VĂN BÀI VIẾT “MỸ ĐÃ LÀM ĐƯỢC GÌ CHO NHÂN LOẠI” – Facebook TV
(Thay lời muốn nói : Tôi, bạn, chúng ta có thể thích hay không ưa Mỹ nhưng vẫn xài đồ Made in USA! Ok!

*****
Có thể bạn không quan tâm tới nước Mỹ, coi người Mỹ như kẻ thù, thì Mỹ vẫn ảnh hưởng chi phối rất nhiều đến mọi sinh hoạt bình thường của bạn đấy.

Cùng thống kê một vài cái của Mỹ mà người Việt chúng ta hay dùng nhất nhé.

Khi bạn đọc status này có nghĩa là bạn đang dùng một sản phẩm của Mỹ đấy!

Mạng xã hội Facebook được thành lập vào năm 2004, người sáng lập ra mạng này là Mark Zuckerberg, cùng với các sinh viên Đại học Harvard và bạn cùng phòng là Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz, Chris Hughes (tất cả đều là công dân Mỹ). Facebook thuộc sở hữu của Meta Platforms có trụ sở tại Menlo Park, California. Mỹ.

Câu thơ vui của dân mạng nói rằng: “Dân ta phải biết sử ta
Cái gì không biết thì tra Google”; mà Google là một phát minh vĩ đại của Mỹ. Google được thành lập vào năm 1998 bởi Larry Page và Sergey Brin trong khi họ là nghiên cứu sinh đã có bằng tiến sĩ tại Đại học Stanford, California. Mỹ.

Mạng internet bạn đang dùng hiện nay là một phát minh của Mỹ. Internet khởi nguyên từ năm 1960 bởi quân đội Mỹ. Họ giữ kín dùng riêng suốt 20 năm, mãi đến những năm 1980 thì bắt đầu thương mại hóa và 1990 trở đi thì bắt đầu phủ kín toàn cầu.

Mỗi ngày bạn nhận và gửi email cho người khác. Trời ơi… lại đụng tới Mỹ luôn. Email được nghĩ ra từ năm 1971 bởi lập trình viên Ray Tomlinson của Bộ Quốc phòng Mỹ nhằm giúp nhân viên trong cơ quan trao đổi thông qua một mạng lưới liên kết thay cho việc trực tiếp cầm thư từ văn bản “giao tận nơi”.

Đang đi đường mà thấy đèn xanh đèn đỏ là của Mỹ đó. Đây là phát minh được tạo ra vào năm 1912 của người Mỹ nhằm giúp giảm thiểu các vụ tai nạn giao thông cũng như nạn ùn tắc xe cộ.

Nóng quá bật máy lạnh lên cái nào. Chiếc máy điều hòa nhiệt độ đầu tiên được chế tạo bởi kỹ sư người Mỹ Willis H. Carrier vào năm 1902.

Về nhà bật lò vi sóng lên để hâm đồ ăn. Thôi rồi cũng gặp Mỹ!
Năm 1945, kỹ sư Percy Spencer đã chế tạo ra một thiết bị phát cao tần cho radar cho công ty Raytheon, nhằm giúp radar nhạy hơn qua các bước sóng khác nhau. Cuối cùng ông vô tình nhận ra thanh chocolate bị biến dạng và nấu chảy khi được đặt bên trong thứ mà sau này chúng ta gọi là lò vi sóng.

Nếu trên tay của bạn đang dùng iPhone thì cũng là của Mỹ.
Chiếc Smartphone đầu tiên được hãng IBM chế tạo năm 1992 với tên Simon Personal Communicator. Chiếc điện thoại di động cầm tay đầu tiên trên thế giới là chiếc Motorola DynaTAC 800x được chế tạo năm 1983 tại Mỹ. 15 năm sau, iPhone mới ra đời ở Mỹ.

Nếu bạn không dùng iPhone vì nó là của Mỹ mà chuyển qua dùng Samsung của Hàn Quốc… nhưng cách này cũng không thoát Mỹ được vì Samsung phải sử dụng hệ điều hành Android của Mỹ đó.

Android là một hệ điều hành dựa trên nền tảng Linux thiết kế dành cho các thiết bị di động có màn hình cảm ứng như điện thoại thông minh và máy tính bảng. Ban đầu, Android được phát triển bởi Android Inc một công ty của Mỹ với sự hỗ trợ tài chính từ công ty lớn khác của Mỹ là Google và sau này Android Inc được chính Google mua lại vào năm 2005.

Android ra mắt vào năm 2007 cùng với tuyên bố thành lập Liên minh thiết bị cầm tay mở, một hiệp hội gồm các công ty phần cứng, phần mềm, và viễn thông với mục tiêu đẩy mạnh các tiêu chuẩn mở cho các thiết bị di động. Chiếc điện thoại đầu tiên chạy Android được bán vào năm 2008 tại Mỹ.

Các kênh truyền hình và TV màu bạn đang xem là phát minh của người Mỹ à nha. Hệ thống truyền hình màu đầu tiên thiết kế bởi công ty Radio Corporation of America bắt đầu phát sóng ngày 17.12.1953.

Chiếc TV màu đầu tiên cũng được chế tạo bởi hãng này được xuất ra thị trường năm 1954 tại Mỹ.

Bạn giải trí bằng cách xem video nghe nhạc trên nền tảng Youtube cũng là của Mỹ luôn nè… he he

Soạn thảo văn bản bằng Word, Excel, trình chiếu Power Point trong bộ Microsoft Office cũng là của Mỹ đó nha.

Đi đường bị lạc bấm Google Maps lên cũng là đang dùng sản phẩm người của Mỹ luôn!

Các bộ phim, video bạn đang xem đa số đều dùng phần mềm Adobe Premiere của Mỹ để dựng…à nha!

Photoshop để chỉnh sửa ảnh cũng của Mỹ luôn đó nghe.
Bất kể chiếc máy tính bạn dùng nhãn hiệu gì, sản xuất ở đâu thì “bộ não” CPU của nó chỉ có thể là sản phẩm của Intel hoặc AMD, hai hãng điện tử của Mỹ. Nếu không có nó thì bó tay.

Bạn đi máy bay là nhờ phát minh của ngườ Mỹ. Vào năm 1903 hai anh em nhà Wright sống tại Dayton, bang Ohio, Mỹ đã làm thay đổi lịch sử thế giới bằng sự phát minh ra chiếc máy bay đầu tiên.

Đèn điện mà bạn đang thắp là phát minh của ông Thomas Edison một người Mỹ. Chính phát minh này đã mang lại ánh sáng và sự văn minh cho cả thế giới loài người, đồng thời đã khai sinh cho ngành công nghiệp điện của thế giới.

Kể chừng đó thôi… vẫn còn rất nhiều cái của Mỹ nữa…

From: NGOC PHAN & KimBang Nguyen

Continue reading “Trung Tâm nghiên cứu Chính Sách Washington: Chuyện gì sẽ xảy ra nếu Trung Cộng phong tỏa Đài Loan trong tương lai?”

Ba’o Nguoi-viet

September 29, 2023

Hiếu Chân/Người Việt

Đại công ty bất động sản Trung Quốc Evergrande (Trung Quốc Hằng Đại Tập Đoàn) một lần nữa gây rúng động dư luận hôm Thứ Năm, 28 Tháng Chín, khi thông báo chủ tịch công ty, tỷ phú Hứa Gia Âm (Hui Ka Yan), bị cảnh sát giam giữ tại gia đầu tháng này, hai viên quản lý hàng đầu khác bị bắt và cổ phiếu công ty lần thứ hai bị ngừng giao dịch trên thị trường.

Số phận của Hằng Đại đã u ám sau khi xin bảo hộ phá sản tại Hoa Kỳ hồi Tháng Bảy nay dường như đang đi dần tới chỗ sụp đổ hoàn toàn trong bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc đang bắt đầu suy yếu.

Trong gần như cùng thời gian, tại Việt Nam, tập đoàn bất động sản Novaland – một trong vài công ty kinh doanh nhà đất lớn nhất nước – thông báo không trả được tiền lời cho lô trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn hồi Tháng Bảy và giá cổ phiếu của công ty đã giảm khoảng 26% trong tháng này.

Số phận tương đồng của tập đoàn Hằng Đại bên Trung Quốc và Novaland ở Việt Nam có thể là điềm báo ngày cáo chung của một phương thức kinh doanh từng phát triển mạnh mẽ nhờ gắn liền với chính sách công hữu về đất đai ở hai quốc gia “cộng sản anh em.”

Kinh doanh bất động sản ở Việt Nam – bắt chước y hệt Trung Quốc – là sân chơi của các đại gia câu kết với quan chức cao cấp của đảng và chính quyền để làm giàu trên mồ hôi nước mắt của “dân oan.” Nhờ đường lối “đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý,” chính quyền cộng sản từ cấp tỉnh đến trung ương có toàn quyền “thu hồi” đất đai của người dân một cách tùy tiện, nhân danh phục vụ sự phát triển để bồi thường với giá rẻ mạt. Những mảnh đất đó được giao cho các công ty bất động sản “sân sau” xây dựng thành khu thương mại, khu dân cư và bán với giá cao ngất ngưởng. Các công ty này không nhất thiết phải đầu tư vốn liếng mà phần lớn dựa vào nguồn vốn vay của các ngân hàng (cũng do nhà nước sở hữu) hoặc huy động vốn qua việc bán trái phiếu ra công chúng.

Phương thức kinh doanh bất động sản – mà người trong nước gọi mỉa mai là “tay không bắt giặc” – diễn ra rầm rộ trong mấy chục năm qua, nhờ trào lưu chuyển dịch dân cư từ nông thôn lên thành thị, từ các thị xã thị trấn lên các thành phố lớn cùng với đà phát triển công nghiệp sau khi Việt Nam gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO) năm 2006 (Trung Quốc tham gia WTO năm 2001). Bất động sản, cùng với các ngành phụ trợ như sản xuất vật liệu xây dựng, kinh doanh hàng nội thất chiếm đến 25%-30% tổng sản lượng nội địa (GDP) của Việt Nam và Trung Quốc, sử dụng hàng triệu lao động nên luôn được nhà cầm quyền các cấp ưu ái, tạo điều kiện thuận lợi để tăng trưởng.

Cái được của nó là làm thay đổi bộ mặt của các thành phố, dựng lên những khu dân cư cao tầng, tân tiến, nhôm kính lấp loáng và đường phố rộng rãi hơn, tráng lệ hơn. Nhưng cái mất là hàng vạn người nghèo bị đẩy ra khỏi nơi chôn nhau cắt rốn, trở thành “dân oan” đội đơn khiếu nại hàng chục năm, vất vưởng nơi vườn hoa, hè phố. Xây dựng ồ ạt nhưng không có quy chuẩn phù hợp khiến cho môi trường ở các thành phố bị phá hủy trầm trọng, cây xanh bị tận diệt, ngập lụt và kẹt xe trở thành chuyện thường ngày làm cho cuộc sống rất bức bối.

Sau nhiều năm “giải tỏa mặt bằng,” lấp cả ao hồ kênh rạch để phân lô bán nền thì đất đai càng lúc càng khan hiếm, giá nhà đất bị đẩy lên cao chót vót, vượt xa tầm tay của đa số người dân và hậu quả tức thời là nhiều khu nhà không bán được. Nhà đất bị tồn kho biến thành những “khu đô thị ma” cỏ dại mọc đầy trong khi vô số người nghèo không có chỗ ở, đa số công nhân phải chui rúc trong những dãy nhà trọ chật hẹp thiếu thốn các tiện nghi căn bản và dễ trở thành nạn nhân của Bà Hỏa như vụ cháy một chung cư mini ở Hà Nội làm 56 người thiệt mạng mới đây.

Trung Quốc nổi tiếng có những thành phố ma rộng lớn đến nỗi trong một hội nghị mới đây, một cựu quan chức cao cấp của chính phủ Bắc Kinh tiết lộ, số căn chung cư bỏ hoang ở Trung Quốc hiện đủ cung cấp chỗ ở cho khoảng 3 tỷ người, gấp đôi tổng dân số của nước này. Ở Việt Nam, không khó thấy những khu biệt thự bỏ hoang ở ngoại thành Hà Nội và nhiều thành phố khác, kể cả đảo Phú Quốc ở cực Nam đất nước.

Trở lại câu chuyện của Trung Quốc Hằng Đại – tập đoàn bất động sản có giá trị nhất thế giới: Những dấu hiệu sụp đổ của nó đã xuất hiện từ cuối năm 2021 do sản phẩm nhà đất không bán được, không có tiền để trang trải tiền lời và tiền vốn của khoản nợ lên tới 2,390 tỷ nguyên (yuan) (tương đương $310 tỷ), trong đó có $30 tỷ là nợ các nhà đầu tư nước ngoài. Hôm 17 Tháng Tám, tập đoàn Trung Quốc Hằng Đại nộp đơn lên tòa án New York xin phá sản theo Chapter 15, xin bảo vệ tài sản tại Mỹ trong thời gian thương lượng với các chủ nợ.

Hai năm qua, tình hình của Hằng Đại ngày càng tồi tệ khi con số thua lỗ tiếp tục tăng thêm 519.9 tỷ nguyên (tương đương $80 tỷ) và cổ phiếu của tập đoàn bị ngừng giao dịch trong 17 tháng.

Một tập đoàn bất động sản lớn khác của Trung Quốc – đại công ty Bích Quế Viên (Country Garden) – cũng lâm vào tình trạng bi đát khi thua lỗ hơn $7.6 tỷ chỉ trong nửa đầu năm nay, không có khả năng thanh toán khoản nợ hơn $200 tỷ.

Trung Quốc có khoảng 500 công ty bất động sản quy mô nhỏ hơn Hằng Đại và Bích Quế Viên, và tất cả đều đang trong tình trạng bi đát. Theo tính toán của Bloomberg trong bản tin ngày 26 Tháng Chín, các nhà phát triển bất động sản Trung Quốc đang trong tình trạng thiếu tiền thanh toán khoản nợ trị giá 19,000 tỷ nguyên ($2,660 tỷ), tương đương 15% GDP của nước này và có thể đi đến phá sản vào cuối năm nay.

Theo báo The New York Times, cuộc khủng hoảng ngành bất động sản Trung Quốc không chỉ gây đau đớn cho hàng triệu gia đình mà 70% tài sản của họ gắn liền với nhà đất mà còn làm lộ ra một tai họa khác trầm trọng không kém: Khủng hoảng tài chính khi nguồn tiền mà các ngân hàng Trung Quốc, đặc biệt là các “ngân hàng chui” (shadow banks) đổ vào các tập đoàn này có nguy cơ mất trắng. Đến khi ấy, phép lạ kinh tế Trung Quốc có nhiều khả năng sẽ kết thúc.

Nhìn sang Novaland ở Việt Nam chúng ta thấy diễn ra hiện tượng tương tự mà Bloomberg gọi là “tình trạng hỗn loạn trong lĩnh vực bất động sản.”

Hôm Thứ Ba, 29 Tháng Chín, Novaland thông báo công ty không trả được khoản tiền lãi $7.8 triệu cho trái phiếu doanh nghiệp kỳ hạn năm năm trị giá $298.6 triệu phát hành tại Singapore năm 2021 với phân lời 5.25%/năm. Công ty cam kết giải quyết bế tắc với những người nắm giữ trái phiếu ở nước ngoài trên “tinh thần hợp tác, nhằm tìm ra giải pháp tối ưu để bảo vệ lợi ích của các trái chủ,” cụ thể là đề nghị được miễn trả tiền lời trong thời gian hiện nay và tìm cách tổ chức lại khoản nợ cho phù hợp với khả năng tài chính hiện tại của công ty. Một nhóm các trái chủ – nắm giữ khoảng 75% tổng số nợ trái phiếu của Novaland – không đồng ý như vậy và cáo buộc Novaland “câu giờ,” gây tổn hại cho niềm tin và tài sản của họ. Trong bản tin hôm 26 Tháng Chín, hãng Bloomberg cho biết, trái phiếu chuyển đổi bằng đô la Mỹ của Novaland nói trên hiện chỉ được giao dịch ở mức 30 xu (cent) trên mỗi đô la giá trị, nghĩa là đã mất đi 70% so với giá phát hành.

Tháng trước Novaland cũng đã không trả được tiền lãi cho khoản nợ trái phiếu 1,000 tỷ đồng phát hành năm ngoái cho nhà đầu tư trong nước với lãi suất 11.5% và xin khất nợ thêm 17 tháng nữa.

Việt Nam có nhiều công ty bất động sản còn lớn hơn Novaland và tình trạng của chúng cũng không sáng sủa hơn. Do tình trạng số liệu thống kê thiếu thốn và mập mờ, khó biết được khối nợ của các công ty bất động sản Việt Nam là bao nhiêu, từ tiền vay ngân hàng, tiền huy động từ khách mua nhà và tiền thu từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Trang mạng Vietnambiz ngày 8 Tháng Tám cho biết: “Theo số liệu của Ngân Hàng Nhà Nước, dư nợ tín dụng cho lĩnh vực bất động sản tính đến cuối Tháng Năm đạt gần 2.7 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 3.4% so với cuối năm 2022 (2.58 triệu tỷ đồng),” trong đó riêng các công ty bất động sản nợ khoảng 925,796 tỷ đồng ($38 tỷ). Đáng lưu ý là theo tính toán của các chuyên viên tài chính, các công ty bất động sản ở Việt Nam vay nợ nhiều hơn hàng trăm lần so với tiền vốn chủ sở hữu, cho nên khi thị trường biến động theo hướng xấu thì khả năng xảy ra vỡ nợ là rất cao.

Truyền thông quốc tế đã liên tục cảnh báo về tình trạng bi đát của ngành bất động sản Trung Quốc và tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu nhưng ít ai chú ý đến hiện tượng tương tự ở Việt Nam. Tương lai mù mịt của các công ty bất động sản lớn như Hằng Đại, Bích Quế Viên hoặc Novaland không phải là ngẫu nhiên mà là hậu quả của một phương thức kinh doanh bất hợp lý hình thành và được dung dưỡng trong chế độ toàn trị và nền kinh tế tư bản bè phái. [qd]

---

 

Le Tu Ngoc

Năm 1983, trong một dịp về thăm nhà ở California, tôi đang loay hoay sửa lại hệ thống tưới nước cho khu vườn trước nhà, áo quần mặt mày lem luốc như một anh lao công Mỹ chính hiệu; thì một người phụ nữ lạ mặt xuất hiện ngoài cổng, cao tiếng, “Ông Tổng; Ông Tổng”. Đã lâu lắm tôi mới nghe lại danh từ này.

Ngạc nhiên, tôi ra mở cửa mời khách vào nhà. Chị giải thích, “Con là nhân viên cắt thịt của nhà máy Dona Foods ở Biên Hòa ngày xưa. Chắc ông không nhớ?” Tôi lắc đầu. Nhà máy có hơn 3.000 nhân viên, ngoài các cán bộ trong ban quản lý, tôi thực sự không biết ai. Chị đưa ra tấm thẻ ID cũ của công ty, đã bạc màu, nhưng vẫn còn nhận rõ tên Dương Thị Gấm, với tấm hình đen trắng ngày xưa rất quê mùa, có cả tên và chức vụ của anh quản lý trong khu vực sản xuất.

Chị tiếp tục kể, “Sau khi chính quyền tiếp thu, con làm thêm bốn tháng rồi bị cho nghỉ vì nhà máy không đủ nguyên liệu để điều hành. Con lên thành phố làm ô sin cho một gia đình vừa ở ngoài Bắc vô. Sau một năm, ông chủ được thăng chức điều về Hà Nội. Vì con làm việc tốt, ông đem con đi luôn và con ở ngoài đó đến hai năm. Trong thời gian làm thuê, có ông nhân viên ngoại giao người Đức cạnh nhà. Ông ta lớn tuổi, nhưng ngỏ ý muốn cưới con và đem về Đức khi mãn nhiệm. Muốn giúp gia đình nên con đồng ý, dù con chỉ mới 22 tuổi trong khi ông ta đã hơn 60. “Tôi nhìn chị kỹ hơn. Năm 1975, chị mới 19, thì năm nay, có lẽ chị chỉ mới 27, nhưng xem chị già và phong trần nhiều. Chị thuộc loại đàn bà xấu, dưới trung bình, lại thêm đôi chân bị khập khễnh. Có lẽ những bệnh tật, bất hạnh và mặc cảm đã làm chị già trước tuổi?”

“Con theo chồng về Đức được ba năm thì phải bỏ trốn, rồi ly hôn, vì ông này mỗi lần say rượu là đánh đập con tàn nhẫn. Con phải vào nhà thương cả chục lần mỗi năm. Không có tiền bạc hay của cải, làm bồi bàn khổ cực, nên con nghe lời rủ rê của bạn bè chạy qua Mỹ tìm đường sống. Con đến Los Angeles được 6 tháng nay.” Đại khái, chị đang làm nhân viên thoa bóp (masseuse) cho một tiệm trên San Bernadino. Thu nhập cũng tạm đủ sống, nhưng có cơ hội, người chủ muốn sang tiệm, nên chị tìm cách mua lại.

“Con dành dụm được hơn 12 ngàn đô la, nhưng còn thiếu năm ngàn nữa. Nghe tin ông Tổng ở đây, con hy vọng ông giúp cho con số tiền này để con có cơ hội vươn lên”.

Tôi đính chính với chị, tôi đã hết là ông Tổng, hiện nay chỉ là một nhân viên xoàng của một ngân hàng nhỏ ở Wall Street, sống đời trung lưu bình dị như hàng triệu người Mỹ khác. Nhưng may cho chị là hôm ấy, gần ngày Giáng Sinh, tôi thấy rộng lượng và nhất là vừa nhận được tấm chi phiếu khá lớn của ngân hàng cho tiền thưởng cuối năm. Tôi cho chị mượn năm ngàn và thực sự, không nghĩ rằng mình sẽ thấy lại số tiền này, như nhiều trường hợp vẫn luôn xảy ra với bà con bạn bè.

Nhưng chỉ sáu tháng sau, chị lại tìm đến nhà trả lại số tiền năm ngàn và còn muốn đưa thêm ba ngàn tiền lãi. Tôi không có nhà, vợ tôi chỉ nhận lại năm ngàn không lấy lãi và chúng tôi đều đồng ý là số tiến năm ngàn khứ hồi này quả là chuyện thần thoại của Hollywood. Chị còn khoe với vợ tôi là đã mua thêm một tiệm massage khác.

Bẵng đi năm năm, tôi không gặp lại chị và cũng không liên lạc gì. Tình cờ, tôi và bạn bè vào một quán ăn khá sang trọng ở Bolsa (quận Cam) và người chủ tiệm đứng đón tiếp chúng tôi là chị Gấm ngày nào. Chị huyên thuyên câu chuyện, “Làm massage có tiền nhưng nhức đầu với nhân viên, khách hàng và cơ quan công lực, nên con bán hết năm tiệm và quay ra kinh doanh nhà hàng. Ngoài tiệm này, con còn hai tiệm nữa ở khu phố Tàu và khu đại học UCLA.” Chị cũng khác hẳn lúc xưa. Áo quần thời trang bảnh bao, ăn nói lịch thiệp hơn, cư xử đúng như một bà chủ, và chiếc xe Mercedes đời mới đậu ngay cạnh cửa nói lên sự “thành công” của chị.

Sau bữa ăn miễn phí, tôi cũng không liên lạc gì với chị, vì công việc làm ăn của tôi lúc này đem tôi đi khắp thế giới, không mấy khi về lại California. Cho đến năm 1997, khi tôi đi dự một hội thảo và triển lãm về ngành ngân hàng ở Chicago, chị lại xuất hiện. Tôi đang nghiêm túc ngồi trên bàn làm phối hợp viên (moderator), còn chị thì tươi cười chào tôi trong bộ âu phục của một nhân viên cao cấp (executive), với một thẻ bài đeo trên người có tên rất Mỹ là Christina Spencer. Trong bữa ăn chiều sau hội thảo, chị đưa tấm hình chồng chị và đứa con đã lên 3, rồi tiếp tục, “Trong khi kinh doanh, con đi học thêm vào buổi tối và cuối tuần, cuối cùng cũng lấy được mảnh bằng Cử nhân (Bachelor) về Tài chính (Finance). Sau đó con đi làm cho Wells Fargo (ngân hàng lớn ở California), gặp chồng con là Phó Giám Đốc R&D cho Xerox nên đời sống hai đứa cũng tốt đẹp. Chúng con đang sống ở Palo Alto (một khu giàu của Bắc California cạnh đại học Stanford)”. Một nhân công nghèo hèn, thất học với một nhan sắc kém cỏi, lại gặp nhiều gian truân, chị đã lên tới đỉnh sung túc của một xã hội có sự cạnh tranh khắc nghiệt giữa nhiều loại dân tứ xứ. Tôi nhìn lại chị thêm lần nữa, một biểu tượng đáng khâm phục cho ý chí cầu tiến và sự hy sinh vô bờ để đạt đến giấc mộng của mình.

Dĩ nhiên là chị không nói ra, nhưng tôi tin là trong cuộc hành trình 22 năm vừa qua của chị, đã không thiếu những tình huống hiểm nghèo, cay đắng và tuyệt vọng chị phải đối diện. Sức mạnh nội tại nào đã giúp chị vượt qua và bay cao mới thực sự là “cú đấm thép” mà cộng động chúng ta hay bàn luận.

Không thiếu những trường hợp như chị trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại. Rời quê hương với hai bàn tay trắng, thiếu sót mọi kiến thức, kinh nghiệm và quan hệ trên xứ người, những người Việt như chị đã vượt lên mọi rào cản, trở ngại để dành cho mình một chỗ đứng dưới ánh mặt trời (a place in the sun).

Tôi muốn nói với các doanh nhân trẻ và nhỏ của Việt Nam, trong hay ngoài nước, là nếu những con người như chị Gấm đã làm được, chúng ta cũng sẽ làm được.

Điều thú vị nhất là lần ăn tối ở Chicago với chị Gấm, tôi bốc được một lời khuyên trong chiếc bánh may mắn (gọi là fortune cookies mà các nhà hàng Tàu ở Mỹ thường mời khách free. Bánh kèm bên trong một lời bói toán hay một câu nói của doanh nhân). Tôi còn giữ tờ giấy này, “Thua cuộc chỉ là một tình trạng tạm thời. Bỏ cuộc biến nó thành một sự kiện thường trực”. (Being defeated is often a temporary condition. Giving up is what makes it permanent Marlene vos Savant).

Chúng ta không tiên đoán về tương lai, chúng ta đang tạo dựng nó hàng ngày.

Tiến sĩ Alan Phan

(st)

---