LONDON, ngày 24 tháng 5 (Reuters) – Giám đốc một viện khoa học hàng đầu của Nga, bị bắt vì nghi ngờ phản bội cùng với hai chuyên gia công nghệ tên lửa siêu thanh khác, bị buộc tội tiết lộ bí mật cho Trung Quốc, hai người quen thuộc với vụ án nói với Reuters.

Các nguồn tin cho biết Alexander Shiplyuk, người đứng đầu Viện Cơ học lý thuyết và ứng dụng Khristianovich (ITAM) của Siberia, bị nghi ngờ chuyển giao tài liệu mật tại một hội nghị khoa học ở Trung Quốc năm 2017.

Nhà Khoa Học 56 tuổi khẳng định mình vô tội và khẳng định thông tin được đề cập không được phân loại và được cung cấp miễn phí trên mạng, theo những người mà Reuters đã chọn không nêu danh tính để bảo vệ an ninh của họ.

“Anh ấy tin chắc rằng thông tin đó không phải là bí mật và bản thân anh ấy vô tội,” một người trong số họ nói.

Bản chất của các cáo buộc chống lại giám đốc ITAM, người đã bị bắt vào tháng 8 năm ngoái, chưa được báo cáo trước đó. Mối liên hệ với Trung Quốc sẽ khiến Shiplyuk trở thành người mới nhất trong chuỗi các nhà khoa học Nga bị bắt trong những năm gần đây vì cáo buộc tiết lộ bí mật cho Bắc Kinh.

Khi được hỏi về các cáo buộc mà các chuyên gia ITAM phải đối mặt cũng như về các vụ phản quốc trước đây có liên quan đến Trung Quốc, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết các cơ quan an ninh đang theo dõi các trường hợp có thể liên quan đến “sự phản bội tổ quốc”.

“Đây là công việc rất quan trọng,” ông nói thêm. “Nó đang diễn ra liên tục và khó có thể nói ở đây về bất kỳ loại xu hướng nào.”

Dịch vụ bảo mật FSB đã không trả lời ngay lập tức các yêu cầu bình luận.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc, khi được hỏi về những cáo buộc rằng Bắc Kinh đã nhắm mục tiêu các nhà khoa học Nga để có được nghiên cứu nhạy cảm, cho biết quan hệ Trung-Nga dựa trên “không liên kết, không đối đầu và không nhắm mục tiêu của bên thứ ba”.

“Điều này về cơ bản khác với những gì một số liên minh quân sự và tình báo đã ghép lại với nhau dựa trên tâm lý Chiến tranh Lạnh của họ,” nó nói thêm.

Tổng thống Vladimir Putin đã nhiều lần nói rằng Nga dẫn đầu thế giới về tên lửa siêu thanh, loại vũ khí tiên tiến có khả năng mang trọng tải với tốc độ gấp 10 lần tốc độ âm thanh để xuyên thủng hệ thống phòng không.

Các trường hợp ITAM, cũng như các vụ bắt giữ trước đó vì tội phản quốc, cho thấy Moscow cảnh giác về việc mất bất kỳ lợi thế công nghệ nào, kể cả đối với Trung Quốc, một đồng minh mà Moscow ngày càng tin cậy để được hỗ trợ chính trị và thương mại kể từ khi phát động cuộc xâm lược Ukraine 15 tháng trước.

Năm ngoái, chuyên gia laser Dmitry Kolker bị bắt ở Siberia với tội danh phản quốc nhưng qua đời hai ngày sau đó vì bệnh ung thư. Luật sư Alexander Fedulov của ông nói với Reuters tuần trước rằng Kolker bị buộc tội chuyển bí mật cho Trung Quốc, một cáo buộc mà gia đình nhà khoa học bác bỏ.

Alexander Lukanin, một nhà khoa học đến từ thành phố Tomsk của Siberia, đã bị bắt vào năm 2020 vì nghi ngờ chuyển bí mật công nghệ cho Bắc Kinh, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin vào thời điểm đó. Năm ngoái, anh ta bị kết án bảy năm rưỡi tù giam.

Valery Mitko, một nhà khoa học đứng đầu Viện Hàn lâm Khoa học Bắc Cực ở St. Petersburg, cũng bị buộc tội chuyển bí mật vào năm 2020 cho Trung Quốc, nơi ông thường xuyên đến để giảng bài, TASS cho biết vào thời điểm đó. Ông qua đời hai năm sau đó ở tuổi 81 trong khi bị quản thúc tại gia.

‘CÁC TỘI CÁO RẤT NGHIÊM TRỌNG’

Trong bối cảnh chiến tranh ở Ukraine, Quốc hội Nga tháng trước đã bỏ phiếu tăng hình phạt tối đa cho tội phản quốc lên tù chung thân từ 20 năm. Hôm thứ Ba, người đứng đầu ủy ban an ninh của hạ viện Nga đã ủng hộ dự thảo luật siết chặt việc tiếp cận bí mật nhà nước, cho biết 48 người Nga đã bị kết tội phản quốc từ năm 2017 đến năm 2022.

Các vụ án mà Shiplyuk và hai đồng nghiệp ITAM của anh ta – Anatoly Maslov và Valery Zvegintsev – phải đối mặt – là tuyệt mật và sẽ được xét xử kín. Một phiên điều trần về trường hợp của Maslov, người đầu tiên trong số ba người bị bắt vào tháng 6 năm ngoái, sẽ diễn ra tại St Petersburg vào thứ Tư.

Zvegintsev đã bị giam giữ vào tháng trước. Các cuộc điều tra về ba nhà khoa học đã gây chú ý trên toàn thế giới vào tuần trước khi các đồng nghiệp của họ tại ITAM ký một bức thư ngỏ ủng hộ họ, phàn nàn rằng các nhà khoa học không thể thực hiện công việc của họ nếu họ có nguy cơ bị bắt vì viết bài hoặc thuyết trình tại các hội nghị quốc tế .

Bức thư bác bỏ ý kiến ​​cho rằng ba người có thể đã tiết lộ bí mật, nói rằng tất cả các tài liệu mà họ xuất bản hoặc trình bày đã được kiểm tra nghiêm ngặt để đảm bảo chúng không bị phân loại.

Người phát ngôn Điện Kremlin Peskov, khi được các phóng viên hỏi vào tuần trước về bức thư ngỏ, cho biết: “Chúng tôi thực sự đã thấy lời kêu gọi này, nhưng các cơ quan đặc biệt của Nga đang giải quyết vấn đề này. Họ đang làm công việc của mình. Đây là những lời buộc tội rất nghiêm trọng.”

ITAM, đặt tại khuôn viên khoa học Academgorodok gần thành phố Novosibirsk, cho biết trên trang web của mình rằng nó được đăng ký là một phần của tổ hợp công nghiệp-quân sự của Nga.

Tòa nhà chính của Technopark của Novosibirsk Akademgorodok, nơi tham gia phát triển và tạo ra các sản phẩm thí điểm trong các lĩnh vực công nghệ cao: công nghệ thông tin, y sinh, điện tử và chế tạo dụng cụ.

Theo một tài liệu trực tuyến năm 2020 phác thảo công việc của viện, viện đã có các mối liên kết quốc tế rộng rãi bao gồm các mối liên hệ với các công ty, trường đại học và trung tâm nghiên cứu trên khắp thế giới.

Trong số các tổ chức được liệt kê có Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Khí động lực học Trung Quốc (CARDC), trang web của họ có một số bài đăng ca ngợi những đột phá thử nghiệm liên quan đến máy bay chiến đấu và tên lửa siêu thanh.

Trang CARDC nêu tên giám đốc trung tâm là Wang Xunnian.

Theo hai trang web chính thức của chính quyền địa phương Trung Quốc, Wang là một thiếu tướng trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).

Đường hầm thí nghiệm khí động lực học ứng dụng cho vật thể bay siêu bội thanh của CARDC

Trung Quốc đã xây dựng đường hầm gió xung kích điều khiển bằng pít-tông lớn nhất thế giới ở Mianyang, Tứ Xuyên. Cơ sở này có thể mô phỏng các điều kiện bay ở tốc độ 11,5km/giây, hoặc hơn 33 lần tốc độ âm thanh cho các chương trình vũ trụ và nghiên cứu vũ khí siêu thanh. Ảnh: Viện Khí động học Hypervelocity, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Khí động học Trung Quốc

Một đánh giá của Reuters về các bài báo học thuật Trung Quốc công khai cho thấy các nhà nghiên cứu của trung tâm (ITAM Nga) trong những năm gần đây đã đồng tác giả hàng chục bài báo với các đồng nghiệp làm việc trong các viện do PLA trực tiếp điều hành.

‘SỐC VÀ KINH HOÀNG’

Reuters đã phỏng vấn hai nhà khoa học Mỹ, một người biết Maslov và người kia Shiplyuk. Họ nói rằng người Nga là những học giả trung thực, mặc dù lĩnh vực nghiên cứu của họ rất nhạy cảm vì các ứng dụng quân sự của nó.

Stuart Laurence, giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Maryland, cho biết ông đã gặp Shiplyuk hai lần, bao gồm tại một hội nghị ở Tours, Pháp vào năm 2012, nơi nhà khoa học Nga trình bày một bài báo với Maslov.

Laurence, người trao đổi email lần cuối với Shiplyuk vào tháng 1 năm 2021, cho biết: “Tôi đã bị sốc và kinh hoàng khi thấy anh ấy bị bắt. “Anh ấy rất được kính trọng trong lĩnh vực của mình.”

George Nacouzi, kỹ sư hàng không vũ trụ cao cấp tại RAND Corp, cho biết Trung Quốc “đã bắt kịp” Mỹ và Nga trong vài năm qua về công nghệ siêu thanh.

Ông nhấn mạnh rằng ba người Nga bị bắt chỉ tham gia vào một phần của công việc cần thiết để chế tạo tên lửa siêu thanh, một quy trình bao gồm việc tích hợp các cảm biến, hệ thống định vị và động cơ đẩy.

“Đó là một con đường dài. Chỉ thực hiện nghiên cứu cơ bản không mang lại cho bạn một tên lửa”, Nacouzi nói.

NAIROBI, ngày 24 tháng 5 (Reuters) – Các tin tặc Trung Quốc đã nhắm mục tiêu vào chính phủ Kenya trong một loạt các vụ xâm nhập kỹ thuật số kéo dài nhiều năm nhằm vào các bộ chủ chốt và các tổ chức nhà nước, theo ba nguồn tin, báo cáo nghiên cứu an ninh mạng và phân tích dữ liệu kỹ thuật của chính Reuters liên quan đến vụ việc. hack.

Hai trong số các nguồn tin đánh giá các vụ hack nhằm mục đích, ít nhất là một phần, để lấy thông tin về khoản nợ của quốc gia Đông Phi với Bắc Kinh: Kenya là một liên kết chiến lược trong Sáng kiến ​​​​Vành đai và Con đường – kế hoạch của Chủ tịch Tập Cận Bình về cơ sở hạ tầng toàn cầu mạng.

Theo The New York Times , một công ty điều tra máy tính của Mỹ đã theo dõi một nhóm không gian mạng Trung Quốc . Công ty Mandiant đã kết luận rằng nhóm tin tặc này thực chất là một đơn vị quân đội Trung Quốc, với Mã số chỉ định đơn vị quân đội (MUCD) 61398.

Một báo cáo nghiên cứu vào tháng 7 năm 2021 do một nhà thầu quốc phòng viết cho khách hàng tư nhân cho biết: “Có thể xảy ra các thỏa hiệp khác do yêu cầu hiểu rõ các chiến lược trả nợ sắp tới trở nên cần thiết”.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ “không biết” về bất kỳ vụ hack nào như vậy, trong khi đại sứ quán Trung Quốc tại Anh gọi những cáo buộc là “vô căn cứ”, đồng thời nói thêm rằng Bắc Kinh phản đối và chống lại “các cuộc tấn công mạng và trộm cắp dưới mọi hình thức”.

Ảnh hưởng của Trung Quốc ở châu Phi đã tăng lên nhanh chóng trong hai thập kỷ qua. Tuy nhiên, giống như một số quốc gia châu Phi, tài chính của Kenya đang gặp khó khăn do chi phí trả nợ nước ngoài ngày càng tăng – phần lớn là nợ Trung Quốc.

Hai trong số các nguồn tin cho biết chiến dịch tấn công mạng chứng tỏ Trung Quốc sẵn sàng tận dụng khả năng gián điệp của mình để giám sát và bảo vệ các lợi ích kinh tế và chiến lược ở nước ngoài.

Theo một nhà phân tích tình báo trong khu vực, các vụ tấn công là một chiến dịch kéo dài ba năm nhằm vào tám bộ và cơ quan chính phủ của Kenya, bao gồm cả văn phòng tổng thống. Nhà phân tích này cũng chia sẻ với Reuters các tài liệu nghiên cứu bao gồm lịch trình của các cuộc tấn công, mục tiêu và cung cấp một số dữ liệu kỹ thuật liên quan đến việc xâm phạm máy chủ được sử dụng riêng bởi cơ quan gián điệp chính của Kenya.

Một chuyên gia an ninh mạng người Kenya đã mô tả hoạt động hack tương tự nhằm vào bộ ngoại giao và bộ tài chính. Cả ba nguồn tin đều yêu cầu không được nêu tên do tính chất nhạy cảm của công việc của họ.

Văn phòng tổng thống Kenya cho biết: “Cáo buộc của bạn về các nỗ lực xâm nhập của các thực thể Chính phủ Trung Quốc không phải là duy nhất”, đồng thời cho biết thêm chính phủ đã bị nhắm mục tiêu bởi “các nỗ lực xâm nhập thường xuyên” từ các tin tặc Trung Quốc, Mỹ và châu Âu.

“Theo như chúng tôi được biết, không có nỗ lực nào thành công,” họ nói.

Họ không cung cấp thêm chi tiết cũng như không trả lời các câu hỏi tiếp theo.

Người phát ngôn của Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh cho biết Trung Quốc phản đối “các động thái vô trách nhiệm sử dụng các chủ đề như an ninh mạng để gây bất hòa trong quan hệ giữa Trung Quốc và các nước đang phát triển khác”.

Người phát ngôn nói thêm: “Trung Quốc rất coi trọng vấn đề nợ của châu Phi và làm việc tích cực để giúp châu Phi đối phó với vấn đề này”.

CÁC MẸO (của Trung Quốc)

Từ năm 2000 đến năm 2020, Trung Quốc đã cam kết cho các nước châu Phi vay gần 160 tỷ USD, theo một cơ sở dữ liệu toàn diện về các khoản cho vay của Trung Quốc do Đại học Boston tổ chức, phần lớn là cho các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn.

Kenya đã sử dụng hơn 9 tỷ đô la tiền vay của Trung Quốc để tài trợ cho nỗ lực xây dựng hoặc nâng cấp đường sắt, cảng và đường cao tốc.

Bắc Kinh đã trở thành chủ nợ song phương lớn nhất của đất nước và có được chỗ đứng vững chắc tại thị trường tiêu dùng quan trọng nhất ở Đông Phi và là trung tâm hậu cần quan trọng trên bờ biển Ấn Độ Dương của châu Phi.

Tuy nhiên, vào cuối năm 2019, khi chuyên gia an ninh mạng người Kenya nói với Reuters rằng ông được chính quyền Kenya cử đến để đánh giá một vụ hack mạng lưới toàn chính phủ, hoạt động cho vay của Trung Quốc đã cạn kiệt. Và căng thẳng tài chính của Kenya đã được hiển thị.

Vi phạm được chuyên gia an ninh mạng người Kenya xem xét và quy cho Trung Quốc bắt đầu bằng một cuộc tấn công “spearphishing” vào cuối năm đó, khi một nhân viên chính phủ Kenya vô tình tải xuống một tài liệu bị nhiễm mã độc, cho phép tin tặc xâm nhập vào mạng và truy cập vào các cơ quan khác.

Chuyên gia an ninh mạng người Kenya cho biết: “Rất nhiều tài liệu từ Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính đã bị đánh cắp. Các cuộc tấn công dường như tập trung vào tình hình nợ nần”.

Việc Trung Quốc có một đội quân tin tặc không có gì đáng ngạc nhiên ; thay vào đó, việc Trung Quốc chấp nhận thực tế này là điều gây sốc.  Ấn bản mới nhất của tạp chí có uy tín ở TQ mang tên “Khoa học Chiến lược Quân sự”,  đã viết về đội quân tác chiến mạng của Trung Quốc.

Hình minh họa của Keditim.net

Một nguồn tin khác – nhà phân tích tình báo làm việc trong khu vực – cho biết tin tặc Trung Quốc đã thực hiện một chiến dịch sâu rộng chống lại Kenya bắt đầu vào cuối năm 2019 và tiếp tục cho đến ít nhất là năm 2022.

Theo các tài liệu do nhà phân tích cung cấp, các gián điệp mạng Trung Quốc đã khiến văn phòng của tổng thống Kenya, các bộ quốc phòng, thông tin, y tế, đất đai và nội vụ, trung tâm chống khủng bố và các tổ chức khác của nước này phải chịu hoạt động tấn công liên tục và kéo dài.

Các cơ quan chính phủ bị ảnh hưởng đã không trả lời yêu cầu bình luận, từ chối phỏng vấn hoặc không thể liên lạc được.

Đến năm 2021, sự suy thoái kinh tế toàn cầu do đại dịch COVID-19 đã góp phần đẩy một bên vay lớn của Trung Quốc – Zambia – vỡ nợ nước ngoài. Kenya quản lý để đảm bảo một lệnh cấm trả nợ tạm thời từ Trung Quốc.

Vào đầu tháng 7 năm 2021, báo cáo nghiên cứu an ninh mạng do nhà phân tích tình báo trong khu vực chia sẻ đã nêu chi tiết cách tin tặc truy cập bí mật vào máy chủ email do Cơ quan Tình báo Quốc gia Kenya (NIS) sử dụng.

Reuters đã có thể xác nhận rằng địa chỉ IP của nạn nhân thuộc về NIS. Vụ việc cũng được đề cập trong một báo cáo từ nhà thầu quốc phòng tư nhân được Reuters xem xét.

Reuters không thể xác định thông tin nào đã được lấy trong các vụ hack hoặc xác định một cách thuyết phục động cơ của các cuộc tấn công. Nhưng báo cáo của nhà thầu quốc phòng cho biết vi phạm NIS có thể nhằm mục đích thu thập thông tin về cách Kenya lên kế hoạch quản lý các khoản thanh toán nợ của mình.

“Kenya hiện đang cảm thấy áp lực của những gánh nặng nợ này… vì nhiều dự án được tài trợ bởi các khoản vay của Trung Quốc vẫn chưa tạo ra đủ thu nhập để tự chi trả,” báo cáo nêu rõ.

Một đánh giá của Reuters về nhật ký internet mô tả hoạt động gián điệp kỹ thuật số của Trung Quốc cho thấy một máy chủ do tin tặc Trung Quốc kiểm soát cũng đã truy cập vào dịch vụ webmail được chia sẻ của chính phủ Kenya gần đây hơn từ tháng 12 năm 2022 cho đến tháng 2 năm nay.

Các quan chức Trung Quốc từ chối bình luận về vi phạm gần đây và chính quyền Kenya đã không trả lời câu hỏi về nó.

Nhóm hack tên ‘Ngoại giao cửa sau – Backdoor Diplomacy’

Nhà thầu quốc phòng, chỉ ra các công cụ và kỹ thuật giống hệt nhau được sử dụng trong các chiến dịch hack khác, đã xác định một nhóm hack có liên kết với nhà nước Trung Quốc đã thực hiện cuộc tấn công vào cơ quan tình báo của Kenya.

Nhóm này được gọi là “Ngoại giao cửa sau” trong cộng đồng nghiên cứu an ninh mạng, vì thành tích cố gắng đạt được các mục tiêu trong chiến lược ngoại giao của Trung Quốc.

Theo công ty an ninh mạng ESET có trụ sở tại Slovakia, BackdoorDiplomacy tái sử dụng phần mềm độc hại chống lại các nạn nhân để giành quyền truy cập vào mạng của họ, giúp theo dõi các hoạt động của họ.

Được Reuters cung cấp địa chỉ IP của các tin tặc NIS, Palo Alto Networks, một công ty an ninh mạng của Hoa Kỳ chuyên theo dõi các hoạt động của BackdoorDiplomacy, đã xác nhận rằng nó thuộc về nhóm này, đồng thời cho biết thêm rằng phân tích trước đây của họ cho thấy nhóm này được nhà nước Trung Quốc tài trợ.

Các nhà nghiên cứu an ninh mạng đã ghi nhận các vụ hack BackdoorDiplomacy nhắm vào các chính phủ và tổ chức ở một số quốc gia ở Châu Á và Châu Âu.

Báo cáo của nhà thầu quốc phòng cho biết các cuộc xâm nhập vào Trung Đông và Châu Phi dường như ít phổ biến hơn, khiến trọng tâm và quy mô của các hoạt động tấn công mạng ở Kenya trở nên đặc biệt đáng chú ý.

“Góc độ này rõ ràng là một ưu tiên của nhóm.”

Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh bác bỏ mọi liên quan đến vụ hack vào nước Kenya và không trực tiếp trả lời các câu hỏi về mối quan hệ của chính phủ với Backdoor Ngoại giao.

Người phát ngôn cho biết: “Trung Quốc là nạn nhân chính của các vụ tấn công và đánh cắp mạng và là quốc gia bảo vệ an ninh mạng trung thành.”