LÝ QUANG DIỆU…
Lee Kuan Yew (Lý Quang Diệu) biến đảo cá đầm lầy thành nền kinh tế thứ nhất ASEAN trong 31 năm
Lee Kuan Yew (李光耀, 1923-2015) sinh ngày 16/9/1923 tại Singapore, gia đình gốc Khách Gia (Hakka) từ tỉnh Quảng Đông Trung Quốc. Cha là người buôn bán nhỏ, gia đình thường xuyên thiếu tiền.
Lee học Raffles Institution xuất sắc, nhận học bổng Cambridge học Luật năm 1946 sau Thế Chiến II. Tốt nghiệp double first class honours danh hiệu cao nhất Cambridge.
### Singapore trước Lee đảo cá đầm lầy
1959, khi Lee 35 tuổi nhận chức Thủ tướng đầu tiên của Singapore dưới quyền tự trị Anh:
* Singapore là thuộc địa Anh với 1.6 triệu dân, chia 4 dân tộc thù ghét nhau (Hoa, Mã, Ấn, Anh)
* Diện tích chỉ 581 km² không tài nguyên, không nông sản, không ngay cả nước uống (phải mua từ Malaysia)
* Tỉ lệ thất nghiệp 20%, GDP đầu người 400 USD/năm (gần Việt Nam thời đó)
* 80% dân sống trong nhà ổ chuột ven sông
* Nội chiến giữa các nhóm Cộng sản và phe ủng hộ Anh
### 1965 bị “đuổi” khỏi Liên bang Mã Lai
Năm 1963, Singapore gia nhập Liên bang Mã Lai với hy vọng kinh tế. Nhưng Thủ tướng Tunku Abdul Rahman không chịu nổi:
* Kinh tế Singapore (đa số người Hoa) vượt kinh tế Mã Lai (đa số Hồi giáo)
* Lee Kuan Yew công khai phê bình chính sách đặc quyền cho người Mã
9/8/1965, Tunku ra đơn phương quyết định: tống Singapore ra khỏi Liên bang. Singapore trở thành QUỐC GIA ĐỘC LẬP không tự nguyện.
Lee Kuan Yew ra TV truyền hình quốc gia, khóc trên TV lần duy nhất trong đời:
> “Đối với tôi, đây là khoảnh khắc đau khổ. Cả đời tôi tin tưởng việc Mã Lai và Singapore là một… Bây giờ chúng ta phải đi một mình.”
Singapore một mình, không quân đội, không nước, không tài nguyên. Cả thế giới dự đoán: trong 5 năm sẽ rơi vào tay Cộng sản hoặc bị Indonesia/Malaysia nuốt.
### 31 năm cải cách thần kỳ
1959-1990, Lee làm Thủ tướng 31 NĂM liên tục kỷ lục dài nhất của một thủ tướng dân chủ trong thời hiện đại.
Chiến lược “First-World Oasis”:
- Chống tham nhũng tuyệt đối: Lee thành lập CPIB (Cơ quan Điều tra Tham nhũng) năm 1952, không chừa ai. Ông xử bộ trưởng Bộ Phát triển nội thành Wee Toon Boon đi tù 4 năm vì nhận quà bằng nhà. Singapore từ tham nhũng cao nhất ASEAN trở thành #5 trong sạch nhất thế giới (2024).
- Nhà ở công cộng: chương trình HDB (Housing Development Board) xây căn hộ giá rẻ cho dân nghèo. 80% dân Singapore ngày nay sống trong HDB, sở hữu nhà.
- Tiếng Anh là ngôn ngữ chính: vượt qua phản đối từ phe người Hoa, Lee áp đặt tiếng Anh làm ngôn ngữ giáo dục. Ông tin: tiếng Anh là chìa khóa vào kinh tế toàn cầu.
- Mời các tập đoàn đa quốc gia: Singapore giảm thuế + xây khu công nghiệp Jurong + đảm bảo không đình công. Texas Instruments, Hewlett-Packard, ExxonMobil đặt trụ sở khu vực ở Singapore.
- Cảnh sát dùng roi mây: hình phạt thân thể nghiêm khắc cho tội nhỏ vẽ bậy xử 3 roi + tù. Singapore an toàn nhất thế giới.
### Kết quả 1990 “From Third World to First”
Khi Lee từ chức năm 1990 (vẫn giữ chức Bộ trưởng Cao cấp đến 2011):
* GDP đầu người: 400 USD → 12.000 USD (tăng 30 lần)
* Hiện 2024: GDP đầu người 84.000 USD/năm #7 thế giới, vượt Mỹ
* Sân bay Changi xếp hạng #1 thế giới mỗi năm (Skytrax)
* Cảng Singapore = cảng container lớn thứ 2 thế giới
* Tuổi thọ trung bình: 84 tuổi (cao thứ 4 thế giới)
H
* 0 người vô gia cư chính thức
Cuốn sách của ông “From Third World to First” (2000) bán hàng triệu bản, trở thành sách giáo khoa cho lãnh đạo Đông Nam Á.
### Lee Kuan Yew nói về Việt Nam
Ông nhiều lần khen ngợi và phê bình Việt Nam. Năm 2007: “Việt Nam có tiềm năng lớn. Nhưng tham nhũng + bộ máy chậm chạp đang cản trở. Nếu Việt Nam giải quyết được, sẽ vượt Singapore trong 1 thế hệ.”
### Cái ch*t
23/3/2015, Lee Kuan Yew qua đời ở 91 tuổi vì viêm phổi. 1.4 triệu người Singapore đứng đường viếng tang lễ 40% dân số.
Tang lễ Tổng thống Mỹ Obama đến viếng. Trên thế giới, ông được coi là kiến trúc sư của một quốc gia mà Henry Kissinger viết: “Không ai khác trong thế kỷ 20 đã tạo ra một quốc gia từ con số không như Lee Kuan Yew.”
Singapore đảo nhỏ không tài nguyên giờ là gia đình của 6 triệu người giàu, vì 1 người đàn ông tin rằng không có lý do gì để chấp nhận thua kém.
HALAB CREATIVE
