Ukraine giúp thế giới thức tỉnh (VOA)

31/03/2022

• Ngô Nhân Dụng

Quang cảnh đổ nát ở Kyiv.

 Dân tộc Việt Nam đã phải chiến đấu một mình chống lại những đoàn quân xâm lược nhà Tống, nhà Nguyên, nhà Minh, nhà Thanh. Dân Ukraine đang được loài người kính trọng và ý thức bổn phận phải tiếp sức.

Cuộc chiến Ukraine đã kéo dài gần bằng thời gian quân Thanh đánh Việt Nam năm Kỷ Dậu. Quân Thanh chiếm được Thăng Long; còn quân Nga bao vây thủ đô Kyiv cả tháng trời, mới tuyên bố sẽ rút đi. Vladimir Putin sẽ thất bại như Càn Long thời trước. Sẽ không có cảnh quan quân nhà Thanh tháo chạy “sập cầu trôi đầy sông” nhưng hình ảnh một đoàn quân xa Nga với thiết giáp cùng đại pháo tắc nghẽn trên quãng đường dài 60 cây số suốt bốn ngày sẽ ghi mãi trong lịch sử. Với 40,000 binh sĩ bị loại khỏi vòng chiến, 15,000 lính tử trận, trong đó có bảy tướng lãnh, quân Nga cũng thiệt hại nặng như quân Thanh năm 1789.

Tổng thống Volodymyr Zelensky nói với báo Economist, “Bọn xâm lược không bận tâm đến những binh sĩ tử trận; đó là điều tôi không hiểu nổi. [Vladimir Putin] đẩy đám lính ra trận như ném củi gỗ vào trong lò đầu máy xe lửa. Xác chết bỏ mặc trên đường phố không lo chôn cất.”

Zelensky ca ngợi quân đội Ukraine ở thành phố Mariupol, “sau 31 ngày bị vây hãm và pháo kích, họ vẫn tiếp tục chiến đấu. Không phải vì họ được lệnh của Ông Zelensky mà vì họ ở lại để chôn cất các đồng đội tử trận và cứu những người bị thương…” Ông kết luận, “Đó là điều căn bản cho thấy hai phía trong cuộc chiến nhìn thế giới khác biệt với nhau thế nào.”

Cuộc chiến Ukraine, cuối cùng, là cuộc chiến giữa hai cách nhìn thế giới. Một bên tôn trọng giá trị của con người. Bên kia coi dân và lính như những dụng cụ vô hồn để đạt tham vọng quyền lực. Một bên chọn tự do dân chủ. Bên kia chuyên chế độc tài. Một bên thiện, một bên ác. Dân Ukraine đang làm gương cho nhân loại cùng thấy: Chúng ta phải sống thế nào cho xứng đáng làm người?

Báo Economist kể chuyện anh Sasha, một người dân thủ đô Kyiv. Ngày quân Nga bắt đầu tấn công, anh nghe tiếng đại pháo nã vào phi trường Hostomel. Sasha lái xe đưa vợ và hai con ra khỏi thành phố, đi về phía biên giới. Vợ con chạy qua Ba Lan rồi, anh lái xe trở về Kyiv để chiến đấu. “Nếu tôi không quay về,” Sasha nói, “Tôi sẽ không bao giờ dám nhìn thẳng vào mặt các con tôi nữa.”

Loài người khắp nơi nức lòng chứng kiến những hình ảnh dũng cảm của dân Ukraine qua các mạng xã hội. Những thường dân Ukraine phất lá quốc kỳ leo lên trên các xe thiết giáp Nga. Hình ảnh dân Ukraine chơi nhạc giữa cuộc chiến tranh đáng nhớ nhất. Những giai điệu cất lên vừa có vẻ hư ảo, vừa bày tỏ chí bất khuất, vừa bình dị vừa ngạo nghễ.

Nhật báo The Washington Post tả cảnh một em bé gái đứng trong hầm tránh bom, hát bài “Let It Go” trong một phim của hãng Disney. Một nhạc sĩ hồ cầm (cello) ngồi trình tấu giữa các ngôi nhà đổ nát. Cả một ban nhạc mặc đồ lính trận cùng trình diễn với ca sĩ Ed Sheeran. Ở thành phố Kharkiv đã bị quân Nga bủa vây hàng tháng, video chiếu hình một ông mặc cái áo trùm đầu đứng hát trong ga xe điện ngầm. Những người tị nạn trong hầm trú ẩn đứng nghe rồi lần lượt hát theo, giống như trong một giáo đường.

Nhạc sĩ Sviatoslav Vakarchuk, biệt hiệu Slava, dẫn đầu ban nhạc Okean Elzy (Đại Dương Elza), là ban nhạc “Rock” nổi tiếng nhất nước. Ông đã đậu PhD về Vật lý học Lý thuyết, đã học thêm ở các Đại học Mỹ như Stanford và Yale, hai lần làm đại biểu quốc hội nhưng giã từ chính trị. Vakarchuk đang vào các bệnh viện hát cho thương binh nghe; hát trong các nơi tụ họp người tị nạn nghe, từ Kharkiv tới Lviv.

Thành phố hải cảng Odessa đã bị quân Nga tấn công ngay từ đầu, trên bộ và từ ngoài biển. Ban đồng ca đại nhạc kịch Odessa đứng ngoài trời hát opera của Verdi.

Đài BBC thuật lời Olexandr Proletarskyi, một nhà phê bình sân khấu ở Odessa: “Âm nhạc là đời sống. Khi không còn âm nhạc nữa, cái gì cũng có thể xảy ra. Âm nhạc là một phương pháp bảo vệ cái tâm mình. Tại thành phố bên bờ Hắc Hải này, các quán trên bờ biển, các tiệm ăn có hòa nhạc, các tiệm làm móng tay vẫn mở cửa, chứng tỏ người dân tự tin họ sẽ thắng.

Alexander Hodosevich, một tay trống trong ban nhạc ở quán “More Music club” nói: “Tôi thấy thành phố đang sống lại. Người ta đã bớt sợ. Dân chúng tin quân đội sẽ bảo vệ họ, họ cảm thấy bình an. Tôi không tin quân Nga có thể thắng.” Quán nhạc More Music mới mở cửa trở lại, trình diễn nhạc sống mỗi buổi chiều cho khách nghe trước giờ giới nghiêm phải về nhà. Người dân tin tưởng vì trong lịch sử nhiều đế quốc đã muốn đánh chiếm Odessa nhưng đều thất bại.

Odessa có một địa đạo dài 2,500 cây số, đào trong hai lần đại chiến thế giới thế kỷ trước, bây giờ lại được quét dọn để làm “hầm trú ẩn” tránh bom và pháo kích. Những tấm nệm, thực phẩm khô, chất đống trong những góc hầm tối tăm. Ông Maxim Baranestski, nhà sử học 46 tuổi, nhìn ra những chữ viết trên tường của dân tị nạn từ thời 1940. Ông chiếu đèn pin lên mặt tường đá cho thấy khẩu hiệu ‘Diệt Phát xít’ cho phóng viên BBC đọc.”

Cuối cùng, Thiện sẽ thắng Ác. Dân Ukraine đang chiến đấu cho cả loài người. Ông Andriy Yermak, một người bạn đang làm chánh văn phòng của Tổng thống Zelensky nói với báo Economist, “Ukraine cần đứng vững và tồn tại. Nếu không, Putin sẽ không bao giờ ngừng.”

Tới giờ Putin vẫn chưa ngừng. Cuộc chiến còn tiếp tục. Quân Nga có thể phá nát các thành phố của Ukraine ở hai tỉnh phía Đông trong vùng Donbas, làm áp lực khi mặc cả chính sách ngoại giao của Ukraine đối với Âu châu và NATO trong tương lai.

Putin có thể chọn giải pháp ngưng bắn nhưng không rút quân, Ukraine sẽ bị chia cắt như Moldova và Georgia. Moldova đã mất Transnistria, Georgia mất Ossetia và Abkhazia, cả ba vùng “ly khai” đều còn quân Nga chiếm đóng. Ngày 30 tháng Ba, Anatoly Bibilov, tổng thống nước “Cộng Hòa Ossetia” tuyên bố sẽ bắt đầu các thủ tục để gia nhập Liên bang Nga. Putin có thể sẽ tổ chức trưng cầu dân ý gian lận, cho vùng này gia nhập Liên bang Nga. Vladimir Putin có thể tuyên bố với dân chúng rằng Nga đã thắng lớn! Nhưng sau đó sẽ phải gánh chịu việc tái thiết và cai trị vùng Donbas, kinh tế Nga khó lòng chịu đựng nổi. Và dân Ukraine sẽ không để yên cho ông Putin ca khúc khải hoàn.

Tổng thống Volodymir Zelensky chắc chưa hề đọc lịch sử Việt Nam, nhưng đã hành động giống như Trần Nhân Tôn, Lê Thái Tổ và Quang Trung. Sau khi đã đánh bại các đoàn quân xâm lược, cả ba vị vua Việt Nam đều “dâng biểu cầu hòa.” Như Nguyễn Trãi giải thích trong Bình Ngô Đại Cáo: “Ta muốn toàn quân là cốt, cả nước nghỉ ngơi.”

Suốt một tháng qua, ông Zelensky cũng luôn luôn cầu hòa, cho dân đỡ khổ. Ông đã nói với một nhà báo Nga: “Tôi hiểu không thể đánh cho quân Nga phải rút hết khỏi vùng Donbas.” Zelensky còn nói, “Đất đai quan trọng thật, nhưng cũng chỉ là đất đai thôi,” theo báo Economist.

Nhưng trước đó, Zelensky từng tuyên bố không chấp nhận để mất một mảnh đất nào của Ukraine. Bây giờ nếu ông muốn nhượng bộ thì dân chúng và quân đội sẽ phản đối. Quân đội và dân Ukraine đã chứng tỏ tinh thần dũng cảm và khả năng chiến đấu của họ. Sau một tháng cầm cự, được viện trợ thêm nhiều vũ khí mới, họ sẽ tiếp tục bền bỉ tấn công những đám quân Nga còn đóng lại, không bao giờ để yên. Hiện nay khối NATO và Mỹ chỉ giúp các vũ khí phòng ngự, nhưng trong tương lai các nước cộng sản Đông Âu cũ có thể gửi thêm các hỏa tiễn, thiết giáp và phi cơ chiến đấu do Nga sản xuất mà quân Ukraine quen sử dụng.

Dù Putin theo đường nào trong ba giải pháp trên, Zelensky cũng sẽ tiếp tục yêu cầu các nước tự do dân chủ phong toả kinh tế Nga – cho đến khi Putin rút hết quân về. Chính phủ Anh mới lập lại điều kiện đó: “Chỉ ngưng cấm vận khi Nga rút hết quân khỏi Ukraine.” Mỹ và các nước NATO cũng vậy; sẽ được các nước khác ủng hộ, từ Nhật Bản, Australia, đến Thụy Sĩ, Singapore.

Dân Nga đã bắt đầu thấm đòn cấm vận. Các ngân hàng thiếu ngoại tệ, các công ty ngoại quốc bỏ đi, hàng nhập cảng cạn dần, giá sinh hoạt tăng 15% và còn tăng mãi. Công ty nghiên cứu thị trường S&P tiên đoán trong năm nay kinh tế Nga sẽ sụt giảm 22%.

Trước đây thế giới đã đứng ngoài, để yên cho Putin đánh, chiếm đất đai của Georgia, Moldova từ năm 2008. Sau đó năm 2014 cũng chỉ trừng phạt nhẹ nhàng khi Putin chiếm Crimea của Ukraine. Thái độ “cháy nhà hàng xóm bình chân như vại” này chỉ khiến Putin nuôi thêm tham vọng phiêu lưu, bành trướng. Bây giờ Mỹ, các nước Âu châu nhất là Ba Lan, Tiệp, Slovakia, Hungary, các nước Á châu như Nhật Bản, Australia, chắc đồng ý phải duy trì áp lực.

Dân tộc Việt Nam đã phải chiến đấu một mình chống lại những đoàn quân xâm lược nhà Tống, nhà Nguyên, nhà Minh, nhà Thanh. Dân Ukraine đang được loài người kính trọng và ý thức bổn phận phải tiếp sức. Họ đang chịu thống khổ, nhưng đứng vững không khuỵu chân nên khiến loài người cùng thức tỉnh. Cần bảo vệ chủ quyền và lãnh thổ toàn vẹn của Ukraine để xác định lại quy tắc: Không một nước nào được đánh, chiếm, chia cắt đất đai của một nước nào khác.

_{Tìm thấy nhiều xác chết thường dân tại các thị trấn Ukraine chiếm lại từ quân Nga}

_03/04/2022

• _Reuters

_{Binh sĩ Ukraine kiểm tra thi thể của những thường dân ở vùng ngoại ô Kyiv do quân Nga chiếm đóng trước đó xem có bị gài mìn không, ngày 2 tháng 4 năm 2022.}

_{Trong lúc Ukraine cho biết các lực lượng của họ đã chiếm lại tất cả các khu vực xung quanh Kyiv, thị trưởng của một thị trấn được giải phóng nói 300 cư dân đã bị giết chết trong cuộc chiếm đóng kéo dài một tháng của quân Nga, và các nạn nhân được nhìn thấy trong một ngôi mộ tập thể và nhiều xác chết vẫn nằm trên đường phố.}

_{Các giới chức Ukraine cho biết hôm thứ Bảy 2/4 rằng quân đội của họ đã chiếm lại hơn 30 thị trấn và làng mạc xung quanh Kyiv, và tuyên bố kiểm soát hoàn toàn khu vực thủ đô lần đầu tiên kể từ khi Nga xua quân xâm lược Ukraine vào ngày 24 tháng 2.}

_{Tại Bucha, một thị trấn gần Irpin cách thủ đô chỉ 37 km về phía tây bắc, các phóng viên của Reuters đã nhìn thấy những thi thể nằm trên đường phố và tay chân của nhiều xác chết thò ra từ một ngôi mộ tập thể chưa được lắp đất tại một khu đất của nhà thờ.}

_{Sau hơn 5 tuần giao tranh, Nga đã rút các lực lượng từng đe dọa Kyiv từ phía bắc để tập hợp lại cho các trận chiến ở miền đông Ukraine.}

_{“Toàn bộ khu vực Kyiv được giải phóng khỏi quân xâm lược”, Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine Hanna Malyar viết trên Facebook hôm thứ Bảy.}

_{Nga không đưa ra bình luận nào về tuyên bố này, và Reuters cũng chưa thể xác minh được ngay lập tức.}

_{Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo trong một phát biểu qua video: “Họ [quân Nga] gài mìn khắp nơi trên toàn bộ lãnh thổ này. Họ gài mìn trong nhà cửa, gài mìn trong các thiết bị, thậm chí gài mìn trong cả xác của những người chết,” nhưng ông không đưa ra bằng chứng.}

_{Cơ quan tình trạng khẩn cấp của Ukraine cho biết hơn 1.500 chất nổ đã được tìm thấy trong một ngày khi họ rà soát tại làng Dmytrivka, phía tây thủ đô Kyiv.}

_{Bộ Quốc phòng Nga đã không trả lời yêu cầu bình luận về các cáo buộc gài mìn. Reuters không thể xác minh các tin này một cách độc lập. Moscow phủ nhận việc nhắm mục tiêu vào dân thường và bác bỏ các cáo buộc tội ác chiến tranh.}

_{MARIUPOL CHỜ ĐỢI}

_{Ở miền đông, Hội Chữ thập đỏ hy vọng một đoàn xe sơ tán dân thường sẽ đến cảng Mariupol bị bao vây trong ngày Chủ nhật. Họ đã từ bỏ nỗ lực này trước đó do lo ngại về an ninh. Nga đã đổ lỗi cho ICRC về sự chậm trễ này.}

_{Mariupol là mục tiêu chính của Nga ở Donbas thuộc miền đông nam của Ukraine, và hàng chục nghìn dân thường ở đó đang bị mắc kẹt và không có đủ thực phẩm và nước uống.}

_{Tình báo quân sự Anh cho biết hải quân Nga tiếp tục phong tỏa bờ biển Ukraine dọc theo Biển Đen và Biển Azov, nhưng phương án đổ bộ ngày càng trở nên rủi ro cao đối với quân Nga.}

_(Reuters)

QUÊN HẾT DĨ VÃNG, ĐỂ CHỈ NHỚ ĐẾN TƯƠNG LAI

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Các ngươi đừng nhớ đến dĩ vãng!”; “Thôi chị cứ về đi; và từ nay đừng phạm tội nữa!”.

Một nhà tu đức nói, “Những người sống trong quá khứ làm tôi nhớ lại một món đồ chơi từ thuở ấu thơ. Đó là một con chim nhỏ bằng gỗ, được gọi là “Floogie Bird”. Quanh cổ nó là dòng chữ, “Tôi bay ngược, tôi không quan tâm mình bay đi đâu. Tôi chỉ muốn xem, tôi đã ở đâu!”. Đang khi với Thiên Chúa, điều quan trọng là, hãy ‘quên hết dĩ vãng, để chỉ nhớ đến tương lai!’”.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa Chúa Nhật hôm nay cho thấy tấm lòng xót thương của Thiên Chúa, Đấng chỉ muốn chúng ta hướng về phía trước, ‘quên hết dĩ vãng, để chỉ nhớ đến tương lai!’. Đó là một Thiên Chúa đã nói với Israel cứng đầu, “Các ngươi đừng nhớ đến dĩ vãng!”; cũng là Đấng, trong Chúa Giêsu, đã nói với người nữ phạm tội ngoại tình, “Thôi chị cứ về đi; từ nay đừng phạm tội nữa!”.

Có đến hai hạng người phạm tội trong câu chuyện Tin Mừng! Người phụ nữ tội lỗi vốn không lẻ loi chút nào; cô ấy đại diện cho tất cả chúng ta, những người đã phạm tội. Đúng thế! Cô ấy đại diện cho bạn và tôi! Các kinh sư và biệt phái, cũng là những tội nhân, họ đại diện cho bạn và tôi! Chúng ta phạm tội theo cả hai cách! Một, chúng ta làm tổn thương người khác bằng việc thoả mãn dục vọng của mình với cái giá mà người khác phải trả; chồng, vợ, con cái hoặc Hội Thánh! Hai, chúng ta làm tổn thương người khác bằng cách tự cho mình đứng trên họ, tốt hơn họ, để xét đoán họ! Chúng ta có tội, nhưng khi hành xử với anh chị em, chúng ta xem mình là quan toà vô tội, nên sẵn sàng ném đá mà không thương xót. Đó là cách con người hành xử!

Giờ đây, hãy xem cách Chúa Giêsu đối xử với tội nhân! Trước hết, Ngài không phủ nhận tội lỗi của người phụ nữ. Cô ấy đã phạm tội, một tội rất nghiêm trọng. Mức độ nghiêm trọng nằm ở sự vi phạm lòng tin và bất công đối với người phối ngẫu hơn cả hoạt động tình dục, trong trường hợp này, vốn chỉ là thứ yếu. Câu chuyện không cho biết người phụ nữ đã kết hôn hay chưa; nhưng điều mà tất cả mọi người, kể cả Chúa Giêsu, thừa nhận là, cô ấy đã phạm tội. Tuy nhiên, có một yếu tố không được đề cập rõ, nhưng ẩn ý lại rất sâu sắc. Người phụ nữ bị kéo đến trước Chúa Giêsu như một con tốt trong một trò chơi mê cung, “Ông Môisen truyền cho chúng tôi phải ném đá hạng đàn bà đó, còn Thầy, Thầy nghĩ sao?”. Thoạt tiên, Chúa Giêsu phớt lờ, Ngài cúi xuống, lấy tay viết trên đất như để từ chối bước vào cái bẫy của cuộc chơi. Nhưng họ cứ nằn nì, Ngài ngẩng lên, “Ai trong các ông sạch tội, thì cứ việc lấy đá mà ném trước đi!”. Ngài lại viết.

Ôi! “Những người ở trong nhà kính không thể ném đá!”. Nghe thế, lần lượt, họ rút lui, bắt đầu là những người lớn tuổi. Và đây, cao trào của câu chuyện, “Này chị, họ đâu cả rồi? Không ai lên án chị sao?”; “Thưa ông, không ai cả!”. “Tôi cũng vậy, Tôi không lên án chị đâu. Thôi chị cứ về đi; từ nay đừng phạm tội nữa!”. Ngài cho cô ấy một cơ hội để hoán cải, để thay đổi. Ngài đến, không để lên án, nhưng để cứu, để phục hồi, ban sự sống mới. Ngài để ngỏ một cánh cửa, “Ngài là Thiên Chúa của cơ hội thứ hai!”, luôn ‘quên hết dĩ vãng, để chỉ nhớ đến tương lai!’.

Anh Chị em,

Sách Isaia hôm nay viết, “Đây Ta sẽ làm những cái mới!”. Quả thật, đây là điều Chúa Giêsu đã nói với cô ấy, khi chỉ còn hai người, ‘Hãy quên đi tủi nhục của tội lỗi con, hãy bắt đầu cuộc sống mới và đừng phạm tội nữa!’. Ngài làm tươi mới trái tim cô khi nhìn cô với đôi mắt yêu thương nhân từ. Thật tuyệt vời! Trải nghiệm điều đó, Phaolô hôm nay quả quyết, “Tôi coi mọi sự như thua lỗ, trước mối lợi tuyệt vời là được biết Đức Giêsu, Chúa tôi”. Bước vào Tuần Thương, Giáo Hội mời gọi chúng ta đăm đăm nhìn vào đôi mắt Chúa Giêsu. Ngài nhìn chúng ta không để trách móc; nhưng nhìn với trái tim đầy xót thương. Hãy nhìn Ngài và quên đi những gì đã làm cho Chúa và anh em buồn lòng, hầu cố gắng tạo nên một tương quan mới thân tình với Chúa và anh em. Thánh Vịnh đáp ca hôm nay reo lên, “Ôi vĩ đại thay, việc Chúa làm cho ta; ta thấy mình chan chứa một niềm vui!”. Việc vĩ đại là việc Chúa đã tha thứ cho chúng ta, những tội nhân!

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, xin dạy con nhìn lên ánh mắt nhân từ của Chúa; Đấng muốn con ‘quên hết dĩ vãng, để chỉ nhớ đến tương lai’, một tương lai thoát ách tội lỗi, để bước đi trên con đường mới!”, Amen.

(Lm. Minh Anh, Tgp. Huế)  

From: ngocnga_12 & ThuNNguyen

Tình Hữu Nghị – Tưởng Năng Tiến

Cách đây chưa lâu lắm, chính xác là hôm 6 tháng 9 năm 2016, BBC ái ngại cho hay: “Sau khi hội nghị G20 kết thúc ở Trung Quốc, Tổng Thống Nga Vladimir Putin tuyên bố ủng hộ lập trường của Trung Quốc không công nhận phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực tại The Hague trong vụ kiện biển đảo của Philippines.”

Sự kiện đã trên khiến blogger Nguyễn Đình Bổn phiền lòng không ít:

Tuyên bố này quả đã xát muối vào lòng dân Việt, nhất là những người sinh ra tại phía bắc tổ quốc, những người từ lâu xem nhà nước Liên Xô là thần tượng và khi nhà nước đó sụp đổ cái quán tính dai dẳng đó vẫn làm họ tiếp tục “yêu mến” Putin sau này.

Với những người sinh ra và lớn lên tại phía Bắc, từ người bình dân cho đến người có học, gần như suốt một thời gian dài, họ chỉ được dạy về một Liên Xô hùng mạnh, bất khả xâm phạm, một nền văn hóa Nga rực rỡ, một đất nước tươi đẹp, những con người nhân hậu…

Bẽ bàng! Đúng là quá bẽ bàng! Nó giống như một cô gái bị người yêu giáng cho một bạt tai nảy lửa, khi mà lòng yêu vẫn còn tràn đầy trong tim, sau đó tặng thêm vài lời thô bỉ rồi quay ngoắt đi cùng một cô gái khác giàu có hơn!

Tuy thế, tuy bị “giáng cho một bạt tai nảy lửa” cùng với nhiều “lời thô bỉ” nhưng nhờ cái tính chóng quên của giới lãnh đạo Việt Nam hiện hành nên báo chí của xứ sở này vẫn cứ tiếp tục ca ngợi mối tình hữu nghị giữa hai quốc gia bằng những từ ngữ có cánh – “bền vững”, “chặt chẽ”, “sâu nặng” – cứ y như thể là chả hề có chuyện “bẽ bàng” (hay phũ phàng) gì ráo trọi:

• Báo Người Lao Động (23/01/20): Ngả Mũ Trước Tổng Thống Putin
• Báo Công An Nhân Dân (06/11/20): Thắm Tình Hữu Nghị, Đoàn Kết Việt Nam-Liên bang Nga
• Báo Điện Tử Đảng Cộng Sản VN (27/06/20): Thắt Chặt Tình Hữu Nghị Giữa Nhân Dân Việt Nam – Liên Bang Nga
• Báo Học Viện Lục Quân (29/10/20) : Việt – Nga mối quan hệ của tình hữu nghị thủy chung, sâu sắc
• Báo Quân Đội Nhân Dân (29/12/20) : Sâu Nặng Nghĩa Tình Việt Nam – Liên Xô/Liên Bang Nga
• Báo Nhân Dân (30/11/2021): Mối Quan Hệ Việt-Nga Vững Bền Theo Năm Tháng

Sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt với Ukraine (vào ngày 24 tháng 2 vừa qua) thì mối quan hệ Việt-Nga, xem ra, lại càng thêm chặt chẽ và sâu sắc hơn trước nữa – theo như quan điểm và ngôn từ của giới quan chức ở xứ sở này:

• Сhiến dịch quân sự đặc biệt của Nga là kết quả của nhiều năm bị phương Tây kích động và ủng hộ lực lượng phát xít và dân tộc chủ nghĩa ở Ukraina.
• Mỹ và NATO toan tiêu diệt người Nga ở Donetsk và Lugansk nên Nga phải ra tay trước.
• Nga sẽ không “sa lầy” mà chậm nhất sẽ kết thúc chiến dịch quân sự đặc biệt vào cuối tháng 3.
• Tổng thống Nga V.Putin cứu thế giới thoát khỏi hiểm họa Chiến tranh thế giới lần thứ III.

Dân Việt, tuy vậy, dường như không tin tưởng mấy vào những quan điểm trên và không ít người đã bầy tỏ sự băn khoăn:

• Blogger Lê Đông Hải: “Sự kiện Ukraina đã cho thấy một sự thật là có rất nhiều người Việt Nam “cuồng Nga”. Nhưng vì sao như vậy?”
• Blogger Nguyễn Tiến Tường: “Tôi không hiểu sao nhiều quý vị vẫn xem nước Nga như bàn thờ tổ và ngợi khen việc can thiệp thô bạo vào nội tình nước khác.”
• Blogger Jackhammer Nguyen:  “… chuyện khá đông dân chúng Việt Nam ủng hộ ông Putin và nước Nga xâm lược Ukraine là do sự yếu kém trong nghiên cứu lịch sử – xã hội của người Việt.”

Tôi cũng thuộc loại “yếu kém lịch sử” (và cũng chưa bao giờ có dịp đặt chân đến Moskva) nên chỉ biết chút đỉnh về đất nước Nga, qua một tác phẩm của Anatoly Tille (Liên Xô – Nhà Nước Phong Kiến Trá Hình – Тилле Анатолий Советский политический феодализм) bản tiếng Việt được thực hiện bởi dịch giả Phạm Nguyên Trường.

Nội dung chính của cuốn sách này, như tác giả khẳng định, là “nước Nga đã có một chế độ xã hội chủ nghĩa về hình thức, phong kiến về nội dung.” Trong tiểu luận (Chia Tay Ý Thức Hệ) của T.S Hà Sỹ Phu cũng có một câu tương tự: “Ở nước ta hệ tư tưởng Mác xít cũng không khác gì một ‘quốc giáo’, thực chất chỉ là biến tướng của tư tưởng phong kiến.”

Như thế, nước Nga và nước ta – xem ra – đúng là “đồng chí” vì có không ít điểm tương đồng. Xin trích dẫn thêm đôi ba đoạn để rộng đường dư luận:

Trước hết xin bắt đầu từ hòn đá tảng của chủ nghĩa Marx, từ sở hữu tư liệu sản xuất: Hi vọng rằng tôi đã thuyết phục được độc giả về sự thiếu vắng một người chủ cụ thể, rằng tài sản không phải là của nhân dân, không phải là của công nhân và nông dân, công nhân vẫn là vô sản không có tư liệu sản xuất, còn nông dân, sau khi bị tịch thu ruộng đất, cũng đã trở thành vô sản.

Tư liệu sản xuất bị phân tán và mang đặc trưng phong kiến. Có thể tưởng tượng tài sản như một cái bánh lớn bị các tầng nấc của bộ máy quan liêu xâu xé, cấp bậc càng cao thì miếng bánh càng lớn.

Nếu trong chế độ tư bản người chủ sở hữu thu lợi nhuận một cách công khai, thì ở đây, thu nhập của tầng lớp cán bộ dưới dạng “cống nạp”, “hụi chết”, “lót tay”, “phong bì” lại là khoản thu nhập ngầm, phi pháp và bị coi là tham nhũng. Đấy chính là lí do vì sao tham nhũng đã trở thành hiện tượng phổ biến trong tất cả các nước “xã hội chủ nghĩa”.

Việc cướp bóc nhân dân cũng mang tính nước đôi: lương trả cho công nhân và nông dân chỉ bằng một phần mười ở Mĩ. Mặt khác, người tiêu dùng còn bị cướp bóc ngay từ quầy hàng nhỏ nhất: cân điêu và tính gian, còn người công nhân thì phải “cắt” một phần tiền lương cho đội trưởng, vì trái ngược với lí thuyết, lương của anh ta không tỉ lệ thuận với công sức bỏ ra, cũng không phụ thuộc vào trình độ và tay nghề của anh ta mà phụ thuộc vào nhiệm vụ được giao, vào cách đánh giá và tiền thưởng, tất cả đều do đội trưởng quyết định. Nhân viên bán hàng phải nộp một phần cho giám đốc cửa hàng, đội trưởng thì nộp cho xưởng trưởng và cứ thế, những con suối nhỏ này sẽ hòa vào dòng sông lớn…

Dòng sông lớn ở Nga, rõ ràng, chả khác chi ở ta cả. Trước đã thế và bây giờ thì cũng không hề khác – theo như nhận xét và kết luận (đọc được vào hôm 20/03/2022) trên trang FB của tác giả Phạm Nguyên Trường:

Mình tới LX năm 1968. Thấy quá hoành tráng, có anh bạn bảo: Họ đã qua CNTB, giàu thế này là đúng rồi. Mình mới từ phong kiến tiến thẳng lên. Rất hợp lỗ nhĩ.

Sau này mới thấy rằng LX đang được cải thiện từ từ. Hàng hóa ngày càng nhiều thêm. Năm 1975 mình về nước. Dường như đấy cũng là đỉnh cao nhất của CNXH.

Khoảng năm 1977-1978 mấy người cùng cơ quan nhưng con ông to đi Pháp về ghé qua Moskva về bảo so với bên kia Moskva như nhà quê.

Năm 1980, sang Tiệp. Tay kỹ sư ở đấy hỏi: Mày ăn bánh mỳ đen Nga có ngon không? Mình thật thà trả lời: Ngon lắm, thơm lắm. Tay kia bảo: Ừ, nhiều vitamin B lắm, nhưng ở đây chúng tao dành cho lợn…

Năm 1993 lại tới Moskva. Đường phố rất bẩn thỉu, chẳng có gì ăn theo đúng nghĩa đen của từ này. Hối lộ thì khủng khiếp, cảnh sát có thể hỏi hộ chiếu rồi cầm luôn, đi theo nó mấy chục mét nó mới bảo: đưa đây… rúb, tao trả…

Hy vọng sau cuộc chiến tranh này Ukraine sẽ ngả hằn về Tây, sẽ có dân chủ và kinh tế thị trường. Còn nước Nga, tội nghiệp quá, họ sẽ còn lặn hụp trong nghèo nàn và lạc hậu trong thời gian dài nữa.

Tình hữu nghị thì phải đồng cảnh (và đồng cảm) như thế chứ, nếu không cùng “ngụp lặn trong nghèo nàn và lạc hậu” thì chơi với nhau sao mà bền lâu được – đúng không?

Tưởng Năng Tiến
4/2022