Ngân Lộc – Sắc Màu Cuộc Sống  

 TƯỞNG NHỚ GIÁO SƯ RICHARD SCOLYER: SỰ HY SINH VĨ ĐẠI CỦA “BỆNH NHÂN SỐ 0”

Cả nhà ơi, hôm nay Vân muốn chia sẻ một câu chuyện y học, khiến cho bất cứ ai biết về chuyện của Ông..cũng phải nghẹn ngào! Đó là hành trình của Giáo sư Richard Scolyer – chuyên gia ung thư hàng đầu thế giới. Có những con người vĩ đại đến mức, ngay cả khi đứng trước bờ vực của cái chết, họ vẫn chọn cách cống hiến trọn vẹn cho sự sống của nhân loại. Hôm nay, giới y khoa toàn cầu nghiêng mình từ biệt một huyền thoại như thế – Giáo Sư Richard Scolyer nhà nghiên cứu ung thư lỗi lạc toàn cầu, người từng được vinh danh là “Người Australia của năm 2024”. Ông qua đời ở tuổi 59 vào ngày 07/06/2026

Bản án tử hình ở đỉnh cao sự nghiệp. Giáo Sư Richard Scolyer từng là một trong những khối óc lỗi lạc nhất thế giới về bệnh lý học ung thư hắc tố da. Cùng với các cộng sự tại Viện Melanoma (Úc), Ông đã cứu sống hàng ngàn người. Nhưng nghịch cảnh ập đến tàn nhẫn khi vào tháng 5/2023, Ông được chẩn đoán mắc Glioblastoma – căn bệnh ung thư não ác tính và tàn khốc bậc nhất, với tiên lượng sống vô cùng ảm đạm.

“KHI ĐỐI MẶT VỚI CÁI CHẾT, ÔNG CHỌN CÁCH ĐỂ LẠI SỰ SỐNG CHO NHÂN LOẠI “

Quyết định lịch sử: “Bệnh nhân số 0”

Thay vì chọn phác đồ điều trị tiêu chuẩn để kéo dài chuỗi ngày an toàn ngắn ngủi, Giáo sư Scolyer đã đưa ra một quyết định chấn động. Cùng với người đồng nghiệp thân thiết là Giáo sư Georgina Long, Ông quyết định biến chính cơ thể mình thành một “phòng thí nghiệm sống”.

Ông tự nguyện trở thành “Bệnh nhân số 0”, áp dụng phương pháp liệu pháp miễn dịch chưa từng có tiền lệ – vốn được dùng cho ung thư da – trực tiếp lên khối u não của mình ngay trước khi lên bàn mổ. Đây là một ván cược khổng lồ với sinh mạng, nơi Ông chấp nhận đối mặt với những rủi ro và tác dụng phụ chưa từng được ghi nhận.

DI SẢN BẤT TỬ ĐỂ LẠI CHO ĐỜI

Giáo Sư hiểu rằng, phương pháp này có thể không cứu được Ông, nhưng Ông muốn để lại một “tấm bản đồ” cho thế hệ sau. Nhờ sự hy sinh quả cảm đó, khối dữ liệu vô giá từ quá trình điều trị của Ông đã giúp các nhà khoa học, giải mã được cách hệ miễn dịch chống lại ung thư não. Chuyến đi của Ông đã mở ra cánh cửa hy vọng rực rỡ, đưa chúng ta tiến một bước dài, tới ngày chữa dứt điểm căn bệnh quái ác này.

Cuộc đời cống hiến vĩ đại thay đổi số phận hàng triệu người

Trước khi qua đời, GS Richard Scolyer đã kịp để lại cho nền y học thế giới những di sản khổng lồ:

Hơn 1.000 công trình nghiên cứu: Ông là một trong những chuyên gia giải phẫu bệnh u.t hắc tố có ảnh hưởng nhất hành tinh, sở hữu ngân hàng sinh học u.t hắc tố lớn nhất thế giới.

Đảo ngược tỷ lệ t.ử v.o.n.g: Nhờ các nghiên cứu của ông và cộng sự, tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân u.t hắc tố di căn đã tăng ngoạn mục từ dưới 5% lên tới 55%, mở ra cơ hội sống cho hàng triệu người.

Di sản bất tử ở lại với nhân loại

Điều khiến vị Giáo sư hạnh phúc nhất trong những tháng ngày cuối đời là được nhìn thấy liệu pháp thử nghiệm trên chính cơ thể mình đã chính thức được đưa vào thử nghiệm lâm sàng vào tháng 2/2026 để điều trị cho các bệnh nhân khác.

Ông đã ra đi, nhưng ngọn lửa hy vọng mà Ông thắp lên bằng chính sinh mạng mình sẽ còn cháy mãi. “Xin Tri Ân Và Cúi Đầu Trước Một Nhân Cách Lớn, Một Trái Tim Cống Hiến Đến Nhịp Đập Cuối Cùng!

Cả nhà cùng dành một phút để đọc và cảm nhận về câu chuyện phi thường này nhé

Nguồn ST tồng hợp

 (BBC)

2 tháng 6 2026

Khi Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Hà Nội xây dựng thí điểm một xã hay phường “xã hội chủ nghĩa”, đó không phải là một câu nói bâng quơ mà là một chỉ thị, và là chính sách.

Thủ đô Hà Nội quyết định chọn hai phường và Lào Cai, một tỉnh miền núi, cũng chọn hai đơn vị cấp cơ sở để thí điểm.

Hải Phòng không chọn một địa phương cụ thể, mà thực hiện với quy mô rộng hơn, với mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa.

“Phải từ phạm vi cấp xã làm điểm, để rồi mới nhân rộng, làm tiếp và thậm chí khi phát triển ở mức cao hơn thì có những tỉnh hoặc thành phố xã hội chủ nghĩa,” Ủy viên Bộ Chính trị Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nói trong phát biểu kết luận hội thảo “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” diễn ra vào ngày 21/5.

Kể từ Đổi mới 1986, tư duy kinh tế thị trường, vốn là đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa tư bản, đã phát triển khá sâu và rộng ở Việt Nam, đưa đất nước từng gắn với chiến tranh trở thành một nền kinh tế năng động của khu vực.

Thế nhưng, xuyên suốt gần bốn thập niên đó là một “sợi chỉ đỏ”: định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong giai đoạn Đổi mới 2.0, Tổng Bí thư Tô Lâm dường như quyết tâm biến chủ nghĩa xã hội từ một hệ tư tưởng thành một chương trình hành động.

Vậy điều gì khiến một mô hình mà phần lớn thế giới xa lánh vẫn tiếp tục được theo đuổi?

Từ ‘tiến nhanh, tiến mạnh’ đến ‘quá độ’

Đường phố Hà Nội vào tháng 4/1986

Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang trong cuộc đua để thực hiện điều mà các nhà lý luận của Đảng cho rằng “theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội”.

Quy luật này đã được ghi trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 – một văn kiện xác lập con đường đi của Việt Nam vào thời điểm hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ.

Các nhà lãnh đạo của Việt Nam vẫn cho rằng việc đi lên chủ nghĩa xã hội “phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”, nhưng phải cần một thời kỳ quá độ.

Trong thời kỳ đó, Đảng cho phép kinh tế thị trường – vốn là đặc trưng của chủ nghĩa tư bản – nhưng để không chệch hướng nên cần có “định hướng xã hội chủ nghĩa”.

Trong một chế độ do Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng duy nhất lãnh đạo, mục tiêu xây dựng xã hội chủ nghĩa dường như là lựa chọn tất yếu.

Sau khi Việt Nam thống nhất, Quốc hội Việt Nam đã đổi tên nước thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam vào tháng 7/1976.

Đảng Cộng sản tổ chức Đại hội lần thứ 4 vào tháng 12/1976, với khẩu hiệu: “Cả nước tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội”.

Để bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội, chính quyền đã thực hiện một loạt các cuộc cải tạo công thương nghiệp, bắt đầu từ giới tư bản người Hoa rồi mở rộng ra các doanh nghiệp khác.

Hệ quả là nền kinh tế thị trường ở miền Nam đã hoàn toàn bị xóa bỏ và kinh tế kế hoạch, đặc trưng của xã hội chủ nghĩa, chiếm lĩnh.

Cho đến Đại hội 5 diễn ra vào năm 1982, khẩu hiệu vẫn thể hiện quyết tâm: “Tất cả vì Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, vì hạnh phúc của nhân dân.”

Nhưng điều đó đã gây ra khủng hoảng.

Nhưng hàng loạt sai lầm trong quản lý kinh tế đã tạo nên các cuộc khủng hoảng. Sản xuất đình đốn vì thiếu nguyên liệu cũng như thiếu thị trường trong khi đó lạm lạm phát tăng phi mã.

Năm 1985 và 1986 là hai năm Việt Nam chứng kiến rơi vào vòng xoáy siêu lạm phát.

IMF tính toán lạm phát Việt Nam năm 1986 là 453%, trong khi Ngân hàng Thế giới đưa ra con số 398%.

Ở trong nước, các chuyên gia tính được lạm phát năm 1986 là 774%.

Điều đó đã đặt Đảng Cộng sản vào tình thế phải đánh giá lại chính sách.

Sau cái chết của Tổng Bí thư Lê Duẩn, Đảng đã đề ra chính sách Đổi mới. Kinh tế thị trường đã được đề cập đến, dù vẫn phải có “định hướng xã hội chủ nghĩa” – cụm từ hài hòa để tránh làm mếch lòng các nhà bảo thủ.

Con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội dường như đã gặp phải thách thức lớn nhất: hệ thống chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ vào cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990.

Sự kiện này đã đặt các nhà lãnh đạo Việt Nam trước những do dự về con đường phía trước.

Nhưng rồi, làn sóng đổi mới cấp tiến nhanh chóng bị chặn lại, và những người đưa ra chủ trương này đã bị truất phế, như Ủy viên Bộ Chính trị Trần Xuân Bách.

Kinh tế thị trường và nỗi lo ‘chệch hướng’

Đảng Cộng sản tổ chức Đại hội 7 vào tháng 6/1991 và thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, thay vì “tiến nhanh, tiến mạnh”.

Bản cương lĩnh đưa ra 6 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa, gồm: do nhân dân làm chủ; nền kinh tế phát triển cao; văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc; không có áp bức, bất công; làm theo năng lực, hưởng theo lao động; và có quan hệ hữu nghị và hợp tác với quốc tế…

Thời điểm này, các chủ trương về Đổi mới mới được bắt đầu thực thi và khái niệm kinh tế thị trường được áp dụng trong thực tế trong khi lệnh cấm vận từ Mỹ vẫn chưa được gỡ bỏ.

Cho dù thừa nhận kinh tế tư nhân, Đảng vẫn xác lập kinh tế quốc doanh đóng vai trò chủ đạo.

Từ Đổi mới 1986 đến Cương lĩnh 1991 là một thời kỳ mà giới lý luận ở Việt Nam “tranh cãi liên miên”, giữa kinh tế thị trường và nỗi sợ chệch hướng xã hội chủ nghĩa, theo Huy Đức, tác giả của bộ sách Bên thắng cuộc.

Đại hội 7 cũng đã bầu ông Đỗ Mười làm tổng bí thư.

Ông Đỗ Mười, từng là vị chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã thành công trong việc đẩy lùi nạn siêu lạm phát trong thập niên 1980, là người được miêu tả luôn lo ngại về nguy cơ “chệch hướng”.

Văn kiện của Đại hội 7 ban đầu có tên “Chiến lược phát triển kinh tế xã hội đến năm 2000” đã được thêm “đuôi” để trở thành: “Xây dựng đồng bộ cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.”

Huy Đức dẫn lời Bộ trưởng Thương mại Lê Văn Triết thời đó kể rằng, trước việc mở cửa làm ăn với các nước tư bản, tại một số hội nghị, Tổng Bí thư Đỗ Mười đã lên tiếng cảnh báo: “Coi chừng mất định hướng, mất chủ nghĩa xã hội.”

Nhưng dân chúng đã chứng kiến những sự thay đổi trong đời sống khi nền kinh tế được cởi trói và mở cửa làm ăn với nước ngoài, đặc biệt sau khi Mỹ bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào năm 1995.

Đầu tư nước ngoài gia tăng, số doanh nghiệp tư nhân thành lập trong nước cũng tăng theo.

Chủ nghĩa tư bản đã không còn bị hắt hủi, còn giới lý luận của Đảng bàn nhau chuyện “kế thừa cái gì và bỏ qua cái gì”.

Đã có rất nhiều thay đổi trong các thể chế kinh tế, tạo ra nhiều thay đổi trong xã hội.

Đến đại hội 11, Đảng Cộng sản đã bổ sung Cương lĩnh 1991 thêm hai đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa, gồm “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và “có nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo”.

Lãnh đạo Đảng thời điểm này là ông Nguyễn Phú Trọng, một nhà lý luận chính trị, và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội tiếp tục được khẳng định là “phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”.

‘Làm gì có cái thứ đó mà đi tìm’

Năm 2013, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh được mời đến Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nói chuyện trước đông đảo người nghe là lãnh đạo của các địa phương.

Một câu hỏi được cử tọa đưa ra: Thế nào là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa?

Ông Vinh đáp: “Chúng ta cứ nghiên cứu mô hình đó, mà mãi có tìm ra đâu. Làm gì có cái thứ đó mà đi tìm.”

Nhưng sự thừa nhận của ông Vinh không khiến cho giới lãnh đạo Việt Nam bớt đi nhiệt huyết và khát vọng xây dựng chủ nghĩa xã hội.

VGP/BBC

Nhà lý luận Nguyễn Phú Trọng bày tỏ khát khao hoàn thiện mô hình xã hội chủ nghĩa riêng của Việt Nam.

Cụm từ “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” đã được ông Trọng nhắc lại vào năm 2021 là “một đột phá lý luận rất cơ bản và sáng tạo của Ðảng ta”.

Theo ông, kinh tế thị trường là “nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế, vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, có sự quản lý của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

“Đột phá sáng tạo” này dường như là cách Đảng muốn tạo ra sự khác biệt so với mô hình kiểu Trung Quốc.

Trung Quốc, kể từ sau khi lãnh tụ Mao Trạch Đông qua đời, từ cuối thập niên 1970, đầu 1980 đã chuyển đổi mô hình từ kế hoạch hóa sang kinh tế thị trường – được gọi là chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc.

Trung Quốc đã chứng kiến sự phát triển thần kỳ và đang nổi lên thành một cường quốc đối trọng với Mỹ.

Trong ba quốc gia cộng sản còn lại, Cuba gặp khó khăn từ sức ép của chính quyền Mỹ, trong khi Triều Tiên mang dáng dấp của một quốc gia phong kiến cha truyền con nối, còn Lào thì bị coi là chịu ảnh hưởng nặng nề từ Trung Quốc và Việt Nam.

Ưu việt hơn chủ nghĩa tư bản?

Việt Nam hiện vẫn là quốc gia có mức thu nhập trung bình cao và đang có hoài vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Đó là năm kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Đó cũng là năm được xác định là “hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” và kết thúc thời kỳ quá độ.

Phần lớn những khát vọng xây dựng Việt Nam dân giàu, nước mạnh, hay nhà nước pháp quyền, cũng là những giá trị phổ quát mà các quốc gia tư bản chủ nghĩa từ châu Âu, châu Mỹ đến châu Á đã thực sự xây dựng được và làm tốt hơn Việt Nam.

Vậy điều gì khiến cho mô hình xã hội chủ nghĩa trở nên “ưu việt” hơn, mà Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn theo đuổi?

Xung đột ý thức hệ tư bản – cộng sản dường như không được đề cập đến nhiều, nhưng các nhà lý luận Việt Nam vẫn đề cập đến các “vấn đề của chủ nghĩa tư bản hiện đại”: phát triển nhưng không bền vững, “tự do, bình đẳng” nhưng không thực chất, chỉ là hình thức, và mâu thuẫn giữa lao động và tư bản ngày càng sâu sắc.

Ở chiều ngược lại, theo các nhà lý luận của Đảng, chủ nghĩa xã hội có những giá trị tốt đẹp cho con người, phát triển bền vững cả kinh tế, xã hội và môi trường, không chỉ hiện tại mà còn cả tương lai.

Ở trong chế độ đó, xã hội nhân ái, đoàn kết, hướng đến các giá trị tiến bộ, nhân văn, còn về chính trị thì quyền lực thật sự thuộc về nhân dân, theo bài viết Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam của ông Nguyễn Phú Trọng hồi tháng 5/2021.

“Phải chăng những mong ước tốt đẹp đó chính là những giá trị đích thực của chủ nghĩa xã hội và cũng chính là mục tiêu, là con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta và nhân dân ta đã lựa chọn và đang kiên định, kiên trì theo đuổi,” ông Trọng đặt vấn đề.

Các nhà lý luận của Đảng Cộng sản dường như đang muốn giải quyết những mâu thuẫn của chủ nghĩa xã hội và thị trường, một mặt nhấn mạnh đến tăng trưởng kinh tế (dân giàu, nước mạnh), mặt khác chú trọng đến “xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

Ông Nguyễn Phú Trọng là nhà lý luận trong khi ông Tô Lâm thiên về hành động

Nhưng ông Trọng vẫn chỉ dừng lại ở phần lý luận. Chưa có một kế hoạch hành động hay một mô hình nào được đưa ra thí điểm, cho đến thời điểm ông mất vào tháng 7/2024.

Kể từ khi ông Tô Lâm trở thành nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng vào tháng 8/2024, khái niệm “kỷ nguyên vươn mình” đã ra đời và được nhắc đến thường xuyên, trở thành một chủ đề trong Đại hội 14.

Mục tiêu phú cường dường như đã trở thành một ưu tiên quan trọng nhất trong chương trình nghị sự của ông Tô Lâm, thể hiện qua việc yêu cầu phát triển kinh tế với tốc độ hàng năm từ 10% trở lên.

Và, được đánh giá là con người thiên về hành động, ông cũng đã gợi ý Hà Nội lên kế hoạch xây dựng thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Phát kiến của Việt Nam

Ông Tô Lâm, trong buổi nói chuyện về việc triển khai nghị quyết phát triển kinh tế nhà nước vào tháng 2/2026, đã một vài lần nhắc đến cuộc tranh luận trước đây của ông với “các giáo sư ở Đại học Harvard” về “làm gì có thị trường tự do” để nhấn mạnh ý phải có sự can thiệp của nhà nước.

Ông kể mình đã “nói với các giáo sư” rằng mô hình kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước là “phát kiến” của Việt Nam.

“Nhưng mà chúng tôi còn bận quá nhiều việc và thực tiễn, thành ra chưa nghiên cứu trở thành một luận thuyết về kinh tế của thế giới,” ông Tô Lâm nói, cho biết thêm rằng “các giáo sư của Harvard cũng rất đồng tình, sẵn sàng để thảo luận về những vấn đề này”.

Sự can thiệp của nhà nước vào thị trường chính là đặc trưng mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Điều đó có nghĩa là Việt Nam từ bỏ mô hình cổ điển kế hoạch hóa tập trung, bao cấp, nhưng cũng không để thị trường tự do điều tiết hoàn toàn mà nhấn mạnh đến sự can thiệp của nhà nước.

Chính quyền Việt Nam trong thời gian qua đã đề cập đến khái niệm nhà nước kiến tạo phát triển (developmental state), vốn là mô hình đã tạo ra những thành công cho các nền minh tế Đông Á như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan…

Suốt thời gian điều hành chính phủ từ năm 2016-2021, “chính phủ kiến tạo” là cụm từ được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ưa dùng, cứ nhắc đi nhắc lại rất nhiều lần.

Đến khi ông Phạm Minh Chính làm thủ tướng, cụm từ này đã hầu như bị quên lãng, thay vào đó là các chỉ thị, mệnh lệnh có vần có điệu, từ “vượt nắng, thắng mưa” đến “ba ca, bốn kíp”…

Nhưng “nhà nước kiến tạo” đã xuất hiện trở lại, đặc biệt là khi ông Tô Lâm đưa ra nghị bộ tứ nghị quyết, là các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, đổi mới sáng tạo và cải cách thể chế.

Trong nhiệm kỳ 2026-2031, Đảng Cộng sản sẽ tổng kết 40 năm Đổi mới và 40 năm thực hiện Cương lĩnh 1991.

“Kỷ nguyên vươn mình” của ông Tô Lâm, với hàng loạt cải cách bộ máy nhà nước và chính quyền địa phương, được các định chế quốc tế như Ngân hàng Thế giới gọi là cuộc Đổi mới 2.0.

Việc bắt đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội từ cấp phường, xã dường như là bước khởi đầu để đến năm 2045 – như tuyên bố của ông Tô Lâm – kết thúc giai đoạn quá độ, để tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Theo lý luận của Karl Marx, chủ nghĩa xã hội chỉ là hình thái giai đoạn thấp và sẽ tiến lên hình thái cao hơn là chủ nghĩa cộng sản.

Phu Da News 

Con Người Cần Bao Nhiêu Đất

Con người từ ngàn đời vẫn luôn bị cám dỗ bởi khát vọng sở hữu nhiều hơn: nhiều đất đai hơn, nhiều tiền bạc hơn, nhiều của cải hơn, nhiều quyền lực hơn. Nhưng trong cuộc mải miết chạy theo những giá trị chóng qua của thế gian, người ta thường quên mất điều quan trọng nhất: linh hồn mình và cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa.

Một câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng, được gợi hứng từ tác phẩm của Lev Tolstoy, kể về một người nông dân tên là Pakhôm. Ông nghe tin rằng tại một vùng đất xa xôi có một địa chủ đưa ra một đề nghị hết sức đặc biệt: chỉ với một nghìn rúp, bất cứ ai cũng có thể sở hữu tất cả phần đất mà mình đi vòng quanh được trong một ngày, với điều kiện phải trở về đúng điểm xuất phát trước khi mặt trời lặn.

Pakhôm vô cùng phấn khởi. Ông nghĩ rằng đây chính là cơ hội lớn nhất trong đời mình. Sau khi nộp đủ số tiền, từ lúc bình minh vừa ló rạng, ông bắt đầu lên đường.

Ban đầu, ông bước đi thong thả. Nhưng khi nhìn thấy những cánh đồng rộng lớn trải dài trước mắt, lòng tham dần len lỏi vào tâm hồn ông:

“Đi thêm một chút nữa thôi! Mảnh đất này cũng có thể là của mình. Vẫn còn nhiều thời gian mà.”

Thế là ông tiếp tục đi.

Rồi lại đi thêm một đoạn nữa.

Và thêm một đoạn nữa.

Mỗi lần như thế, ông đều tự nhủ rằng mình vẫn còn đủ thời gian để quay về.

Cho đến khi ngẩng đầu nhìn lên bầu trời, ông chợt nhận ra mặt trời đã ngả dần về phía chân trời. Nỗi sợ hãi lập tức tràn ngập tâm trí. Ông quay đầu và dốc hết sức lực để chạy trở lại.

Ông chạy không ngừng.

Tim đập dồn dập.

Hơi thở ngày càng nặng nhọc.

Cả thân xác rã rời vì kiệt sức.

Cuối cùng, chỉ vài khoảnh khắc trước khi mặt trời lặn, ông đã về đến điểm xuất phát và đưa tay chạm vào nơi đã được quy định.

Ông đã thành công.

Nhưng cũng chính trong giây phút ấy, trái tim ông ngừng đập. Ông ngã xuống và chết ngay tại chỗ.

Nhìn thi thể bất động của ông, người địa chủ nói với những người hầu:

“Hãy đào cho ông ấy một cái huyệt dài hai mét, rộng một mét. Thật ra, đó là tất cả phần đất mà một con người cần.”

Câu chuyện ấy là tấm gương phản chiếu cho mỗi chúng ta.

Đất đai không xấu. Của cải vật chất cũng không phải là điều tội lỗi. Vấn đề chỉ xuất hiện khi chúng trở nên quan trọng hơn Thiên Chúa, hơn gia đình, hơn tình yêu thương và phần rỗi linh hồn.

Chúa Giêsu đã cảnh báo chúng ta trong Tin Mừng:

“Được lời lãi cả thế gian mà mất linh hồn thì nào được ích gì?” (Mc 8,36)

Biết bao người đã dành cả cuộc đời để theo đuổi của cải vật chất mà quên mất cách sống thật sự. Họ quên trân trọng những người thân yêu. Quên tạ ơn Thiên Chúa. Quên rằng thời gian của mình trên trần gian này là hữu hạn.

Đến cuối cuộc đời, không ai có thể mang theo nhà cửa, ruộng đất, tiền bạc hay những tài sản đã tích góp. Điều còn lại trước mặt Thiên Chúa chính là đức tin, những việc lành phúc đức và tình yêu thương mà ta đã trao ban cho tha nhân.

Sự giàu có đích thực không được đo bằng số đất đai ta sở hữu, nhưng bằng sự bình an trong tâm hồn. Không nằm ở những gì ta tích trữ cho riêng mình, nhưng ở những gì ta biết quảng đại trao tặng cho người khác.

Vì thế, đừng dành cả cuộc đời để chạy theo những điều sẽ ở lại thế gian này. Hãy chăm lo cho linh hồn mình, bởi đó là kho tàng duy nhất sẽ đồng hành với chúng ta bước vào cõi vĩnh hằng.

Sau cùng, con người chỉ cần một khoảng đất rất nhỏ cho thân xác khi nhắm mắt xuôi tay, nhưng lại cần vô cùng nhiều Thiên Chúa để linh hồn được sống đời đời.

Lạy Chúa, xin gìn giữ tâm hồn chúng con khỏi lòng tham và sự quyến luyến quá mức đối với của cải đời này. Xin dạy chúng con biết tìm kiếm Nước Chúa trước hết, biết sử dụng những gì Chúa ban để yêu thương và phục vụ tha nhân, hầu khi kết thúc hành trình trần thế, chúng con được trở về trong vòng tay yêu thương của Chúa muôn đời. Amen.

 Trầm Mặc Huơng Lai

 Ngày 7 tháng 1 năm 1943, Nikola Tesla qua đời một mình trong căn phòng số 3327 của khách sạn New Yorker. Ông 86 tuổi. Hai ngày sau, một nhân viên mới phát hiện thi thể ông, sau cánh cửa vẫn treo tấm bảng nhỏ: “Xin đừng làm phiền.”

Nguyên nhân chính thức là một cơn huyết khối động mạch vành. Nhưng nếu phải nói thật, cái giết chết ông không là do bệnh tim. Đó là nhiều năm sống trong cô độc. Là những tháng ngày nghèo khổ. Là cảm giác bị thế giới bỏ lại phía sau — chính thế giới mà ông đã giúp thắp sáng.

Chính Nikola Tesla là người biến dòng điện xoay chiều thành hệ thống cung cấp năng lượng cho toàn bộ nhân loại. Dòng điện đó vẫn đang chạy trong từng bức tường, từng bóng đèn, từng căn bếp của chúng ta hôm nay. Ông là người tiên phong trong công nghệ vô tuyến, động cơ điện, truyền năng lượng không dây. Ông nắm giữ hàng trăm bằng sáng chế. Và ông đã hình dung ra Internet, năng lượng tái tạo, và truyền thông toàn cầu… từ rất lâu trước khi thế giới sẵn sàng hiểu được những điều đó.

Nhưng thiên tài không phải lúc nào cũng đi cùng với sự giàu có.

Ở những năm cuối đời, cuộc sống của Tesla vô cùng giản dị. Ông ăn chủ yếu bánh mì, mật ong, sữa và nước ép rau. Mỗi ngày, ông đi bộ ra công viên để cho chim bồ câu ăn. Trong số đó, có một con bồ câu trắng mà ông yêu quý đặc biệt. Ông từng nói rằng ông yêu nó như một người đàn ông yêu một người phụ nữ.

Và khi con chim ấy chết, một phần nào đó trong ông cũng chết theo.

Ít ai biết rằng đã có một thời, Tesla là ngôi sao của New York. Ông khiến bóng đèn sáng lên chỉ bằng cách chạm tay. Ông tạo ra những tia sét nhân tạo trong phòng thí nghiệm. Ông biến khoa học thành thứ gì đó vừa đáng kính, vừa giống phép thuật.

Giới đầu tư từng tin ông. Đám đông từng ngưỡng mộ ông.

Nhưng rồi, khi ông bắt đầu nói về việc cung cấp điện miễn phí cho toàn thế giới — không dây, không giới hạn — những người tài trợ bắt đầu rút lui. Không phải vì ông sai. Mà vì giấc mơ của ông quá lớn. Và thế giới, như thường lệ, luôn nghi ngờ những người đi trước thời đại của mình.

Ông dần bị xem là một kẻ lập dị.

Ông chết trong một căn phòng khách sạn, không tiền, không gia đình bên cạnh. Trong khi bên ngoài, hàng triệu bóng đèn vẫn sáng — nhờ chính ông.

Nhưng cái chết không thể làm ông biến mất.

Đám tang của ông có hàng ngàn người tham dự. Các nhà khoa học, kỹ sư, và những người hiểu được giá trị thật của ông đã đến để nói lời tạm biệt. Nhiều năm sau, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ chính thức công nhận Tesla là người đặt nền móng cho công nghệ radio.

Lịch sử, cuối cùng, đã sửa lại sai lầm của mình.

Ngày nay, tên ông không chỉ tồn tại trong sách khoa học. Nó còn tồn tại trong công nghệ, trong tương lai, và thậm chí trong tên của những công ty đang thay đổi thế giới hiện đại.

Tesla không chết trong lãng quên.

Ông chết sau khi đã hoàn thành sứ mệnh của mình.

Có những người sống lâu nhưng không để lại dấu vết.

Và có những người ra đi trong cô độc… nhưng ánh sáng của họ thì ở lại mãi mãi.

Nikola Tesla là một trong những người như thế.

Ông ra đi trong thinh lặng.

Nhưng thế giới ông thắp sáng… vẫn chưa bao giờ tắt.

#NikolaTesla #ThiênTài #LịchSử #KhoaHọc #DiSản #ÁnhSáng #TruyềnCảmHứng #fbLifestyle

Tg văn chương 

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

“Đừng chống cự người ác!”.

Sau 27 năm tù, khi trở thành Tổng thống Nam Phi, Nelson Mandela có đủ quyền lực để trả thù những người từng giam cầm mình. Nhưng ông đã chọn một con đường khác: mời chính viên cai ngục của ông đến dự lễ nhậm chức. Cả thế giới sững sờ.

Kính thưa Anh Chị em,

Người ta thường đồng hoá quyền lực với chân lý; nói cách khác, với điều đúng. Lời Chúa hôm nay đặt ra một nghịch lý: có những lúc quyền vẫn còn đó, nhưng điều đúng lại nằm ở việc không sử dụng nó. Đó là lúc ‘quyền không còn đúng’.

Khi nói “Đừng chống cự người ác!”, Chúa Giêsu không cổ võ sự hèn nhát, cũng không chấp nhận sự bất công. Động từ Hy Lạp ở đây, mē antistēnai, hàm ý: đừng đáp trả sự dữ bằng chính logic của sự dữ. Người môn đệ vẫn đứng về phía điều đúng, nhưng không để điều ác quyết định cách mình hành động. Bởi lẽ, đáp trả điều ác bằng cùng một thứ vũ khí chỉ làm điều ác nhân đôi. Nói cách khác, người môn đệ không để mình xuống cùng một cấp độ với kẻ tấn công mình.

Điều khó nhất không phải là chiến thắng một cuộc xung đột, nhưng là giữ cho tâm hồn mình không bị biến dạng bởi nó. Đó là một chiến thắng khó hơn nhiều so với việc đánh bại đối phương. “Lấy hận thù đáp trả hận thù chỉ làm hận thù gia tăng, thêm bóng tối vào một đêm vốn đã không còn sao!” – Martin Luther King Jr..

Vậy điều gì xảy ra khi con người đồng hoá quyền lực với điều đúng? Akháp muốn vườn nho của Navốt; hoàng hậu dùng quyền lực để đạt điều ấy – bài đọc một. Một người vô tội bị giết, và điều sai được khoác lên dáng vẻ của công lý. Điều đáng sợ không phải là có quyền, nhưng là tin rằng mình đúng chỉ vì mình có quyền. Thế nhưng, không phải mọi điều tôi có quyền làm đều là điều tôi nên làm. Đó là lúc ‘quyền không còn đúng’.

Vậy mà câu chuyện vườn nho không hề là một câu chuyện xa xưa. Nó vẫn xuất hiện trong những phản ứng rất thường ngày của chúng ta. Khi bị tổn thương, chúng ta nghĩ mình có quyền trả miếng; khi bị hiểu lầm, chúng ta nghĩ mình có quyền làm tổn thương lại; khi nắm phần đúng, chúng ta nghĩ mình có quyền chiến thắng bằng mọi giá. Không! Chính ở đó, Tin Mừng đặt ra một câu hỏi khó hơn nhiều: điều tôi sắp làm có chữa lành vết thương này, hay chỉ làm nó sâu thêm? “Điều đúng không trở nên đúng hơn vì nhiều người tin; điều sai không trở nên đúng hơn vì nhiều người làm!” – G. K. Chesterton.

Anh Chị em,

Chúa Giêsu đã sống điều Ngài dạy. Khi bị vả mặt trong dinh thượng tế, Ngài hỏi: “Nếu tôi nói sai, hãy chứng minh xem sai ở chỗ nào; còn nếu tôi nói phải, tại sao anh lại đánh tôi?”. Ngài không trả đũa, cũng không thoả hiệp với điều sai. Ngài vẫn đứng về phía chân lý mà không dùng phương thế của sự dữ. Trên thập giá, điều thế gian gọi là thua lại trở thành chiến thắng của tình yêu. Có những lúc, chiến thắng thật sự bắt đầu khi chúng ta từ bỏ quyền trả đũa.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, cho con biết chọn điều đúng theo cách của Chúa; giữ tâm hồn con khỏi bị biến dạng bởi điều ác; và xin hiểu thấu điều con thầm thĩ nguyện xin!”, Amen.

Lm. Minh Anh, Tgp. Huế

*********************************

Lời Chúa Thứ Hai, Tuần XI Thường Niên, Năm Chẵn

Người không phải là Thiên Chúa của kẻ chết, nhưng là của kẻ sống.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.     Mc 12,18-27

18 Khi ấy, có những người thuộc nhóm Xa-đốc đến gặp Đức Giê-su. Nhóm này chủ trương không có sự sống lại. Họ hỏi Người : 19 “Thưa Thầy, ông Mô-sê có viết cho chúng ta rằng : “Nếu anh hay em của người nào chết đi, để lại vợ goá mà không có con, thì người ấy phải lấy nàng, để sinh con nối dòng cho anh hay em mình.” 20 Vậy có bảy anh em trai. Người thứ nhất lấy vợ, nhưng chết đi mà không có con nối dòng. 21 Người thứ hai lấy bà đó, rồi cũng chết mà không có con nối dòng. Người thứ ba cũng vậy. 22 Cả bảy người đều không có con nối dòng. Sau cùng, người đàn bà cũng chết. 23 Trong ngày sống lại, khi họ sống lại, bà ấy sẽ là vợ của ai trong số họ ? Vì cả bảy người đều đã lấy bà làm vợ.”

24 Đức Giê-su nói : “Chẳng phải vì không biết Kinh Thánh và quyền năng Thiên Chúa mà các ông lầm sao ? 25 Quả vậy, khi người ta từ cõi chết sống lại, thì chẳng còn lấy vợ lấy chồng, nhưng sẽ giống như các thiên thần trên trời. 26 Còn về vấn đề kẻ chết trỗi dậy, các ông đã không đọc trong sách Mô-sê đoạn nói về bụi gai sao ? Thiên Chúa phán với ông ấy thế nào ? Người phán : ‘Ta là Thiên Chúa của Áp-ra-ham, Thiên Chúa của I-xa-ác, và Thiên Chúa của Gia-cóp’. 27 Người không phải là Thiên Chúa của kẻ chết, nhưng là của kẻ sống. Các ông lầm to !”

QUÍ ‘ BÔ LÃO’ TỪ 80 NÊN BIẾT

Vì sao nhiều người qua đời không lâu sau khi bước qua tuổi 80?

Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao rất nhiều người dường như qua đời không lâu sau khi tròn 80 tuổi?

Đây là một câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn — và có lý do chính đáng.

Sự thật là, vượt qua ngưỡng tuổi 80 không chỉ đơn giản là “già đi”.

Nó còn liên quan đến cách ta chăm sóc bản thân, cách cơ thể phản ứng với tuổi tác, và những thói quen hàng ngày — thứ có thể bảo vệ ta hoặc ngược lại, khiến cơ thể yếu đi.

Trong khi có người vẫn sống khỏe mạnh tới tận 90 tuổi, thì những người khác lại cảm thấy sức khỏe sa sút nhanh hơn họ tưởng.

Trong bài này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu 6 nguyên nhân quan trọng khiến nhiều người cao tuổi có tuổi thọ ngắn hơn sau 80.

Những điều này không phải là suy đoán ngẫu nhiên, mà là những mẫu hình và thực tế lặp đi lặp lại trong đời sống của người già trên khắp thế giới.

Mỗi nguyên nhân sẽ giúp bạn hiểu điều gì đang rút ngắn tuổi thọ — và quan trọng hơn, làm sao để ngăn chặn nó.

Hãy ở lại đến cuối, vì nguyên nhân cuối cùng có thể là điều bạn chưa từng nghĩ đến, nhưng lại tạo nên khác biệt rất lớn trong cách bạn đối mặt với tuổi già.

1. Suy giảm cơ bắp và khả năng vận động

Một trong những yếu tố quan trọng nhất rút ngắn tuổi thọ sau 80 là sự suy giảm sức mạnh cơ bắp và khả năng di chuyển.

Khi thời gian trôi qua, quá trình mất cơ tự nhiên — gọi là sarcopenia — trở nên rõ rệt hơn.

Ngay cả khi bạn từng năng động khi còn trẻ, khả năng duy trì khối cơ sẽ giảm đi trừ khi bạn chủ động tập luyện để giữ lại.

Khi cơ yếu đi, thăng bằng và phối hợp vận động cũng giảm, khiến nguy cơ té ngã tăng cao.

Với người trên 80 tuổi, một cú ngã nghiêm trọng có thể làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống — dẫn đến nằm viện lâu ngày, mất khả năng tự lập, và sự suy giảm sức khỏe khó đảo ngược.

Khi khả năng vận động giảm, mức độ hoạt động chung cũng giảm theo.

Điều này tạo thành vòng luẩn quẩn: ít vận động → cơ yếu hơn → càng khó di chuyển → lại càng ít hoạt động.

Những việc đơn giản như leo cầu thang, đứng lên khỏi ghế hay mang đồ cũng trở nên nặng nề.

Và khi các hoạt động thường ngày trở nên mệt mỏi, nhiều người bắt đầu né tránh — từ đó đẩy nhanh quá trình mất cơ.

Theo thời gian, ít vận động còn ảnh hưởng đến tim và phổi, làm giảm sức bền và khả năng chống chịu bệnh tật.

Sự mất sức này không chỉ là vấn đề thể chất mà còn ảnh hưởng đến tâm lý — khiến người già dễ nản, tự ti, hoặc thu mình khỏi các hoạt động xã hội.

Cô đơn và căng thẳng kéo dài lại làm yếu thêm hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ mắc bệnh hơn.

Một ví dụ thực tế: ông Harold, 84 tuổi, từng rất thích làm vườn.

Nhưng một mùa đông lạnh, ông ngừng đi dạo hằng ngày.

Chỉ sau vài tháng, ông nhận ra mình nhanh mệt hơn, đôi chân yếu đi, và khi mùa xuân tới, việc cúi xuống trồng hoa cũng trở nên khó khăn.

Sự thay đổi diễn ra nhanh hơn ông tưởng.

Tin tốt là: ngay cả ở tuổi 80 trở lên, vẫn có thể làm chậm quá trình này.

Tập thể dục nhẹ như đi bộ, tập kháng nhẹ, hoặc các bài tập trên ghế đều giúp duy trì sức mạnh và sự dẻo dai — điều quan trọng là sự đều đặn.

Giữ cơ thể vận động hằng ngày chính là cách bảo vệ khả năng tự lập và chất lượng cuộc sống.

2. Dinh dưỡng kém và ăn uống không đủ năng lượng

Một nguyên nhân lớn khác khiến nhiều người không sống lâu sau 80 là chế độ dinh dưỡng nghèo nàn hoặc ăn quá ít.

Ở tuổi này, cảm giác thèm ăn tự nhiên thường giảm — do ít vận động, thay đổi vị giác, hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Kết quả là cơ thể không nhận đủ năng lượng và dưỡng chất để duy trì sức khỏe.

Theo thời gian, việc ăn uống kém khiến hệ miễn dịch yếu, cơ teo, và phục hồi sau bệnh chậm.

Nhiều người lớn tuổi gặp khó khi nhai hoặc nuốt, nhất là khi răng yếu, nên tránh ăn rau, thịt nạc hay các loại hạt — những thực phẩm vốn rất giàu dinh dưỡng.

Thay vào đó, họ chọn đồ chế biến sẵn, dễ nhai nhưng lại thiếu protein, vitamin và khoáng chất.

Đặc biệt, thiếu protein khiến cơ thể nhanh yếu, mất sức và dễ ngã.

Một số người thậm chí bỏ bữa vì cảm thấy nấu nướng quá mệt, nhất là khi sống một mình.

Ăn uống lành mạnh sau 80 không phải là ăn nhiều, mà là ăn đúng — chọn rau quả tươi nhiều màu, thịt nạc, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo lành mạnh.

3. Bệnh mạn tính không được kiểm soát

Khi bước sang tuổi 80, phần lớn mọi người đều sống chung với ít nhất một bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường, viêm khớp hoặc bệnh phổi.

Vấn đề là những bệnh này cần theo dõi sát sao để không trở nặng.

Đáng tiếc, nhiều người hoặc xem nhẹ việc chăm sóc hằng ngày, hoặc gặp khó khăn trong việc duy trì thói quen điều trị.

Việc bỏ khám định kỳ, quên thuốc, hoặc xem nhẹ triệu chứng sớm khiến bệnh tiến triển mà không được phát hiện.

Những dấu hiệu như mệt mỏi, khó thở hay phù chân có thể bị cho là “già yếu thôi”, trong khi thật ra là dấu hiệu của biến chứng tim hoặc thận.

Dù bệnh mạn tính không thể chữa dứt điểm, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát bằng việc tuân thủ điều trị, tái khám đều, và trao đổi cởi mở với bác sĩ.

4. Cô đơn và thiếu gắn kết xã hội

Sau 80 tuổi, thiếu kết nối xã hội là yếu tố cực kỳ quan trọng nhưng hay bị bỏ qua.

Bạn bè, người thân có thể qua đời hoặc sống xa, còn cơ hội giao tiếp thường ngày cũng ít dần.

Khi cô đơn kéo dài, cả tinh thần lẫn thể chất đều suy yếu.

Cô đơn không chỉ là cảm giác — nó có tác động sinh học rõ ràng: làm tăng huyết áp, gây viêm mạn tính và suy giảm miễn dịch.

Về tâm lý, nó dễ dẫn đến trầm cảm, khiến người già mất động lực ăn uống, vận động, hay tuân thủ thuốc men.

Giữ mối quan hệ xã hội sau 80 cần chủ động — tham gia câu lạc bộ, tình nguyện, đi lễ, hoặc đơn giản là thường xuyên gặp gỡ con cháu, bạn bè.

Kết nối xã hội không phải là xa xỉ — nó là nhu cầu sinh tồn.

5. Sức đề kháng yếu và dễ nhiễm bệnh

Sau 80 tuổi, hệ miễn dịch suy yếu tự nhiên (gọi là immunosenescence).

Những bệnh tưởng như nhẹ — cảm cúm, viêm phổi, nhiễm trùng tiểu — có thể trở nên nghiêm trọng hơn nhiều.

Cơ thể sản xuất ít tế bào miễn dịch hơn, vết thương lâu lành, và khi mắc bệnh, khả năng hồi phục cũng chậm hơn.

Những người mắc bệnh mạn tính (như tiểu đường, tim mạch) càng dễ bị nhiễm trùng nặng.

Phòng bệnh là then chốt — tiêm chủng đầy đủ (cúm, viêm phổi, COVID, zona), giữ vệ sinh, chăm sóc răng miệng, ăn uống lành mạnh và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.

6. Lối sống ít vận động

Một thói quen gây hại nhất sau 80 là ngồi quá nhiều và ít di chuyển.

Hoạt động thể chất giúp tim khỏe, giữ cơ bắp, bảo vệ xương và cải thiện thăng bằng.

Nhiều người lớn tuổi giảm vận động vì đau khớp, mệt mỏi hay sợ té ngã.

Nhưng càng ít hoạt động, cơ càng yếu, trí nhớ càng kém, và cơ thể càng nhanh suy kiệt.

Ngay cả những hoạt động nhẹ như duỗi người, đi bộ ngắn, làm vườn hoặc tập trên ghế cũng mang lại lợi ích lớn.

Điều quan trọng không phải là cường độ — mà là duy trì sự vận động đều đặn.

Kết luận

Chúng ta vừa cùng điểm qua 6 nguyên nhân phổ biến khiến tuổi thọ sau 80 bị rút ngắn:

Suy giảm cơ và vận động

Dinh dưỡng kém

Bệnh mạn tính không kiểm soát

Cô đơn

Hệ miễn dịch yếu

Lối sống tĩnh tại

Mỗi yếu tố trên đều có thể được cải thiện.

Những thay đổi nhỏ — như đi bộ mỗi ngày, ăn uống cân bằng, duy trì giao tiếp xã hội và tuân thủ điều trị — có thể tạo ra khác biệt lớn.

Cuộc sống sau 80 vẫn có thể tràn đầy ý nghĩa, niềm vui và sức sống — nếu ta chủ động bảo vệ sức khỏe và giữ kết nối với thế giới quanh mình.

Người dịch : HCD: Bên trên là transcript (dịch từ Anh ngữ) lời của xướng ngôn viên, tôi check lại thì thấy đúng gần hết (dưới) nên gởi các bạn tham khảo may ra có ich phần nào

From: NguuyenNThu