Category: SƯU TẦM

Thu Hương – TRANG VĂN CHƯƠNG MIỀN NAM

Để tưởng niệm nhà thơ Tô Thùy Yên (nhân dịp giỗ lần thứ tư của ông), mời đọc (lại): Tô Thùy Yên Và Những Bài Thơ Viết Trong Tù

Phạm Tín An Ninh

(Hình minh họa :  Nhà thơ Tô Thùy Yên ) Ảnh của Wikipedia.

Một người dốt đặc về thơ phú như tôi mà lại từng được làm bạn và lạm bàn về thơ cùng với một nhà thơ nổi danh như Tô Thùy Yên thì đúng là chuyện lạ. Cho dù đó là chuyện ở trong tù. Vì vậy, khi biết tin anh qua đời, một số bạn tù khuyên tôi nên viết một bài để tưởng niệm anh, nhưng tôi không dám, vì thấy rất nhiều nhà văn nhà thơ tên tuổi bậc thầy đã viết về anh, hơn nữa tôi ngại người đời thường dị nghị chuyện “thấy người sang bắt quàng làm họ.” Hôm nay nhân ngày giỗ lần thứ ba của anh, theo tập tục Việt nam, là ngày chính thức mãn tang anh, tôi xin viết đôi điều để tưởng nhớ anh và nhắc lại vài kỷ niệm cùng anh trong tù.

Khi còn ngoài Bắc, có thời gian tôi đã từng ở chung trại tù với anh Đinh Thành Tiên (tên khai sanh của Tô Thùy Yên), nhưng khác đội, lúc ấy chưa biết nhiều về anh và cũng chưa có dịp thân quen anh. Mãi đến tháng 9 năm 1981, chuyển vào Nam, đến Trại Z- 30 C Hàm Tân, anh và tôi được “biên chế” ở cùng một đội, và nằm gần nhau trong gần hai năm, cho đến khi tôi ra tù. Đặc biệt trong đội này có cả anh Đặng Trần Huân, cũng nằm cách chúng tôi vài ba người. Và tôi được hân hạnh thân thiết với cả hai. Khi ấy, tôi biết danh anh Đặng Trần Huân nhiều hơn là anh Đinh Thành Tiên, vì trước đây quanh năm chỉ hành quân trong núi rừng chưa có cơ hội được đọc nhiều thơ Tô Thùy Yên, chỉ biết mỗi bài Chiều Trên Phá Tam Giang được phổ nhạc và loáng thoáng chuyện tình giữa anh và nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ. Riêng anh Đặng Trần Huân thì có nhiều chuyện vui trên báo Chiến Sĩ Cộng Hòa, và “Chuyện Cấm Đàn Bà”mà tôi thường đọc. Cả hai anh đều lớn tuổi hơn tôi, và sau khi biết cha tôi bị chết ở một trại tù khác trong Nam, vợ con nheo nhóc, nên tôi trở thành một trong những con bà Phước trong tù, hai anh đều thương quí tôi.

Nằm bên cạnh anh Tô Thùy Yên, nên tôi thường được anh đọc cho nghe những đoạn thơ anh ứng khẩu hay sáng tác. Anh có thói quen làm bài thơ nào cũng dài. Bất cứ lúc nào, ngay cả khi đang phải lao động, anh thì thầm ứng khẩu một vài câu hay vài đoạn, đến tối nằm đọc lại, ghi vào mẩu giấy nhỏ để sau đó ghép thành một bài dài. Có khi cả năm mới đủ một bài. Nghe anh thì thầm những câu thơ anh viết, thét rồi tôi thuộc lòng và còn nhớ hơn cả chính anh. Tôi dốt về thơ nhưng lại có tính mê thơ từ nhỏ. Vì vậy có nhiều khi anh quên, tôi có nhiệm vụ phải nhắc bài thơ đã đến đâu rồi, để anh tiếp tục. Anh làm thơ trong trí, lẩm bẩm một minh, đọc cho tôi nghe, rồi chép vội vào một mảnh giấy nhỏ, nhét ở đâu đó.Thỉnh thoảng anh nhờ tôi giữ hộ một số.

Có lần anh bỏ vào cuốn tự điển Anh-Việt được gia đình thăm nuôi, không biết nhờ ngụy trang bằng cái bìa của cuốn truyện “Thép Đã Tôi Thê Đấy”hay bằng cách nào đó, nên qua mắt được gã công an kiểm soát. Anh học Anh văn bằng cách say sưa đọc cuốn sách gối đầu giường của người cộng sản, tác phẩm nổi tiếng của văn hào Nga Nikolai A. Ostrovsky, nhưng kỳ thực, chỉ có cài bìa, còn cả phần ruột là cuốn tự đỉển Anh – Việt của tác giả Nguyễn Văn Khôn.

Có một lần không may, bất ngờ cả trại bị khám xét “đột xuất”. Các tù nhân có lệnh mang theo tất cả đồ đạc tư trang ra ngoài sân để chuyển trại. Một tên công an lục lọi đủ mọi thứ, khám phá cuốn sách mang tên “Thép đã tôi thế đấy” lại là cuốn sách toàn chữ của “đế quốc Mỹ”, và trong đó còn có cả mấy mẩu giấy có vài câu thơ “phản động” nên anh bị cùm hơn hai tuần. Cuốn sách và mấy bài thơ, tất nhiên bị tịch thu. Hôm mới được thả về đội, anh yếu và mệt quá, thêm một chút “phản kháng” nữa, nên anh dặn tôi, khuya này, khi nào nghe anh rên thì tôi hô to ‘cấp cứu, có tù bệnh đột xuất”. Lúc ấy người phụ trách trạm xá là Bác sĩ Anh, nguyên là Y sĩ Thiếu Tá bị bắt trong vụ nhà thờ Vinh Sơn sau 1975, kêu án 30 năm tù. Nghe nói ông có một ông anh lại là Trung Tá Bác sĩ Công An CS, nên bảo lãnh để được ra làm ở trạm xá thay vì phải lao đông. Dường như Bác sĩ Anh là bạn khá thân với anh Đinh Thành Tiên trước kia, nên hai người có hẹn nhau, nếu khi nào anh Tiên gọi cấp cứu thì bác sĩ Anh đến khám và cho lên bệnh xá nằm vài hôm, khỏi phải đi lao động. Anh được ban cho cái bệnh loét bao tử. Đây cũng là dịp để anh thoải mái làm thơ. Chỉ có tôi là người duy nhất biết được giao kèo bí mật này, nên khi anh Tiên kéo tay tôi và bắt đầu rên là tôi hô to “Cấp cứu! Cấp Cứu! Có tù bị bệnh đột xuất”. Và lần nào, đám công an cũng đưa Bs Anh đến khám và cho khiêng anh vê trạm xá! Bac sĩ Anh là một bác sĩ giỏi, một con người khẳng khái, tư cách và rất hết lòng với anh em.

Trong những bài thơ anh viết, bài mà tôi thuộc lòng và thích nhất đó là bài “Tháng Chạp Buồn”. Anh viết mấy đoạn đầu của bài thơ này vào giữa tháng Chạp năm 1981, mãi đến tháng Chạp năm 1982 anh mới viết xong mấy đoạn cuối (tức là khi đã ở tù gần tám năm, nhưng sau này có bài được viết là chín năm) Anh đọc và giải thích từng câu, từng đoạn trong bài thơ cho tôi nghe. Có nhiều câu tôi rất tâm đắc, như : “Tám năm áo rách bao nhiêu lượt, con vá chồng lên những nỗi niềm”, nhưng cũng có đôi câu tôi dốt nên không hiểu, như “Cha mẹ già như trúc trổ bông”, nhờ anh giải thích tôi mới biết khi trúc trổ bông là trúc sắp chết. Tôi nể phục sự hiểu biết, tài làm thơ của anh và rất cảm động khi đọc bài thơ anh viết, bởi câu nào cũng mang đầy tâm trạng của anh mà cũng của chính tôi và những người bạn tù khác nữa. Anh bảo viết bài thơ này tặng tôi. Và anh tặng thật. Anh viết vào một mảnh giấy được xếp thật nhỏ với chữ cũng thật nhỏ đầy kín cả hai mặt. Chữ anh viết khá đẹp. Mảnh giấy xếp nhỏ có thể kẹp giữa hai ngón tay. Khi nghe báo tin tôi được ra tù, anh mừng cho tôi, nhưng tôi cũng nhận ra nét thoáng buồn trong mắt anh, vì từ nay sẽ mất thằng bạn tù anh xem như thằng em thân thiết, từng lắng nghe và thuộc những bài thơ mang cả nỗi lòng anh. Biết tôi đã thuộc nằm lòng, anh vẫn bảo cố giấu mảnh giấy có chép bài thơ mang về làm kỷ niệm, vì khá dài nên cũng chóng quên. Nhưng khi lên ban chỉ huy trại xếp hàng chờ lãnh tấm giấy ra trại, thấy mấy anh bạn tù phía trước bị khám xét quá kỹ quá, tôi nhát gan, vội bỏ mảnh giấy vào miệng nhai nát rồi nuốt vao cái dạ dày đang đói. Khi về đến nhà, tôi liền ngồi viết lại cả bài thơ và đưa cho vợ tôi đọc. Nàng rơm rớm nước mắt.

Khi biết tin anh đến Mỹ, tôi đang định cư ở NaUy, nên nhờ cô con gái lớn đang sang học ở Cali liên lạc tìm thăm anh. Anh vui lắm. Từ đó anh em thường liên lạc thăm nhau. Tôi chép lại bài thơ “Tháng Chạp Buồn” gởi cho anh, vì anh cho biết đã không còn nhớ rõ một vài câu trong đó.

THÁNG CHẠP BUỒN

Tết này con vẫn chưa về được

Chân mỏi còn lê nặng kiếp tù

Con nghĩ mà đau muôn nỗi nhớ

Tám năm lòng bạc những thiên thu

Tám năm những tưởng là vô tận

Rồi cũng qua như tiếng rụng rời …

Thương nhớ nghe chừng sông biển cạn

Nghe chừng gãy những cánh chim bay

Con đi đã mấy miền Nam Bắc

Ðâu cũng thì đau đớn giống nòi

Con khóc hồn tan thành nước mắt

Lâu rồi trời đất hết ban mai

Tuổi con đã quá thời nghi hoặc

Sao vẫn như người đi giữa đêm

Tám năm áo rách bao nhiêu lượt

Con vá chồng lên những nỗi niềm

Con nhớ cội mai già trước ngõ

Xuân này có gắng gượng ra hoa

Xót xa thế, thiết tha là thế

Ðời mất đi từng mảng thịt da

Căn nhà đã có thời gian ngụ

Bụi mọt rơi và ngọn gió qua

Thăm thẳm nghìn đêm chong mắt đợi

Ai trầm luân đó đã về chưa ?

Con nhớ khu vườn sau vắng lạnh

Mỗi cây làm chứng một thâm tình

Quây quần bên mẹ cha buồn bã

Như một phần con đứng lặng thinh

Tám năm con thức ngàn đêm trắng

Mơ sáng ngày mai đời đổi thay

Con nắm tay mình trong bóng tối

Hiểu rằng sống được cũng là may

Tám năm con giấu trong tâm tưởng

Thanh kiếm giang hồ thuở thiếu niên

Mà đợi ngày mai trời trở giấc

Ðem thân làm trận lốc kinh thiên

Tết này con vẫn chưa về được

Sông núi còn ngăn những tấm lòng

Nên đành lấy nhớ thương mừng tuổi

Cha mẹ già như trúc trổ bông

* * *

Tết này anh vẫn chưa về được

Chắc hẳn em buồn như cỏ thu

Ngọn gió mùa xưa hiu hắt thổi

Dòng đời nghe lạnh nỗi thờ ơ

Tám năm hiu quạnh vang mòn mỏi

Những tiếng vang từ mỗi nhịp tim

Những tiếng vang sâu từ cõi chết

Qua ngàn lớp cửa nặng nề im

Con sông nước chảy đôi miền nhớ

Biền biệt trôi, ngày một một xa

Còn gọi nhau qua từng giấc mộng

Bàng hoàng như một cánh chim sa

Trong ấy mùa xuân có đến không ?

Mùa xuân hoa nở má em hồng

Mùa xuân áo mới như hy vọng

Nắng mật ngời lên ánh mắt trong

Ở đây có lẽ xuân không đến

Rừng núi chưa tan giấc não nề

Thương nhớ tràn như cơn lũ máu

Lòng anh đã vỡ những con đê

Lòng anh đau nỗi quê hương mất

Ðời bỏ đi chưa hả nhục nhằn

Có chết cũng thành ma vất vưởng

Ðêm về thương khóc nhớ quê hương

Anh nhớ con đường em vẫn đi

Cỏ hoa bối rối gọi nhau về

Thời gian có ngủ mê từ đó

Nhan sắc bây giờ có ủ ê ?

Anh nhớ bao điều tưởng đã quên

Tình xưa như nước chảy trăm miền

Tình xưa như hạt cây khô rụng

Từ những mùa xa lá phủ lên

Anh nhớ làm sao mà chẳng nhớ

Căn nhà ấm tiếng nói thân thương

Căn nhà như giấc chiêm bao biếc

Có ánh trăng và hương dạ lan

Làm sao em chẳng buồn cho được

Tám độ mai rơi hết mộng vàng

Mái tóc ủ thời con gái cũ

Bây giờ e cũng đã phai hương

Tết này anh vẫn chưa về được

Lau sậy già thêm một tuổi xuân

Còn nhớ thương ai miền gió cát

Bao giờ mới dứt được trầm luân !

* * *

Tết này cha vẫn chưa về được

Chắc hẳn con buồn cạn tuổi thơ

Từ buổi cha đi, nhà tróc nóc

Tuổi thơ thôi cũng nhuốm bơ phờ

Từ buổi cha đi đời lặng lẽ

Mắt nai héo đỏ nỗi mong chờ

Mỗi lần có khách đi vào ngõ

Con bỏ vui đùa đứng ngẩn ngơ

Con sáo trong lòng con đã chết

Bé ơi sao bé mãi đi tìm

Con kêu lạc giọng ơi… ơi… sáo

Rồi khóc trong chiều muộn nhá nhem

Tám năm mưa gió qua rền rĩ

Chim nhỏ không còn vui líu lo

Ngơ ngác tuổi thơ người lớn sớm

Nhìn đâu cũng chỉ thấy bơ vơ

Ðã tám năm rồi con bỏ học

Cuộc đời như một bát cơm thiu

Mỗi lần có phải qua trường cũ

Con bước nhanh vì sợ bạn kêu

Lần hồi rau cháo mẹ nuôi con

Con lớn lên theo vạn nỗi buồn

Mơ ước ngày sau làm tráng sĩ

Ðem thân vào những chốn đau thương

Ngày sau con dựng ngôi nhà lớn

Trồng lại tình thương dọc nẻo đời

Tạc lại con người khôi việt đẹp

Làm nên thế giới mới tinh khôi

Cha thương con biết bao mà kể

Ôi mắt nhung reo ánh nỗi niềm

Mái tóc tơ hồng hương nắng hạ

Tuổi thơ mùi sách mới lâng lâng

Xa con cha thấy buồn vô hạn

Như mất thêm lần nữa tuổi thơ

Cha tiếc không cùng con sống lại

Ngày vui cha vẫn giấu trong mơ

Ôi cánh diều băng mùa hạ cũ

Xương tàn còn đọng ngọn tre cao

Ðến nay trời nổi bao lần gió

Con tưởng oan hồn vật vã đau

Tết này cha vẫn chưa về được

Ðành hẹn cùng con tết khác thôi

Con nhớ để dành cây pháo cũ

Ðể dành một chút tuổi thơ vui.

Tô Thùy Yên

Sau này, bài thơ TA VỀ, anh viết khi ra tù, đã trở thành một tuyệt tác, đưa tên tuổi anh lên tột đỉnh thi ca. Bài thơ mà gần như người Việt khắp thế giới đều biết đến, ngay một vài tờ báo văn nghệ trong nước cũng đã đăng tải, bình phẩm và ngợi ca. Bài thơ rất dài, nhưng nhiều người thuộc nằm lòng, chỉ cần nhắc đến một vài chữ, như “cám ơn hoa đã vì ta nở”…là biết ngay đến Tô Thùy Yên. Nhưng với tôi, bài thơ “Tháng Chạp Buồn” lại gây cho tôi nhiều xúc động hơn, không chỉ nó mang nhiều tâm trạng của “tám năm áo rách bao nhiêu lượt, tôi vá chồng lên những nỗi niềm” mà còn gợi lại nhiều kỷ niệm gắn bó giữa anh Tô Thùy Yên và cá nhân tôi trong những năm tù ngục

Trong tù, anh có kể cho tôi nghe cuộc tình của anh với nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ. Anh cũng tỏ ra ân hận và thấy có lỗi với cả hai người đàn bà, chị Nguyễn Thị Thụy Vũ và chị Huỳnh Diệu Bích, người vợ chính thức mà anh hết lời ca ngợi. Cuộc tình này đã gây cho anh khá nhiều tai tiếng và cũng để lại nhiều dằn vặt trong anh.

Nhà văn Nguyễn thị Thụy Vũ

Anh Đặng Trần Huân lớn hơn anh Đinh Thành Tiên mười tuổi, khi ấy tóc đã bạc trắng, cùng phục vụ trong Tổng Cục CTCT nhưng người Bắc người Nam, khác tính nhau và dường như không mấy thân nhau. Tô Thùy Yên thì trầm ngâm, ít nói, còn Đặng Trần Huân thì thường vui đùa, bỡn cợt. Khi tâm tình với tôi, anh Đặng Trần Huân cũng thường có ý trách anh Tô Thùy Yên về chuyện Nguyễn Thị Thụy Vũ. Tôi vừa đùa vừa bênh vực: tình của giới văn nghệ mà, nên thông cảm, bố ạ! Tôi thường gọi anh Đặng Trần Huân là bố và anh cũng xưng bố với tôi. Vì có lần anh đùa, bảo “ bố có cô con gái út chưa chồng, nếu mai này mày ra tù mà vợ đã lấy chồng khác tao sẽ gã nó cho mày!” (xin lỗi cô gái út, nếu đọc được mấy dòng này)

Cả hai anh đều sang Mỹ cùng gia đình theo diện HO. Anh Đặng Trần Huân mất vào năm 2003 tại Nam Cali, sau khi sinh hoạt báo chí, văn nghệ một thời gian. Anh Tô Thùy Yên thì nổi tiếng với bài thơ Ta Về, nhưng không còn sáng tác nhiều.. Sau khi in Thơ Tuyển (1994 và 1995), anh chỉ tổ chức ra mắt duy nhất tập thơ Thắp Tạ (2004), và sau đó in thêm Tô Thùy Yên-Tuyển Tập Thơ (2019), nhưng chỉ dành để tặng bạn bè).

Đọc tập thơ Thắp Tạ anh gởi tặng, tôi nghĩ có lẽ đây là một kết thúc, khi ở đầu tập thơ anh viết:

Thắp tạ càn khôn một vô ích

Thắp tạ nhân quần một luyến thương

Và

Thức cho xong bài thơ

Mai sớm ra đi

Cài hờ lên cửa tặng

Tôi gọi sang cám ơn anh và đùa:

–Đọc tập thơ này có nhiều câu em không hiểu được. Vả lại, ông anh còn yêu đời quá mà “thắp tạ” làm chi sớm vây?

Tập thơ xuất bản năm 2004, mãi đến mười lăm năm sau, ngày 21 tháng 5 năm 2019, nhà thơ Tô Thùy Yên mới ra đi. Và đúng là anh cũng đã yêu đời thật, khi trải qua một cuộc tình đẹp đầy tính văn nghệ với một cô con gái trẻ, mê thơ và ngưỡng mộ anh!

Rồi mọi người sẽ nhớ tới anh, nhớ mãi thơ anh. Bài thơ Ta Về sẽ trở thành bất tử. Riêng tôi sẽ không thể nào quên người anh, bạn tù, một nhà thơ lớn, có tâm hồn, lãng mạn, nhưng luôn khí khái, đã cho tôi nhiều kỷ niệm dễ thương, thi vị ngay trong cảnh khốn cùng nhất của kiếp con người.

Bắc Âu, 21.5.2022

Phạm Tín An Ninh

https://phamtinanninh.com/?p=6365

 

---

 

Thu Hương–TRANG VĂN CHƯƠNG MIỀN NAM

Kỷ niệm 91 năm bài thơ Tình Già của Phan Khôi ra đời, mở đầu cho phòng trào thơ mới ở Việt Nam.

Phan Khôi (1887 – 1959), bút danh Chương Dân, là một học giả tên tuổi, một nhà thơ, nhà văn, thành viên nhóm Nhân Văn – Giai Phẩm, cháu ngoại của Tổng đốc Hà Nội Hoàng Diệu, đỗ Tú tài chữ Hán năm 19 tuổi nhưng lại mở đầu và cổ vũ cho phong trào Thơ mới.

TÌNH GIÀ

(Tác giả: Phan Khôi)

Hai mươi bốn năm xưa, một đêm vừa gió lại vừa mưa,

Dưới ngọn đèn mờ, trong gian nhà nhỏ, hai mái đầu xanh kề nhau than thở:

– “Ôi đôi ta, tình thương nhau thì vẫn nặng, mà lấy nhau hẳn đà không đặng;

Để đến nỗi tình trước phụ sau, chi cho bằng sớm liệu mà buông nhau!”

– “Hay! Nói mới bạc làm sao chớ! Buông nhau làm sao cho nỡ?

Thương được chừng nào hay chừng nấy, chẳng qua ông Trời bắt đôi ta phải vậy!

Ta là nhân ngãi, đâu có phải vợ chồng mà tính việc thủy chung”

…

Hai mươi bốn năm sau, tình cờ đất khách gặp nhau;

Đôi cái đầu đều bạc. Nếu chẳng quen lung, đố có nhìn ra được!

Ôn chuyện cũ mà thôi. Liếc đưa nhau đi rồi! Con mắt còn có đuôi!

Ảnh minh họa

Nhà văn Phan Khôi cùng người vợ thứ hai Nguyễn Thị Huệ và hai con: Phan Nam Sinh, Phan An Sa

Share từ Fb:Nhất Thống Nguyễn

---

 

Theo Hãng Tin Reuters

Tanya Jain, Akash Sriram và Yuvraj Malik, ngày 2-6-2023.

Amazon đang đàm phán để cung cấp dịch vụ di động miễn phí cho các thành viên chính của Hoa Kỳ Tín dụng hình ảnh: Tin tức công nghệ Logll.

Ngày 2 tháng 6 (Reuters) – Amazon.com Inc (AMZN.O) đang đàm phán với một số nhà cung cấp dịch vụ viễn thông để cung cấp dịch vụ điện thoại di động giá rẻ hoặc có thể miễn phí cho các thuê bao Prime của Hoa Kỳ, Bloomberg News đưa tin hôm thứ Sáu, trích dẫn những người quen thuộc với vấn đề này .

Chuyên gia thương mại điện tử đang hợp tác với Verizon Communications (VZ.N) , T-Mobile US Inc (TMUS.O) và Dish Network Corp (DISH.O) và đang tìm cách cung cấp các gói không dây với giá 10 đô la một tháng hoặc thấp hơn cho Prime thành viên, theo báo cáo. Amazon cũng đã có cuộc đàm phán với AT&T Inc (TN) trước đó.

Cổ phiếu của Verizon, AT&T và T-Mobile giảm khoảng 4% đến 7%, trong khi cổ phiếu Amazon tăng 2%. Dish Network tăng 17%. Các cuộc nói chuyện giữa Amazon và Dish đã được báo cáo vào tuần trước .

Các công ty viễn thông nói trên đã không trả lời các yêu cầu bình luận của Reuters.

Người phát ngôn của Amazon cho biết: “Chúng tôi luôn khám phá việc bổ sung thêm nhiều lợi ích hơn nữa cho các thành viên Prime, nhưng không có kế hoạch bổ sung mạng không dây vào thời điểm này”.

Các cuộc đàm phán được báo cáo diễn ra khi Amazon phải đối mặt với sự chậm lại trong số lượng đăng ký mới cho dịch vụ Prime, chương trình khách hàng thân thiết quan trọng của nó cung cấp cho người đăng ký vận chuyển nhanh hơn và truyền phát video.

Đối với các công ty viễn thông, quan hệ đối tác bán lại với Amazon có thể đóng vai trò là phương tiện để thu hút người dùng mới và tăng doanh thu. Chi tiết về các thỏa thuận tiềm năng giữa Amazon và các công ty viễn thông không được họ cho biết ngay vào lúc này.

---

Theo Nhật Báo Phố Wall – WSJ

Sẽ cần một lượng lớn lithium để sản xuất pin cho số lượng ô tô điện ngày càng tăng trên đường phố. Để tìm nguồn cung cấp mới, các công ty và nhà nghiên cứu đang chuyển sang một nguồn bất ngờ: các hồ chứa nước thải từ việc khai thác dầu khí.

Các địa điểm dầu khí này không chỉ chứa hydrocarbon mà còn chứa nước muối có chứa kim loại bao gồm natri, canxi và một số lithium. Khi các thợ khoan chọc lỗ vào các thành tạo áp lực bão hòa thì dầu, nước muối chảy trở lại bề mặt cùng với các phân tử  nhiên liệu và các công ty đã nhanh chóng loại bỏ nước pha đất đi. Nhưng giờ đây, khi vật liệu làm pin EV đã trở thành một mặt hàng có giá trị, các công ty lithium đang phát triển các công nghệ để loại bỏ nó khỏi nước muối thải này—và các công ty dầu khí cũng đang xem xét lại.

Các nhà nghiên cứu và phân tích cho biết quá trình này, được gọi là khai thác lithium trực tiếp, có thể đánh dấu một kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp này.

Việc khai thác có thể sử dụng nhiều lao động và vẫn chưa được thương mại hóa ở quy mô lớn, nhưng nhu cầu ngày càng tăng đối với lithium đang làm tăng sự tập trung vào các phương pháp mới. Robert Mintak , giám đốc điều hành của Standard Lithium có trụ sở tại Vancouver cho biết: “Chúng tôi cần suy nghĩ lại và xem xét các tài sản sẽ yêu cầu các quy trình hiện đại để mở khóa.

Tại Arkansas, hiện là nhà sản xuất dầu và khí đốt nhỏ, Standard Lithium đang vận hành một nhà máy trình diễn để chiết xuất lithium từ nước muối mỏ dầu. Tại Canada, công ty E3 Lithium đang hợp tác với một công ty dầu khí để sản xuất kim loại này từ một mỏ khai thác dầu cạn kiệt. Và tại lưu vực Permian ở Tây Texas và New Mexico, công ty khoan Devon Energy đang thử nghiệm các kỹ thuật với các công ty khác để sản xuất lithium từ nước thải mà họ bơm cùng với dầu và khí đốt.

Theo phân tích của Boston Consulting Group, nhu cầu về pin lithium dự kiến ​​sẽ tăng vọt trong thập kỷ này, với nhu cầu của Mỹ dự kiến ​​sẽ tăng gần sáu lần vào năm 2030, đạt 52 tỷ USD. Hàng tỷ đô la trợ cấp của chính phủ cũng đang thúc đẩy các công ty đặt cược vào việc tìm ra những cách mới để chiết xuất kim loại này.

Giờ đây, hầu hết nguồn cung cấp lithium trên thế giới đến từ Australia, Chile và Trung Quốc. Họ đã cung cấp khoảng 92% trong số 130.000 tấn lithium được khai thác trên toàn cầu vào năm ngoái, theo ngân hàng đầu tư Raymond James. Các nhà sản xuất nghiền đá để chiết xuất liti hoặc thu thập nó bằng cách bơm nước muối nông dưới lòng đất—cung cấp nồng độ liti cao hơn nhiều so với nước muối từ mỏ dầu—và đổ nó vào các ao bốc hơi khổng lồ. Điều này liên quan đến việc sử dụng một lượng lớn nước và các nhóm môi trường cho biết các ao có thể gây ô nhiễm không khí và đất.

Các công ty và nhà nghiên cứu cho biết, việc khai thác nước muối ở các mỏ dầu ở Bắc Mỹ bằng cách khai thác lithium trực tiếp sẽ ít gây hại hơn. Do các công ty năng lượng đã khoan hàng triệu giếng dầu khí và thu thập dữ liệu dưới bề mặt trong quá trình này nên những người tìm kiếm lithium biết phải tìm ở đâu.

Khai thác trực tiếp cũng có thể tăng tốc độ sản xuất lithium.

Theo một báo cáo tháng 4 của Goldman Sachs, việc cô đặc lithium trong các ao nước muối có thể mất tới 18 tháng và thu hồi được khoảng 50% lượng lithium . Trong khi quá trình chiết xuất trực tiếp, nước muối được gửi đến một đơn vị xử lý, nơi các hóa chất, nhựa hoặc màng, cùng với các công nghệ khác, được sử dụng để thu giữ các ion lithium. Nước sau đó được bơm trở lại vào tầng chứa nước nơi nó bắt nguồn. Quá trình này mất tối đa vài ngày và khả năng phục hồi lên tới 90%. Các nhà phân tích cho biết các công nghệ khai thác trực tiếp cũng có thể được áp dụng cho các vùng nước nông giàu lithium.

Công nghệ đưa ra một số thách thức. Kevin Murphy, giám đốc nghiên cứu kim loại và khai thác mỏ tại S&P Global Commodity Insights cho biết, vì mỗi loại nước muối là một môi trường hóa chất cá biệt, nên việc thu thập lithium thông qua chiết xuất trực tiếp sẽ yêu cầu các phương pháp tiếp cận phù hợp cho từng dự án. Nồng độ lithium trong nước muối càng thấp thì chi phí vận hành càng cao do các nhà sản xuất cần xử lý nhiều nước hơn. Murphy cho biết sự hiện diện của các nguyên tố khác cũng có thể cản trở quá trình chiết xuất.

Tại tỉnh Alberta của Canada, E3 Lithium nhằm mục đích thu hút kim loại từ quận Bashaw trong mỏ dầu Leduc đã cạn kiệt, một khu vực mà nó ước tính chứa khoảng 16 triệu tấn lithium—gấp khoảng năm lần so với lượng lithium ước tính trong các mỏ đá của Canada. Công ty đã nhận được các khoản trợ cấp liên bang của Canada với tổng trị giá hơn 30 triệu đô la Canada (khoảng 22 triệu đô la).

 Imperial Oil , một nhà sản xuất dầu thuộc sở hữu đa số của Exxon Mobil đã phát hiện ra dầu tại Leduc, đã đầu tư 6,4 triệu đô la Canada vào E3 Lithium, theo các công ty. Quan hệ đối tác cấp cho E3 Lithium quyền tiếp cận các vùng đất sở hữu của Imperial Oil cũng như thông tin về việc quản lý nước và hồ chứa của công ty.

Chris Doornbos , Giám đốc điều hành của E3 Lithium cho biết: “Chúng tôi hoạt động giống như quá trình khai thác dầu thông thường .

Sự hình thành Smackover ở miền nam Arkansas được coi là một trong những khu vực hứa hẹn nhất ở Bắc Mỹ để thử nghiệm và triển khai công nghệ. Exxon năm nay đã mua quyền khoan đối với một triển vọng lithium quan trọng trong khu vực mà họ dự định phát triển, theo những người quen thuộc với vấn đề này. Theo một số ước tính, nồng độ của kim loại ở đó có thể lên tới hơn 500 miligam mỗi lít, so với khoảng 75 miligam mỗi lít ở mỏ Leduc.

Exxon từ chối bình luận.

Các công ty hóa chất trong khu vực từ lâu đã sản xuất nước muối từ các mỏ dầu cạn kiệt để thu gom brom, một chất hóa học có giá trị khác trong nước mặn. Giờ đây, các công ty lithium muốn tham gia vào hoạt động này.

Standard Lithium đã vận hành một nhà máy quy mô công nghiệp ở khu vực Smackover từ năm 2020 với nhà sản xuất hóa chất Lanxess của Đức. Nước muối, mà Lanxess xử lý để tạo ra brom, chảy vào cơ sở với tốc độ khoảng 3.000 gallon một phút. Sử dụng cùng một loại nước muối, Standard Lithium dự kiến ​​sẽ sản xuất dưới 6.000 tấn lithium hàng năm từ nhà máy này và đặt mục tiêu sản xuất 50.000 tấn trên khắp các dự án của công ty ở Arkansas, giám đốc điều hành Mintak cho biết.

Một số công ty hy vọng công nghệ khai thác trực tiếp cũng sẽ mở ra cơ hội sản xuất lithium ở lưu vực Permian của New Mexico và Tây Texas, mỏ dầu hoạt động mạnh nhất ở Mỹ . Khi nước thải này chảy ngược trở lại cùng với nước muối, các nhà sản xuất phải xử lý nó. Lưu vực Permian sản xuất khoảng 18 triệu thùng nước mỗi ngày vào năm 2021, theo ngân hàng đầu tư Goldman Sachs. Các giám đốc điều hành và nhà phân tích cho biết, kiếm tiền từ lithium trong nước mặn có thể cho phép các công ty khoan bù đắp chi phí phải xử lý nó.

Trey Lowe, giám đốc công nghệ của công ty, cho biết nhà sản xuất Permian Devon Energy đã đầu tư hàng triệu đô la thông qua các công ty đầu tư mạo hiểm vào các công ty đang thực hiện các dự án và công nghệ năng lượng thay thế, bao gồm cả khai thác lithium trực tiếp. Do lithium bị pha loãng quá nhiều trong nước Permi, Devon đang hợp tác với các công ty chuyên biệt để thử nghiệm các kỹ thuật cô đặc kim loại hơn nữa và đang tìm cách chiết xuất các nguyên tố hóa học có giá trị khác, chẳng hạn như iốt.

Những người khác hoài nghi hơn. Amanda Brock , giám đốc điều hành của Aris Water Solutions , một công ty quản lý nước ở Permian, nói rằng họ đã xem xét sản xuất lithium từ nước thải, nhưng họ không thấy tiềm năng ngắn hạn do giá lithium thấp và chi phí sản xuất cao.

Cô ấy nói: “Chúng tôi rất muốn tìm ra cách khai thác lithium một cách hiệu quả về mặt chi phí.

Viết thư cho Benoît Morenne tại benoit.morenne@wsj.com

---

Theo đài Á Châu Tự Do

Theo đài Á Châu Tự Do

Ngày 30-5-2023

Đến ngày 30/5, tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc vẫn hoạt động trong vùng biển Việt Nam.

Tàu Cảnh sát biển Việt Nam áp sát tàu Cảnh sát biển Trung Quốc trên Biển Đông

Theo thông tin từ trang web của nhà báo, nhà quan sát độc lập Duân Đặng, ngoài hai tàu hải cảnh 5305 và 3303, cùng một số tàu dân binh, đội hình hộ tống của tàu Hướng Dương Hồng 10 dường như được bổ sung thêm tàu Hải cảnh 4103.

Về phía Việt Nam, hai tàu kiểm ngư KN-465 và KN-469 vẫn bám sát đội hình này.

Trung Quốc muốn gì?

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp cho biết theo luật quốc tế về biển thì tàu thuyền của các quốc gia khác được đi qua vùng biển của Việt Nam, nhưng phải tuân theo nguyên tắc “Đi qua không gây hại”, nghĩa là không làm phương hại đến hòa bình, trật tự hay an ninh của các quốc gia khác:

“Thế nhưng, trường hợp này nó (tàu Hướng Dương Hồng 10 – PV) không phải là đi qua mà nó đến đấy để thực hiện những hoạt động thăm dò không được phép và họ bảo rằng đó là biển của họ, thì đó là một hoạt động không còn là vô hại nữa.”

Theo ông Hà Hoàng Hợp, hành động của Trung Quốc có bốn mục tiêu chính. Thứ nhất là Trung Quốc muốn quấy rầy, xâm phạm trắng trợn chủ quyền Việt Nam:

“Họ (Trung Quốc – PV) làm vậy để chứng tỏ đó cũng là vùng biển thuộc quyền chủ quyền của Trung Quốc, dù là vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Họ đưa các hoạt động thực địa ra để tái khẳng định cái đòi hỏi đó.” 

Thứ hai, ông Hà Hoàng Hợp cho biết nếu để ý đường đi của tàu khảo sát thì “sẽ thấy rằng nó muốn phá các hoạt động khai thác dầu khí của Liên doanh Nga và Việt Nam.

Thứ ba là Trung Quốc muốn thử nghiệm một động tác mới, nằm trong tổng thể chiến thuật vùng xám của Trung Quốc:

“Cái mới ở đây là họ lần đầu tiên dùng các tàu cá có trang bị vũ trang của dân binh đi hộ tống. Từ trước đến nay chỉ có tàu hải cảnh của Trung Quốc đi kèm thôi.”

Mục tiêu thứ tư, theo tiến sỹ Hà Hoàng Hợp, là Trung Quốc liên tục sử dụng chiến thuật vùng xám thách thức Việt Nam, tuyên bố chủ quyền một cách vô lý, vô pháp của họ.

Nhận định về vụ việc lần này, giáo sư Carl Thayer, một nhà nghiên cứu chính trị Việt Nam, cho biết các yêu sách của Trung Quốc trên biển Đông là không có căn cứ theo luật pháp quốc tế, và trong trường hợp này là vi phạm quyền tài phán của Việt Nam đối với vùng biển và tài nguyên trong vùng đặc quyền kinh tế của mình:

“Trung Quốc dường như đang phản ứng với các hoạt động thăm dò dầu mới ở khu vực gần Bãi Tư Chính. Bằng việc cử một tàu khảo sát cùng với các tàu hộ tống, Trung Quốc đang gửi một thông điệp tới Việt Nam rằng họ không công nhận quyền tài phán của Việt Nam ở khu vực này.”

Trả lời RFA qua email, ông Vũ Xuân Khang, Nghiên cứu sinh Tiến sĩ ngành An ninh quốc tế tại Đại học Boston (Boston College) cho rằng lần này, ngoài mục đích chính là khẳng định chủ quyền của họ trên biển Đông, Trung Quốc còn có một mục đích khác ít người đề cập đến:

“Đó là cho Việt Nam thấy rằng bất chấp Hà Nội đi tìm sự ủng hộ quốc tế với vấn đề Biển Đông, sẽ không có nước nào sẵn sàng đứng về phía Việt Nam và ủng hộ Việt Nam thực chất.

Mỹ, Ấn Độ, Úc, hay Nhật Bản đều có quyền lợi của riêng họ, và không có lý do gì họ phải giúp đỡ Việt Nam cả, và Trung Quốc muốn cho Việt Nam thấy là Việt Nam cô độc trên biển Đông và đừng nên đối đầu với Trung Quốc vô ích.” 

Phá hoại hoạt động thăm dò dầu khí của Việt – Nga

Theo Reuters, tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 đã di chuyển phần lớn qua lô khí đốt 04-03, do Vietsovpetro, một liên doanh giữa Zarubezhneft và PetroVietnam, vận hành.

Nó cũng thường xuyên đi qua các lô 132 và 131 mà Việt Nam đã cấp phép cho Vietgazprom, một liên doanh giữa tập đoàn khổng lồ Gazprom của Nga và PetroVietnam. Trung Quốc đã đưa ra các hồ sơ dự thầu cạnh tranh để cấp phép cho hai lô đó.

Theo ông Hà Hoàng Hợp, việc di chuyển lại gần khu vực khai thác nêu trên cho thấy Trung Quốc muốn quấy phá hoạt động khai thác bình thường, hợp pháp của liên doanh Nga – Việt:

“Tính chất của  việc làm này là rất nặng nề. Trung Quốc thấy rằng nước Nga đang gặp phải vụ rắc rối ở Ukraine cho nên họ quấy phá, họ muốn đuổi người Nga đi khỏi vùng này, nhưng mà không bao giờ có thể đuổi được Nga bởi vì Nga không có một thỏa thuận nào để rút khỏi cái vùng biển đó.”

Phân tích thêm về việc Trung Quốc quấy rối trong lô dầu khí mà Nga và Việt Nam đang vận hành, giáo sư Carl cho biết, trong năm 2017 và 2018, Trung Quốc đã phản đối các hoạt động thăm dò của Repsol của Tây Ban Nha và Rosneft của Nga ở vùng biển gần Bãi Tư Chính.

Năm 2019, Trung Quốc triển khai tàu khảo sát và hộ tống đến Bãi Tư Chính để quấy rối hoạt động thăm dò dầu khí của Repsol của Tây Ban Nha. Trung Quốc được cho là đã đưa ra những lời đe dọa buộc lãnh đạo Việt Nam khi đó phải ra lệnh dừng hoạt động và trả tiền bồi thường cho Repsol.

Trong thời gian gần đây, các quan chức Chính phủ Nga đã từ chối yêu cầu của Trung Quốc là ra lệnh cho Rosneft ngừng hoạt động. Tình hình lần này khác vì Nga phụ thuộc nhiều hơn vào Trung Quốc do cuộc chiến của Putin ở Ukraine.

Trong một bức tranh lớn hơn, tập đoàn Gazprom của Nga có lợi ích từ Lô Cá Ngừ của Indonesia. Tập đoàn này có kế hoạch dẫn khí đốt đến Việt Nam bằng cách kết nối với cơ sở hạ tầng trong khu vực Bãi Tư Chính. Trung Quốc muốn gây áp lực lên cả chính quyền Hà Nội và Jakarta để làm gián đoạn các kế hoạch vừa nêu.

Trung Quốc sẽ tăng cường quấy nhiễu

Theo Giáo sư Carl Thayer, khu vực chính mà Trung Quốc muốn nhắm đến hiện nay là Biển Tây Philippines, do hợp tác quốc phòng giữa Philippines và Hoa Kỳ được tăng cường. Trung Quốc không có lợi khi kích động sự đối đầu ở vùng biển mà cả Philippines, Indonesia và Việt Nam tuyên bố chủ quyền. Do đó, ông đưa ra dự báo:

“Trung Quốc có thể sẽ ưu tiên tăng cường áp lực lên Philippines. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ không bỏ mặc Việt Nam và Indonesia. Tàu Trung Quốc rất có thể sẽ quay trở lại  đồng thời Trung Quốc sẽ đưa ra lời cảnh báo và áp lực ngoại giao đối với Jakarta và Hà Nội.”

Ông Vũ Xuân Khang dự đoán, sắp tới, Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục khẳng định chủ quyền mà họ tuyên bố và cho Việt Nam thấy rằng Việt Nam không có cơ hội đối đầu với Trung Quốc trên biển:

“Cần nhớ rằng Việt Nam chưa bao giờ thắng một trận hải chiến ngoài khơi với Trung Quốc, nên Trung Quốc hoàn toàn tự tin vào khả năng bắt nạt Việt Nam trên biển.” 

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp cho rằng, Trung Quốc sẽ đẩy mạnh sử dụng chiến thuật vùng xám và chiến thuật này sẽ leo thang đến gần giới hạn giữa vùng xám và xung đột vũ trang:

“Trong trường hợp đó, Việt Nam vốn là nước đã có kinh nghiệm trong việc tiến hành các biện pháp để phòng thủ quốc gia trong bối cảnh bất cân xứng, cho nên không có gì phải sợ cả. Tất nhiên là Việt Nam không bao giờ muốn phải đánh nhau, thế nhưng mà một khi đã bị tấn công thì ta sẽ đáp trả.”

Tuy nhiên, theo tiến sỹ Hà Hoàng Hợp, hiện Việt Nam vẫn còn nhiều phương cách phi quân sự khác nhau, như là các biện pháp về đối ngoại Nhà nước, quốc phòng, đối ngoại an ninh và đối ngoại nhân dân… để ngăn chặn xung đột từ sớm.

---

 

Kieu Huong

TSB NÓ!!

Sách Tiếng Việt lớp 1, trong môn tập đọc có bài tập đọc nội dung đại khái như vầy:

“Mừng sinh nhật bà, bé Huệ đến tặng bà 1 chiếc hộp nhỏ. Nhưng khi mở hộp ra, bà ngạc nhiên và nói là bà không thấy thứ gì trong đó cả. Bé Huệ vội đáp: đây không phải hộp rỗng đâu, mà con đã gửi rất nhiều nụ hôn vào đó, đến khi đầy hộp mới thôi. Bà nghe vậy khen rằng, đây là món quà quý nhất”.

Á đù! Dạy dỗ kiểu láu cá gì vậy bộ giáo dục? Dạy như vậy sau này học sinh nó đi chúc tết thầy cô, mừng sinh nhật thầy cô, nó cũng mang cái hộp rỗng đến và nói đã gởi tất cả yêu thương, kính trọng, chúc phúc….hết vào đó rồi. Mong thầy cô vui vẻ nhận vì đó là tấm lòng của bọn nó! Vậy, hỏi thật, thầy cô có cần tấm lòng xảo trá ấy của học trò mình không?

Học ở nhà trường cốt là để áp dụng ngoài đời. Vậy thử hỏi các quan chức có muốn cấp dưới tặng quà cho mình trong các dịp lễ, tết, thăng chức, sinh nhật, tân gia….bằng cái hộp rỗng đã đựng đầy ắp các loại tinh thần tạp phí lù trong ấy không? Có muốn không? Nói thật đi! Nếu mình không muốn điều đó xảy đến với mình, thì đừng xúi điều đó xảy đến với người khác, bằng cách áp đặt phi giáo dục vào nhà trường một cách ngu ngốc như vậy.
Sao không dạy những điều chân thực, đơn giản cho trẻ thơ? Nếu sinh nhật bà mà cháu không có quà, thì chỉ cần đến bên bà, ôm bà, hôn bà, nắm tay bà… chúc bà sinh nhật bằng những lời thật lòng nhất?

Giáo dục lươn lẹo sẽ tạo ra nhân cách con người lươn lẹo và một xã hội lươn lẹo không lối thoát.

Bà mẹ tên giáo sư nào nghĩ ra bài tập đọc dạy cho trẻ em cách lươn lẹo đó.

Tiên sư bố mày!

Nguồn : Ngô Trường An

---

 

Tổng hợp báo chí Hoa Kỳ

Thượng viện đã thông qua luật cho phép chính phủ liên bang phát hành thêm trái phiếu và tránh vỡ nợ, loại bỏ rào cản cuối cùng đối với thỏa thuận đã được đưa ra vài ngày trước.

Thượng viện đã bỏ phiếu vào tối thứ Năm, ngày 1 thangs6, 2023 để thông qua dự luật kéo dài trần nợ trong hai năm và thiết lập một thỏa thuận ngân sách hai năm dựa trên một cuộc bỏ phiếu lưỡng đảng rộng rãi.

Tỷ số phiếu bầu là 63-36.

Dự luật hiện sẽ được chuyển đến Tổng thống Joe Biden, người có thể ký thành luật chỉ một ngày làm việc trước Thứ Hai, ngày 5 tháng Sáu, đó là khi Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen cho biết Hoa Kỳ sắp không còn đủ tiền để thanh toán các hóa đơn của mình.

Theo mạng Yahoo Tin Tức, Alexander Nazaryan

---