Theo VOA tiếng Việt

Ba’o Quyen Duoc Biet

Huế 1968 – nguồn Internet.

Vũ Hoàng Anh Bốn Phương

Sự tàn bạo của con người luôn luôn xảy ra ở bất cứ thời điểm nào trong lịch sử. Khi mà Liên Hiệp Quốc chỉ là sân chơi của 5 cường quốc có quyền phủ quyết thì cái quyền phủ quyết này đã làm mất đi giá trị và mục tiêu của sự hình thành Liên Hiệp Quốc. Từ đó, sự tàn bạo của con người tiếp tục xảy ra mà cả thế giới không làm được gì bởi không muốn tham dự và chấm dứt sự tàn bạo đó.

Sự tàn bạo khởi đầu từ đâu? Ở phạm vi tổ chức, quốc gia thì sự tàn bạo khởi đầu từ những người lãnh đạo. Tham vọng của lãnh đạo đã làm cho họ mất đi nhân tính để rồi họ sẵn sàng đưa ra những chính sách, chủ trương đi ngược lại nhân tính của con người và họ kêu gọi những người bên dưới thực hiện chính sách tàn bạo đó.

Hình ảnh tết Mậu Thân tại Huế với những hầm chôn tập thể do sự sát hại của cộng sản miền Bắc đối với thường dân tại Huế. Hình ảnh con tố cha, anh em tố họ hàng thân thuộc trong cuộc Cải Cách Ruộng Đất tại miền Bắc để giết hại những người dân đã từng đóng góp tiền bạc, che chở những người gọi là Việt Minh thời kháng chiến chống Pháp. Hình ảnh Học Tập Cải Tạo sau khi miền Nam lọt vào tay cộng sản miền Bắc để giết hại những người lính, công chức tại miền Nam sau 1975, khi cuộc chiến chấm dứt. Gần đây nhất, hình ảnh những người Hamas vượt biên giới của người Do Thái để bắn giết người dân vô tội Do Thái, đồng thời bắt cóc người dân và hăm dọa sẽ thực hiện chuyện giết người bị bắt cóc qua mạng để mọi người chứng kiến sự tàn bạo này.

Tạm thời gác bỏ nguyên nhân trong cuộc chiến giữa người Do Thái và dân tộc Palestine mà nhìn vào hình ảnh những người dân vô tội bị giết trong cuộc chiến này. Trên lãnh vực chiến tranh, điều có thể chấp nhận là lính hai bên giết nhau để tranh giành lãnh thổ, tài nguyên hay vì lý do nào đó. Nhưng hành động bắt, giết người dân là hình ảnh đi ngược lại đạo lý nhân bản, nhân tính của con người.

Không phải ai cũng có khả năng làm lãnh đạo. Và ngay cả những người có khả năng làm lãnh đạo thì không phải ai cũng có cái nhìn tổng thể trên nhiều lãnh vực mà cái nhìn tổng thể đó dựa vào Nhân Tính, Nhân Sinh, Nhân Bản (tạm gọi là Nhân Bản Cương Thường) làm kim chỉ nam cho mọi quyết định trong chính sách đối nội cũng như đối ngoại. Tiếc rằng thế giới hôm nay, lãnh đạo chỉ dựa vào quyền lợi của tổ chức, quốc gia mà không dựa vào Nhân Bản Cương Thường để có những chính sách mang tính người, phục vụ xã hội và con người.

Lãnh đạo Hamas sẽ đạt được gì sau cuộc tấn công đột ngột vào lãnh thổ Do Thái gồm cả hành động giết những người dân vô tội? Dĩ nhiên ai ủng hộ Hamas sẽ hoan hô hành động này. Đây là sự ủng hộ mù quáng, xem thường Nhân Bản Cương Thường. Những ai xem thường Nhân Bản Cương Thường thì là một tập thể nguy hiểm cho nhân loại nói chung và cho một đất nước nói riêng.

Một điều khẳng định rằng, cuộc tranh chấp giữa người Palestine và Do Thái bằng sức mạnh bạo lực sẽ không giải quyết được vấn đề. Lịch sử đã chứng minh từ khi quốc gia Do Thái được hình thành đến nay, bạo lực từ khối Ả Rập đối với người Do Thái hay người Do Thái đối với người Palestine hoàn toàn không giải quyết được tranh chấp đang xảy ra.

Sự cố gắng của quốc tế, gồm cả Liên Hiệp Quốc, cố gắng dàn xếp sự tranh chấp này không thành công bởi sức mạnh của Liên Hiệp Quốc hoàn toàn vô giá trị trong những cuộc tranh chấp giữa các quốc gia. Chưa kể lãnh đạo của hai bên, dân tộc Palestine và Do Thái đã không cố gắng tìm ra phương án tốt hầu chấm dứt sự tranh chấp này. Đối với dân tộc Palestine, người lãnh đạo ở khu vực West Bank và Gaza có hai chủ trương khác nhau. Lực lượng Hamas quản trị khu Gaza chủ trương bạo động. Các quốc gia trên thế giới (khối Tây phương) đánh giá lãnh đạo Hamas là lực lượng khủng bố. Đánh giá này đúng bởi lực lượng khủng bố mới xem thường mạng sống của thường dân và sẵn sàng bắn giết để thực hiện thú tính của bản thân hay của tổ chức.

Nhu cầu sống tối thiểu của Con Người hôm nay là phải có điện, nước, thức ăn, và nơi cư trú. Khi chiến tranh xảy ra và người lãnh đạo ra lệnh phá hủy hệ thống điện, nước, nhà cửa, và thức ăn của người dân tức là lãnh đạo đã không có Nhân Bản Cương Thường. Hành động của lực lượng Do Thái cúp điện, nước của người dân Palestine sống tại khu Gaza đi ngược lại Nhân Bản Cương Thường. Thái độ tàn bạo của lực lượng Hamas đối với người dân Do Thái trong cuộc vượt biên giới tuần vừa qua và thái độ trả đũa của lãnh đạo Do Thái trong việc cúp điện, nước của khu vực Gaza đều đáng lên án cho dù quyết định đó được che đậy với bất cứ hình thức nào.

Người Việt, những người quan tâm về một Việt Nam tự do dân chủ, có bao giờ đặt Nhân Bản Cương Thường cho mọi hành động trong sinh hoạt đấu tranh hay vì mục đích bất chấp thủ đoạn như người cộng sản?

Nhân Bản Cương Thường là gì? Đây là chủ đề sẽ được bàn thảo trong đầu năm 2024 để mổ xẻ trên từng lãnh vực dính dáng đến đời sống của Người từ xưa cho đến nay.

Ba’o Tieng Dan

Steady

Tác giả: Dan Rather và Elliot Kirschner

Nhã Duy, chuyển ngữ

1-11-2023

Chiến tranh là địa ngục. Luôn luôn. Và đó là một loại địa ngục đặc biệt khi nó bẫy những thường dân vô tội, đặc biệt là trẻ em vào.

Bất cứ ai có tâm trí và lương tâm đều phải đối mặt với những gì đang xảy ra trên dải Gaza và những gì đã xảy ra vào ngày 7 tháng 10 tại Do Thái bằng một con tim nhói đau. Những câu chuyện. Những bức ảnh. Sự chồng chất của mất mát và thống khổ. Không thể kham nổi.

Mọi bản năng của con người thông thường chúng ta đều mong muốn cuộc đổ máu chấm dứt. Ngay lập tức. Hòa bình luôn được ưu tiên.

Những tình cảm này lẽ ra không mang điều kiện gì nhưng thật đáng buồn là thế giới bất toàn và méo mó của chúng ta bị đày đọa bởi lịch sử, bất công và hận thù, đôi khi tạo ra những tình huống chỉ có bi kịch. Không phải mọi vấn đề đều có câu trả lời dễ dàng, hoặc thậm chí là có được câu trả lời.

Nó là vậy với câu chuyện huyền thoại nút thắt Gordian tại Trung Đông. Từ hàng ngàn năm qua, khu vực này rối bời với chiến tranh điêu tàn trong tham vọng và hận thù. Nó từng là ngã tư của các lục địa, là cái nôi của tôn giáo và mồ chôn của những đế chế muốn xưng hùng. Đây là những yếu tố tạo ra xung đột.

Bước lên vùng đất này là bước qua hàng hàng lớp lớp của những nền văn minh đã biến mất từ ​​lâu và phần lớn bị quên lãng. Những tàn tích dạy những bài học xương máu về sự ngạo mạn, khúc khải hoàn và tàn bại. Chúng là những câu chuyện đan chéo mà thường khởi đầu và kết thúc bằng chiến tranh. Bạn không thể kể một câu chuyện về Trung Đông mà không kể đến những gì xảy ra trước đó. Lịch sử luôn dự phần.

Trong cuộc xung đột hiện tại này, một lần nữa chúng ta có thể nghe âm vọng thét gào của quá khứ. Chúng ta bắt đầu từ đâu? Đó là một câu mơ hồ dễ hỏi, nhưng sự lựa chọn của mỗi người sẽ định hình mọi điều tiếp theo. Chúng ta có bắt đầu từ hàng thế kỷ trước không? Hoặc gần đây hơn? Chúng ta có nhắc đến diệt chủng Holocaust không? Phân vùng lãnh thổ? Nhà nước Palestine? Những thỏa thuận hòa bình bị thất bại? Các vùng định cư? Những vụ ám sát? Vai trò của các quốc gia Ả Rập? Iran? Hezbollah? Những thất bại của chính phủ Do Thái? Chủ nghĩa bài Do Thái? Tiêu chuẩn kép? Và cứ tiếp tục như vậy.

Dù chúng ta chọn thứ tự nào thì luôn có điều gì đó quan trọng vượt ngoài tầm nhìn của chúng ta. Nhưng có thể chắc chắn rằng bất kỳ giai đoạn nào chúng ta chọn nhắm vào đều sẽ bao gồm xung đột và chết chóc. Và chúng ta có thể đoán chắc gấp đôi là, nó sẽ được nhìn qua những lăng kính hoàn toàn khác nhau, tùy thuộc vào người chúng ta hỏi.

Hãy thận trọng với bất cứ ai nói về Trung Đông một cách tuyệt đối, đặc biệt với niềm tin xác quyết của họ. “Nên làm những gì?” là một câu hỏi gợi lên sự tự suy gẫm chứ không phải những giáo điều khoa trương. Những nhà lãnh đạo quân sự và chính trị tài ba nhất cố gắng thách thức những định kiến và thành kiến của chính họ. Họ liên tục tự hỏi: “Mình còn đang thiếu điều gì?”.

Chúng ta có thể nói một cách dứt khoát rằng, không quốc gia nào chấp nhận những tên khủng bố sát nhân trong biên giới của mình. Và chúng ta biết rằng sự dã man của Hamas không thể được  phép tiếp tục nếu chúng ta muốn có một thế giới hòa bình.

Chúng ta cũng biết rằng, việc Do Thái cố gắng loại trừ Hamas bằng bom và xe tăng trong chiến tranh đô thị có nghĩa là mức độ tử vong, đặc biệt là dân thường là khủng khiếp và sẽ càng tồi tệ hơn. Họ là những người dân không có nơi nào để trốn chạy. Sự mất mát này là sự đau đớn về mặt đạo đức. Nó cũng có thể gây bất ổn hơn cho khu vực bằng cách châm ngòi cho các cuộc chiến tranh mới và vòng xoay trả thù.

Đối với những người nói rằng Do Thái nên dừng lại, chúng ta nên hỏi điều đó có ý nghĩa gì đối với Hamas. Anh có thể nói là một quốc gia có quyền tự vệ nhưng lại nói rằng họ không thể làm những gì mà họ tin là cần thiết để bảo vệ người dân của mình khỏi bị khủng bố?

Đối với những người cho rằng Do Thái cứ tiếp tục đánh tới, chúng ta nên hỏi điều đó có ý nghĩa gì đối với tất cả những người dân bị kẹt tại Gaza. Còn cuộc sống của họ thì sao? Anh có thể nói rằng anh đang chống khủng bố để rồi có nguy cơ kích động sự cực đoan hơn từ nhiều người bằng cách sát hại những người thân yêu của họ không?

Chúng ta có thể mất đi sự hiểu biết trọn vẹn về sự khủng khiếp của một cuộc chiến một khi nó nhòa dần trong sử sách. Tính thời cuộc và sự khủng khiếp có thể bị bôi sạch theo thời gian. Tử vong chỉ là những con số tròn trịa và người ta thường chú ý nhiều hơn đến tầm ảnh hưởng của địa chính trị hơn là các chi tiết trên chiến trường. Một vài thế hệ trôi qua, chúng ta mãi mãi mất hẳn nhận thức về việc sống qua các cuộc chiến tranh trong quá khứ là như thế nào. Mà ngay cả những cuộc chiến mà chúng ta xem lại, như cuộc chiến chống lại Đức Quốc Xã cũng dẫn đến những cái chết hàng loạt của dân thường. Cũng như các cuộc chiến tiêu diệt Al Qaeda và ISIS. Những cuộc chiến được gọi là “cần thiết” vẫn đầy rẫy thảm kịch.

Ngoài ra còn những bài học từ những chiến trường như Afghanistan và Iraq, chưa kể đến Việt Nam, những nơi mà chúng ta có thể thấy rằng quyết định tiến hành một cuộc chiến tranh toàn diện xem ra lại phản tác dụng cho nền an ninh Hoa Kỳ.

Điều tốt nhất mà chúng ta có thể hy vọng trong thời điểm mà chẳng có lựa chọn nào là tốt cả là, những nhà lãnh đạo nên hiểu rằng, chúng ta đang sống trong một thế giới xung đột mà sự thỏa hiệp là khó khăn nhưng cuối cùng lại là điều cần thiết. Sự sáng suốt đòi hỏi phải liên tục tái thẩm định và điều chỉnh chiến lược của mình nhằm phục vụ các mục tiêu dài hạn.

Chiến dịch quân sự kết thúc. Khi chấm dứt, tổn thất sẽ là bao nhiêu? Điều gì sẽ xảy ra kế tiếp? Điều gì còn lại? Điều gì sẽ mãi mãi thay đổi? Hiện chưa thể biết được câu trả lời cho những câu hỏi này, nhưng chúng sẽ là cách để đánh giá thời kỳ này.

Những cuộc chiến tranh diễn ra ở thì hiện tại nhưng hệ lụy của chúng chỉ nằm ở tương lai. Trong lúc này, thường thì chỉ có thảm kịch.

Le Tu Ngoc

Thời buổi này còn cái gì không hạ giá nhỉ? Sách vở, quần áo, đồ điện tử v…v… hạ giá! Tôi cầm mảnh bằng đại học cạ cục mãi chưa tìm ra việc làm, cũng nhào ra vỉa hè bán sách đại hạ giá. Từ Victor Hugo, Leon Tolstoy, Tagore, Dostoievski… đến Khái Hưng, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng… cả thảy đều bị “hạ” nằm la liệt. Lắm lúc ngồi chồm hổm nhìn xuống các tên tuổi từng “vang bóng một thời”, tôi thầm hỏi:

– Nên cười hay nên khóc, thưa chư liệt vị?

Cách đây ít lâu, một ông lão hình dáng tiều tụy mang đến bán hai pho sách dày. Một cuốn là “Hán Việt Từ Điển” của Đào Duy Anh do Khai Trí tái bản. Cuốn kia là “Petit Larousse Illustré” in tại Paris năm 1973. Sách còn tinh tươm lắm, hẳn chủ nhân đã xài rất kỹ. Thấy giá rẻ, tôi mua. Loại ấn bản này đây, gặp loại khách biên biết, bán cũng được lời.

Ngoài bìa và một số trang ruột của mỗi cuốn, đều có ấn dấu son hình ellipse: “Bibliothèque – Đô Bi – Professeur” (Thư viện – Đô Bi – Giáo Sư). À, té ra ông lão vốn từng là giáo chức. Thảo nào! Cất tiền vào ví rồi mà ông cứ dùng dằng nuối tiếc, ngoảnh lại nhìn những tài liệu – tài sản phải đứt ruột bán đi. Ngoái mãi mấy lần rồi ông mới dắt chiếc xe đạp cà tàng đạp về. Mắt ông đỏ hoe. Lòng tôi chợt se lại!

Chiều 25 Tết. Ngồi cạnh các danh tác tôi vẫn lim dim, thấp thỏm, chồm hổm ra đấy. Qua đường không ai thấy, lá vàng rơi trên giấy. Sài Gòn chả có mưa bụi cho đủ khổ thơ Vũ Đình Liên. Nhưng bụi đường thì tha hồ, đủ khổ thứ dân lê lết vệ đường như tôi.

– Anh mua bánh bò, bánh tiêu?

Một chị hàng rong đến mời. Tôi lắc đầu. Bỗng chị sững người chăm chú nhìn vào hai bộ từ điển. Chị ngồi thụp xuống, đặt sề bánh bên cạnh, cầm hết cuốn này đến cuốn kia lật lật. Rồi chị hỏi giá cả hai. Ngần ngừ lúc lâu, chị nói:

– Anh có bán… trả góp không?

– Trời đất ơi! Người ta bán trả góp đủ thứ, chứ sách vở, sách đại hạ giá ai đời bán trả góp? Vả lại, tôi nào biết chị là ai, ở đâu?

– Tôi cần mua cả hai – chị nói tiếp – xin anh giữ, đừng bán cho người khác. Khi nào góp đủ, tôi sẽ lấy trọn. Anh thông cảm làm ơn giúp tôi.

Thấy lạ, tôi hỏi chuyện mới vỡ lẽ. Đô Bi chính là thầy cũ của chị hàng rong. Chị Tám (tên chị) bất ngờ thấy có dấu son quen, hiểu ra hoàn cảnh của thầy, bèn nảy ý chuộc lại cho người mình từng thọ ơn giáo dục. Song, bán bánh bò bánh tiêu nào được bao nhiêu, lại còn nuôi con nhỏ, không đủ tiền mua một lần nên chị xin trả góp.

Tôi cảm động quá, trao ngay hai bộ từ điển cho chị Tám:

– Chị hãy cầm lấy, kịp làm quà Tết cho thầy. Tôi cũng xin lại đúng số vốn mà thôi, chị à.

– Nhưng…

– Đừng ngại, chị trả góp dần sau này cũng được.

Chị lấy làm mừng rỡ, cuống quít trả tôi một ít tiền.

– Chao ôi, quý hóa quá! Cảm ơn… cảm ơn… anh nhá!

Mai lại, chị Tám trả góp tiếp. Chị kể :

– Thầy Bi thảm lắm… Gần Tết, cô lại ngã bệnh… Thầy nhận sách, mừng mừng tủi tủi tội ghê, anh à!… Thầy cũ trò xưa khóc, khóc mãi!

Tôi vụt muốn nhảy cỡn lên và thét to:

“Hỡi ông Victor, ông Lev, ông Dostoievski… ơi! Ông Khái, ông Vũ, ông Ngô… ơi! Có những thứ không bao giờ hạ giá được! Có những người bình thường, vô danh tiểu tốt nhưng có những kiệt tác không hạ giá nổi, đó là “TẤM LÒNG”.

Tác giả: Phanxi Pang

#Gota sưu tầm trên net