Phan sinh Trần và Gemini AI
Vấn nạn bồi thường và giải tỏa đất đai của người dân với mức giá “rẻ như cho” từ lâu đã là một vết thương nhói buốt trong đời sống xã hội Việt Nam. Qua nhiều thế hệ, biết bao gia đình đã rơi vào cảnh trắng tay, mất đi tư liệu sản xuất và sinh kế gắn liền với mảnh đất cha ông để lại, chỉ để nhận về những khoản tiền bồi thường không đủ mua nổi một suất tái định cư tối thiểu.
Hiện trạng này không những không được cải thiện mà dường như ngày càng trở nên khốc liệt hơn khi tư duy quản trị bằng Công An và tập trung quyền lực hết vào tay Đảng tiếp tục định hình các chính sách phát triển đô thị.
VẤN NẠN LAN TRÀN TỪ BẮC CHÍ NAM
Dự án quy hoạch ven đê Sông Hồng (Hà Nội): Tại các khu vực dân cư lâu đời ven đê Sông Hồng, những phóng sự điều tra và ghi nhận thực tế cho thấy làn sóng phản đối mạnh mẽ của hàng ngàn hộ dân. Các khẩu hiệu phản đối giải tỏa tràn ngập trong các ngõ xóm, phản ánh nỗi lo âu tột cùng về nguy cơ mất chỗ an cư. Người dân—những người đã bám trụ qua nhiều thế hệ—đang phải đối mặt với mức đền bù áp đặt theo khung giá nhà nước, vốn thấp hơn gấp nhiều lần so với giá trị thực tế của thị trường. Hệ quả là nguy cơ đẩy họ vào cảnh nợ nần chồng chất nếu muốn sở hữu một căn hộ tái định cư, trong khi đất đai cũ lại trở thành tài sản vàng cho các tập đoàn bất động sản.
Các dự án chỉnh trang đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh: Tình trạng tương tự tái diễn tại các dự án cải tạo bờ kênh, mở rộng giao thông hay quy hoạch khu đô thị mới ở TP.HCM. Sự chênh lệch địa tô khổng lồ giữa giá đền bù đứt đoạn cho dân và giá bán thương mại của các chủ đầu tư sau khi phân lô đã làm gia tăng sâu sắc sự bất bình đẳng. Nhiều hộ dân sau giải tỏa buộc phải dạt ra vùng ven xa xôi, đứt gãy sinh kế buôn bán nhỏ lẻ lâu đời và rơi vào bần cùng hóa.
Đáng ngại hơn, bức tranh giải tỏa đai đai hiện nay đang mang đậm dấu ấn của chính sách “công an trị” và tư duy cưỡng chế bằng sức mạnh vũ lực. Thay vì duy trì các cơ chế đối thoại bình đẳng và định giá độc lập, bộ máy quản lý ngày càng ưu tiên sử dụng lực lượng an ninh để phong tỏa, bảo vệ thi công và áp đặt mệnh lệnh thu hồi đất. Việc biến các tranh chấp dân sự – kinh tế thành các cuộc đối đầu an ninh không chỉ tước đi thế thương lượng chính đáng của công dân mà còn dẫn đến việc hình sự hóa các đòi hỏi quyền lợi hợp pháp.
Một xã hội phát triển bền vững không thể được xây dựng trên sự tước đoạt sinh kế của người dân; đã đến lúc cần loại bỏ tư duy áp đặt hành chính, tách biệt lực lượng an ninh khỏi các tranh chấp đất đai, và trả lại cơ chế định giá độc lập theo sát thị trường để bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân.