Posts

Posted on

Tổng thống Đài Loan kêu gọi người Hong Kong giữ vững niềm tin

VOA Tiếng Việt

 Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn hôm 10/2 gửi thông điệp nhân dịp Tết Nguyên đán tới người dân Hong Kong, nói với họ rằng dù nền dân chủ không hoàn hảo nhưng đó là hệ thống tốt nhất của loài người và họ nên giữ vững niềm tin.

Với chính thể dân chủ, Đài Loan đã trở thành nơi trú ngụ an toàn cho nhiều người đã rời bỏ Hong Kong sau khi Trung Quốc áp đặt luật an ninh quốc gia hà khắc, dẫn tới gia tăng các cuộc đàn áp đối với tiếng nói bất đồng.

Bà Thái và chính phủ của bà đã ủng hộ mạnh mẽ những người biểu tình trước sự giận dữ của Trung Quốc, vốn coi Đài Loan là lãnh thổ của mình. Bắc Kinh cáo buộc hòn đảo này khuyến khích bạo lực và tội phạm.

Trong thông điệp một ngày trước đêm giao thừa hôm 11/2, bà Thái ngỏ lời cảm ơn đến “nhiều bạn bè nói tiếng Quảng Đông”, ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất ở Hong Kong, đã theo dõi trang Facebook của bà.

“Xin hãy tin rằng dù hệ thống dân chủ có lẽ không hoàn hảo, nhưng cho đến nay, nó vẫn là hệ thống tốt nhất cho xã hội loài người. Xin hãy giữ vững niềm tin và đừng bỏ cuộc,” bà Thái nói bằng tiếng Quan Thoại, trước khi chuyển sang tiếng Quảng Đông để nói “chúc mừng năm mới”.

Hôm 9/2, bà Thái cũng chuyển những lời chúc tốt đẹp nhất tới Trung Quốc trong năm mới, nhưng cho biết bà sẽ không nhượng bộ trước áp lực của Trung Quốc và nhắc lại lời kêu gọi nối lại đối thoại với Bắc Kinh.

Tuy nhiên, Trung Quốc một lần nữa bác bỏ bà, nói rằng những căng thẳng hiện tại đều là lỗi của Đài Loan.

Trung Quốc đã tăng cường hoạt động quân sự xung quanh Đài Loan trong những tháng gần đây, đáp lại điều mà Bắc Kinh gọi là “sự thông đồng” giữa Đài Bắc và Mỹ, quốc gia hậu thuẫn Đài Loan quan trọng nhất trên thế giới.

Posted on

Nhà báo của tờ Giáo dục Thời đại bị bắt vì “nói xấu lãnh đạo Quảng Trị”

Đài Á Châu Tự Do

 

Nhà báo của tờ Giáo dục Thời đại bị bắt vì “nói xấu lãnh đạo Quảng Trị”

Nhà báo Phan Bùi Bảo Thy, Trưởng văn phòng đại diện báo Giáo dục và Thời đại tại Đà Nẵng và một người khác tên Lê Anh Dũng hôm 10-2-2021 bị cơ quan công an tỉnh Quảng Trị bắt tạm giam vì bị cho là nói xấu lãnh đạo tỉnh này.

Theo mạng báo Tuổi trẻ, ông Thy bị Công an Quảng Trị “mời làm việc” từ ngày 5-2 và đến 10-2 mới có lệnh khởi tố và lệnh bắt tạm giam với

cáo buộc “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Ông Thy và ông Dũng bị cho là đứng sau một số tài khoản ẩn danh trên mạng xã hội liên tục “đăng những bài viết và thông tin thất thiệt thiếu căn cứ và cố tình bôi nhọ một số cán bộ lãnh đạo tỉnh Quảng Trị” thời gian qua, tuy nhiên các tờ báo nhà nước không cho biết 2 người này đã đăng tải những gì.

Hiện tờ báo Giáo dục thời đại ở địa chỉ giaoducthoidai.vn không thể truy cập được.

Trên Facebook Phan Bùi Bảo Thy (fb.com/bao.thi.16) hồi tháng 8 năm ngoái có đăng tải bài viết về vụ việc ông Lê Quang Thuận – Ủy viên Ban thường vụ huyện ủy, Phó chủ tịch UBND huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị (phụ trách lĩnh vực kinh tế) bị phản ánh là sử dụng văn bằng không đúng quy định.

Hồi đầu năm 2021, Tòa án TPHCM kết án 3 lãnh đạo của Hội Nhà báo độc lập Việt Nam, trong đó có 1 blogger của Đài Á Châu Tự Do với mức án lên đến 37 năm tù gia.

Việt Nam được xếp vào nhóm các nước không có tự do báo chí đứng thứ 175/180 nước trong bảng xếp hạng của do tổ chức Phóng Viên Không Biên Giới trong năm 2020, đứng trên hai nước cộng sản khác là Trung Quốc và Bắc Hàn; nhưng xếp dưới Lào.

Bạn nghĩ sao về thông tin này?

Ảnh: Ông Lê Anh Dũng (ảnh trái) và nhà báo Phan Bùi Bảo Thy (ảnh phải).

#RFAVietnamese #Vietnam #QuangTri #noixaulanhdao #VietnamHumanrights

May be an image of 2 people, people standing and text that says 'RFA ĐÀIÁCHÂUTUDO DO ĐÀIÁ CHÂU Nhà báo của tờ Giáo dục Thời đại bị bắt vì "nói xấu lãnh đạo Quảng Trị"'
Posted on

Bệnh nhân đau gan nhập viện gia tăng vì lạm dụng rượu trong thời dịch

Bệnh nhân đau gan nhập viện gia tăng vì lạm dụng rượu trong thời dịch

Feb 8, 2021

LOS ANGELES, California (NV) – Các bệnh viện trên toàn nước Mỹ ghi nhận số bệnh nhân nhập viện vì đau gan và suy gan liên quan đến rượu gia tăng, trong  bối cảnh đại dịch COVID-19 bùng phát toàn cầu suốt một năm qua.

Bệnh viện Keck Hospital của đại học University of Southern California (USC) ghi nhận trong năm 2020 số bệnh nhân nhập viện vì đau gan liên quan đến rượu tăng 30% so với năm 2019, theo nhật báo Los Angeles Times.

Cổng vào khu vực cấp cứu một bệnh viện. (Hình minh họa: Justin Hamel/AFP via Getty Images)

Tương tự các chuyên viên hợp tác với những bệnh viện tại University of Michigan, Northwestern University, Harvard University và hệ thống bệnh viện Mount Sinai Health System ở New York City cho biết số bệnh nhân nhập viện vì đau gan liên quan đến rượu tăng 50% kể từ Tháng Ba, năm 2020.

 Những biến chứng và tác hại trên gan vì uống rượu biểu hiện khác nhau ở mỗi người tuỳ thuộc quá trình chuyển hoá (metabolism) thực phẩm và thức uống ở mỗi cơ thể.

Có người uống không thấy ảnh hưởng trong một thời gian dài, nhưng người khác phải vào nhà thương một cách nhanh chóng.

Các chuyên gia về bệnh gan và tâm lý học nhận xét tình trạng đau gan vì rượu gia tăng trong thời gian qua liên quan đến dịch bệnh khi nhiều người bị cô lập, thất nghiệp, và thất vọng trước viễn ảnh tương lai.

Bác Sĩ Haripriya Maddur, chuyên khoa gan tại trung tâm Northwestern Medicine, cho biết nhiều bệnh nhân có sức khỏe ổn định trước đại dịch, không bị tái phát trong nhiều năm, bất chợt ào ạt nhập viện.

“Có lẽ vì căng thẳng trong thời dịch,” vị bác sĩ nhận xét.

Bác sĩ khám một bệnh nhân bị sưng gan. (Hình minh họa: Khaled Desouki/AFP via Getty Images)

Tình trạng những người trẻ dưới 40 tuổi bị đau gan vì rượu cũng gia tăng đột ngột, theo lời Bác Sĩ Raymond Chung, chuyên khoa về gan tại đại học Harvard University cho biết.

Với những người trẻ này thuộc lớp vừa mới lập gia đình, phải lo nuôi nhiều miệng ăn hơn và trả nhiều chi phí sinh hoạt khác, họ trở thành căng thẳng và bi quan hơn nên dễ tìm đến rượu giải sầu, nhận xét của Bác Sĩ Maddur.

Tuy nhiên, đáng chú ý hơn nữa là số bệnh nhân nữ giới phải nhập viện đau gan vì rượu gia tăng trong thời dịch nhiều hơn bình thường.

Rượu hủy hoại sức khỏe phụ nữ nhiều hơn nam giới, do cơ thể khác biệt vì giới tính.

Quá trình chuyển hóa rượu trong cơ thể phụ nữ chậm hơn so với nam giới, do đó, rượu ở trong máu phụ nữ lâu hơn nên hủy hoại các cơ quan nội tạng, đặc biệt là gan, ở mức nặng hơn, theo lời giải thích của Bác Sĩ Jessica Mellinger, chuyên khoa gan tại đại học University of Michigan.

“Tình trạng thất nghiệp, lương thấp, bất ổn cộng thêm vào những căng thẳng về con cái đè nặng tâm lý người phụ nữ nhiều hơn nam giới,” bà Mellinger phân tích thêm, “chỉ cần một tác động hỗ trợ nào đó không còn nữa, chai rượu là thứ duy nhất mà họ còn có trong tay để tìm quên.”

Nhiều nghiên cứu khác cho thấy tỷ lệ uống rượu gia tăng 30% so với thời gian trước đại dịch trên toàn nước Mỹ. (MPL) [kn]

Posted on

 Cuộc sống khó tin của đôi vợ chồng 10 năm sống ẩn mình trong rừng sâu 

 Cuộc sống khó tin của đôi vợ chồng 10 năm sống ẩn mình trong rừng sâu 

Chót yêu cuộc sống hoang dã, Miriam Lancewood cùng chồng đã sinh sống trong rừng 10 năm nay, tự săn thú để làm thức ăn, đánh răng bằng tro và than, thậm chí dùng nước tiểu để gội đầu.

Nghe có vẻ đáng sợ nhưng tôi thấy cuộc sống hoang dã thoải mái như ở nhà”, Miriam Lancewood, tác giả cuốn hồi ký “Người phụ nữ nơi hoang dã” – một trong những cuốn sách bán chạy nhất ở New Zealand và châu Âu, chia sẻ. Cô cùng người chồng Peter Raine sinh sống trong rừng đã một thập kỷ qua.
Ý tưởng đặc biệt này đến với họ khi cả hai gặp nhau ở Ấn Độ cách đây 14 năm. Peter khi ấy là một nông dân chăn cừu, chuyên gia trồng rừng và giảng viên đại học, trong khi Miriam mới 22, là giáo viên thể dục và có khát khao khám phá thế giới. Cô gái quê Hà Lan và người đàn ông chênh nhau 30 tuổi nhanh chóng yêu nhau nhờ những quan điểm sống tương đồng. Hai người sau đó đã cùng đi du lịch trong suốt vài năm trước khi chuyển đến quê nhà của Peter ở New Zealand.

Năm 2010, họ bán hoặc cho đi phần lớn tài sản của mình, bắt đầu cuộc sống mới ở vùng nông thôn rộng lớn, hẻo lánh. Ban đầu hành trang của họ là hai túi nặng tổng cộng 85kg, có mọi thứ cần thiết từ yến mạch đến sữa bột, mật ong, gạo và rau. Họ dự tính chỉ sống kiểu này một năm, nhưng đến giờ đã 10 năm và họ chắc chắn sẽ không quay lại cuộc sống hiện đại. Trong thời gian này, cả hai cũng dành thời gian đi bộ khắp New Zealand và châu Âu.

Cặp vợ chồng đã tập làm quen cuộc sống trong rừng như khả năng chịu lạnh, tập nhìn trong bóng tối bằng cách đi bộ ban đêm, thiếu điện, nước và thiết bị công nghệ. “Chúng tôi muốn trở thành một phần của tự nhiên, thay vì chỉ quan sát nó”, Miriam nói.

Để chuẩn bị cho cuộc sống hoang dã, ngày nào Miriam cũng tập bắn cung trong suốt một năm trời. Cặp vợ chồng phân chia công việc: Miriam làm nhiệm vụ săn bắn và hái lượm, trong khi chồng cô đảm nhận việc nấu nướng. Họ ăn khi đói, ngủ khi màn đêm buông xuống và thức dậy khi tiếng chim hót đầu tiên cất lên.

Thời gian đầu, Miriam từng bị lạnh đến mức sụt cân và thường xuyên thức dậy với cái bụng đói cồn cào. Sau một thời gian dài, cả hai quyết định đi săn thú rừng. Thậm chí, họ phải ăn cả thịt hươu chết do thợ săn bỏ lại khi số lượng động vật quá ít, mặc dù khả năng bắn cung của Miriam khá tốt. Dần dần, tình hình được cải thiện. Miriam cũng chuyển sang sử dụng súng trường để đi săn.

Mùa đông đầu tiên ở rừng, tóc Miriam bị gàu và cô phải rất vật lộn để tìm cách khắc phục. “Chồng tôi bảo người Eskimo dùng nước tiểu vào sáng sớm để trị gàu. Tôi đã thử và cách này khá hiệu quả”, cô tiết lộ. Gội đầu bằng nước tiểu chỉ là một trong nhiều điều bất thường mà Miriam làm để duy trì vệ sinh cơ bản khi sống ngoài tự nhiên. Cô còn sử dụng than củi và tro để đánh răng.

 Bệnh tật là điều khiến cả hai lo lắng nhất. Không có điện thoại nên họ không thể gọi xe cứu thương, trong khi đi bộ đến làng gần nhất phải mất vài ngày. “Có lần Peter bị sốt rét. Không có bác sĩ và chúng tôi ở giữa rừng. Đó là khoảnh khắc rất đáng sợ. Thật may chúng tôi có một hộp cứu thương và thuốc điều trị sốt rét”, Miriam kể lại. 

Miriam cũng nhớ gia đình và bạn bè vì thường vài năm mới gặp họ một lần. Mỗi khi gặp thợ săn, cô sẽ nhờ họ gửi thư tới gia đình. Thỉnh thoảng, cả hai vẫn quay lại thế giới hiện đại để gửi email, mua đồ dùng hoặc viết sách. Dù vậy, Miriam sẽ không đánh đổi cuộc sống của mình để quay trở lại thành phố. Cô không chịu được căng thẳng khi đi làm hay lặp đi lặp lại một thói quen nhàm chán.

Cặp vợ chồng có tiền tiết kiệm nên họ không lo lắng về tài chính. Trung bình mỗi năm họ chỉ tiêu khoảng 3.600 USD chủ yếu cho thực phẩm.

“Chúng tôi sống không có khái niệm thời gian, không có đồng hồ, không có ngày tháng, không bao giờ có cảm giác nuối tiếc đêm chủ nhật. Chúng tôi thậm chí không có gương và sẽ chẳng phải nhìn ngắm mình. Không có suy nghĩ về tiền, bởi vì chẳng có nhu cầu để tiêu. Đó là một trạng thái rất tự do”, Miriam nói.

 Theo SCMP, The Guardian

From: TU-PHUNG

Posted on

Từ ‘mọi có đuôi’ đến ‘Tây đen’

Từ ‘mọi có đuôi’ đến ‘Tây đen’

Feb 4, 2021 

Võ Ngọc Ánh

Một doanh nhân ở Sài Gòn nói với tôi, anh từ chối mức lương $80,000/năm ở Mỹ để về Việt Nam làm việc. Nhưng điều làm anh cảm thấy buồn, nhiều công ty nước ngoài có văn phòng, nhà máy ở Việt Nam đưa Tây đen sang để làm sếp, trong khi người Việt đâu có tệ.

Tân Tổng Thống Joe Biden (trái) chúc mừng tân Phó Tổng Thống Kamala Harris, phụ nữ đầu tiên, da màu, nắm chức vụ cao nhất từ trước tới nay. (Hình: AP Photo/Carolyn Kaster)

Suy nghĩ của doanh nhân kia tôi đọc được, Tây trắng thông minh, giỏi hơn, làm sếp dễ được người Việt chấp nhận.

Đây là câu chuyện của hăm năm về trước, nhưng sự phân biệt chủng tộc dường như chưa bao giờ kết thúc với người Việt.

Trong hơn một năm qua tôi đã chứng kiến sự phân biệt chủng tộc đầy cay cú.

Một số người Việt ủng hộ cựu Tổng Thống Donald Trump, gọi cựu Tổng Thống Barack Obama là “mọi đen.” Một vị mục sư ủng hộ tổng thống thứ 45 của Mỹ gọi ông Barack Obama một cách đầy phân biệt bởi vì màu da của ông là “tổng thống nhọ nồi.”

Khi bà Kamala Harris được chọn làm phó cho ông Joe Biden, người Ấn Độ vui mừng với việc một người gốc Ấn ở vị trí phó tổng thống Mỹ. Qua mạng xã hội Facebook tôi đã thấy có nhiều người Việt đưa ra cái gốc Ấn Độ-Phi Châu để như cách hạ nhục bà Harris dù chưa từng có người gốc Việt nào đảm nhận chức ở vị trí tương tự.

Khi đến Mỹ tôi nghe vô số những chuyện không tốt về người Mỹ gốc Phi Châu, từ chuyện cho tiền tip thấp, ít chịu học, bạo lực nhiều…

Mùa Hè năm ngoái, khi phong trào “Black Lives Matter” xuất hiện, đa số người Việt tôi có dịp tiếp xúc cố chứng minh người da đen lười biếng, thích ăn vạ, thiếu cầu tiến.

Vẫn còn đó những đồng hương dường như thiếu sự thông hiểu cho lịch sử đầy nước mắt của người da đen phải chịu trên đất Mỹ từ trước khi lập quốc đến nay. Không ít người thiếu sự biết ơn những thành quả để nước Mỹ có được nền dân chủ hàng đầu thế giới mà chính họ đang thụ hưởng nhờ máu, nước mắt của không ít nhà tranh đấu người Mỹ gốc Phi Châu như Rosa Park, Martin Luther King…

Người Việt không nhìn thấy cộng đồng da đen ở Mỹ bị đối xử bất công bởi vì lòng người, định kiến xã hội, sự phân biệt mà nhân văn, luật pháp, văn minh tình thương đang cố gắng để chữa lành.

Dòng giống Lạc Hồng cứ tiêm vào đầu nhau những “mũi thuốc” người da đen xấu xa, bị đối xử bất công như thế là xứng đáng, dù việc khinh miệt này chẳng làm đẳng cấp của người Việt cao hơn.

Chuyện người Việt tự tôn mình thuộc đẳng cấp cao hơn so với các dân tộc khác không phải quá lạ. Khi còn nhỏ, tôi hay nghe người lớn tuổi kể: Người thiểu số trên miền núi có đuôi. Mỗi lần họ xuống phố là giấu đuôi. Vì họ ăn bốc nên không thể văn mình bằng người Việt.

Lớn hơn một chút, tôi chứng kiến không ít người trong xã đi buôn trên miền núi. Những câu chuyện tôi nghe chính họ kể, thay vì cân đúng 1 kg, họ cân tám lạng, thêm một ít để lấy lòng. Cái đồng hồ đeo tay bị vô nước làm mờ mặt kính lại giải thích, sắp mưa nên mặt đồng hồ dự báo thời tiết để bán cho người dân tộc… Các việc này hiểu đúng phải là việc đi lừa người thiểu số để lấy tiền.

Sự văn minh của một số người ở đây chỉ là dùng sự khôn lỏi để lấy lòng tin trong sự thật thà của người miền núi.

Người Việt chúng ta chưa thật sự có gì nổi bật cho thế giới, nhân loại nhưng một số người vẫn khinh miệt các sắc dân khác, tiếp tay khoét thêm đau thương. [đ.d.]

Posted on

 7 cách bố thí không tốn một đồng lại được may mắn cả đời

 7 cách bố thí không tốn một đồng lại được may mắn cả đời

Lão hòa thượng dạy 7 cách bố thí không tốn một đồng lại được may mắn cả đời

Có một câu chuyện kể về cuộc đối thoại giữa một vị lão hòa thượng và một người dân thường như thế này:

Một ngày nọ, có một người đàn ông chạy đến trước mặt vị lão hòa thượng. Anh ta vừa khóc vừa kể lể: “Thưa ngài, vì sao con làm việc gì cũng đều không thành công?”

Lão hòa thượng trả lời anh ta rằng: “Điều này là bởi vì ngươi không học được bố thí!” (Bố thí ở đây được hiểu là cho, quyên tặng, thực hành…)

Người đàn ông lại nói: “Nhưng con chỉ là một người nghèo đói thôi ạ!”

Lão hòa thượng nghe xong lại nói với anh ta rằng: “Cũng không phải là như vậy! Một người cho dù là không có tiền cũng vẫn có thể cho người khác 7 thứ:

Bố thí bằng vẻ mặt: Ngươi có thể cho người khác vẻ mặt tươi cười niềm nở.

Bố thí bằng lời nói: Ngươi có thể cho người khác những lời cổ vũ khích lệ, lời an ủi, lời khen ngợi, lời khiêm tốn và lời nói ấm áp.

Bố thí bằng tấm lòng: Hãy mở rộng tấm lòng và đối xử chân thành với người khác.

Bố thí bằng ánh mắt: Hãy dùng ánh mắt thiện ý để nhìn người khác.

Bố thí bằng hành động: Dùng hành động để đi giúp đỡ người khác.

Bố thí bằng chỗ ngồi: Khi đi xe hay thuyền, có thể đem chỗ ngồi của mình tặng cho người khác.

Bố thì bằng nơi ở: Đem phòng ở trống không sử dụng cho người khác nghỉ ngơi.”

Cuối cùng, lão hòa thượng lại nói: “Vô luận là ai, chỉ cần dưỡng thành 7 thói quen này thì vận may sẽ đến với người đó “như hình với bóng!”“

Lão hòa thượng khuyên bảo chúng ta rất nhiều cách để thực hành bố thí chỉ cần dùng tâm là có thể làm được. Ví như trong cuộc sống hàng ngày, mưu sinh kiếm tiền nuôi gia đình, kỳ thực đây cũng là một dạng “bố thí.”

Nếu như bạn đang ở trong mê, cảm thấy mình đang “làm trâu làm ngựa” kiếm tiền trả khoản nợ nào đó cho gia đình. Và vì thế mà trong lòng bạn ôm giữ một nỗi oán giận thì bạn sống sẽ rất khổ! Chỉ cần bạn thay đổi ý niệm, biết rằng nuôi gia đình chính là bạn đang bố thí cho người khác, bạn đang làm việc tốt nuôi dưỡng gia đình. Khi ấy trong lòng bạn sẽ cảm thấy rất nhẹ nhàng và vui vẻ!

Đừng tưởng rằng chỉ có đến chùa bỏ một chút tiền vào đó thì mới là bố thí. Kỳ thực nhiều người không hiểu rằng, trong cuộc sống hàng ngày, hết thảy việc bạn đang làm đều là bố thí, là nuôi dưỡng!

Đơn giản như, bạn sửa sang dọn dẹp lại nhà cửa sạch sẽ khiến cho gia đình sống được thoải mái thì đó cũng là bạn đang bố thí đối với mọi người trong gia đình. Hay bạn tận tâm tận lực làm việc ở sở làm thì cũng là một cách bố thí đối với công ty và nuôi dưỡng xã hội …

Nếu như bạn có thể khởi ý nghĩ này trong tâm thì bạn sẽ sống được tự tại. Hãy tin rằng cho dù những việc làm bố thí của bạn trước mắt không nhận được thù lao đi nữa thì trong tương lai bạn cũng nhận được sự hồi báo kỳ diệu!

Anh Trần Minh gởi

Posted on

Khôn Lỏi – Nét Văn Hóa Tệ Hại Trong Cách Ứng Xử Của Người Việt

 

Van Pham

Khôn Lỏi – Nét Văn Hóa Tệ Hại Trong Cách Ứng Xử Của Người Việt

Văn hóa ứng xử trong xã hội văn minh hội nhập là cả một quãng đường dài cần phải học hỏi, tiếp thu và không ngại phá bỏ những tư tưởng lạc hậu, hẹp hòi, bảo thủ. “Chân thành là sự khôn ngoan cao cấp”, lời khuyên này có lẽ luôn thích hợp.

Trong cách ứng xử của người Việt, không khó để chúng ta nhận ra một nét văn hóa đặc thù, đó chính là khôn lỏi. Nó phản ánh trong mọi ngóc ngách của đời sống, và đang trở thành mối nguy hại trong xã hội ngày hôm nay.

Đứng xếp hàng ở quầy thanh toán siêu thị, có hai đứa trẻ đứng gần nhau. Người mẹ đứa trẻ đứng sau bảo nó chen lên tính tiền trước, nó không nghe lời và vẫn xếp hàng theo đúng thứ tự.

Khi ra ngoài, người mẹ ấy mắng con: “Mày ngu lắm, mua ít đồ thì giành tính trước cho nhanh. Chắc sau này ra đời toàn bị chúng nó ngồi trên đầu thôi!”. Đứa bé ngây thơ cúi gằm nhận lỗi.

Thái độ bực tức của bậc phụ huynh kia không phải là cá biệt. Xuất phát từ tâm lý lo sợ con mình bị thiệt thòi, con mình bị mất cơ hội tốt, nên một số cha mẹ Việt dạy con thói khôn lỏi, đi tắt, nhằm đạt được lợi ích một cách ngắn nhất, dễ dàng nhất mà không phải tốn nhiều công sức học hỏi, lao động.

Từ những câu tục ngữ xa xưa: “Khôn ăn người, dại người ăn”, “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”, “Ông đưa chân giò, bà thò chai rượu”…

Đã phản ánh tư tưởng tiểu nông bao gồm những thói quen, tập quán, phong tục, hành vi và thái độ ứng xử của người Việt với phương thức sản xuất nhỏ và những điều kiện sinh hoạt phù hợp với bối cảnh nông nghiệp, nông thôn dẫn đến cách nghĩ của họ cũng hết sức vụn vặt, lẻ tẻ, không có tầm nhìn xa, không có tính chiến lược, thiếu khả năng khái quát tổng hợp.

Họ chỉ thấy lợi trước mắt, không thấy lợi lâu dài, chỉ thấy lợi ích cá nhân, không thấy lợi ích tập thể.

“Bè ai người nấy chống

Ruộng ai người ấy đắp bờ”.

Sống trong một làng quây quần vài chục, nhiều thì trên trăm nóc nhà, nhà ai có việc gì thì chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn, chuyện xảy ra ở đầu làng, cuối làng đã biết.

Dư luận tạo ra tiếng tăm, tai tiếng, điều tiếng. Điều này làm nảy sinh tâm lý sĩ diện cá nhân, sống phụ thuộc rất nhiều vào điều tiếng bên ngoài. Người ta sống theo dư luận và tự mình điều chỉnh ứng xử theo dư luận đó.

Khi giáo dục con trẻ, họ cũng dựa vào thói quen, dựa vào kinh nghiệm, lo sợ con em mình “khôn nhà dại chợ”. Do đó tâm lý khó tiếp thu cái mới, ngại thay đổi để an phận thủ thừa, quen nín nhịn, nín nhịn cả với điều chướng tai, gai mắt bởi “một điều nhịn chín điều lành”, vì cái lợi của bản thân mà làm ngơ trước sự bất công xảy ra quanh mình.

Tư duy của ông bà cha mẹ Việt vẫn còn ảnh hưởng không nhỏ đến nhân cách của lớp trẻ hôm nay. Và nguy hại là, khôn lỏi, láu cá đôi lúc còn bị đánh đồng với văn hóa ứng xử, được cho là cách thức giao tiếp khôn khéo, nhạy bén, thức thời.

Có lẽ rõ nhất vẫn là ở nơi chốn cơ quan, công sở. Thói luồn lách, nịnh bợ cấp trên, để đón thời cơ, để giành suất “đi tắt đón đầu” mau chóng thăng quan tiến chức. Đội trên tất phải đạp dưới, họ chia bè phái để thu nạp người thân, họ hàng, đệ tử. Mặt khác lại thanh trừng những người có chính kiến đối lập, những người không xu nịnh, trung thực và cầu tiến.

Nhưng khi ra ‘biển lớn, sóng to’, thói khôn lỏi, ranh vặt khó phát huy tác dụng, thậm chí còn khiến người Việt mất điểm trước bạn bè quốc tế.

Còn nhớ những vụ ồn ào về chen lấn, xô đẩy, lấy quá nhiều thức ăn tự chọn trong các chuyến du lịch nước ngoài của một bộ phận du khách Việt Nam cho đến các thương vụ mua bán lớn bị phía nước ngoài phạt vì vi phạm các điều khoản hợp đồng, và đau xót hơn là bị lừa đảo vì thói “tham bát bỏ mâm” của chính người Việt với nhau.

Một vị tiến sĩ cho rằng: “Thương lái Trung Quốc đặt hàng trồng khoai lang rồi bỏ chạy, sau đó đến thu gom dứa, cau non, sầu riêng non, bông thanh long… và tiếp tục biến mất. Ý đồ của thương lái Trung Quốc như thế nào chưa bàn tới nhưng trước tiên là do người Việt ham lợi”.

Còn theo nhà nghiên cứu văn hóa Bùi Trọng Hiền: “Khôn lỏi thể hiện tầm phát triển của dân trí xã hội còn chứa đựng nhiều ‘bản năng tự nhiên’.

Trong một xã hội văn minh, sự giành giật là bản năng hoang dã luôn cần được kiểm soát bởi hệ thống luật pháp/đạo đức. Nếu không, nó sẽ kìm hãm xã hội ở dạng chậm phát triển, thậm chí không chịu phát triển. Cái sự khôn lỏi lan tràn trong xã hội ta, tôi cho đó là điều đáng buồn bởi nó sẽ chi phối cơ bản lòng tốt nói chung của con người”.

Văn hóa ứng xử trong xã hội văn minh hội nhập là cả một quãng đường dài cần phải học hỏi, tiếp thu và không ngại phá bỏ những tư tưởng lạc hậu, hẹp hòi, bảo thủ. “Chân thành là sự khôn ngoan cao cấp” – Lời này có lẽ luôn thích hợp.

Posted on

Giới trí thức chống bạo quyền…

 Van Pham

Giới trí thức chống bạo quyền….

Ngô Nhân Dụng

Anastasia Vasilyeva biết đám công an của ông Putin sẽ đến bắt mình. Vì Alexei Navalny và nhiều nhà đối lập chống Putin bị bắt cả rồi. Bà Vasilyeva, chủ tịch Nghiệp đoàn Y sĩ, đã sẵn sàng.

Không biết khi biết mình sắp bị công an đến gõ cửa, các cô Lê Thị Công Nhân, Tạ Phong Tần, Huỳnh Thục Vi, Phạm Đoan Trang, ở nước ta, đã chuẩn bị như thế nào? Rất nhiều người sống dưới chế độ cộng sản luôn lo sẵn khăn gói, lương khô, áo quần, vân vân, chỉ chờ công an đến là lên đường vào tù!

Anastasia Vasilyeva không chuẩn bị theo lối cổ điển như vậy. Theo bản tin Reuters, bà đang ngồi trước cây đàn piano màu trắng, dạo bản đàn rất phổ thông, “Tặng Elise” (Für Elise) của Beethoven lúc 9 giờ sáng ngày 27 tháng Giêng 2021. Mật vụ ập vào, một cô công an trịnh trọng cầm đọc bản án lệnh. Anastasia vẫn tiếp tục đàn. Cho đến lúc hết bài, đứng dậy, bà nói với đám công an đến bắt mình: “Vỗ tay đi chớ?”

Dĩ nhiên, không ai biết vỗ tay…..

Đoạn video dài mấy phút được đưa lên mạng, hàng triệu người khắp thế giới hoan nghênh – và vỗ tay. Anastasia Vasilyeva may mắn sống trong thời đại tin học. Nhờ internet, mạng xã hội và điện thoại di động có thể chụp hình, quay phim, giới đấu tranh ở Nga bây giờ không bị cô lập tuyệt đối như Anna Akhmatova, Osip Mandelstam trong thời Stalin; Andrei Sakharov và Aleksandr Solzhenitsyn thời Khrushchev, Brezhnev; hay như Nhà văn Lưu Hiểu Ba, Luật sư Trần Quang Thành ở bên Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình.

Giới trí thức thường thay miệng người dân lên tiếng chống bạo quyền. Đặc biệt là ở nước Nga. Chữ “intelligentsia,” giới trí thức, được dùng trong nhiều ngôn ngữ Âu châu, gốc tiếng Nga. Hoàng đế Đỏ Stalin kiêng nể giới trí tức, không như đám bạo chúa Á châu. Mao Trạch Đông thì nói thẳng rằng giới trí thức không ích lợi bằng cục phân. Tập Cận Bình và Nguyễn Phú Trọng vẫn học tập tư tưởng Mao Chủ tịch từ thời đó.

Dân Nga tiếp xúc với Âu châu nhiều thế kỷ, các hoàng đế vẫn mời các triết gia, các nhà khoa học Tây Âu làm quốc khách, rất trọng vọng. Có lẽ vì thế người dân cũng kính trọng các thi sĩ, các nhạc sĩ, các nhà khoa học.

Năm 1934, thi sĩ Osip Mandelstam viết một bài thơ chế nhạo Stalin, chỉ đọc trong các cuộc gặp gỡ bạn bè, đọc thuộc lòng, không ai chép ra. Nhưng cuối cùng mật vụ cũng có một bản. Bị hỏi cung, vì danh dự thi sĩ nhận mình là tác giả. Thay vì tìm cách lên án tử hình Mandelstam, Stalin đã gọi điện thoại cho Boris Pasternak, hỏi ông có mặt khi Mandelstam đọc bài thơ đó không. Pasternak lảng tránh không trả lời. Stalin lại hỏi Mandelstam có phải một thi sĩ lớn hay không. Pasternak chỉ nói mình với Mandelstam làm thơ khác nhau, các chuyện khác không quan trọng. Cuối cùng, Stalin dằn mặt: “Nếu anh muốn cứu bạn anh thì anh đã không nói như thế!” Pasternak sau đó đã đi vận động với nhiều người trong Bộ Chính Trị xin cứu Mandelstam. Nhà thơ không bị giết, chỉ bị đưa đi đầy, 4 năm sau mới chết.

Ngay cả ông Hoàng đế Đỏ cũng nổi lòng ganh tỵ khi thấy các nhà thơ được hoan hô. Trong thời Đại chiến Thứ Hai nữ sĩ Anna Akhmatova và Boris Pasternek được mời tới trình diễn trong một nhà máy. Các công nhân chăm chú nghe họ đọc thơ. Có lúc họ cất tiếng đọc cùng thi sĩ, những bài thơ mà nhiều người Nga đã thuộc lòng! Cuối cùng tất cả đứng dậy vỗ tay. Ngày hôm sau, Stalin hỏi một cận thần: “Đứa nào bày ra cái trò đứng dậy vỗ tay thế?” Có lẽ vì thời niên thiếu Stalin cũng từng là một thi sĩ đang lên, viết bằng tiếng Georgia, thơ đã được in trong nhiều tạp chí có giá trị– nhưng sau này ông ta tuyệt đối không muốn nhắc tới tiếng mẹ đẻ.

Nhạc sĩ Dmitri Shostakovich đã từng là một nạn nhân của Stalin. Ông nổi tiếng trong âm nhạc không khác gì Pasternak trong thi ca. Ông đã viết các bản giao hưởng ca ngợi cách mạng, nhưng lúc nào cũng nơm nớp lo sợ bị phê bình là có khuynh hướng văn nghệ tự sản, xa rời quần chúng.

Tai nạn đã giáng xuống năm 1936 khi Stalin mang cả Bộ Chính Trị đến coi vở nhạc kịch Lady Macbeth của Shostakovich, đang được khắp nơi hoan hô. Nửa chừng, Stalin đứng dậy ra về. Ngày hôm sau, nhật báo đảng Pravda đăng một bài đả kích kịch liệt vở opera, coi như không phải là âm nhạc nữa. Các báo khác, cả tờ báo của hội nhạc sĩ cũng chỉ trích, bạn bè bắt dầu xa lánh nhạc sĩ. Lợi tức của ông bị giảm ba phần tư!

Shostakovich biết rằng mình sẽ bị trừng phạt. Khác với Anastasia Vasilyeva năm nay, năm 1937 Shostakovich chuẩn bị sẵn sàng chờ công an đến bắt đưa lên Siberia, như thi sĩ Osip Mandelstam đã chết ở đó. Ông được mời tới trụ sở Mật vụ NKVD (tiền thân của KGB). Sau khi “làm việc” cả ngày, ông được viên công an thẩm vấn cho về, hẹn một tháng sau tới hỏi cung tiếp. Ông sợ đến nỗi đêm ra ngủ một mình ở gầm cầu thang. Người em của vợ ông, nhà vật lý học Vsevolod Frederik, bà mẹ vợ, cùng vài người bạn nhạc sĩ đã bị bắt đi trại cải tạo.

Đúng ngày hẹn, Shostakovich đến trụ sở NKVD, mang theo cái va ly chứa đủ quần áo, khăn tắm, bàn chải và thuốc đánh răng, đứng xếp hàng chờ đến lượt mình được hỏi cung. Ông nói với viên thư ký mình đã có hẹn, đọc tên họ viên chức mật vụ đang đợi mình. Người thư ký mở sổ ra coi, rồi bảo: Đồng chí đó hôm nay bận việc. Anh về đi. Chúng tôi sẽ cho gọi anh sau.

Nhưng Shostakovich không bao giờ bị gọi lại. Về sau ông dò hỏi những người quen trong guồng máy công an, họ bảo cái anh công an mật vụ hỏi cung ông đã bị bắt trước ngày ông tới hẹn lần thứ nhì. Sau đó Shostakovich lại tiếp tục soạn những bài ngợi ca các cuộc chiến thắng của Hồng quân và được yên thân. Sau khi Stalin chết năm 1953, không khí dễ thở hơn. Năm 1957 ông viết Giao Hưởng Khúc số 11, đặt tên là “Cách Mạng 1905,” cuộc cách mạng chống Nga hoàng thất bại năm đó. Nhưng ông nói riêng với bạn bè rằng ông thai nghén bản nhạc đó sau cuộc cách mạng Budapest cuối năm 1956, khi dân Hungary nổi lên đòi độc lập tự do rồi bị quân Nga tàn sát đẫm máu.

Khi Stalin đang tính toán cách trừng phạt Osip Mandelstam, một nhân viên đã báo trước với bạo chúa rằng, “Lịch sử bao giờ cũng đứng về phía các thi sĩ. Họ lúc nào cũng nói sự thật.”

Các thi sĩ sẽ sống mãi mãi, sau khi các chế độ đàn áp họ tàn lụi.

Alexei Navalny, nhà tranh đấu chống tham nhũng của chế độ Vladimir Putin cũng nói tương tự khi bị bắt giam. Ông tuyên bố, “Các ông không thể nào làm cho hàng chục triệu người sợ hãi, những người đã bị chính quyền của các ông ăn cướp. Các ông nắm được quyền hành để còng tay tôi, nhưng cái quyền đó không thể kéo dài mãi mãi.”

Ông Navalny, 44 tuổi, đã trở thành người lãnh đạo phong trào đòi dân chủ tự do ở Nga. Ông bị ngộ độc ngày 20 tháng Tám năm ngoái, được đưa qua Berlin chữa trị. Các phòng thí nghiệm ở Đức, Pháp và Thụy Điển xác nhận ông bị đầu độc bằng chất Novichok, thứ độc dược KGB vẫn sử dụng để thủ tiêu những người đối lập. Ông được chữa trị, quyết định bay về nước ngày 17 tháng Giêng, rồi bị bắt. Ông bị đem ra tòa án xử, hàng ngàn người biểu tình phản đối ở nhiều thành phố khắp nước Nga.

Sau khi Navalny bị bắt, các tổ chức tranh đấu ở Nga đã truyền trên YouTube một video dài hai tiếng, mô tả một biệt thự bên bờ Hắc Hải, được giới thiệu là xây dựng làm nơi nghỉ ngơi cho Vladimir Putin. Trong biệt thự sang trọng này có những phòng khiêu vũ, “phòng nghe nhạc với nước” (aqua-discotheque) và cả sòng bài. Hàng trăm triệu người đã chuyển đoạn phim cho mọi người cùng coi với những lời bình phẩm cay đắng.

Chế độ Putin không mạnh bằng thời Stalin, vì các phương tiện truyền thông hiện đại tạo thêm sức mạnh cho lớp người thấp cổ bé miệng. Giới trí thức Nga vẫn tồn tại, Họ không sợ hãi như trong thế kỷ trước. Hàng ngàn nhà tranh đấu vẫn chứng tỏ tư cách chững chạc, như Bác sĩ Anastasia Vasilyeva tiếp tục bản đàn của Beethoven trong khi chờ bị bắt.

Dưới chế độ Nguyễn Phú Trọng ở nước ta, các nhà trí thức vẫn không ngừng tranh đấu. Những giáo sư, học giả, nghệ sĩ tập họp trong các nhà xuất bản, trên mạng internet tiếp tục lên tiếng đòi tự do ngôn luận, tự do hội họp. Một Phạm Đoan Trang này bị bắt thì sẽ có nhiều Phạm Đoan Trang khác đứng lên. Họ sẽ cho tất cả mọi người thấy tư cách dũng cảm của người trí thức. Giới trí thức lấy nhân cách của mình làm tấm gương cho cả xã hội. Đó là niềm hy vọng của dân tộc.

Trong một bài viết về “Văn Nghệ và Chính trị,” nhà phê bình Lê Ngọc Trà nhận xét, “Trong xã hội ta, có… chỗ đứng trong tổ chức, đoàn thể, không khó bằng có nhân cách. Điều đó ai cũng thấy rõ và càng ngày càng rõ.” Bài này in trong cuốn Lý Luận và Văn Học xuất bản năm 1990. “Không khó bằng có nhân cách!” Nhận xét đó, đến bây giờ vẫn đúng!

– Biểu tình tại Moscow sau khi Navalny bị bắt, 2 tháng Hai, 2021.

Posted on

QUÁ ĐỔI VÔ TÌNH – Huy Phương

QUÁ ĐỔI VÔ TÌNH – Huy Phương

Tuần rồi tôi có dịp đi thăm hai người, một người bạn đang nằm trong quan tài tại nhà quàn, và một bà cô đang nằm trong nhà dưỡng lão.
Người bạn không biết tôi là ai đã đành, vì người ấy đã chết, nhưng bà cô còn sống cũng không biết tôi là ai vì bà đã mất trí nhớ!
Người bạn này ngày hôm trước còn vui vẻ chuyện trò với bạn bè, nhưng sáng hôm sau, người nhà không thấy thức dậy, vào phòng thì thấy ông đã chết.
Bà cô, một đời giàu có lẫy lừng, giờ cũng trắng tay, vào chỗ nghỉ cuối cùng cũng đã hơn năm.
Cả hai người không ai thấy khổ, một người đã qua bên kia thế giới, chỉ còn lại xác thân rồi cũng tan rữa trong lòng đất hay thành tro bụi rải xuống lòng biển, người còn lại phần trí nhớ đã là một khoảng không gian mờ mịt, chỉ sống theo bản năng, hít thở hay biết đói, đau, đâu còn nhìn ra mặt người quen nữa.
Trong khoảng thời gian gần đây, tôi thấy bạn bè, hay người quen biết bỏ thế giới nay ra đi khá nhiều, và nhiều lúc ra đi quá đột ngột.
Những điều chúng ta thường nghĩ là không ngờ, nhưng lại xảy ra, nhiều lúc có cái cảm giác là chuyện phi lý, nhưng thật ra là chuyện rất thường vẫn xảy ra trong cuộc đời thường.
Mấy tuần trước, trong bữa ăn sáng với một người bạn cùng đơn vị cũ, bỗng dưng tôi chợt nhớ đến một anh bạn làm chung phòng, hơn mười lăm năm nay, sau khi bị stroke, chỉ quanh quẩn trong nhà.
Tôi đề nghị với bạn, ăn sáng xong sẽ ghé qua thăm, kẻo lâu ngày quá không gặp bạn cũ. Bạn tôi chần chừ: – “Hay để bữa khác đi anh. Hôm nay tôi phải chạy về nhà có chút việc.”
Tuần sau, điện thoại reo, tôi mở máy, bạn tôi cho biết: – “Sơn chết rồi anh!” Tôi la lên: -“Ðã nói mà, phải chi hôm nọ đi thăm thì đâu phải hối hận như bây giờ!”
Bạn tôi còn vớt vát: -“Hôm đó đi thăm thì Sơn cũng đã vào bệnh viện rồi! Bây giờ thì đã quá trễ, tang lễ mới cử hành cách đây ba hôm. Theo sở nguyện của người chết, gia đình không đăng cáo phó!”
Bạn tôi biết tin vì vừa đọc được tên Sơn trên trang phân ưu.
Tôi bắt đầu nổi cáu: “Thì ít ra vào bệnh viện, cũng gặp nó một lần trước khi nó chết!”
Tôi đăng một mẩu chia buồn ngắn ngủi trên một tờ nhật báo, mở đầu bằng câu: “Quá đỗi vô tình, được tin trễ….” Nhưng người chết đâu có xem được trang báo và biết cho nỗi hối tiếc của chúng tôi.
Nói ra thì buồn trong khi nhiều người đang vui!
Mới nghe tin trễ, vợ một người bạn qua đời đã hai tháng nay, bà trối trăng, ngoài gia đình, đừng tin cho ai biết.
Gọi một số bạn đi thăm thì lại nghe tin một người bạn tháng trước mới đưa vợ vào phòng cấp cứu, và nay đang ở trong nursing home.
Thật cũng quá vô tình, trách cuộc sống bận rộn, hay trách mình ít khi nghĩ đến người khác, số phận thiệt thòi, bất hạnh hơn mình. Nghĩ đến việc gì, nên làm ngay, thời gian không đợi mình, và người bạn tôi cũng không còn thời gian để nằm chờ.
Ðã có thời gian nằm bệnh viện, rồi nơi phục hồi, tôi biết nỗi cô đơn của người bệnh là to lớn như thế nào.
Tôi được xem một cuốn phim Mỹ, trong đó một vị linh mục khuyên một người trai trẻ, nếu có cơ hội nên đi viếng thăm tang lễ của người quá cố, người bệnh trong nhà thương, người kém may mắn trong nhà tù. Ðó là những việc lành.
Và với tôi, xin thêm, những người già, kẻo không còn kịp nữa!
Hôm qua tôi vừa được điện thoại của một người bạn đã về hưu, nghĩa là cũng đã đến tuổi già, ở miền Ðông nước Mỹ.
Anh cho biết anh đang có một chương trình đi vòng quanh nước Mỹ và cả Canada để thăm những người bạn thân, bệnh tật và già yếu.
Anh cho biết thêm, chỉ trong vòng nửa tháng, anh đã mất đi ba người bạn, lớn cũng như nhỏ tuổi, bệnh tật hay không, nên bây giờ có thời giờ nên thăm viếng, gặp gỡ nhau, kẻo “một mai bóng xế trăng lu, con ve kêu mùa hạ, biết mấy thu mới gặp chàng!”
Tôi biết ở Mỹ này, nhiều người vì sinh kế phải đi làm ở tiểu bang xa, không có thời gian trở về thăm cha mẹ.
Vào những dịp Lễ Tạ Ơn, Giáng Sinh và Tết Nguyên Ðán, cha mẹ vẫn ngóng đợi con về.
Con thì có bao nhiêu công việc bận rộn ở sở; cuối tuần phải cắt cỏ, dọn dẹp nhà xe, đưa con đi học đàn, học võ; mùa hè phải đi “vacation;” vắng nhà không có ai săn sóc con chó, con mèo hay bầy cá Koi trong hồ, ai cho ăn.
Ðến khi nghe cha mẹ mất mới hối hả, mua vé máy bay về phục tang và khóc lóc. Ðể làm chi nữa!
Chuyện kể, một cụ già, goá vợ, sống cô đơn, buồn rầu sau khi nghe điện thoại của con gái và các cháu nói rằng sẽ không trở về thăm cha vào dịp Giáng sinh năm nay.
 Người con khác cũng hứa hẹn sẽ cố gắng để về thăm cha vào năm tới, thế nhưng đã ba mùa Giáng Sinh trôi qua, người cha vẫn cô đơn mòn mỏi ngóng đợi những đứa con về.
Những người con sau đó đột ngột được thân nhân báo tin cha qua đời, lúc này, họ mới bàng hoàng nhận ra mình có một người cha trên đời này, và hôm nay cha đã không còn nữa.
Lòng tràn đầy hối hận và đau đớn, mắt rướm lệ, những đứa con vội vàng trở về nhà để tham dự tang lễ.
Bước vào nhà, họ ngạc nhiên khi thấy một bàn tiệc đã sắp sẵn. Người cha già bất ngờ bước ra, và câu nói đầu tiên của ông là:
“Xin thứ lỗi cho Cha. Cha chẳng còn cách nào khác để gọi các con trở về thăm Cha.”
Bày ra bông hồng trắng, bông hồng đỏ mà chi? Nhiều lúc chúng ta quên chúng ta còn cha mẹ ở ngay trong nhà, trong thành phố, trong một tiểu bang xa, hay cả trong một nhà dưỡng lão.
Xin hãy thăm viếng, trang trải tấm lòng, lo lắng, đừng để một mai kia rình rang nghi lễ “làm văn tế ruồi!”

Huy Phương

From: Do Tan Hung & KimBang Nguyen

Posted on

Vợ Chồng Già: Có Hiểu Mới Có Thương!

Vợ Chồng Già: Có Hiểu Mới Có Thương!

  Bác Sĩ Châu Ngọc Hiệp

Thời gian nghỉ hưu thường tạo ra nhiều sự thay đổi và xáo trộn trong đời sống gia đình.
Đó có thể là sự thay đổi trong nếp sinh hoạt quen thuộc và phải hòa mình vào một khung cảnh mới.
Hậu quả là hưu viên phải chịu mất đi một số bạn bè cùng mối giao tiếp xã hội của mình từ trước tới giờ.

Trong gia đình, sự chạm mặt nhau hằng ngày dễ làm xẹt điện, nói qua nói lại, đưa đến khẩu chiến (thầy bói gọi là khắc khẩu hay khắc tuổi) giữa vợ chồng với nhau.

Sóng ngầm nổi lên không báo trước… Chạm mặt nhau thường xuyên.

Không biết có phải tại vì già nên tánh tình thay đổi khiến vợ chồng thường hay kiếm chuyện cằn nhằn với nhau về những cái gì không đâu, lãng nhách không hà.
Khoa học nói là bà bị xáo trộn hormones của tình trạng mãn kinh ménopause, hay bị rối loạn nhân cách giáp ranh Borderline personality Disorder BPD, còn ông thì bị mãn dục andropause tánh tình cũng hơi gàn, khi vầy khi khác, buồn vui bất thường ai mà biết được.

Bệnh hoạn nầy nọ cũng bắt đầu xuất hiện ra theo tuổi già nên ảnh hưởng ít nhiều vào sức khỏe tâm thần của cả hai người.
Nhưng phải nhìn nhận là hình như mấy bà có phần chủ động khởi xướng chiến tranh hơn là các ông. Tại sao ?
“Thật ra, cái nguyên nhân chính đưa đến việc “đè đầu, cỡi cổ” mà các bà áp dụng đều do đa số các ông tới tuổi “mãn kinh” cả.

Tới tuổi xồn xồn, đột nhiên các ông đổi tính..

Có những ông thời trẻ thì hùng hùng hổ hổ, nhưng về già thì ngoan như chú mèo ngái ngủ. Vấn đề chính là “hormone” của các ông, từ 50 tuổi trở lên, đa số bắt đầu đi xuống, muốn “lên” cũng vất vả.
Đến 60 thì chỉ còn 50% các ông còn đầy đủ đạn dược, tới khi về hưu, thì cái gì trong người cũng muốn hưu luôn, cho nên càng ngày các ông càng lép vế, lép đùi”.

Hai người mà muốn sống như chỉ có một người.

Theo các nhà tâm lý học thì trong đời sống vợ chồng, cần phải có hai người.
Nhưng cả hai vợ chồng muốn sống như chỉ có một người thì làm sao được. Chiến tranh lạnh nổi lên vì lẽ đó.

Rồi còn người nầy muốn cải hóa bắt buộc người kia phải theo ý mình, phải đoán biết mình muốn cái gì, phải giống y chang mình…
Cần nên biết rằng mỗi người đều có sở thích riêng rẽ, kiểu cách riêng biệt cũng như có nhu cầu khác nhau.
Chuyện tâm đầu ý hiệp chỉ là chuyện của mấy năm đầu tiên còn mới toanh, khi mới sống với nhau mà thôi.
Sau đó thì cả hai vợ chồng cần phải biết tự điều chỉnh để thích ứng adjust với nhau mới mong sống chung được tới ngày xuống lỗ.

Bà nói nhiều, ông tịnh khẩu.

Cái khác biệt là một người (thường là vợ) dám nói ra và nói hoài, nói mãi nagging khiến đối phương khó chịu bên trong.
Tây gọi đây là những điều bực mình hay irritants, khiến anh chồng muốn khùng luôn nên phải cố gắng làm thinh theo đúng câu của ông bà đã dạy:
Vợ giận thì chồng bớt lời/ Cơm sôi bớt lửa chẳng đời nào khê.

Đây là chân lý.
Đàn ông, đàn bà là hai thế giới riêng biệt.

Xâm lấn lãnh thổ của nhau

Một nguyên nhân khác trong sự xung đột vợ chồng là guerre de territoires hay vấn đề tranh chấp lãnh thổ của họ, chốn riêng tư, chẳng hạn như cái nhà bếp của bà bị ổng xâm nhập thường xuyên.
Bà có cảm giác là ông xã tối ngày quanh quẩn chàng ràng bên chân mình làm bà khó chịu và đổ quạu không cần báo trước.
Bà sắp đặt đồ đạc có thứ tự ngăn nắp theo một kiểu cách nào đó, ông vô bếp không để ý, mà có ý đâu mà để, xớn xa xớn xác để không đúng chỗ là bà nẹt liền.
Các ông mà có lãi nhãi lại thì bị cho là già sanh tật khó chịu không biết lỗi.

Bà trách ông không biết giúp vợ.

Ngược lại có bà thì cảm thấy quá bất công, tủi thân phận mình, sao thằng chả ở không mà hổng biết thương vợ, san sẻ công việc nhà cho người ta nhờ, không giống như chồng của người ta(?).

Ông trách bà xâm lấn quyền hạn.
Phần các ông thì nói mấy bà xâm lấn quyền hạn, khó chịu quá, đòi hỏi quá đáng.
Ngày xưa, di làm ở sở, ở hãng vậy mà tự do, khỏe hơn, không ai xài xể mình hết. Về tới nhà mệt đừ, có thì giờ đâu mà cằn nhằn, mà cãi lộn với nhau.
Thật ra lúc còn đi làm, thời gian ở trong sở nhiều hơn thời gian ở bên vợ bên con nhờ vậy mà ít đụng chạm.
Để tránh chạm mặt nhau, ông bà tìm nơi chốn bình an hơn.

Để tránh sư gần gủi trên (hay sự lấn đất), nguyên nhân của xung đột, của cãi vả nên nhiều ông / bà tìm đến ẩn thân tại những vùng đất bình yên hơn, như quanh nhà, như di tản xuống dưới sous sol (basement), xem internet, vô garage hay ra ngoài vườn v.v…để tránh chạm mặt ổng / bả.
Thôi, tịnh khẩu cho yên chuyện.

Lời khuyên của nhà tâm lý học.

Nghỉ hưu cần phải có một thời gian điều chỉnh và thích ứng trong cuộc sống lứa đôi.
Cả vợ lẫn chồng phải tập sống lại với nhau trong bối cảnh hai người chớ không phải của một người.

Theo L’Institut national d’études démographiques INED (Pháp), ly dị ở lớp tuổi 60 đã tăng lên gấp hai từ năm 1985.
Nguyên nhân do những khó khăn trong thời gian nghỉ hưu đem đến:
1. Vợ chồng cần cho nhau biết sự mong đợi ở người kia. Hoạch định những sinh hoạt chung nhưng vẫn giữ những sở thích của mình.
2. Nên ý thức rằng người kia cũng cần phải có những giây phút riêng tư (intimité) của họ.
3. Rất quan trọng cần có nhiều thời gian cạnh bên nhau nhưng không nhất thiết là cả hai đều phải làm chung một việc.
4. Lúc nghỉ hưu, vợ chồng đều quá rảnh rỗi. Họ có thể sử dụng thời gian quý báu đó một cách tự chủ (autonome) và khác biệt theo ý thích của họ nhưng đồng thời mỗi người phải biết tôn trọng điều ước muốn của người kia.
Đây là cách hữu hiệu đễ ngừa thói quen (routine) theo năm tháng.

5. Để cho sự chuyển tiếp giữa hai giai đoạn (làm việc/nghỉ hưu) được êm ái, vợ và chồng cần phải tập quen sống với sự có mặt thường xuyên của người kia…

BS Châu Ngọc Hiệp (Châu Sa) cho ý kiến:

Hấp hôn trước khi hấp hối:

“Ngẫm lại, người quan trọng nhất đời của mình chính là người phối ngẫu. Cha mẹ rồi sẽ qua đời, con cái rồi sẽ có gia đình riêng và rời tổ ấm, bạn bè dù thân mấy cũng có đời sống riêng của bạn.
Chính người vợ hay chồng là bạn đường mà cũng là bạn đời, có phước cùng hưởng, có họa cùng chịu…”.

Các bạn thân của tôi ơi!
Nếu vợ chồng bạn thường hay tránh mặt nhau, hoặc gặp mặt nhau là cãi lẫy thì bạn cần hấp hôn rồi đó.
Hãy hấp hôn trước khi một trong hai người hấp hối, lúc đó hối hận thì đã muộn.

Hơn thế nữa, khi cha mẹ sống vui vẻ, hòa thuận, hạnh phúc thì đó là niềm vui rất lớn cho các con.
Muốn xe chạy tốt, bảo đảm thì cần bảo trì (tune up) hằng năm.

Chữ T.U.N.E.U.P. cho chúng ta nhớ những điểm chính của hấp hôn.
T: Time – Thời gian bên nhau để tâm tình, để trò chuyện, đây là thời gian vô cùng quí báu, không nên thiếu;
U: Unmask – Ung nhọt cần mổ xẻ;
N: New ear & tongue – Tập nghe, tập nói ngôn ngữ tình yêu;
E: Erase – Xóa, ‘Xóa bàn làm lại’, hấp-hôn là lúc cả hai người cùng quyết tâm viết trang mới trong quyển sách chuyện tình đôi ta;
U: Understand – Ưng ý, hiểu rõ nhau;
P: Passion – Phấn khích, tình yêu như đám lửa, để lâu sẽ nguội dần nên cần thêm củi luôn.

Chúng ta nên tránh 3 điều dễ làm mất hạnh phúc gia đình là “Chỉ trích + Phàn nàn + So bì”.
Kết luận : Có hiểu mới có thương. ”Muốn thương phải hiểu” .
Trong đạo Phật, từ bi gắn liền với trí tuệ.

Không hiểu, không thể thương yêu sâu sắc. Không hiểu, không thể thương yêu đích thực.
Hiểu chính là nền tảng của tình thương yêu.

Mỗi người có những nỗi niềm, những khổ đau, bứt rứt riêng, nếu không hiểu, sẽ không thương mà giận hờn, trách móc.
Không hiểu, tình thương của mình sẽ làm người khác ngột ngạt, khổ đau.
Không hiểu, sẽ làm người mình thương đau khổ suốt đời.
Người ta làm khổ nhau nhân danh tình thương. Chuyện đó vẫn thường xảy ra.
E rằng chỉ lý thuyết, chuyện “tịnh khẩu” ở người già thật khó thay!