Bài ca vọng cổ

Tiểu Tử

Tôi vượt biên một mình rồi định cư ở Pháp. Năm đó tôi mới 49 tuổi, vậy mà đi tìm việc làm đến đâu người ta cũng chê là tôi già! Vì vậy, một hôm, khi chải tóc, tôi nhìn kỹ tôi trong gương. Tôi bỗng thấy ở đó có một người có vẻ như quen nhưng thật ra thì rất lạ: mắt sâu, má hóp, mặt đầy nếp nhăn trên trán, ở đuôi mắt, ở khoé môi, mái tóc đã ngả bạc cắt tỉa thô sơ như tự tay cắt lấy. Từ bao lâu nay tôi không để ý, bây giờ  soi gương vì bị chê già, tôi mới thấy rằng tôi của hồi trước ’’Cách mạng thành công’’ và tôi của bây giờ – nghĩa là chỉ sau có mấy năm sống dưới chế độ gọi là ưu việt – thật không giống nhau chút nào hết. Tôi già thiệt, già trước tuổi. Cho nên, tôi nhìn tôi không ra. Từ đó, mỗi ngày tôi … tập nhìn tôi một lần, nhìn kỹ, cho quen mắt!

Một người bạn làm việc lâu năm ở Côte d’ivoire (Phi Châu) hay tin tôi đã qua Pháp và vẫn còn thất nghiệp, bèn giới thiệu tôi cho Công ty Đường mía của Nhà nước. Không biết anh ta nói thế nào mà họ nhận tôi ngay, còn gửi cho tôi vé máy bay nữa!

Xưa nay, tôi chưa từng quen một người da đen gốc Phi Châu nào hết. Và chỉ có vài khái niệm thô sơ về vùng Phi Châu da đen như là: ở đó nóng lắm, đất đai còn nhiều nơi hoang vu, dân chúng thì da đen thùi lùi, tối ngày chỉ thích vỗ trống, thích nhảy tưng tưng v.v… Vì vậy, tôi hơi … ngán. Nhưng cuối cùng rồi tôi quyết định qua xứ da đen để làm việc, danh dự hơn là ở lại Pháp để tháng tháng vác mặt Việt Nam đi xin trợ cấp đầu nọ, đầu kia…

Nơi tôi làm việc tên là Borotou, một cái làng nằm cách thủ đô Abidjan gần 800km! Vùng này toàn rừng là rừng. Không phải là rừng rậm rì cây cao chớn chở như ở Việt Nam. Rừng ở đây cây thấp lưa thưa, thấp thấp cỡ mươi, mười lăm thước … coi khô hóc. Không có núi non, chỉ có một vài đồi trũng, nhưng đồi không cao và trũng không sâu…

Nhà nước phá rừng trồng mía. Rung mía ngút ngàn! Nằm ở trung tâm là khu nhà máy, khu cơ giới, khu hành chánh, khu cư xá v.v.. nằm cách nhau cỡ vài cây số.

Muốn về thủ đô Abidjan, phải lái xe hơi chạy theo đường mòn xuyên rừng gần ba chục cây số mới ra tới đường cái tráng nhựa. Từ đó chạy đi Touba, một quận nhỏ với đông đảo dân cư. Từ đây, lấy máy bay Air Afrique về Abidjan, mỗi ngày chỉ có một chuyến.

Phi trường Touba nhỏ xíu, chỉ có một nhà ga xây cất sơ sài và một phi đạo làm bằng đất đỏ, mỗi lần máy bay bay lên đáp xuống là bụi bay … đỏ trời !

Tôi hơi dài dòng ở đây để thấy tôi đi “làm lại cuộc đời’’ ở một nơi hoang vu hẻo lánh mà cảnh trí thì chẳng có gì hấp dẫn hết! Thêm vào đó, tôi là người Á Đông duy nhứt làm việc chung với Tây trắng (chỉ có năm người) và Tây đen (đông vô số kể). Ở đây, thiên hạ gọi tôi là “le chinois’’ – thằng Tàu – Suốt ngày, suốt tháng tôi chỉ nói có tiếng Pháp. Cho nên, lâu lâu thèm quá, tôi soi gương rồi … nói chuyện với tôi bằng tiếng Việt, trông giống như thằng khùng! Chưa bao giờ tôi thấy tôi cô đơn bằng những lúc tôi đối diện tôi trong gương như vậy.

… Một hôm, sau hơn tám tháng “ ở rừng’’, tôi được gọi về Abidjan để họp (Đây là lần đầu tiên được về thủ đô!). Anh tài xế đen đưa tôi ra Touba. Chúng tôi đến phi trường lối một giờ trưa.

Sau khi phụ tôi gởi hành lý, anh tài xế nói:

– Tôi ra ngủ trưa ở trong xe. Chừng Patron (ông chủ) đi được rồi tôi mới về.

Ở xứ đen, họ dùng từ “Patron’’ để gọi ông chủ, ông xếp, người có địa vị, có tiền, người mà họ nể nang v.v… Nghe quen rồi, chẳng có gì chói lỗ tai hết!

Tôi nói:

– Về đi! Đâu cần phải đợi!

Hắn nhăn răng cười, đưa hàm răng trắng toát:

– Tại Patron không biết chớ ở đây lâu lâu họ lại huỷ chuyến bay vào giờ chót, nói tại máy bay ăn-banh ở đâu đó. Máy bay cũng như xe hơi vậy, ai biết lúc nào nó nằm đường.

Rồi hắn đi ra xe. Tôi ngồi xuống một phô-tơi, nhìn quanh : hành khách khá đông, nhiều người ngồi với một số hành lý như thùng cạc-tông, bao bị, va-ly v.v… Không phải họ không biết gởi hành lý, nhưng vì những gì họ đã gửi đã đủ số ký-lô giành cho mỗi hành khách, nên số còn lại họ … xách tay, cho dầu là nhiều món vừa nặng vừa cồng kềnh!

Không khí nóng bức. Mấy cái quạt trần quay vù vù, cộng thêm mấy cây quạt đứng xoay qua xoay lại, vậy mà cũng không đủ mát. Thiên hạ ngủ gà ngủ gật, tôi cũng ngã người trên lưng ghế, lim dim…

Trong lúc tôi thiu thiu ngủ thì loáng thoáng nghe có ai ca vọng cổ. Tôi mở mắt nhìn quanh rồi thở dài, nghĩ: “Tại mình nhớ quê hương xứ sở quá nên trong đầu nghe ca như vậy’’. Rồi lại nhắm mắt lim dim… Lại nghe vọng cổ nữa. Mà lần này nghe rõ câu ngân nga trước khi “xuống hò’’: “Mấy nếp nhà tranh ẩn mình sau hàng tre rũ bóng… đang vươn lên ngọn khói… á… lam… à… chiều…’’

Đúng rồi! Không phải ở trong đầu tôi, mà rõ ràng có ai ca vọng cổ ngoài kia. Tôi nhìn ra hướng đó, thấy xa xa dưới lùm cây dại có một người đen nằm võng. Và chỉ có người đó thôi. Lạ quá! Người đen đâu có năm võng. Tập quán của họ là nằm một loại ghế dài bằng gỗ cong cong. Ngay như loại ghế bố thường thấy nằm dưới mấy cây dù to ở bãi biển … họ cũng ít dùng nữa.

Tò mò, tôi bước ra đi về hướng đó để xem là ai vừa ca vọng cổ lại vừa nằm võng đong đưa. Thì ra là một anh đen còn trẻ, còn cái võng là loại võng nhà binh của quân đi Việt Nam Cộng Hoà hồi xưa. Tôi nói bằng tiếng Pháp:

– Bonjour!

Anh ngừng ca, ngồi dậy nhìn tôi mỉm cười, rồi cũng nói “ Bonjour’’. Tôi hỏi, vẫn bằng tiếng Pháp:

– Anh hát cái gì vậy?

Hắn đứng lên, vừa bước về phía tôi vừa trả lời bằng tiếng Pháp_

– Một bài ca của Việt Nam. Còn ông? Có phải ông là le chinois làm việc cho hãng đường ở Borotou không?

Tôi trả lời, vẫn bằng tiếng Pháp:

– Đúng và sai! Đúng là tôi làm việc ở Borotou. Còn sai là vì tôi không phải là người Tàu. Tôi là người Việt Nam.

Bỗng hắn trợn mắt có vẻ vừa ngạc nhiên, vừa mừng rỡ, rồi bật ra bằng tiếng Việt, giọng đặc sệt miền Nam, chẳng có một chút lơ lớ:

– Trời ơi! … Bác là người Việt Nam hả?

Rồi hắn vỗ lên ngực:

– Con cũng là người Việt Nam nè!

Thiếu chút nữa là tôi bật cười. Nhưng tôi kềm lại kịp, khi tôi nhìn gương mặt rạng rỡ vì sung sướng của hắn. Rồi tôi bỗng nghe một xúc động dâng tràn lên cổ. Thân đã lưu vong, lại ’’trôi sông lạc chợ’’ đến cái xứ “ khỉ ho cò gáy’’ này mà gặp được một người biết nói tiếng Việt Nam và biết nhận mình là người Việt Nam, dù là một người đen, sao thấy quý vô cùng. Hình ảnh của quê hương như đang ngời lên trước mặt…

Tôi bước tới bắt tay hắn. Hắn bắt tay tôi bằng cả hai bàn tay, vừa lắc vừa nói huyên thuyên:

– Trời ơi!… Con mừng quá! Mừng quá! Trời ơi!… Bác biết không? Bao nhiêu năm nay con thèm gặp người Việt để nói chuyện cho đã. Bây giờ  gặp bác, thiệt… con mừng “ hết lớn’’ bác à!

Rồi hắn kéo tôi lại võng:

– Bác nằm đi! Nằm đi!

Hắn lại đống gạch  “ bờ-lóc’’ gần đấy lấy hai ba viên kê bên cạnh võng rồi ngồi lên đó, miệng vẫn không ngừng nói:

– Con nghe thiên hạ nói ở Borotou có một người Tàu. Con đâu dè là bác. Nếu biết vậy con đã phóng Honda vô trỏng kiếm bác rồi! Đâu đợi tới bây giờ…

Hắn móc gói thuốc, rút lòi ra một điếu, rồi đưa mời tôi:

– Mời bác hút với con một điếu.

Hắn đưa gói thuốc về phía tôi, mời bằng hai tay. Một cử chỉ mà từ lâu tôi không còn nhìn thấy. Một cử chỉ nói lên sự kính trọng người trưởng thượng. Tôi thấy ở đó một “ cái gì’’ rất Việt Nam.

Tôi rút điếu thuốc để lên môi. Hắn chẹt quẹt máy, đưa ngọn lửa lên đầu điếu thuốc, một tay che che như trời đang có gió. Tôi bập thuốc rồi ngạc nhiên nhìn xuống cái quẹt máy. Hắn nhăn răng cười:

– Bộ bác nhìn ra nó rồi hả?

Tôi vừa nhả khói thuốc vừa gật đầu. Đó là loại quẹt máy Việt Nam, nho nhỏ, dẹp lép, đầu đít có nét cong cong. Muốn quẹt phải lấy hẳn cái nắp ra chớ nó không dính vào thân ống quẹt bằng một bản lề nhỏ như những quẹt máy ngoại quốc. Hắn cầm ống quẹt, vừa lật qua lật lại vừa nhìn một cách trìu mến:

– Của ông ngoại con cho đó! Ổng cho, hồi ổng còn sống lận.

Rồi hắn bật cười:

– Hồi đó ổng gọi con bằng “ thằng Lọ Nồi’’.

Ngừng một chút rồi tiếp:

– Vậy mà ổng thương con lắm à bác!

Hắn đốt điếu thuốc, hít một hơi dài rồi nhả khói ra từ từ. Nhìn cách nhả khói của hắn tôi biết hắn đang sống lại bằng nhiều kỷ niệm… Tôi nói:

– Vậy là cháu lai Việt Nam à?

– Dạ. Má con quê ở Nha Trang.

– Rồi má cháu bây giờ ở đâu?

Giọng của hắn như nghẹn lại:

– Má con chết rồi. Chết ở Nha Trang hồi Việt cộng vô năm 1975.

– Còn ba của cháu?

– Ổng hiện ở Paris. Tụi này nhờ có dân Tây nên sau 1975 được hồi hương. Con đi quân dịch cho Pháp xong rồi, về đây ở với bà ni. Con sanh ra và lớn lên ở Sài Gòn, về đây, buồn thúi ruột thúi gan luôn!

Tôi nhìn hắn một lúc, cố tìm ra một nét Việt nam trên con người hắn. Thật tình, hắn không có nét gì lai hết. Hắn lớn con, nước da không đến nỗi đen thùi lùi như phần đông dân chúng ở xứ này, nhưng vẫn không có được cái màu cà phê lợt lợt để thấy có chút gì khác khác. Tóc xoắn sát da đầu, mắt lồi môi dầy…

Tôi chợt nói, nói một cách máy móc:

– Thấy cháu chẳng có lai chút nào hết!

Hắn nhìn thẳng vào mắt tôi, giọng nghiêm trang:

– Có chớ bác. Con có lai chớ bác.

Hắn xoè hai tay đưa ra phía trước, lật qua lật lại:

– Bên ni của con là nằm ở bên ngoài đây nè.

Rồi hắn để một tay lên ngực, vỗ nhè nhẹ về phía trái tim:

– Còn bên ngoại của con, nó nằm ở bên trong. Ở đây, ở đây nè bác.

Bỗng giọng hắn nghẹn lại:

– Con lai Việt nam chớ bác!

Trong khoảnh khắc, tôi xúc động đến quên mất màu da đen của hắn, mà chỉ thấy trước mặt tôi, một thanh niên Việt Nam, Việt Nam từ cử chỉ tới lời lẽ nói năng. Tôi vói tay vỗ nhẹ lên vai hắn mấy cái, gật đầu nói:

– ô! Bác thấy. Bây giờ thì bác thấy…

Hắn mỉm cười:

– Ở đây người ta nói con không giống ai hết, bởi vì con hành động cư xử, nói năng không giống họ. Bà ni con cũng nói như vậy nữa! Còn con thì mỗi lần con nhìn trong kiếng, con vẫn nhận ra con là người Việt Nam. Bác coi có khổ không?

Rồi nó nhìn tôi, một chút trìu mến dâng lên trong ánh mắt:

– Bây giờ con gặp bác rồi, con thấy không còn cô đơn nữa. Gặp một người giống mình, ở cái xó xa xôi hẻo lánh này, thiệt là Trời còn thương con quá!

Tôi im lặng nghe hắn nói, nhìn hắn nói mà có cảm tưởng như hắn đang nói cho cả hai: cho hắn và cho tôi. Bởi vì cả hai cùng một tâm trạng…

Hắn vẫn nói, như hắn thèm nói từ lâu:

– Nhớ Sài Gòn quá nên con hay ca vọng cổ cho đỡ buồn. Hồi nãy bác lại đây là lúc con đang ca bài “ Đường về quê ngoại’’ đó bác.

– Bác không biết ca, nhưng bác rất thích nghe vọng cổ.

Giọng nói của hắn bỗng như hăng lên:

– Vọng cổ là cái chất của miền Nam mà bác. Nó không có lai Âu lai Á gì hết. Nó có cái hồn Việt Nam cũng như cá kho tộ, tô canh chua. Bác thấy không? Bởi vậy, không có gì nhắc cho con nhớ Việt Nam bằng bài ca vọng cổ hết.

– Bác cũng vậy.

Tôi nói, mà thầm phục sự hiểu biết của hắn. Và tôi thấy rất vui mừng có mt người như vậy để chuyện trò từ đây về sau…

Có tiếng máy bay đang đánh một vòng trên trời. Chúng tôi cùng đứng lên, hắn nói:

– Nó tới rồi đó. Con phải sửa soạn xe trắc-tơ và rờ-mọt để lấy hành lý. Con làm việc cho hãng Air Afrique, bác à.

Rồi hắn nắm tay tôi lắc mạnh:

– Thôi, bác đi mạnh giỏi. Con tên là Jean. Ở đây ai cũng biết  -“Jean le vietnamien’’ hết. Chừng về bác ghé con chơi, nghen.

Bỗng, hắn ôm chầm lấy tôi siết nhẹ, rồi giữ như vậy không biết bao nhiêu lâu. Tôi nghe giọng hắn lạc đi:

– Ghé con nghe bác… Ghé con…

Tôi không còn nói được gì hết. Chỉ vừa gật gật đầu, vừa vỗ vỗ vào lưng hắn như vỗ lưng một người con…

Khi hắn buông tôi ra, tôi thấy hai má của hắn ướt nước mắt. Tôi vội vã quay đi, lầm lũi bước nhanh nhanh về nhà ga mà nghĩ thương cho ’’thằng Jean le vietnamien’’. Hồi nãy, nó ôm tôi, có lẽ nó đã tưởng tượng như là nó đang ôm lại được một góc trời quê mẹ…

…Trên máy bay, tôi miên man nghĩ đến “ thằng Jean’’ rồi tự hứa sẽ gặp lại nó thường. Để cho nó bớt cô đơn. Và cũng để cho tôi bớt cô đơn nữa!

* **

Bây giờ, viết lại chuyện thằng Jean mà tôi tự hỏi:

“Trong vô số người Việt Nam lưu vong hôm nay, còn được bao nhiều người khi nhìn trong gương vẫn nhận ra mình là người Việt Nam?’’

“ Và có được bao nhiêu người còn mang trong lòng bài ca vọng cổ, để thấy hình ảnh quê hương vẫn còn nằm nguyên trong đó?’’./.

Tiểu Tử

  Đứa trẻ bị bỏ rơi trong bãi rác, hơn 30 năm sau trở thành triệu phú

“Đừng để hoàn cảnh xác định bạn là ai” là lời khuyên mà doanh nhân thành đạt Freddie Figgers muốn truyền lại cho người khác.

Freddie Figgers, nhà phát minh, doanh nhân và triệu phú ngành viễn thông – người mà cách đây hơn 30 năm, được tìm thấy bên cạnh một thùng rác ở gần Quincy, vùng nông thôn Florida.

Đứa con bị bỏ rơi

Hôm ấy, một người qua đường nhìn thấy kế bên thùng rác lớn có đứa trẻ sơ sinh trong cái bọc, liền gọi cảnh sát. Đứa bé trai được chở tới bệnh viện. Hai ngày sau khi được chữa những vết thương nhẹ trên thân thể, đứa bé bị bỏ rơi được đưa vào trại tế bần.

Ở gần đó, vợ chồng công nhân Nathan và Betty Figgers tuy có một cô con gái, nhưng khi nhìn thấy cậu bé mồ côi, họ nhanh chóng nhận về nuôi, dù chẳng dư dả gì. Ông bà lấy họ mình, và đặt tên cho cậu bé là Freddie – Freddie Figgers.

Freddie Figgers lúc nhỏ. Hình: Nathan Figgers.

Được cha mẹ nuôi yêu thương, nhưng Freddie vẫn phải trải qua những ngày thơ ấu buồn tủi. Ở trường tiểu học, em bị những đứa trẻ khác bắt nạt, khinh miệt gọi bằng biệt danh “thằng rác rưởi”. Sống trong ngôi làng có chưa tới 10,000 cư dân, mọi người đều biết em là đứa trẻ bị bỏ rơi từ khi mới lọt lòng.

Năm lên tám tuổi, Freddie hỏi cha mình về những gì em nghe bạn bè chế diễu. Câu trả lời của cha, như tát vào mặt cậu học sinh lớp hai: “Con à, con không phải là con ruột của ba mẹ đâu. Bà Fred, mẹ ruột của con, đã vứt bỏ khi con mới chào đời. Ba mẹ đưa con về nuôi, vì không muốn con ở trong trại tế bần.”

Khi nghe cha nói vậy, cậu bé Freddie đau đớn nghĩ trong lòng: “Ừ, mình đúng là đồ rác rưởi.” Nhưng ông Nathan kịp nhận ra nỗi đau của con, ông ôm con trai nuôi vào lòng, thủ thỉ: “Nghe này, con trai của ta, hãy quên đi quá khứ và đừng bao giờ để điều đó ảnh hưởng đến cuộc sống của mình. Từ lâu, con đã là con trai của ba mẹ mà. Hiểu chưa!”.

Đối với Freddie, ba Nathan và mẹ Betty Mae là những người hùng, và là những hình mẫu tuyệt vời nhất. “Tôi thấy cha tôi luôn giúp đỡ mọi người,” Freddie kể, “Ông hay dừng lại bên đường để giúp đỡ một ai đó chẳng hề quen biết, hoặc người vô gia cư. Ai cần gì ông cũng giúp. Ông là người đáng kính, và cũng là mẫu người đàn ông mà tôi muốn trở thành như vậy.”

Bạn xuất thân từ đâu, không quyết định thành công. Tất cả chúng ta đều có thể trở nên vĩ đại, chỉ cần nắm được cơ hội. Có lẽ, không ai hiểu điều đó hơn nhà triệu phú tuổi 30 – Freddie Figgers.

‘Khởi nghiệp’ từ chiếc máy tính Mac bị hỏng

Vào cuối tuần, Freddie hay được ba Nathan chở đi lòng vòng xung quanh khu vực chứa đồ phế thải, xem có gì còn xài được thì đem về. Một lần, Nathan đặc biệt chú ý đến chiếc máy tính. Ông nói với con trai: “Nhìn thì thấy cũ quá, con nhỉ. Vẫn biết “cũ người mới ta” nhưng đồ bỏ thế này, chắc chẳng xài được.”

Sau đó không lâu, một lần đi Goodwill (nơi bán đồ cũ), ông Nathan chợt nhìn thấy một chiếc máy tính MacIntosh bị hỏng. Biết con trai cũng thích máy móc, ông liền chạy ngay ra hỏi nhân viên bán hàng, và trả giá để lấy được chiếc máy cũ xì ấy với giá 24 USD. Người bán đồng ý, thế là ông sung sướng đem máy về nhà cho con trai.

Vốn rất thích mày mò sưu tập radio, đồng hồ báo thức hay VCR mà bố nuôi tích góp được, chiếc máy Mac hỏng chiếm hết tâm trí của cậu bé chín tuổi. Freddie tháo máy ra rồi lắp máy lại. Làm vậy mấy lần thì cậu bé phát hiện, chiếc máy này có thể dùng được, nếu lắp thêm một số linh kiện trong một chiếc radio cũ của cha mình. Cuối cùng, Freddie thành công. Chiếc máy tính hoạt động bình thường. Vào lúc này, cậu bé biết cuộc đời mình sẽ chỉ dành cho công nghệ.

“Đến bây giờ tôi vẫn còn giữ nó”, Freddie Figgers nói về chiếc máy tính đầu tiên ấy. “Nó chính là thứ khơi dậy niềm say mê, hứng thú với công nghệ trong tôi.”

“Tiếng lành đồn xa”, năm 13 tuổi, Freddie được thành phố Quincy thuê đến sửa chữa một số máy tính bị hư. Năm 15 tuổi, Freddie Figgers gầy dựng công ty đầu tiên – Figgers Computers, chuyên sửa chữa máy tính và giúp khách hàng lưu trữ dữ liệu trên các máy chủ do chính em tạo ra.

Vậy là từ đôi bàn tay trắng, Freddie đã làm nên sự nghiệp. Sau khi xây dựng cơ sở dữ liệu cloud database của riêng mình, anh quyết định bỏ học đại học. “Tôi không khuyến khích mọi người đi theo con đường này,” anh nói. “Nhưng cách ấy phù hợp với tôi. Năm 17 tuổi, tôi đã có 150 khách hàng.” Trên thực tế, anh cũng không bỏ học hoàn toàn, mà vẫn theo học một số khóa học ngắn hạn về chuyên môn.

Chằng có con đường nào đi đến thành công mà dễ dàng. Hình: FB Freddie Figgers.

Sáng chế từ những câu chuyện của người thân

Ông Nathan, ba của Freddie mắc chứng Alzheimer. Ông hay bỏ nhà đi lang thang. Có khi chẳng ai biết ông đi đâu. Thấy nguy hiểm quá, Freddie nghiên cứu chương trình theo dõi bằng kỹ thuật định vị toàn cầu (GPS) và sáng chế ra thiết bị định vị, nhét vào giày của cha, để mỗi khi ông đi đâu, anh đều biết. Thậm chí với thiết bị này, anh còn có thể nói chuyện được với cha. Đó là bước ngoặt lớn trong cuộc đời Freddie Figgers. Năm 2012, anh bán chương trình theo dõi GPS này cho một công ty ở Kansas với giá 2,2 triệu USD.

Ông Nathan qua đời ở tuổi 81, vào tháng 1-2014. Lúc sinh thời, ông Nathan luôn muốn sở hữu một chiếc xe bán tải Ford đời 1993 và một chiếc thuyền đánh cá. Nhưng khi Freddie có đủ khả năng để mua cho cha thì đã quá muộn. Freddie tự trách mình: “Tôi quá thất vọng về mình. Tất cả những gì tôi muốn là thấy ba tôi hạnh phúc. Vậy mà tôi lại không làm được.”

Sau đó, Freddie phát minh thêm được một thiết bị thông minh khác, cũng được lấy cảm hứng từ kinh nghiệm cá nhân – một kỷ niệm buồn.

Hồi năm Freddie lên tám, Freddie được ba mẹ cho sang Georgia thăm người ông trẻ – chú của mẹ. Freddie kể: “Khi chúng tôi đến nhà, mẹ và ba tôi đứng gõ cửa lâu lắm, mà chẳng thấy ai trả lời. Sốt ruột, ba kêu tôi trèo qua cửa sổ, rồi mở cửa chính cho ba mẹ tôi vô.”

Freddie làm y như vậy. Vô tới bên trong nhà, thấy có người đang ngồi trên ghế cạnh lò sưởi, cậu bé nghĩ mọi thứ đều ổn. Nhưng khi ông Nathan vào, đến gần người chú thì giật mình gọi vợ: “Betty Mae, ông chết rồi!”

Người đàn ông ấy bị bệnh tiểu đường, rơi vào tình trạng hôn mê và ra đi lặng lẽ không ai hay biết.

Nhớ lại cái chết của ông trẻ, Freddie bắt tay chế tạo một máy đo đường huyết thông minh, chia sẻ tức thì mức glucose cùng với các kết quả kiểm tra sức khỏe điện tử của một người với người thân nhất của họ. Nếu glucose trong máu của một người bất thường, nó sẽ gửi thông báo cảnh báo qua công nghệ Bluetooth.

Nhưng mọi chuyện không bao giờ dễ dàng. Ở nhiều vùng nông thôn trên nước Mỹ, rất nhiều nơi không có mạng 2G hoặc 3G. Ở Quincy vào thời điểm đó, cư dân vẫn đang sử dụng internet quay số (dial-up internet). Vì muốn mang thông tin liên lạc đến những vùng nông thôn, vào năm 2008, Freddie Figgers – người đầu tiên nộp đơn lên FCC (Ủy Ban Truyền Thông Liên Bang) xin giấy phép để thành lập công ty tư nhân về viễn thông – Figgers Communication.

Năm 2011, ở tuổi 21, Freddie trở thành nhà điều hành mạng viễn thông trẻ nhất ở Mỹ. Theo NBC News, Figgers Communication là công ty viễn thông thuộc sở hữu tư nhân của người da đen duy nhất trên toàn quốc.

Trong những ngày đầu thành lập công ty, Freddie tự mình làm hầu hết công việc – từ đổ bê tông cho tháp điện thoại di động đầu tiên, đến lắp đặt cáp quang. Anh bắt đầu cung cấp dịch vụ ở các vùng nông thôn phía Bắc Florida và Nam Georgia. Năm 2014, Freddie ra mắt điện thoại thông minh Figgers F1, với thiết bị phát hiện chuyển động và chuyển sang “tình trạng an toàn” trên 10mph, ngăn mọi người nhắn tin khi đang lái xe. Sau đó, anh sáng chế Figgers F3 – thiết bị sạc không dây (Wireless Inductive Charger), thứ đã khiến kiểu sạc cũ trở nên lỗi thời.

Freddie Figgers: “Bây giờ bạn có thể ở trong bóng tối, nhưng ngày mai trời sẽ sáng.” Hình: FB Freddie Figgers.

“Đừng bao giờ bỏ cuộc!”

Năm tuổi 30, Freddie Figgers có một danh sách dài những điều khiến nhiều người mơ ước: là một nhà phát minh, lập trình viên máy tính và kỹ sư phần mềm, là người Mỹ trẻ nhất nắm giữ giấy phép của Ủy ban Truyền thông Liên bang và là người Mỹ gốc Phi duy nhất sở hữu một công ty điện thoại di động. Figgers Wireless phục vụ gần một triệu khách hàng tại hơn 80 quốc gia. Công ty viễn thông tư nhân này có giá trị hơn 62,3 triệu USD (theo định giá năm 2017), biến anh trở thành triệu phú ở tuổi 30.

Khi được hỏi về bí quyết thành công, Freddie Figgers cho biết anh không bao giờ bỏ cuộc. “Bây giờ mà nói thì các bạn sẽ cảm thấy nói gì chẳng được. Nhưng tôi muốn các bạn nhớ rằng, bây giờ bạn có thể ở trong bóng tối, nhưng ngày mai trời sẽ sáng.”

“Tuổi tác và chủng tộc là những thách thức lớn trên con đường tôi đi. Tôi còn quá trẻ, lại là người da đen. Có quá nhiều rào cản và thử thách. Tôi biết họ muốn thách thức trí thông minh của tôi.” Germain Bebe, COO của Figgers Communications, nhìn nhận kiên trì là một tố chất trong con người của Figgers. “Anh ấy năng động và biết mình cần làm gì. Đó là cuộc chiến 24 giờ mỗi ngày. Anh ấy không còn coi đó chỉ là công việc nữa.”

Ngoài kinh doanh và phát minh, triệu phú tuổi 30 này cũng là người điều hành quỹ Figgers Foundation, tổ chức quyên góp giải quyết nhiều vấn đề khác nhau, bao gồm nỗ lực cứu trợ sau thảm họa thiên nhiên, học bổng đại học cho học sinh trung học hay hỗ trợ đồ dùng học tập cho giáo viên nghèo. Các chương trình gần đây như tặng xe đạp cho các trung tâm nuôi dưỡng trẻ em, và các thiết bị y tế đặc biệt cho những nhân viên tuyến đầu trong đại dịch COVID-19.

Triệu phú Freddie Figgers. Hình: FB Freddie Figgers.

Truyền cảm hứng và giúp đỡ người khác

“Điều tuyệt vời nhất mà con người có thể làm là truyền cảm hứng đến người khác,” anh cho biết. Bản thân anh cũng được cha mẹ nuôi truyền cảm hứng và năng lượng để anh có thể thoải mái sáng tạo từ khi còn nhỏ. “Ba mẹ chưa một lần nói tôi không phải con của họ. Họ thật đặc biệt. Dù nhận nuôi tôi khi đã lớn tuổi, nhưng ông bà là người đã dạy tôi những điều quý giá. Học được từ ba mẹ, chuyện giúp đỡ mọi người đã trở thành niềm đam mê của tôi.”

Kinh doanh với anh không chỉ là một công việc kiếm ra tiền, mà còn có ý nghĩa cộng đồng. Anh bán máy đo đường huyết không dây. Anh cũng thực hiện dự án tương tự như công nghệ định vị để giúp các gia đình giữ liên lạc với người thân khi phải sống xa họ, hoặc là người vô gia cư.

“Biết đâu đó cũng là tương lai của tôi. Tôi có thể đã là kẻ vô gia cư hay chết cóng bên đường nếu không được người dọn rác tìm thấy,” anh nhớ lại. Sau này, anh biết mẹ ruột của mình là “gái làng chơi” và nghiện ngập ma túy. Anh chưa từng gặp bà, cũng không có ý định ấy, nhưng anh nói đã tha thứ cho bà.

Freddie Figgers bên con gái Rose. Hình: Natlie Figgers

“Bố mẹ nuôi đã cho tôi tình yêu và tương lai. Họ đã làm hết sức mình để biến thế giới này thành một nơi tốt đẹp hơn. Và bây giờ, đó cũng là điều tôi muốn làm.” Năm nay 83 tuổi, mẹ của Freddie, cũng bắt đầu bị bệnh Alzheimer. Freddie nói mẹ mình đã rất tự hào về những gì con trai bà.

Kết hôn với luật sư Natlie Figgers năm 2015, nhà triệu phú cho biết anh đang rất hạnh phúc với mái ấm gia đình cùng vợ chăm con nhỏ. Bé Rose đầu lòng mới hơn 2 tuổi.

“Tôi đang ở nơi hạnh phúc. Điều quan trọng là tôi sẵn sàng làm mọi thứ để bảo vệ hạnh phúc của mình. Tôi cũng chỉ là một con người thôi, nhưng tôi tin rằng mình có thể tác động đến nhiều người. Tôi muốn con gái mình biết điều đó.”

Trên trang Facebook cá nhân, Freddie Figgers nhắn nhủ với mọi người: “Đừng so sánh cuộc sống của bạn với người khác. Mọi con đường đều khác nhau. Bạn là người làm chủ vận mệnh của chính mình, và bạn muốn cuộc sống của mình trở thành như thế nào. Vì vậy, đừng đổ lỗi cho người khác vì bạn đang trốn tránh sự thật cho chính mình. Nếu bạn không kiểm soát số phận của mình, người khác sẽ làm.”

Theo BBC, Washington Post, Blackbusiness. 

From: Do Tan Hung & KimBằng Nguyễn

NGƯỜI THẦY CHÂN CHÍNH 

Một chàng trai nhận ra thầy giáo dạy tiểu học của mình trên đường.
 Anh lại gần ông giáo già và hỏi:
– Thầy có nhận ra em không? Em là học sinh của thầy đây. 
– Ừ, thầy nhớ là dạy em hồi lớp ba. Bây giờ em làm gì rồi? 
– Em cũng đi dạy học. Chính thầy có ảnh hưởng sâu sắc đến em, nên em cũng muốn đi dạy những em nhỏ. 
– Vậy sao? Cho phép tôi tò mò một chút, ảnh hưởng của tôi thể hiện ở việc nào? 
– Thầy thực sự không nhớ gì sao? Thầy cho phép em nhắc lại chuyện cũ nhé. 
Có lần, một bạn học đến lớp đeo một chiếc đồng hồ rất đẹp được bố mẹ tặng. 
Bạn ấy tháo ra và đặt nó vào ngăn bàn. 
Em luôn mơ ước có một chiếc đồng hồ như thế. Em đã không kiềm chế được lòng tham và quyết định lấy chiếc đồng hồ đó từ ngăn bàn của bạn ấy. 
Một lúc sau, bạn ấy đến chỗ thầy, vừa khóc và vừa than bị mất đồ. 
Thầy nhìn khắp cả lớp một lượt rồi nói: “Ai đã lấy chiếc đồng hồ của bạn, xin hãy mang trả cho bạn ấy”.

Em rất xấu hổ, nhưng em không muốn bỏ chiếc đồng hồ ra, do vậy em đã không nhận lỗi. 
Thầy đi ra đóng cửa lớp lại và ra lệnh cho tất cả học sinh nam đứng dọc bờ tường. Thầy báo trước: “Thầy sẽ khám túi tất cả các em với một điều kiện: tất cả phải nhắm mắt lại”. 
Chúng em nghe lời thầy, và em cảm thấy, đó chính là khoảnh khắc đáng xấu hổ nhất trong thời thơ ấu của mình. 
ắ
Thầy đi từ đứa này đến đứa khác, sờ từ túi quần này sang túi quần khác. 
Khi rút chiếc đồng hồ ra khỏi túi quần của em, thầy vẫn tiếp tục đi đến đứa học trò cuối cùng. 
Sau đó, thầy nói: “Các em, tất cả đã xong. Các em có thể mở mắt ra và đi về bàn của mình”. 
Thầy đưa trả lại chiếc đồng hồ cho bạn ấy và không bao giờ nói một lời về sự việc đó. 

Ngày hôm đó, như vậy là thầy đã cứu vãn danh dự và tâm hồn em. 
Thầy đã không tố giác em là kẻ cắp, kẻ lừa dối, là đứa vô tích sự.
Thầy cũng không cần nói chuyện với em về sự việc đó. Mãi sau này, em mới hiểu tại sao. 

Bởi vì, thầy là người thầy chân chính, nên thầy không muốn làm hoen ố phẩm cách một đứa trẻ chưa trưởng thành. Bởi vậy, em đã trở thành thầy giáo như thầy. 

Cả hai cùng im lặng, bồi hồi nhớ lại chuyện xưa. Sau đó, thầy giáo trẻ hỏi:
– Chẳng lẽ hôm nay nhìn thấy em, thầy không nhớ đến chuyện này? 
Ông giáo già trả lời:

– Vấn đề là, khi thầy soát túi quần các Em thầy cũng NHẮM MẮT!

From: KimBằng Nguyễn

httpv://www.youtube.com/watch?v=BpMLFHS28hQ&t=80s

Truyện ngắn Ơn Đời Chứa Chan – Tràm Cà Mau