Biden có một khung thời gian hẹp để chỉnh sửa các định chế bị hỏng của thế giới
Biden có một khung thời gian hẹp để chỉnh sửa các định chế bị hỏng của thế giới
Bởi AdminTD
Tác giả: Adam Triggs
Song Phan, chuyển ngữ
21-2-2021
Lời người dịch: Bài viết đáng đọc của Adam Triggs, ông là thành viên kiêm Giám đốc Nghiên cứu tại phòng Nghiên cứu Kinh tế Châu Á (ABER), Trường Chính sách Công Crawford, Đại học Quốc gia Úc, đăng trên East Asia Forum, nói về khó khăn của chính quyền Biden trong việc giải quyết mối quan hệ với các định chế quốc tế mà chính quyền Trump đã nhận ra vấn đề, nhưng buông bỏ chớ không tìm cách chỉnh sửa để giữ vững vai trò lãnh đạo thế giới.
***
Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump đã đúng về một điều: Nhiều định chế quốc tế trên thế giới còn thiếu sót. Những lập luận của ông về nguyên do nói chung là sai, thường là những cố gắng được che đậy, tìm vật tế thần cho những rắc rối ngay trong nước của mình. Phản ứng của ông đối với những sai sót thể chế đó còn tệ hại hơn. Giống như đứa trẻ ôm lấy trái bóng bỏ về, cách tiếp cận của Trump là chạy trốn chứ không theo đuổi cải cách.
Thay vì tìm cách sửa chữa những sai sót trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các tổ chức khác, Trump hoặc là phớt lờ vấn đề, tấn công tổ chức, hoặc là rút ra khỏi tổ chức này hoàn toàn. Ông đã khinh suất từ bỏ một trong những vũ khí mạnh nhất trong kho vũ khí của Hoa Kỳ: Khả năng lãnh đạo việc viết ra các luật lệ toàn cầu và định hình các định chế toàn cầu.
Viết lại các luật lệ tắc toàn cầu và cải tổ các định chế trên thế giới không phải là điều dễ dàng. Những cải cách trong quá khứ rất khó khăn. Về mặt lịch sử, những cải cách thành công đòi hỏi ít nhất ba điều: Sự lãnh đạo từ Tổng thống Hoa Kỳ, sự chấp thuận của Quốc hội Hoa Kỳ (ít nhất là khi cần có tài trợ) và một túc số các quốc gia lớn ủng hộ sự thay đổi. Lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, cả ba mảnh khó ghép chung lại có thể đã nằm đúng chỗ.
Đảng Dân chủ giành chiến thắng kép tại Thượng viện vào tháng Giêng ở Georgia có nghĩa là họ hiện kiểm soát cả hai viện của Quốc hội và Nhà Trắng. Tổng thống Joe Biden hiểu rằng phần lớn quyền lực của Hoa Kỳ đến từ các định chế và luật lệ mà nước này tạo ra để củng cố lợi ích và ảnh hưởng của Hoa Kỳ. Muốn giao thương hoặc đầu tư quốc tế ư? Sẽ cần đô la Mỹ cho việc đó. Muốn truy cập hệ thống thanh toán toàn cầu ư? Vậy thì đừng chọc giận Hoa Kỳ. Cần một gói cứu trợ của IMF hay một khoản vay của Ngân hàng Thế giới ư? Chỉ có Hoa Kỳ có quyền phủ quyết.
Nhưng những định chế này không phải càng lâu càng tốt lên và kết quả là ảnh hưởng của Hoa Kỳ đã bị thiệt hại. Những cải cách trước đây đã giúp ích nhưng cần nhiều hơn thế. WTO là một di tích của quá khứ. Các luật lệ thương mại toàn cầu cần phải được cập nhật để bao gồm trợ giá, doanh nghiệp nhà nước, chuyển giao công nghệ bắt buộc và nền kinh tế kỹ thuật số. Những vấn đề này đã làm gia tăng căng thẳng và chiến tranh thương mại.
IMF thì tốt hơn một chút. Công thức hạn ngạch của nó – dành quá nhiều phiếu bầu và trách nhiệm cấp vốn cho châu Âu và quá ít cho châu Á – cần được cập nhật để phản ánh nền kinh tế hiện đại, cùng với Ban điều hành của nó. Nếu không có cải cách, tính hợp pháp và tài trợ của IMF sẽ bị ảnh hưởng; buộc nó trở thành người cho vay thiểu số trong các gói cứu trợ lớn trong khi dựa vào các khoản vay tạm thời (hết hạn dần từ năm 2023 đến năm 2025) cho một nửa tài trợ của mình.
Ngân sách của WHO nhỏ hơn ngân sách của hầu hết các bệnh viện lớn. Phần tài trợ không được dự phòng là thấp, với hội phí của hội viên chiếm dưới 20% tổng ngân sách của cơ quan này. Nhiệm vụ của WHO quá rộng và cơ cấu quản trị của tổ chức này quá hẹp – không bao gồm tiếng nói của xã hội dân sự – trong khi chuyên môn kỹ thuật của tổ chức này quá giới hạn trong các lĩnh vực phụ trợ nhưng lại thiết yếu đối với các phản ứng y tế hiệu quả: hậu cần, thiết kế đô thị, kinh tế, luật và công nghệ thông tin.
Nhiều định chế toàn cầu khác nữa cũng cần được cải cách. Giống như IMF, quản trị của Ngân hàng Thế giới cần phản ánh thực tế toàn cầu. Việc trở thành thành viên hết hạn của Cơ quan Năng lượng Quốc tế có nghĩa là cơ quan đại diện cho các quốc gia tiêu thụ năng lượng hiện loại trừ phần lớn người tiêu dùng năng lượng trên thế giới.
Hậu quả của những định chế lạc hậu này là giống nhau: phân mảnh nhiều hơn và ảnh hưởng của Mỹ ít hơn. Khi nguồn tài trợ, tính hợp pháp và hiệu quả của các định chế này giảm dần, các đối thủ cạnh tranh trong khu vực xuất hiện. Đối với WTO, đó là rất nhiều hiệp định thương mại song phương và đa phương. Đối với IMF, đó là Cơ chế ổn định châu Âu, Sáng kiến Chiang Mai và hàng trăm dòng hoán đổi tiền tệ song phương. Đối với Ngân hàng Thế giới, đó là Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á và các cơ quan song phương cùng những cơ quan khác.
Sự phân mảnh làm cho hệ thống toàn cầu kém hiệu quả. Hầu hết các hiệp định thương mại toàn cầu, khu vực và song phương đều không tương thích với nhau và tạo ra cơn ác mộng cho các doanh nghiệp. Các phản ứng đối với các cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay chậm hơn, cồng kềnh hơn và mang tính chính trị hơn. Các ứng phó với khủng hoảng y tế, thách thức phát triển và chuyển đổi năng lượng kém hiệu quả và ít được phối hợp hơn.
Khi các định chế do Hoa Kỳ thống trị mờ dần về phía sau, thì ảnh hưởng của Hoa Kỳ cũng vậy. Nhưng lần đầu tiên sau hơn 10 năm, Biden có cơ hội để khắc phục điều này. Nắm giữ Nhà Trắng và cả hai viện của Quốc hội, Hoa Kỳ có thể dẫn đầu cải cách trong các thể chế này và tạo ra các quy tắc mới mà ngày nay chưa có: từ thuế, thương mại và biến đổi khí hậu đến chính sách cạnh tranh, dữ liệu và nền kinh tế kỹ thuật số.
Các nước hoàn toàn ủng hộ sự thay đổi, đặc biệt là ở châu Á. Indonesia sẽ đăng cai tổ chức G20 vào năm tới và là nước đi đầu vững chắc trong vấn đề cải tổ WTO. Ký ức cay đắng của châu Á về những thất bại trong quá khứ của IMF đã chứng kiến họ dành nhiều thập kỷ để kêu gọi cải cách. Một khu vực khao khát đầu tư sẽ được hưởng lợi đáng kể từ các ngân hàng phát triển được cải cách và phối hợp tốt hơn trong khi biến đổi khí hậu là cơ hội cho sự tham gia mang tính xây dựng trên một ưu tiên chung giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và khu vực châu Á.
Năm 2022 tới phiên Indonesia đăng cai G20 là một cơ hội để thực hiện điều này. Nếu lịch sử như là chỉ dấu để dựa vào, Biden sẽ mất Hạ viện, Thượng viện hoặc cả hai trong cuộc bầu cử giữa kỳ của Hoa Kỳ vào tháng 11 năm 2022. Ông không có thời gian để chờ đợi.
KHI VỀ GIÀ…!
KHI VỀ GIÀ…!
Người trong ảnh là một nhiếp ảnh gia kỳ cựu tại San Jose, mới ra đi thanh thản tuần rồi, đại thọ 97 tuổi. Tôi chụp tấm ảnh này 13 năm trước.
* Về già là khi ta có một đôi mắt mờ đi nhưng lại nhìn cuộc đời rõ hơn trước. Vì có những thứ không thể nhìn bằng mắt thịt và cũng có những điều không thể nghe bằng tai trần.
* Về già là khi đôi chân mỏi mệt khi đã bị kéo lê gần hết quãng đường đời nhưng khi ngoái đầu lại ta dường như mới là đứa trẻ ngày hôm qua. Bây giờ ta bước chậm hơn trước, chắc hơn trước và cũng trân trọng hơn từng cái chạm đất, vì có thể ngày mai ta không còn bước đi được nữa.
* Về già là khi ta dùng đôi tai điếc của mình để nghe thiên hạ đang xôn xao về chuyện đời và ta biết rằng hơn một nửa trong số ấy không là thật. Bây giờ, âm thanh êm dịu duy nhất chỉ có tiếng chim, tiếng gió và những âm thanh còn đọng lại trong lòng ta, của những người ta từng trân quý nhưng bây giờ không còn thể gặp lại nữa.
* Về già là khi ta nhận ra rằng ta đã may mắn như thế nào khi từng được hít thở không khí một cách thoải mái, vì bây giờ, mỗi hơi thở là một thước đo của sự sống. Ta thở ra nhưng ta không thể biết có thể hít vào một lần nữa được hay không?
* Về già là khi những người tri kỷ ta còn ngồi lại cùng ta hoài niệm về một thời xa xưa, tuy là không nhiều. Âu đó cũng là quy luật tự nhiên, khi ta không còn giá trị, những bằng hữu sẽ rời xa ta, người còn ở lại nhất định ta phải trân quý.
* Về già là khi ta nếm đủ ngọt bùi đắng cay của cuộc đời. Những thứ làm ta say đắm ngẫm lại vui sướng không là bao nhưng đau khổ lại rất nhiều. Có những thứ ta cứ tưởng nắm chặt trong tay rồi thì ngày mai lại trôi đi mất. Cuộc đời như một trò đùa mộng mị mà người chơi phải trả bằng cả tuổi thanh xuân của mình, bây giờ ngẫm lại chỉ toàn là hối tiếc…
Suốt đời quý nhất cũng chỉ là hai tiếng BÌNH YÊN. Hạnh phúc cũng không phải là điều gì quá xa vời, nhưng có thể đến lúc gần lúc cuối đời ta mới nhận ra được điều đó….!
(ĐT st)
Bài học đắt giá cho kẻ lật lọng.
Bài học đắt giá cho kẻ lật lọng.
Một ngày mùa đông, khi đang trên đường về nhà, Joseph đi qua một cửa hàng nhỏ có treo biển: Nhận vẽ tranh chân dung. Nhìn qua cửa kính thấy anh hoạ sỹ trẻ vẽ những bức chân dung rất đẹp, Joseph quyết định bước vào. Anh ta cũng muốn vẽ một bức chân dung của mình, nhưng lý do lớn hơn là ngoài trời gió lạnh quá, mà căn nhà thì thật là ấm áp.
Sau khi thoả thuận, Joseph thoải mái ngồi trên ghế sofa trong căn phòng nhỏ để hoạ sỹ vẽ chân dung với giá 200 đô la. Một giờ sau, bức chân dung hoàn thành, Joseph nghĩ: “Anh ta vẽ đẹp thật, rất có thần, nhưng ngồi có một lúc mà mất những 200 đô la, đắt quá”.
Nghĩ vậy, Joseph giở giọng: “Bức tranh này tôi chỉ trả 50 đô la thôi”. Anh họa sỹ ngớ ra: “Ông đã đồng ý giá 200 đô la thì tôi mới vẽ, nếu không đồng ý thì ông nên nói ngay từ đầu chứ”.
Joseph vênh váo: “Một hoạ sỹ quèn như anh giá như vậy là được rồi, với lại bức chân dung của tôi, anh cũng chẳng bán được cho ai ngoài tôi đâu”.
Hoạ sỹ tức giận: “Vậy thì tôi không bán, ông xảo trá, lật lọng như thế ông sẽ phải trả giá”. Joseph cười khẩy: “50 đô la không muốn lấy thì chả có xu nào hết” và xô cửa ra về.
Nhiều năm sau, Joseph đã là một doanh nhân thành đạt có tiếng trong thành phố. Một ngày, ông ta được mời đến dự triển lãm tranh của một hoạ sỹ nổi tiếng. Tới nơi Joseph bàng hoàng khi nhìn thấy bức chân dung năm xưa của mình được treo chính giữa phòng tranh, có tựa đề: “Kẻ lật lọng” và ghi giá bán 1 triệu đô la. Thấy anh hoạ sỹ năm xưa tiến lại chào, Joseph tức điên lên: “Tại sao anh dám? Gỡ ngay bức tranh này xuống”. Hoạ sỹ cười bảo: “Tôi chỉ gỡ xuống khi có người mua thôi”.
Thấy khách đến phòng tranh mỗi lúc một đông hơn, Joseph nhìn hoạ sỹ rồi rít qua kẽ răng: “Tôi sẽ mua nó, hãy gỡ ngay xuống”. Cầm bức tranh rồi ngậm ngùi viết chi phiếu 1 triệu đô la đưa cho hoạ sỹ, Joseph vừa tiếc của vừa xấu hổ, lủi nhanh ra về.
Vỏ quýt dày có móng tay nhọn, đừng vì cái lợi trước mắt của bản thân mà sống lật lọng và coi thường người khác, vì bạn không thể ngờ được hậu quả của nó sẽ đến lúc nào và như thế nào đâu.
(Sưu tầm)
Bài học nhân cách con người.
Donald Trump được lệnh phải giao hồ sơ thuế cho các công tố viên
Donald Trump được lệnh phải giao hồ sơ thuế cho các công tố viên (BBC)
23 tháng 2 2021
Donald Trump đã hết sức tìm cách để giữ cho hồ sơ tài chính của mình không bị đưa ra công chúng
Donald Trump đã bị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ yêu cầu giao hồ sơ thuế và những hồ sơ tài chính khác cho các công tố viên ở tiểu bang New York.
Cựu tổng thống Mỹ đã từ chối công bố các hồ sơ nói trên trong vài năm qua, bất chấp tiền lệ là các ứng cử viên tổng thống nên làm như vậy.
Một tòa án cấp dưới trước đó đã ra phán quyết rằng những hồ sơ này cần thiết cho một cuộc điều tra hình sự.
Phán quyết không nhất thiết có nghĩa là các hồ sơ này sẽ được công bố.
Các tài liệu tài chính phải được đưa ra làm bằng chứng cho đại bồi thẩm đoàn xem xét một cách bí mật, và sau này chỉ có thể được công khai như một phần của bản cáo trạng.
Đại bồi thẩm đoàn được công tố viên lập ra để xác định xem có đủ bằng chứng để truy tố hay không. Bồi thẩm đoàn được trao quyền điều tra và có thể đưa ra trát tòa buộc mọi người phải ra làm chứng.
Donald Trump ‘đóng 750 đôla thuế lợi tức liên bang’
Tòa Tối cao Mỹ ra phán quyết về khai báo thuế của Trump
Công tố viên New York mở rộng điều tra ‘hành vi phạm tội’ của Trump
Quyết định của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ là một đòn giáng mạnh vào ông Trump, người trong nhiều tháng qua đã dùng cuộc chiến pháp lý để tìm cách không cho bồi thẩm đoàn xem hồ sơ tài chính của mình.
Tháng 7 năm ngoái, Tòa án Tối cao ra phán quyết rằng hồ sơ tài chính của ông Trump có thể bị các công tố viên ở New York xem xét.
Tuy nhiên, các luật sư đại diện cho ông Trump phản đối phán quyết đó, cho rằng phán quyết không được đưa ra với thiện ý.
Hôm thứ Hai, tòa án đã bác bỏ lập luận đó của các luật sư.
Theo truyền thông Mỹ, đây là cơ hội cuối cùng để cựu tổng thống, người rời Nhà Trắng vào tháng trước, ngay trước lễ nhậm chức của Tổng thống Joe Biden, giữ kín hồ sơ.
Ông Trump đã liên tục phủ nhận các hành vi sai trái và gọi cuộc điều tra về các vấn đề thuế của ông là một “cuộc săn phù thủy”.
Trong một tuyên bố hôm thứ Hai, ông Trump cáo buộc các công tố viên New York đã nhắm vào ông một cách không công bằng và nói rằng Tối cao Pháp viện “đáng lẽ không bao giờ nên để xảy ra ‘cuộc mò kim dưới đáy biển”này”.
Đầu đuôi sự việc
Công tố viên quận Manhattan, ông Cyrus Vance, một đảng viên Đảng Dân chủ, trong nhiều tháng đã tìm cách để có được tám năm hồ sơ khai thuế cá nhân và doanh nghiệp của ông Trump.
Ông Vance hiện đang điều tra các cáo buộc xung quanh việc trả tiền bịt miệng cho hai phụ nữ nói họ có quan hệ tình ái với ông Trump trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.
Ông Vance từng nói các hồ sơ khai thuế và hồ sơ tài chính rất cần cho cuộc điều tra.
Cáo buộc nói rằng Michael Cohen, cựu luật sư của ông Trump là người đã thanh toán tiền cho ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels và cựu người mẫu Playboy Karen McDougal.
Ông Trump hoàn toàn phủ nhận sự việc và nói phán quyết của Tòa án Tối cao hồi tháng 7 năm ngoái là “hoàn toàn chính trị”.
Các luật sư của ông Vance sau đó nói cuộc điều tra sẽ mở rộng ra ngoài các khoản trả tiền có chủ đích bịt miệng.
Họ thu thập các bài báo về gian lận ngân hàng và bảo hiểm được cho là xảy ra tại Tổ chức Trump và lời khai trước quốc hội của Cohen, người nói rằng cựu tổng thống sẽ phá giá tài sản của mình trong nỗ lực giảm thuế.
Ông Trump, người thừa kế tiền từ cha mình và trở thành một nhà phát triển bất động sản, là tổng thống đầu tiên kể từ Richard Nixon vào thập niên 1970 không công khai hồ sơ thuế của mình.
BBC.COM
Donald Trump được lệnh phải giao hồ sơ thuế cho các công tố viên – BBC News Tiếng Việt
Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ bác bỏ nỗ lực muốn giữ
Người Chết Theo Mùa Đông! Chết Vì Khí Độc Carbon Monoxide
Người Chết Theo Mùa Đông! Chết Vì Khí Độc Carbon Monoxide
Huỳnh Quốc Bình
LTG: Cuối tuần qua, 14-2-21, tại quận hạt Clackamas Tiểu Bang Oregon, có bốn trường hợp tử vong vì khí độc carbon monoxide. Họ chết trong ba nơi khác nhau khi cố gắng giữ ấm sau khi một cơn bão mùa đông ập vào vùng Tây Bắc Hoa Kỳ và nhiều nơi khác. Riêng Tiểu Bang Texas là vùng nóng, ít khi bị lạnh, nên trận bão tuyết lần này, mọi người gặp nhiều khó khăn. Có những người chết vì khí độc carbon monoxide, thật thương tâm.
Khi đề cập đến khí độc Carbon Monoxid, có lẽ nhiều người từng nghe qua, nhưng không có nghĩa là ai cũng biết, cho nên năm nào cũng có nhiều người chết về vụ này. Ai có phương tiện sử dụng Internet, chỉ cần vào Google và gõ “carbon monoxide poisoning deaths, có nhiều tin tức và tài liệu cho chúng ta tham khảo.
Tại Hoa Kỳ, hằng năm có khoảng 95% những vụ tử vong vì chất carbon monoxide là đến từ các lò sưởi bằng ga, than đá, máy phát điện. Theo báo cáo của cơ quan Centers for Disease Control and Prevention (CDC, cũng tại Hoa Kỳ một quốc gia văn minh, dồi dào tin tức và tài liệu… Nhưng hằng năm có trên 500 người chết vì vô ý hít nhằm khí độc này và hơn 2,000 người cố ý sử dụng khí độc bày để tự tử.
Có những chiếc máy phát hiện trong không khí có khí độc “carbon monoxide”, với vài tên gọi như “Carbon Monoxide Alarm”, “hoặc “Carbon Monoxide Detector”. Hiện nay ngày 18-2-2021, trong Costco có bán mỗi hộp gồm hai cái để gắn hai nơi khác nhau, bừa báo động khói và báo động có khí độc (smoke and carbon monoxide detector), mỗi cái đã có sẵn pin, có thể hoạt động đến 10 năm, trị giá rẻ hơn hai tô phở xe lửa.
Hằng năm tôi quảng bá lại bài viết này để nhắc mọi người và nhắc chính mình về loại khí độc Carbon Monoxide. Tôi sẽ không đăng tải bài này nữa khi không còn ai chết bởi “tên sát thủ thầm lặng” mà tôi sẽ đề cập trong những phần kế tiếp. (HQB)
***
Tiêu đề bài viết này không dính dấp gì đến nhạc phẩm “Tình chết theo mùa đông” của Nhạc Sĩ Lam Phương, nhưng là những điều mà người viết xin được nêu ra để chúng ta cùng nhớ vào mỗi mùa đông, hầu cho hằng năm số người chết theo mùa đông được giảm đi.
Ít tai ngờ, tại quốc gia văn minh như Hoa Kỳ, có đầy đủ tin tức, vậy mà mùa đông nào cũng có hằng trăm người chết vì sự bất cẩn hay do thiếu hiểu biết về một loại khí độc, giết người một cách nhẹ nhàng. Khí độc này có tên gọi “Carbon Monoxide” mà người Mỹ cho đó là “The Silent Killer”, tạm dịch, “sát thủ thầm lặng”
Khí “Carbon Monoxide” hay “The Silent Killer là gì?
Khí Carbon monoxide RẤT ĐỘC, KHÔNG MÀU SẮC, KHÔNG CÓ MÙI, cho nên mắt người không thấy và mũi người không ngửi được. Ai hít khí này vào buồng phổi trong vài phút, có thể chết một cách nhẹ nhàng.
Khí Carbon monoxide được tạo ra từ các khí đốt như ga, xăng, dầu nhớt, dầu lửa, củi, hoặc than đá khi được đốt lên. Lò ga trong nhà bếp và lò sưởi (fireplate) được chế biến đúng tiêu chuẩn, nên số lượng khí carbon monoxide thường không nguy hiểm. (1)
Người chết vì khí Carbon Monoxide
Hằng năm tại Hoa Kỳ đã có hằng trăm người bị chết đột ngột bởi khí carbon monoxide. Khí này được thả ra từ các loại máy chạy bằng nhiên liệu bị hư, hoặc sử dụng than đá nướng thịt (BBQ) không đúng cách, đúng nơi. Số người chết và suýt chết nhiều nhất từ ống khói của các loại xe hơi và than đá trong các trường hợp sau đây:
– Vào mùa đông để xe trong nhà xe (garage) và cho máy chạy để tạo độ ấm trong nhà khi bị cúp điện hoặc, hoặc làm nóng máy xe trước khi lái.
– Lái xe đường dài, ngừng xe nghỉ mệt, cho máy xe chạy để giữ độ ấm trong xe vì ngoài trời nhiệt độ lạnh. Khí độc Carbon Monoxide lẻn vào xe từ đầu máy xe hay phía sau xe (car’s trunk). Trường hợp này mở hí cửa kính cũng không xong mà đóng kín lại cũng tai hại.
– Lúc lái xe để hệ thống thông hơi (vent) ở vị trí tắt (off), nhưng cửa xe đóng kín, khí độc từ máy xe lẻn vào bên trong mà không thoát được. Người lái xe hít khói độc rồi từ từ lịm đi và xe trở nên “không người lái” và…
– Trời lạnh, nướng thịt trong nhà, hoặc nướng thịt ngoài trời còn dư than hồng, vì tiếc nên mang vào nhà sưởi ấm cho đỡ tốn điện; sử dụng lò sưởi (fireplace) để đốt củi, hoặc đốt than đá luộc bánh tét, hoặc sử dụng lò sưởi loại chỉ dành cho ngoài trời (outdoor)…
Hình: Những nơi hay vật dụng thải ra khí độc (Sources of carbon monoxide in a home)
Những vụ suýt chết và những cái chết thương tâm
Nhiều tài liệu chứng minh là khí carbon monoxide có thể tích tụ nhanh đến mức các nạn nhân bị ngất đi trước khi họ có thể kêu cứu.
– Năm 1993, tại San Jose- California vào ngày Tết, người viết bài này giúp gia đình ngồi canh nồi thức ăn lớn được nấu bằng lò ga (propane) đặt trong nhà xe. Cửa nhà xe được mở toang 100%, nhưng chỉ 3 phút sau, tôi thấy đầu óc choáng váng. Cũng may vì tôi có chút hiểu biết về khí độc carbon monoxide nên vội chạy nhanh ra ngoài và vài phút sau đó trở vào tắt lò.
– Năm 1986, tại Seattle WA, một gia đình quen thân với tôi. Cuối tuần họ nướng thịt ngoài trời bằng lò BBQ nhỏ. Các con ăn xong có chuyện đi ra ngoài. Ông bà ngoại và các con cháu nhỏ ở nhà. Ông ngoại thấy than hồng còn dư, ông tiếc và mang cả lò BBQ vào để giữa nhà sưởi ấm cho đỡ tốn điện. Cũng may các con lớn về kịp và phát giác cả nhà đều trong tình trạng hôn mê. Tất cả được đưa đến viện và bác sĩ cho biết, nếu hai người kia về trể chừng vài phút, chắc chắn cả nhà sẽ chết hết.
– Khoảng năm 1988 một tàu đánh cá của người Việt tại thành phố Monterey- California, gồm tất cả bốn người. Vì khí hậu bên ngoài quá lạnh nên họ đóng kín các cửa sổ trên tàu và cho chạy một máy sưởi bằng nhiên liệu để sưởi ấm lúc nghỉ đêm. Một chiếc tàu khác phát giác tàu này trôi lênh đênh trên biển và chỉ duy nhất một người sống sót, nhưng trong tình trạng hôn mê, đầu nạn nhân ở vị trí nửa phần ngoài của sổ.
– Năm 2006, có trận bão tuyết trước ngày lễ Giáng Sinh tại Tiểu Bang Washington. Nhật báo Seattle Times ngày 19-12-2006, loan tin, một gia đình Việt Nam sinh sống tại vùng Burien, phía Nam thành phố Seattle, Washington. Cả bốn người gồm vợ chồng và 2 con trai đều chết bởi khí carbon monoxide từ máy phát điện loại xách tay chạy bằng xăng, được cẩn thận đặt trong nhà xe. Ba người chết trong tư thế đang ngủ. Người cha chết ngay cầu thang gần máy phát điện. Cảnh sát đoán, có lẽ ông định xuống tắt máy nhưng chưa đến nơi, đã ngã gục…
– Cũng trong thời điểm đó tại Tiểu Bang Oregon, hai người thuộc các sắc dân khác cũng bị chết vì khí carbon monoxide. Một người đặt máy phát điện trong phòng khách, người kia sử dụng một lò đốt than ngay trong phòng ngủ. Cũng có những trường hợp tương tự, có ít nhất 100 người khác cũng có các triệu chứng hôn mê bởi khí độc carbon monoxide, nhưng được cứu chữa kịp thời.
Triệu chứng khi hít khói độc carbon monoxide
Nếu ở mức ngộ độc trung bình, nạn nhân có thể cảm thấy đau đầu dữ dội, chóng mặt, thần kinh rối loạn, muốn nôn mửa, hoặc ngất xỉu.
Khi phát giác các triệu chứng trên
Việc cần phải làm là lập tức mở các cửa chính và cửa sổ, tắt các lò ga, lò sưởi, hoặc đồ dùng đang đốt bằng nhiên liệu. Chính mình hay người trong gia đình phải nhanh chóng ra khỏi nhà và gọi xe cấp cứu do dù chưa ai tắt thở. Thà tốn tiền cho xe cứu thương còn hơn tốn nhiều tiền sau đó.
Sơ đồ từ những nguồn có thể sinh ra khí độc carbon monoxide
Để giảm thiểu thiệt hại về nhân mạng, chúng ta cần tuyệt đối lưu ý ít nhất 6 KHÔNG sau đây:
– Không bao giờ để xe hơi nổ máy trong nhà xe (garage) cho dù cửa được mở 100%.
– Không bao giờ chạy máy phát điện trong nhà, trong nhà xe hay tầng hầm (basement)
– Khi chạy máy phát điện ngoài trời, cần để cách xa cửa sổ và cửa chính, khi các cửa đang mở.
– Không bao giờ đốt than đá (charcoal) trong nhà, kể cả đốt tại lò sưởi (fireplace), trong lều, trong xe hoặc trong nhà xe.
– Không bao giờ dùng khí đốt, lò nướng hoặc máy sấy để sưởi ấm.
– Không bao giờ ngủ trong xe trong lúc để máy chạy với mục đích cho máy sưởi hay máy lạnh hoạt động, nhất là để trẻ con ngủ trên car seat, dù có người lớn canh giữ.
Làm sao để phát hiện khí độc carbon monoxide?
Như đã nói, có những chiếc máy phát hiện trong không khí có khí độc “carbon monoxide “với vài tên gọi như “Carbon Monoxide Alarm”, “hoặc “Carbon Monoxide Detector”… Mỗi tư gia, văn phòng làm việc nên có ít nhất một cái, hoặc vài cái. Có những chiếc máy chỉ cần cắm vào ổ điện trong nhà là xong. Mỗi chiếc máy khoảng 20-30 Mỹ kim. Nếu mua chừng vài cái hầu đề phòng chuyện rủi ro, giá tiền của nó rẻ hơn giá mua một chai rượu Tây, hay một vé vào cửa cho một dạ tiệc, khiêu vũ… nhưng nó lại cứu được sinh mạng nhiều người.
Mua máy báo động có khí độc “Carbon Monoxide” ở đâu?
Các tiệm bán dụng cụ kim loại và điện (Hardware) như Home Depot, Lowe’s, Costco…
Hình chiếc máy báo động khói và khí độc “Smoke and carbon monoxide detector”
Kết luận
Trong đời sống hằng ngày, không có điều bất trắc nào giống nhau, và cũng “chẳng có cái dại nào giống cái dại nào” như người xưa đã nói. Chúng ta đừng nên để “mất trâu rồi mới làm chuồng”. Hãy mua ngay vài chiếc máy nêu trên để sử dụng vào mùa đông và trọn năm. Hãy làm ngay trước khi quên. Hãy xem mạng sống của mình và người thân mình quý hơn vật chất đời này. Có nhiều tiền trong nhà băng, tư gia sang trọng bậc nhất, xe đẹp hay loại luxury đắc tiền, nữ trang đắc giá, quần áo toàn là đồ hiệu, bóp da vài ngàn một cái… Không cứu được mạng sống chúng ta trên cõi đời này chứ đừng nói là linh hồn chúng ta được vào Thiên Đàng hay Niết Bàn.
Quý vị đã đọc xong bài viết này và nếu muốn tìm hiểu thêm về khí độc này, xin quý vị đọc thêm bài viết “Khí Độc Mùa Đông” của Tiến Sĩ Mai Thanh Truyết, Hội Bảo Vệ Môi trường Việt Nam (VEPS).
http://maithanhtruyet.blogspot.com/2017/11/khi-oc-mua-ong-1-ngo-oc-carbon-monoxide.html
Huỳnh Quốc Bình
e-mail: huynhquocbinh@yahoo.com
Ghi chú: 1. Tôi viết bài này dựa trên tài liệu của “Washington State Department of Health” (www.doh.wa.gov) và một số dữ kiện từ những cơ quan có thẩm quyền bảo đảm sự an toàn cho công chúng.
From: TU-PHUNG
BÀI HỌC TỪ TỘI CỦA PHÊRÔ VÀ GIUĐA
BÀI HỌC TỪ TỘI CỦA PHÊRÔ VÀ GIUĐA
Trầm Thiên Thu
Trình thuật Lc 22:54-62 (≈ Mt 26:57, 69-75; Mc 14:53-54, 66-72; Ga 18:12-18, 25-27) cho biết: Họ bắt Đức Giêsu, điệu Người đến nhà vị thượng tế. Còn ông Phê-rô thì theo xa xa. Họ đốt lửa giữa sân và đang ngồi quây quần với nhau, thì ông Phêrô đến ngồi giữa họ. Thấy ông ngồi bên ánh lửa, một người tớ gái nhìn ông chòng chọc và nói: “Cả bác này cũng đã ở với ông ấy đấy!” Ông liền chối: “Tôi có biết ông ấy đâu, chị!”
Một lát sau, có người khác thấy ông, liền nói: “Cả bác nữa, bác cũng thuộc bọn chúng!” Nhưng ông Phêrô đáp lại: “Này anh, không phải đâu!” Chừng một giờ sau, có người khác lại quả quyết: “Đúng là bác này cũng đã ở với ông ấy, vì bác ta cũng là người Galilê.” Nhưng ông Phêrô trả lời: “Này anh, tôi không biết anh nói gì!” Ngay lúc ông còn đang nói, thì gà gáy. Chúa quay lại nhìn ông, ông sực nhớ lời Chúa đã bảo ông: “Hôm nay, gà chưa kịp gáy, thì anh đã chối Thầy ba lần.” Và ông ra ngoài, khóc lóc thảm thiết.
Có lẽ ba lần ông Simôn Phêrô chối Thầy là lúc đáng tiếc nhất trong đời ông. Biết rõ Thầy mình là Đức Giêsu Kitô, là sư phụ, là bạn hữu, và Chúa, thế mà ông vẫn chối phăng. Thật khiêm nhường khi Phêrô chia sẻ chuyện buồn đó với Giáo Hội sơ khai, và thật tuyệt vời vì Chúa Thánh Thần linh hứng để câu chuyện đó được ghi chép lại trong các Phúc Âm. Ông Simôn Phêrô cho chúng ta biết rằng người sa ngã có thể đứng dậy, người lang thang có thể trở về, các tội nhân đều có thể được tha thứ, dù cho người đó phạm tội nặng thế nào cũng có thể trở nên các vị đại thánh.
Chúa Giêsu phục hồi chức vụ cho Phêrô sau khi Ngài sống lại, lúc đó có đống lửa ở bờ biển Galilê. Như phản ánh ba lần Phêrô chối Thầy, Chúa Giêsu cũng hỏi ông ba lần: “Này anh Simôn, con ông Gioan, anh có mến Thầy không?” Simôn Phêrô thưa: “Thưa Thầy có, Thầy biết con yêu mến Thầy.” Chúa Giêsu bảo ông chăm sóc chiên con và chiên mẹ. Bí tích Hòa Giải (xưng tội) là cách gặp gỡ Chúa Giêsu khi chúng ta tuyên xưng tình yêu của mình dành cho Thiên Chúa và lãnh nhận ơn tha thứ qua thừa tác viên linh mục.
Mặc dù tội của Simôn Phêrô đã được tha nhưng vẫn không phải là không mất mát và các cơ hội bị lãng phí. Trong khi Chúa Giêsu chịu khổ nạn, người ta thấy Ngài kiệt sức nên bắt ông Simôn người Kyrênê vác đỡ thập giá. Nếu Simôn Phêrô không phạm tội chối Thầy đêm trước thì có lẽ ông có mặt lúc đó để giúp đỡ Thầy mình bằng cách vác thập giá mà đi với Thầy. Thế thì tuyệt vời biết bao! Nhưng cơ hội lại dành cho ông Simôn khác.
Tạ ơn Chúa, Thánh Phêrô đã sám hối. Ông không thất vọng như Giuđa Iscariot. Khi Giuđa thấy Chúa Giêsu bị kết án tử và bị dẫn đi hành hình, ông cũng rất hối hận về việc làm sai trái của mình. Có người cho rằng lý do Giuđa bán Thầy vì muốn đối chất với các nhà lãnh đạo Israel về việc bắt Chúa Giêsu phải dùng quyền năng của Ngài và lên ngôi. Giuđa đã trả lại 30 đồng bạc cho các thượng tế và kỳ mục rồi thú nhận: “Tôi đã phạm tội nộp người vô tội, khiến Người phải chết oan” (Mt 27:4a). Nhưng họ thản nhiên trả lời: “Can gì đến chúng tôi. Mặc kệ anh!” (Mt 27:4b). Chính tay Giuđa đã ném trả số bạc đó vô Đền Thờ rồi đi thắt cổ.
Nếu như chiều Thứ Sáu Tuần Thánh, Giuđa chạy ngay lên Can-vê thì sao? Nếu ông sụp lạy dưới chân thập giá đang treo Đức Kitô và xin Ngài tha thứ thì sao? Chúa Giêsu đã nói gì và làm gì? Có lẽ ai cũng biết câu trả lời, hoặc là cũng đoán được kết quả. Chắc hẳn là Chúa Giêsu đã tha thứ cho Giuđa.
Hãy đến với Chúa Giêsu qua Bí tích Hòa Giải, không bao giờ muộn. Tội gì cũng có thể được tha thứ, chúng ta biết rằng mọi tội lỗi hoặc trì hoãn thú tội đều kéo theo hệ lụy mất mát, và cơ hội bị bỏ lỡ.
Lm Victor Feltes
Trầm Thiên Thu
(chuyển ngữ từ parishableitems.wordpress.com)
Lạnh kinh hoàng ở Texas và các tiểu bang khác, sao bảo trái đất nóng lên?
Lạnh kinh hoàng ở Texas và các tiểu bang khác, sao bảo trái đất nóng lên?
Bởi AdminTD
22/02/2021
Jackhammer Nguyễn
22-1-2021
Đó là thắc mắc của những người dân thường, không thuộc giới khoa học, cũng như của một số chính trị gia, dù họ có kiến thức khoa học, hiểu rõ nguyên nhân, nhưng vì lợi ích chính trị, nên họ nói rằng thời tiết lạnh khắp nơi, nên không có hiện tượng “biến đổi khí hậu”, hay “hâm nóng toàn cầu”.
Những người này nhập chung với các nhóm “từ chối khoa học” (science denial). Họ không tin vào những lời giải thích khoa học như thuyết tiến hóa, biến đổi khí hậu và cả chuyện tiêm chủng có thể ngăn ngừa Covid-19. Họ thực hiện các chiến dịch có tổ chức nhằm gieo rắc sự nghi ngờ trong dân chúng. Họ phủ nhận và bác bỏ sự đồng thuận của cộng đồng khoa học về các nguyên tắc căn bản của khoa học.
Bài viết này không có tham vọng thay đổi suy nghĩ của những người đó, mà chỉ nhằm giải thích cho những người đọc thật sự muốn tìm hiểu các hiện tượng thời tiết, khí hậu nóng, lạnh đang diễn ra xung quanh họ, cũng như khắp nơi trên trái đất này.
Vòng xoáy địa cực (polar vortex)
Nguồn: Cơ quan Quản trị Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA)
Vòng xoáy địa cực (polar vortex) là một vùng rộng lớn gồm khí áp thấp và không khí lạnh bao quanh hai cực Bắc và Nam của trái đất. Thuật ngữ vòng xoáy (vortex) đề cập đến luồng không khí ngược chiều kim đồng hồ, giúp giữ không khí lạnh hơn ở gần các cực (hình bên trái).
Thường vào mùa đông, ở Bắc bán cầu, vòng xoáy này trở nên ít ổn định hơn, đưa không khí lạnh ở Bắc Cực xuống phía nam nước Mỹ (hình bên phải). Khối không khí này được bao quanh bằng một vành đai di chuyển, còn gọi là jet stream.
GSTS John Holdren, là giáo sư của Trường Chính phủ Kennedy, thuộc Harvard, giải thích về polar vortex trong hai phút như sau:
httpv://www.youtube.com/watch?v=5eDTzV6a9F4&feature=emb_logo
Thông thường thì vortex cứ xoay, mà không tràn xuống phía Nam do bị cản bởi jet stream. Nhưng các nhà khí tượng học quan sát, từ năm 2008 đến nay, nhiều lần vành đai jet stream bị vỡ, làm cho khí lạnh tràn xuống, gây ra lạnh cóng đột ngột, như hồi tháng 1/2019, nó làm vùng Ngũ hồ của Mỹ bị buốt giá. Có khi khí lạnh lan xuống cả những vùng như Texas vừa qua, những vùng mà nhiều năm trước không hề bị lạnh.
Nhưng điều gì làm cho jet stream bị vỡ? Jet stream bị vỡ là do nhiệt độ ở tầng trên của khí quyển nóng lên bất ngờ vào mùa đông, làm thành một khối áp suất cao đè xuống, phá vỡ jet stream. Đó là lý do người ta nói rằng khi bầu khí quyển nóng lên, sẽ gây ra những bất thường về khí hậu.
Trái đất nóng lên
Trái đất nóng lên được ghi nhận qua các chỉ số đo nhiệt độ mỗi ngày suốt cả trăm năm qua. Nguyên nhân dễ hiểu nhất là do đốt xăng dầu nhiều quá, chất thán khí thải ra, bao quanh trái đất, làm thành một lớp choàng giữ nhiệt độ lại bên trong khí quyển. Tương tự như lớp kính xe hơi, khi đóng kín xe, thì bên trong xe sẽ nóng hơn bên ngoài.
Nhưng có những người cho rằng không có chuyện trái đất nóng lên. Những người này thường là các chính trị gia được các nhóm lợi ích xăng dầu ủng hộ. Họ thường đưa ra những điều có thật trong lịch sử trái đất để chứng minh rằng, có những thời kỳ trái đất quá lạnh (thời kỳ băng hà) một cách tự nhiên, cho nên cứ đốt xăng dầu thoải mái, rồi trái đất sẽ lạnh trở lại.
Thời kỳ băng hà (Ice Age) cuối cùng được ghi nhận cách nay gần 12.000 năm. Nguyên nhân được cho là, nếu trái đất bị che phủ nhiều quá bởi khói bụi thì nắng mặt trời bị phản chiếu, không rọi xuống mặt đất, làm cho nó lạnh đi. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng Albedo.
Điều đó có nghĩa là, theo những người cho rằng không có biến đổi khí hậu, thì cứ đốt xăng dầu thoải mái, trái đất nóng lên, tới lúc nào đó khói bụi khí thải mù mịt thì hiệu ứng Albedo sẽ làm nó nguội lại thôi, không có gì phải lo.
Chuyện nóng lên và nguội lại là đúng, nhưng “không có gì phải lo” là sai. Tại sao? Tại vì khoảng thời gian từ lúc trái đất nóng lên, đến lúc nguội lại là cả trăm ngàn năm, trong khi trái đất có thể nóng lên vài độ trong vài chục năm, mà vài độ sẽ làm cho nước biển dâng lên, nhấn chìm hàng ngàn thành phố ven biển.
Chỉ cần trái đất tăng vài độ vào mùa đông ở Bắc Cực, thì vành đai jet stream như trình bày ở trên đã bị phá vỡ, gây ra trận lạnh kinh hoàng như đang diễn ra ở Texas và các tiểu bang khác. Nếu chờ cho tới lúc trái đất nguội lại, e rằng loài người sẽ không còn nữa.
Nói ra thì dễ, nhưng người ta đã quen xài xăng dầu, các nhóm lợi ích xăng dầu, đặc biệt là ở Texas có quyền lực rất lớn. Các chính trị gia phe Cộng hòa bảo thủ như ông Greg Abbott, thống đốc Texas; ông Ted Cruz, Thượng nghị sĩ Cộng hòa đại diện bang Texas ở quốc hội liên bang, ông Donald Trump, cựu tổng thống… đều phủ nhận chuyện trái đất nóng lên.
Phần lớn giới bảo thủ đều có quan niệm rằng, số phận của chúng ta do Thượng đế định đoạt (ví dụ như nóng lên rồi lạnh đi một cách tự nhiên) chứ con người không ảnh hưởng gì cả. Chuyện đó có thể còn gây tranh cãi, nhưng có một chuyện không gây tranh cãi, đó là dự báo thời tiết.
Vào ngày 6/1/2021, kênh Weather Channel, một trang dự báo thời tiết rất có uy tín của Mỹ, cảnh báo rằng, phía bên trên của vòng xoáy bắc cực có một cái nắp đè xuống do nhiệt độ tăng cao bất thường trong mùa đông. Trang này cảnh cáo rằng, mùa đông năm nay sẽ rất khắc nghiệt.
Cả hai ông Thống đốc Abbott và Thượng nghị sĩ Cruz có lẽ không xem dự báo thời tiết, bởi nếu có xem thì hơn một tháng trước, các ông có đủ thời gian để phòng bị cho Texas, không để người dân Texas bị mất điện, vỡ ống nước, dẫn đến hàng chục người thiệt mạng oan uổng như vừa qua.
Thăm dò: Gần 50% người Cộng Hòa sẽ đổi qua ‘đảng Trump’
Thăm dò: Gần 50% người Cộng Hòa sẽ đổi qua ‘đảng Trump’
Feb 21, 2021
WASHINGTON, DC (NV) – Một cuộc thăm dò mới được công bố hôm Chủ Nhật, 21 Tháng Hai, gần một nửa số đảng viên Cộng Hòa cho biết sẽ từ bỏ đảng trong cơ cấu hiện tại và tham gia một đảng mới nếu cựu Tổng Thống Donald Trump là lãnh đạo, theo The Hill.
Cuộc thăm dò của trường đại học Suffolk University và nhật báo USA Today cho thấy 46% đảng viên Cộng Hòa nói rằng họ sẽ từ bỏ đảng này (GOP) và tham gia đảng Trump nếu cựu tổng thống quyết định thành lập đảng này.
Từ trái: Dân Biểu Kevin McCarthy (Cộng Hòa-California), Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell, và cựu Tổng Thống Donald Trump. (Hình: Doug Mills/Getty Images)
Chỉ 27% cho biết họ sẽ ở lại với GOP, số còn lại cho biết họ sẽ chưa quyết định.
“Chúng tôi cảm thấy như đảng Cộng Hòa không tranh đấu đủ cho chúng tôi, và tất cả chúng tôi đều thấy ông Donald Trump hết sức chiến đấu mỗi ngày cho chúng tôi,” một chủ doanh nghiệp nhỏ và đảng viên Cộng Hòa từ tiểu bang Milwaukee nói với phóng viên.
“Những đảng viên Cộng Hòa nòng cốt truyền thống là những người đã đồng ý mọi thứ với đảng Dân Chủ, và họ không bao giờ kháng cự,” cư dân Milwaukee này tiếp tục.
Cựu Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Ba, 16 Tháng Hai, trút toàn bộ giận dữ lên Thượng Nghị Sĩ Mitch McConnell (Cộng Hòa-Kentucky), trưởng khối thiểu số Thượng Viện, và thề ủng hộ đối thủ của các nhà lập pháp nào dám đụng đến ông.
“Mitch là một chính trị gia tầm thường, cứng đầu, khó ưa, và nghiêm khắc, và nếu các thượng nghị sĩ Cộng Hòa còn ủng hộ ông, họ sẽ không bao giờ chiến thắng được nữa,” ông Trump nói.
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra chỉ ba ngày sau khi Thượng Nghị Sĩ McConnell lên án vị tổng thống thứ 45 ngay tại phiên họp khoáng đại Thượng Viện.
Trước đó trong ngày 13 Tháng Hai, ông McConnell cùng với 42 thượng nghị sĩ Cộng Hòa bỏ phiếu tha bổng ông Trump, bị tố cáo “xúi dục nổi loạn” tại Quốc Hội vào ngày 6 Tháng Giêng làm năm người chết.
Hôm đó, Thượng Viện bỏ phiếu 57-43, không đủ túc số 67 phiếu, tương đương 2/3 của 100 thượng nghị sĩ, để truất phế ông Trump.
Mặc dù bỏ phiếu tha bổng vị cựu tổng thống, ông McConnell nói rằng ông Trump “chịu trách nhiệm về mặt thực tế và về mặt luân lý” trong vụ tấn công chết người tại Quốc Hội.
Ông McConnell nói đám đông tấn công vào Quốc Hội vì họ bị ông Trump nhồi sọ bằng “sự dối trá ngông cuồng,” và vì ông Trump “nổi giận sau khi thua bầu cử.” (MPL) [kn]
Lẻ Bóng-TRUYỆN NGẮN – BÙI BÍCH HÀ…
TRUYỆN NGẮN – BÙI BÍCH HÀ…..
Lẻ Bóng
Ông là một trong những bác sĩ Việt Nam di tản kịp trong biến cố 30 Tháng Tư, 1975. Tới Mỹ, ông đi học lại, hành nghề rất sớm và thành công tại quận Cam ít nhất trên ba thập niên cho tới khi nghỉ hưu.
Tất nhiên như mọi người có cùng địa vị với ông, ông làm chủ một quỹ về hưu khá lớn, cho phép ông vẫn giữ nếp sống thoải mái như thời còn làm việc. Chỉ có điều, ông than thở: “Nhà cao cửa rộng phải bán đi vì lầu cao, đầu gối đau, không lên xuống cầu thang được, chưa kể nhà lớn quá mà một thân một mình, ở sao hết? Sức đâu mà dọn dẹp?
Nhìn cái hồ bơi đầy lá vàng chỉ thêm cám cảnh. Thảm cỏ sân trước, vườn sau cần người chăm sóc nhưng người làm vườn khi tới khi không, gọi khi được khi mất, chỉ tổ bực mình, nhức đầu.
Mời các con, cô cậu nào muốn lấy cái nhà, ông giao nhưng chúng nó, thứ nhất đã có nhà rồi, đẹp và sang gấp mấy lần cái nhà của ông ở Fountain Valley, mắc mớ gì phải nhận của ông để bị anh chị em nhòm ngó, tỵ nạnh, chưa kể nhận cái nhà rồi, sau này khi ông cần gì, nó sẽ là đối tượng thứ nhất được chiếu cố và giao phó trách nhiệm.
Ông đành bán nhà, dọn vào một căn mobile home ở giữa khu Little Saigon cho ông tiện đi lại hoặc hẹn hò bạn bè cũ mới. Nhà ba phòng, sửa sang tươm tất trông cũng khang trang, đẹp mắt, nhưng với ông hôm sớm vào ra một bóng, vẫn còn quá dư thừa. Mấy bụi hoa xung quanh nhà được cắt tỉa gọn ghẽ vì người phụ trách cây cảnh của chủ đất rất dễ gọi để nhờ vả.
Tuy nhiên, “vườn Thúy” của ông thiếu đôi mắt phượng nên không được sum suê và mỹ quan như bên hàng xóm. Ông nhớ cái vườn cây quý tự tay ông đi kén chọn mua giống, chăm bón và săm soi những ngày xưa thần tiên đã xa xôi rồi, ông tặc lưỡi, lắc đầu mấy cái, như người đi dưới cơn mưa muốn rũ sạch những giọt buồn trên khóe mắt.
Nhà đã vậy, xe đẹp cũng thường xuyên nằm ụ vì ông không còn đi đâu xa, ngay cả đi gần thì cũng phải về nhà trước khi tắt nắng vì mắt quáng. Gần đây, vẻ ngoài cái xe và ông chênh lệch nhau nhiều quá, một bên bóng lộn, khỏe mạnh, vạm vỡ, một bên hom hem, xập xùi, yếu ớt, khiến ông ngại ngùng mỗi khi ngồi vào ghế lái, chậm rãi lùi xe ra khỏi gara mà có người đang nhìn ông.
Thêm nữa, do thị lực yếu đi, ông không mấy tự tin vào khả năng ước lượng khoảng cách của cặp mắt mỗi khi cần vào một chỗ đậu xe hơi chật, sợ cọ quẹt, nên ông bắt đầu thấy cái xe Lexus 450 của ông không thích hợp với ông nữa.
Gần đây, ông nghe bạn bè kháo nhau xe Honda kiểu Civic đời 2020 rất đẹp, đầy đủ tiện nghi, thoáng nhìn sang trọng không kém kiểu xe đắt tiền, mua mới từ dealer ra chỉ trên dưới $20,000, xài xăng thường, đổ đầy bình chỉ $20 một lần, bảo hiểm cũng rẻ, bảo trì càng không tốn vì hợp đồng bảo trì miễn phí của dealer có lẽ dài hơn số năm tháng còn lại của ông, chưa kể xe nhỏ nhắn, vào ra parking dễ dàng. Ông đang tính bữa nào chờ có đợt xeo (sales), sẽ ra Honda World đổi một chiếc.
Lúc mới dọn vào khu mobile home trên đường Bolsa, thấy chợ Mỹ, chợ Việt đều gần, ông sung lắm, tự đi chợ và nấu nướng. Được ít ngày, một bữa ông đang ngồi xem ti vi, thoáng thấy có lửa cháy trên màn hình, ông hơi ngỡ ngàng, chưa biết là chuyện gì thì ông nghe mùi khét. Quay nhìn vào bếp, ông hết hồn thấy lửa đang phừng phừng. May phước đầu óc còn tỉnh táo, ông phóng ba bước tới cái lò và nhanh tay vặn cái nút tắt.
Sau lần đó, lớp thì cọ rửa soong nồi, lớp lau bếp bắt mệt, may là máy báo khói chưa hú chớ không cả xóm kinh động rồi, ông quyết định thôi không nấu nướng nữa mà ăn cơm phần hay cơm chợ cho khỏe. Ngày nào ưa ăn ngon thì đi kéo ghế. Tủ lạnh nhà ông lúc nào cũng có chả lụa, chả chiên; tủ pantry thì đầy oat meal, súp hộp và mì gói, không bao giờ sợ cơ lỡ.
Thức ăn giải quyết được rồi nhưng ông nói ăn một mình buồn quá, nhiều khi nghẹn ngào muốn buông đũa, buông chén. Ông than không có gì chán hơn là cứ lui cui cặm cụi gắp, nhai, nuốt một mình, xung quanh vắng lặng không tiếng người, không cả tiếng dép hay tiếng rót một ly nước. Có bữa ông bưng cái tô vừa cơm vừa thức ăn ra đứng bên cửa sổ bếp, ngó mông ra ngoài, thử coi có gì vui không nhưng cũng đâu có gì vui?
Cư xá của ông toàn người cao niên, vắng cả tiếng trẻ con nô đùa. Cụ Nguyễn Du chẳng đã từng hạ bút viết: “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ!” ư? Trong trí tưởng ông, thấp thoáng hiện lên quang cảnh gia đình đông vui ngày nào, vợ ông tươi mát như một bông huệ tây, ngồi giữa đám cháu nội ngoại lau hau, đứa này níu tay ông, đứa kia níu tay bà, om xòm tiếng Anh tiếng Việt, grand ma, grand pa, bà ngại, ông ngại, hỏi một trăm câu hỏi mà ông chỉ trả lời qua loa rồi bán cái cho bà, bà không biết sao thì lại chỉ qua ông.
Riêng ông chốc chốc nhìn đồng hồ, chỉ mong sao đến giờ, bố mẹ chúng tới đón hết đám trẻ của từng nhà về để trả lại ông bà ngôi nhà yên tĩnh trong buổi chiều. Trong khi bà kiên nhẫn dọn dẹp đồ chơi và thức ăn thừa mứa do lũ trẻ bỏ lại, ông ngồi duỗi chân xem ti vi tin tức hay ca nhạc, chờ bữa ăn tối ngon lành, nóng sốt, thay đổi hàng ngày nhờ bàn tay của bà.
Bây giờ, ông đảo mắt nhìn một lượt căn nhà sạch sẽ, sàn gỗ không một cọng rác, một mẩu giấy vụn, bàn ghế ngay ngắn, đồ đạc đâu vào đấy, trật tự, lạnh lẽo như chưa từng xô động, như không có ai ở, ông thấm ngấm đến tận xương tủy cảm giác hiu quạnh lạ thường. Đàn cháu nội ngoại ngày nào ríu rít như chim, nay đã trưởng thành, vào/ra đại học hết. Thỉnh thoảng có đứa còn nhớ ông, điện thoại hỏi thăm, tới chở ông ra phố uống cà phê hay ăn chè, khiến ông vui cả ngày.
Bạn bè cũ biết ông thích hát, có người rủ ông đi karaoke buổi tối ở các câu lạc bộ khiêu vũ. Ông theo họ đi giải trí cho quên bớt thời giờ trống trải nhưng trở ngại của ông là ông thích hát song không thích nhảy đầm. Hát xong vòng đầu, ông phải chờ khá lâu mới đến vòng nhì và sẽ về khuya lắm, ông sẽ mất ngủ vì quá giấc rồi lại phải uống thuốc ngủ mà ông thì rất sợ bị nghiện. Vì vậy, ông không đi thường xuyên như lúc bắt đầu nữa, đành chấp nhận nhiều hôm một mình đối bóng với đêm trường.
Năm nay ông đã ngoài 80 nhưng 10 năm trước ông chỉ mới ngoài 70. Chẳng phải ông vì lễ giáo của tông môn và sợ miệng đời mai mỉa mà nhắm mắt bỏ qua cơ hội đi tìm kiếm một hạnh phúc cho quãng đời còn lại của ông ư?
Như gia chủ buổi họp mặt bằng hữu hôm nay cũng ngoài 70 khi hai ông bà gặp nhau trong tình cảnh góa bụa, hiểu ra họ cần nhau và quyết định tạo dựng một mái ấm chung với con cái hai bên đều đồng thuận chọn lựa của bố mẹ. Họ vui lòng trả giá để có những buổi sáng thức dậy cùng nhau đón mặt trời và nghe chim hót trong vườn, ngồi bên nhau uống tách cà phê thơm đầu ngày, ăn món điểm tâm tùy thích, nói năm ba câu chuyện trên trời dưới biển đem lại cho nhau những tràng cười sảng khoái.
Tại sao khước từ những ngụm mật ngọt ấy, cái hạnh phúc ấm êm cận kề ấy mà nghĩ rằng mình khôn ngoan? Thật ra, chỉ vì vẩn vơ lo sợ những điều mình không biết trước và biết chắc có xảy ra hay không? Mà nếu biết trước và biết chắc, liệu có tránh được không, ngay cả xoay chuyển chúng được không? Ở chặng đường cuối một đời người, không ai còn nhiều thời gian phí uổng nữa nhưng có lẽ phí uổng là cách giải quyết dễ nhất khi không có nhiều chọn lựa.
Trên cõi trần gian nhiều phiền trược này, chỉ nghe con người phàn nàn đời không một ngày hạnh phúc nhưng không nghe ai thở than đã một thời hạnh phúc cho dù sau đó, như bầu trời mưa nắng bất thường, vạn vật đổi thay và hạnh phúc cũng sang trang…
Riêng ông, hoàn cảnh có khắc nghiệt hơn vì bà đang ở nhà dưỡng lão. Hằng ngày vào thăm bà, nhìn vào đôi mắt trống vắng, lạnh băng của bà, cầm hai bàn tay bà ấm thân nhiệt, không ấm một dấu hiệu cảm xúc, ông nghẹn ngào nói thầm: “Em ơi, em đã trả lại mọi buồn vui cho đời, không còn bận tâm chi nữa, có biết là anh rất khổ không?” Ông hỏi rồi ông tự nghiệm ra câu trả lời, không ai có thể giúp ông một câu trả lời nào khác.
Mỗi ngày qua, hết chiều đến đêm, hết những công việc phải chu toàn cho mình trong cuộc sống như một bổn phận không thể chối từ, ông ngồi trên ghế bành, mở ti vi cho có tiếng người, không xem, không nghe. Mở nhạc để âm thanh cho ông sự êm dịu trong căn nhà lạ dù ông đã ở đây gần ba năm. Nó không cho ông một hồi ức nào nên không có gì gắn bó.
Ông thèm một tách trà thơm, một ly cà phê nóng nhưng ông ngồi yên vị tại chỗ vì biết những thú vui nhỏ ấy sẽ làm ông mất ngủ. Con đường của người già là con đường trong những bức tranh hay tấm hình vẽ hoặc chụp viễn cảnh, hun hút, thu hẹp dần trong mắt nhìn.
Ông chợt mỉm cười nhớ lại câu nói bâng quơ của người bạn đồng cảnh, thốt lên trong một cuộc họp mặt anh em: “Mai mốt chắc là phải đặt mua robot của Nhật.” Câu nói nhỏ, tan vào đám đông huyên náo. Ông ngồi gần, nên lọt tai. Không biết có ai cũng lọt tai câu nói như ông nhưng cũng như ông, đã cất riêng cho mình như lời tự thú về một mơ ước không tiện bày tỏ?
Đôi mắt ông nhìn mông lung ra xung quanh, chạm vào cái kệ sách chỉ còn lại ít sách quý ông mang theo tới đây, ngậm ngùi hình dung ra đời mình như cuốn sách, nay cũng đang khép lại trên án thư. Các nhân vật có vai trò đã xuất hiện, đã làm xong nhiệm vụ, đã bước ra, chỉ còn ông ở trang cuối cùng chờ cơn gió nhân duyên thổi tắt ngọn nến từ bi trong thời kinh Bát Nhã ông tụng hằng đêm, đóng lại giùm ông cuốn sách sẽ được xếp lên kệ rồi bỏ quên như chưa từng hiện diện.
BỘ GIÁO DỤC KHÔNG PHẢI RÁCH MÀ LÀ NÁT, KHÔNG THỂ VÁ ĐƯỢC
BỘ GIÁO DỤC KHÔNG PHẢI RÁCH MÀ LÀ NÁT, KHÔNG THỂ VÁ ĐƯỢC
Đỗ Ngà
Có thể nói chiếc ghế Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục là chiếc ghế nóng nhất hiện nay. Bất cứ ai thay ông Phùng Xuân Nhạ để ngồi vào ghế này cũng có khả năng bị búa rìu dư luận chực chờ để bổ xả vào họ. Nền giáo dục XHCN nhìn đâu cũng nát. Và cái nát này nó được sinh ra từ thể chế chính trị.
Giáo viên không ra giáo viên, học sinh không ra học sinh nó có nguồn gốc từ định hướng XHCN trong giáo dục thay vì định hướng khai phóng và nhân bản. Mà khi nền giáo dục rời xa tính nhân bản như vậy thì bản thân con người phải sống sao cho có nhân bản là rất khó. Không phải người ta không nhận ra cái lệch lạc của môi trường giáo dục, tuy nhiên nếu nhận ra mà sửa chữa bản thân theo những giá trị nhân bản thì những con người đó lại trở thành lạc lõng và cuối cùng hoặc họ bị đào thải hoặc họ phải ngã theo số đông. Vì vậy ai đi ngược với nền giáo dục này thì bị nó nghiền nát không thương tiếc.
Vụ thầy giáo Đỗ Việt Khoa là một minh chứng cho sự lạc lõng bị khuất phục bởi cái khung đã định hình lâu ngày của nền giáo dục. Năm 2006, thầy Khoa tố cáo tiêu cực hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Phú Xuyên A, Hà Tây. Nhờ lời kêu gọi nói không với tiêu cực của ông Bộ trưởng bộ giáo dục lúc đó – Nguyễn Thiện Nhân nên VTV và các tờ báo cũng đứng về phía thầy Khoa. Tuy nhiên cuối cùng thì thầy Khoa vẫn bị trù dập. Điều đó cho thấy, cái khung tiêu cực của nền giáo dục XHCN nó đã trở thành quả núi vững chắc nên dù cho có hô hào như thế nào thì cuối cùng phong trào chống tiêu cực cũng chỉ là hành động húc đầu vào đá mà thôi. Tất cả đều thất bại và nền giáo dục XHCN nó trở về với giá trị vốn có của nó. Nó mãi không thể trong sạch được nên cũng không thể bức phá được.
Nền giáo dục XHCN nó như vòng luẩn quẩn, những con người được giáo dục theo định hướng XHCN rồi sau đó họ được đào tạo thành giáo viên để dạy lại lớp sau. Cứ như vậy từ thầy đến trò cứ tự trói chân nhau, người trước buộc chân người sau dắt đi theo một lối mòn có hình tròn mà đảng đã vạch sẵn. Từng lớp từng lớp cứ đi mãi nhưng vẫn quanh quẩn vị trí cũ. Có thể ví nền giáo dục XHCN nó như con lừa nó cứ đi quanh cối xay vậy.
Lãnh đạo ngành giáo dục các cấp cũng được đảng nặn ra, nền giáo dục XHCN cũng được đảng nặn ra. Trong nền giáo dục ấy cả thầy và trò đều được nặn ra theo khuôn mẫu XHCN. Như vậy nền giáo dục này phải vá từ đâu? Không thể vá được nữa vì giờ đây nền giáo dục đã nát chứ phải rách. Có rách mới vá chứ nát thì làm sao vá?! Vì vậy ghế Bộ trưởng Bộ Giáo Dục là ghế rất nóng, bất cứ ai ngồi vào cũng không thể cải thiện được thực trạng như hiện nay. Và chính vì thế, bất kỳ ông nào ngồi vào ghế bộ trưởng bộ này thì cũng đều bị búa rìu dư luận tấn công mà không biết đỡ như thế nào, đó là điều chắc chắn. Nguyễn Thiện Nhân hô hào rồi cũng bất lực, đến Phạm Vũ Luận rồi đến Phùng Xuân Nhạ cũng chỉ biết chịu trận. Ông nào cũng chỉ ngồi một nhiệm kỳ rồi.. tróc gốc.
Thực ra bên trong bộ máy lãnh đạo bộ giáo dục nó là bộ máy nhà nước CS thu nhỏ mà thôi. Nếu trong bộ máy nhà nước có những cái chết bí ẩn như Nguyễn Bá Thanh, Trần Đại Quang thì bên trong bộ máy lãnh đạo của bộ Giáo Dục vẫn thế. Năm 2019 ông thứ trưởng Lê Hải An rơi lầu chết một cách bất minh và sau đó là ông Bùi Quang Tín một giảng viên trường Đại học Ngân hàng cũng rơi lầu mà chết. Bên trong bộ GDĐT nó cũng mang gene chung của bộ máy chính quyền, không khác được. Và có thể nói, những ông nào muốn lên bộ trưởng thì cũng vì quyền lực và quyền lợi là chính chứ khó mà vì nền giáo dục tiến bộ được. Với thể chế chính trị còn đó, mọi cải cách giáo dục đều tỏ ra bất lực.
Hiện nay ông Nhạ đã bị rớt khỏi ủy viên trung ương, xem như ông sẽ không làm bộ trưởng khóa 13 nữa. Nguồn cung chức bộ trưởng bộ trưởng bộ giáo dục là các thứ trưởng hoặc giám đốc đại học quốc gia Hà Nội, hoặc giám đốc đại học quốc gia TP. HCM. Hiện nay các thứ trưởng bộ giáo dục không ai trúng ủy viên trung ương. Chỉ có ông Vũ Hải Quân – Giám đốc Đại học Quốc gia TP. HCM và ông Nguyễn Kim Sơn – Chủ tịch Hội đồng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội là trúng ủy viên trung ương. Sắp tới khả năng Nguyễn Kim Sơn vào chiếc ghế nóng này. Dù ông nào ngồi vào thì cũng sẽ chịu búa rìu dư luận trong sự bất lực mà thôi. Bộ Giáo Dục, nơi này không thể sửa được nữa.
-Đỗ Ngà-
Có ÔNG TRỜI, Niềm Tin Của Dân Việt
Có ÔNG TRỜI, Niềm Tin Của Dân Việt
Nguyễn Hy Vọng
Bàn thờ ông trời ngoài sân trước
- Bạn trẻ thắc mắc:
Người ở từ đâu đến địa cầu?
Rồi khi mãn kiếp lại về đâu?
Mênh mông chỉ thấy bầu trời rộng!
Mù mịt như ngồi đáy giếng sâu!
Hỡi ơi sống để làm chi vậy?
Mà cứ đua nhau chuốc việc sầu?
Người già suy tư:
Ngồi mà ngẫm nghĩ thân tôi,
Đâu là ý nghĩa cuộc đời chóng qua?
Nơi đây ai dựng tôi ra?
Nơi đây tôi sống để mà làm chi?
Đời qua còn lại những gì?
Xuôi tay nhắm măt tôi thì đi đâu?
Hai bài thơ trên của một trẻ, một già, nhưng cùng một nỗi khắc khoải: Tôi từ đâu đến? Cuộc đời này có ý nghĩa gì? Tôi sẽ về đâu, khi vĩnh biệt cõi tạm trần gian? Mấy câu hỏi đó bộc lộ con người có linh hồn.
Súc vật không có linh hồn, chúng có nhu cầu ăn, uống, đòi hỏi của thân xác. Súc vật không có tôn giáo, không có khoa học, văn chương, hội họa, âm nhạc… Mỗi loài vật có bản năng khác nhau, do Trời ban cho chúng, và suốt đời chúng sống theo bản năng. Từ khi có loài vật trên mặt đất, cho đến tận thế, chúng không có sự tiến bộ: cá lớn vẫn nuốt cá bé; cọp, sư tử vẫn vồ nai, dê, bò..; ngựa vẫn kéo xe; trâu, bò kéo cầy; chim làm tổ bằng rơm, rạ; loài khỉ vẫn chỉ biết kêu en éc và hái trái trên cây để ăn v.v.. Loài vật là rôbô của Trời.
Loài người có linh hồn, có tình yêu, có giận hờn, có tôn giáo, có khoa học, âm nhạc, hội họa, văn chương… Loài người là sinh vật siêu đẳng, hơn rất xa loài vật và cỏ cây.
- Người Việt tin có Ông TRỜI
Khi Khổng, Lão, Phật giáo… chưa du nhập nước ta, người Việt đã tin có ÔNG TRỜI là Đấng Chí Cao bảo tồn vạn vật; ban ơn cho người lành, phạt kẻ gian ác. Người Việt còn gọi Ông Trời là Ông Thiên, Thượng Đế, Đức Chúa Trời, Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, Đấng Sáng Tạo….
Nhiều gia đình có bàn thờ tổ tiên trong nhà để tưởng nhớ đến ông bà, cha mẹ đã khuất; và một bàn thờ ngoài sân để cầu khẩn với Trời. Các vua cũng bày tỏ sự tôn kính, biết ơn và cầu khẩn với Trời, như Lễ Tế Trời (Lễ Nam Giao) để tạ ơn Trời khi đất nước thịnh vượng, bình an. Tạ lỗi với Trời, xin mưa khi hạn hán. Ca dao, thơ văn, chuyện tích nói lên niềm tin này:
*Trời cao có mắt
*Trời sinh voi, Trời sinh cỏ
*Trời sinh, Trời dưỡng
*Trời đánh còn tránh miếng ăn.
*Cha mẹ sinh con, Trời sinh tính.
*Trời cho ai nấy hưởng; Trời gọi ai, nấy dạ
*Sống nhờ ơn Trời, chết về chầu Trời.
*Trời cho không ai thấy, Trời lấy không ai hay.
*Trời nào có phụ ai đâu; Hay làm thì giàu, có chí thì nên.
*Trời cho hơn lo làm. Chỉ có Trời cứu.
*Mong đèn Trời soi xét. Có Trời chứng giám.
*Không có Trời, ai ở với ai?
*Trời quả báo, ăn cháo gẫy răng,
Ăn cơm gẫy đũa, xỉa răng gẫy hàm.
*Phí của Trời, mười đời chẳng có,
Biết ơn Trời, mười đời chẳng khó.
*Chê của nào, Trời trao của ấy.
*Trời đánh còn tránh miếng ăn.
*Trời sinh con mắt là gương,
Người ghét ít ngó, người thương ngó hoài.
*Trời cao đất rộng, em vọng lời nguyền:
Đất trời còn đó, em nguyện giữ tròn thủy chung.
*Lưới Trời lồng lộng, thưa mà không lọt.
*Thiên bất dung gian. (Trời không dung thứ kẻ gian ác)
*Thiên sinh vạn vật, duy nhân tối linh (Trời sinh ra muôn loài, loài người là khôn hơn hết)
*Đại phú do Thiên, tiểu phú do cần (Giàu to do Trời cho, giàu nhỏ do cần kiệm)
*Mưu sự tại nhân, thành sự tại Thiên. (Người mưu kế, thành bại do Trời định đoạt)
*Thuận Thiên giã tồn, nghịch Thiên giã vong (Theo Trời thì sinh tồn, nghịch Trời thì diệt vong)
*Ở hiền thì lại gặp lành, những người nhân đức Trời dành phúc cho.
*Hoàng Thiên bất phụ hảo tâm nhân (Trời không phụ người có lòng tốt)
*Duyên ba sinh Trời đã dành sẵn (duyên vợ chồng do Trời sắp đặt)
*Trên rừng có cây bong kiểng,
Dưới biển có cá hóa long,
Con cá lòng tong ẩn bóng ăn rong,
Anh đi Lục tỉnh giáp vòng,
Tới đây, Trời khiến cho lòng thương em.
*Ơn Trời mưa nắng phải thì,
Nơi thì bừa cạn, nơi thì cầy sâu,
Công lênh chẳng quản dài lâu,
Ngày nay nước bạc, ngày sau cơm vàng.
*Lạy Trời mưa xuống,
Lấy nước tôi uống,
Lấy ruộng tôi cầy,
Lấy đầy bát cơm…
*Nhờ Trời mưa thuận gió hòa,
Nào cầy, nào cấy trẻ già đua nhau;
Lạy Trời mưa thuận gió đều,
Cho đồng lúa tốt, cho chìu lòng em.
*Làm trai quyết chí tu thân,
Công danh chớ vội, nợ nần chớ lo.
Khi nên, Trời giúp công cho,
Làm trai năm liệu, bảy lo mới hào,
Trời sinh Trời chẳng phụ nào,
Phong vân gặp hội anh hào ra tay,
Trí khôn rắp để dạ này,
Có công mài sắt, có ngày nên kim.
*Con chim nó hót trên cành,
nếu Trời không có, có mình làm sao?
Con chim nó hót trên cao,
nếu Trời không có, làm sao có mình?
*Ngẫm hay muôn sự tại Trời,
Trời kia đã bắt làm người có thân,
bắt phong trần phải phong trần,
cho thanh cao mới được phần thanh cao…
*Duy nhất Thiên Chủ hữu Tam Vị,
Thánh Phụ, Thánh Tử, Thánh Thần Thị,
Tạo thành vạn vật, Tể càn khôn,
Toàn tri, toàn năng, toàn thiện mỹ.
*Dù ai nói ngược nói xuôi,
Ta đây vẫn giữ Đạo Trời khăng khăng,
Dù ai chác lợi mua danh,
Miễn ta, ta được đạo lành thì thôi
*Lòng Trời lượng cả bao dung
Biêt rồi không lẽ mà không trở về
Xưa kia chỉ biết kêu ‘Trời’
Ngày nay lại biết rằng: ‘Trời là Cha’
Trần gian chưa phải là nhà
Thiên đàng vĩnh phúc mới là chính quê.
*Chữ rằng sinh ký tử quy
Nghiã là sống gửi thác về đời sau.
Biết Trời thưởng phạt sau này
Muốn sau được thưởng thì rầy phải lo
Gắng công, Trời giúp công cho
Đạo lành gây dựng cơ đồ mai sau.
*Mọi sự ở trên đời
Rồi mai rồi cũng hết
Việc lành dữ mà thôi
Sẽ theo ta khi chết.
*Thiên đàng địa ngục hai bên
Ai khôn thì nhờ, ai dại thì sa
Đêm ngày nhớ Chúa là Cha
Đọc kinh cầu nguyện kẻo sa linh hồn
Linh hồn phải giữ linh hồn
Đến khi lià xác được lên Thiên đàng…
An Tiêm là một người thông minh lanh lợi, được Vua Hùng Vương thương mến và gã con gái nuôi. An Tiêm khéo trang hoàng nhà cửa xinh đẹp. Các quan khen thì An Tiêm khiêm tốn nói là do ơn Trời ban. Các quan có lòng ganh tị, nên trình với Vua: “An Tiêm là kẻ vô ơn, được Vua ban cho nhiều của cải, bổng lộc mà không biết ơn, lúc nào cũng bảo là ơn Trời ban.”
Vua nghe được thì nổi giận và đày vợ chồng An Tiêm ra đảo hoang. Đến đảo, vợ An Tiêm nói với chồng: “Thức ăn Vua cho chỉ đủ trong vài tháng, sau đó thì làm sao mà sống?”
An Tiêm đáp: “Trời sinh, Trời dưỡng”.
Một ngày nọ nghe tiếng chim kêu, An Tiêm chạy đến thì chúng bay đi và nhả lại những hạt đen. An Tiêm đem vùi xuống đất và tưới nước. Thời gian sau chúng mọc thành những dây bò lan xanh tốt và có những trái lớn. An Tiêm bổ ra, thấy trong ruột đỏ; ăn thì thấy ngon ngọt. An Tiêm nói với vợ: “Đây là của Trời cho”.
Từ đó, vợ chồng trồng nhiều để làm của ăn.
Một hôm có thuyền đánh cá vì gió lớn phải tấp vào đảo. An Tiêm cho người trên thuyền ăn những trái họ trồng. Vì thích trái cây của An Tiêm, nhiều người đã mang gạo, thịt, vật dụng… ra đổi. Vợ An Tiêm nói với chồng, “Trời nuôi chúng ta”.
Ít năm sau, Vua sai người ra hoang đảo để xem vợ chồng An Tiêm sống chết ra sao, thì được biết: vợ chồng An Tiêm sống sung túc. Vua cho là chuyện lạ, bèn cho hai vợ chồng trở về thuật lại những gì đã xảy ra. Nghe xong, Vua nói: “Trời đã nuôi chúng nó thật”.
Trong lúc khát nước, Vua ăn trái cây do vợ chồng An Tiêm mang từ đảo về thì thích lắm. Vua cho là trái cây qúy, nên truyền trồng ở nhiều nơi. Trái cây đó là qủa Dưa Hấu mà chúng ta được hưởng ngày nay, đặc biệt là món ăn không thể thiếu trong mấy ngày Tết.
Nguyễn Hy Vọng
