Category: SỨC KHOẺ

Nga Nguyễn

 Chỉ vì tin rằng uống nước râu ngô và nước đậu đen rang “bổ thận”… tôi đã tự đẩy mình từ suy thận giai đoạn đầu vào phòng lọc máu.

Tôi năm nay 42 tuổi – cái tuổi mà tôi vẫn nghĩ mình còn tràn đầy sức sống, vẫn đủ sức thức khuya lo cơm nước cho chồng con, vẫn gồng gánh áp lực công việc và mệt mỏi mà tự nhủ “mình ổn”.

Tôi chưa bao giờ hình dung được có một ngày mình phải nằm bất động trong phòng lọc máu lạnh ngắt, nhìn dòng máu của chính mình chậm rãi chảy qua một chiếc máy khổng lồ rồi mới quay trở lại cơ thể.

Mọi chuyện bắt đầu từ những đêm mất ngủ vì tiểu đêm, những buổi sáng thức dậy với gương mặt hơi phù nề và đôi chân nặng trĩu vào mỗi buổi chiều.

Khi chồng ép, tôi mới đi khám.

Cầm tờ kết quả trên tay, tai tôi như ù đi: Suy thận giai đoạn đầu.

Tôi vẫn nhớ như in lời bác sĩ dặn lúc đó, rằng bệnh chưa đến mức quá nguy hiểm nhưng tôi phải tuyệt đối nghe theo chỉ định, tuyệt đối không được tự ý uống các loại nước lá, nước “bổ thận” theo lời truyền miệng.

Tôi gật đầu rất ngoan, nhưng bước chân ra khỏi bệnh viện, nỗi sợ hãi lại đẩy tôi vào một cơn hoảng loạn khác.

Thay vì tin bác sĩ, tôi lên mạng lao vào tìm kiếm những phương thuốc tự nhiên với hy vọng đảo ngược bản án.

Những lời mách bảo ngọt ngào như “nước râu ngô lợi tiểu, mát thận”, “nước đậu đen rang bổ thận, thải độc, uống thay nước lọc càng tốt” nghe dễ chịu hơn những cảnh báo khô khốc ở bệnh viện rất nhiều.

Và tôi đã tin.

Tôi tin bằng tất cả sự hoang mang của một người đàn bà sợ đổ bệnh nặng.

Căn bếp nhà tôi từ đó lúc nào cũng nghi ngút khói với những bình nước râu ngô, nước đậu đen rang.

Tôi uống thay nước lọc, đi làm mang theo một chai lớn, uống bằng một niềm tin tuyệt đối rằng mình đang tự cứu lấy chính mình.

Mỗi lần đi tiểu nhiều hơn, tôi còn thấy yên tâm. Tôi nghĩ chắc thận đang được làm sạch, độc tố đang được đào thải ra ngoài.

Chồng tôi lo lắng hỏi, tôi chỉ cười xòa bảo:

“Cái này đồ tự nhiên, mát thận mà anh”.

Nhưng sự thật là thận của tôi đang âm thầm kiệt quệ.

Người tôi cứ lả dần đi, miệng nhạt nhẽo, ăn không ngon, những cơn chóng mặt ập đến khiến tôi phải bám vào tường để không ngã khuỵu.

Đôi mắt sưng húp mỗi sáng và đôi chân phù căng cứng vào cuối ngày được tôi bao biện bằng lý do:

“Chắc do cơ thể đang thải độc nên mới mệt thế thôi”.

Cho đến một buổi sáng, tôi không thể ngồi dậy nổi nữa. Cơ thể nặng như chì, hơi thở đứt quãng. Chồng tôi mặt biến sắc, đưa thẳng tôi vào viện.

Khi các chỉ số xét nghiệm trả về, mọi thứ trong tôi như sụp đổ hoàn toàn.

Chỉ số Creatinin tăng vọt, mức lọc cầu thận giảm sâu, điện giải rối loạn nghiêm trọng.

Nghe tôi run rẩy kể về những bình nước râu ngô, nước đậu đen uống thay nước lọc suốt mấy tháng qua, bác sĩ im lặng vài giây, rồi kéo ghế ngồi đối diện tôi.

Giọng ông trầm xuống, từng câu chữ như đánh thẳng vào sự tự tin mù quáng của tôi:

“Chị không sai vì muốn cứu thận. Nhưng chị sai vì nghĩ cứ thứ gì ‘mát’ là thận sẽ khỏe lên. Cơ thể người suy thận không giống người khỏe mạnh. Đậu đen rất nhiều khoáng chất, khi thận đã yếu mà chị bắt nó lọc một lượng lớn mỗi ngày, nó sẽ quá tải.

Râu ngô có tính lợi tiểu, nhưng đi tiểu nhiều không có nghĩa là thận khỏe lên, nó chỉ làm cơ thể chị mất cân bằng điện giải nặng hơn mà thôi. Thận yếu cần được giảm gánh nặng đúng cách, chứ không phải được ‘rửa’ bằng mẹo dân gian.”

Tôi ngồi chết lặng, cổ họng nghẹn đắng không thốt nên lời.

Một lúc sau, bác sĩ thông báo tình trạng đã quá nặng, tôi phải chuẩn bị tinh thần để lọc máu. Tôi quay sang nhìn chồng, gương mặt anh trắng bệch, không một lời trách móc, anh chỉ hỏi rất nhỏ:

“Em uống mấy thứ đó vì nghĩ sẽ khỏe hơn đúng không?”.

Câu hỏi ấy còn đau đớn hơn cả một cái tát. Chính tay tôi nấu, chính miệng tôi uống, tôi không có một ai để đổ lỗi ngoài sự thiếu hiểu biết của chính mình.

Những ngày sau đó là chuỗi ác mộng. Lần đầu tiên bước vào phòng lọc máu, mùi sát trùng nồng nặc và tiếng máy chạy đều đều khiến lòng tôi lạnh ngắt. Nhìn dòng máu đỏ sẫm của mình chảy ra ngoài, tôi hiểu có những sai lầm phải đánh đổi bằng cả phần đời còn lại.

Qua tấm kính hành lang bệnh viện, con gái nhỏ của tôi đứng nhìn vào, không dám lại gần, nó lí nhí hỏi bố:

“Mẹ phải nằm máy như vậy đến bao giờ hả bố?”.

Giây phút ấy, nước mắt tôi chảy ngược vào trong, đau đớn đến tận cùng xương tủy.

Sau biến cố nghiệt ngã đó, tôi bừng tỉnh. Tôi không còn dám chạm vào những bài viết truyền miệng, không còn tin vào cái mác “tự nhiên thì an toàn”.

Nghĩ lại, điều khiến tôi đau nhất là lúc chồng khuyên đi tái khám, tôi còn cáu gắt vì nghĩ anh không hiểu.

Tôi bắt đầu học lại từ đầu: ăn gì, uống bao nhiêu nước, muối phải giảm thế nào, đạm phải tính ra sao, kali và photpho là gì, tại sao có món rất lành với người khỏe nhưng lại có thể trở thành gánh nặng với người bệnh thận.

Nhờ ăn uống đúng khoa học, cơ thể tôi dần đỡ mệt hơn, sắc mặt khá lên và cân nặng dần ổn định. Thận đã tổn thương thì không thể hồi phục như cũ, tôi vẫn phải gắn liền cuộc đời với chiếc máy lọc máu, nhưng ít nhất, tôi không còn sống trong sự hoang mang, mù quáng nữa.

Mỗi buổi chiều ngồi ở phòng chờ lọc máu, nhìn những gương mặt mệt mỏi, lặng lẽ xung quanh, tôi lại tự hỏi có bao nhiêu người trong số họ cũng từng giống tôi? Cũng từng ăn uống bằng niềm tin để rồi bước vào đây bằng sự hối hận muộn màng?

Tôi kể câu chuyện của đời mình không phải để nói râu ngô hay đậu đen là xấu. Tôi chỉ muốn thức tỉnh những ai ngoài kia đang có người thân bị bệnh thận, gan, tiểu đường, huyết áp cao… xin đừng tự chữa bệnh bằng những lời mách bảo vô căn cứ.

Đừng để chữ “mát” khiến chúng ta quên mất chữ “đúng”. Một cơ thể đã tổn thương cần được bảo vệ bằng kiến thức khoa học, chứ không phải bằng sự đánh cược của niềm tin mù mờ.

Nếu bạn cũng đang loay hoay, hoang mang không biết người bệnh thận hay bất kỳ căn bệnh mạn tính nào thực sự nên ăn gì, kiêng gì cho đúng, tôi sẽ chia sẻ lại tài liệu giúp tôi học được các kiến thức đó ở phần bình luận.

Hãy bắt đầu chăm sóc cơ thể bằng sự hiểu biết, đừng để quá muộn như tôi.

---

 

BS. Hồ Ngọc Minh

Nhiều lần, bệnh nhân của tôi rất quan tâm, lo ngại về việc thuốc “hết hạn”, quá “đát”, cho dù trên lọ thuốc ghi rõ là còn vài ba ngày nữa mới hết hạn. Về đến nhà, tôi mở tủ lạnh ra, thì, ôi thôi, một mớ đồ ăn cũng đã “hết hạn”, và quá “đát”.. Bệnh nhân của tôi, nhiều người sẵn sàng quăng thuốc vào thùng rác, và lũ “Mỹ con” nhà tôi cũng thế, nhanh tay vứt đồ ăn vào thùng rác cho dù có những thức ăn đóng hộp chưa khui ra bao giờ

Nhớ lại thời còn ở Việt Nam, tôi đã từng đi lượm đồ ăn hay thuốc men từ những “hầm bứa” mà quân đội Mỹ quăng đồ hết hạn vào đấy. Cho đến giờ phút nầy tôi vẫn còn sống “nhăn răng”, chẳng chết con ma nào, và đang viết bài “hết hạn” cũng nhờ vào những “của quý” lượm được từ những hố rác ấy. Thế thì, đâu là giới hạn của sự an toàn của đồ ăn hay thuốc men đã hết hạn?

1/. Đồ ăn “hết hạn”.

Trước tiên hãy bàn về sự “hết hạn” đồ ăn.

 Ở Mỹ, chỉ có thức ăn của trẻ sơ sinh thì mới “bắt buộc” (mandatory) ghi ngày hết hạn. Một số tiểu bang cũng bắt buộc ghi ngày hết hạn trên các thực phẩm chế biến từ sữa (diary products). Còn lại, việc ghi ngày hết hạn trên nhãn hiệu của các loại thực phẩm chỉ có tính cách “tự nguyện” mà thôi, voluntary system of labeling. Như thế, trên lý thuyết, không ghi ngày hết hạn thì cũng chả sao!

   Cũng vì tính cách tự nguyện tự giác cho nên thực phẩm được dán nhãn, được tự biên tự diễn theo nhiều cụm từ khác nhau, như “expiration date”, “sell by date”, “best if used by (or before) date”, “guaranteed fresh date”, “pack date”… Tất cả những cụm từ nầy đều đặt nặng yếu tố phẩm chất của thức ăn nhiều hơn là sự an toàn của thức ăn.. Chúng không có nghĩa là tới ngày “hết hạn” ghi trên nhãn hiệu là đồ ăn sẽ biến thành chất độc. Tuy nhiên, những cụm từ nầy nhằm để bảo vệ sự an toàn của nhà sản xuất thực phẩm nhiều hơn là cho người tiêu thụ. Thứ nhất, sau ngày hết hạn, người dùng có “chuyện gì” thì ráng chịu vì “I told you so”. Thứ nhì, một hình thức doạ dẫm để người “yếu bóng vía” vứt đồ ăn vào thùng rác và đi mua thêm thức ăn mới.

   Để đơn giản hoá, hãy nhớ một số quy tắc chung cho thực phẩm được xem là an toàn để dùng, “sau ngày hết hạn” ghi trên nhãn:

– Sữa tươi có thể dùng một tuần sau ngày hết hạn.

– Trứng gà, từ 3 đến 5 tuần.

– Thịt gà, thịt vịt, đồ biển phải nấu hay đông lạnh trong vòng một đến hai ngày. Còn thịt bò, thịt heo phải nấu hay đông lạnh sau 3 đến 5 ngày. Một khi đồ ăn đã được đông lạnh thì sẽ giữ được vĩnh viễn bất kể ngày hết hạn.

   Đồ hộp, đồ đóng chai chưa khui có thể giữ được 18 tháng sau ngày hết hạn nếu bảo quản trong chỗ mát. Nếu lon đồ hộp bị phồng lên là dấu hiệu có vi trùng, thì phải vất bỏ cho dù chưa hết hạn.

   Tất cả các thức ăn khác, nhất là thức ăn do chính mình nấu nướng hay mua ở tiệm về thì phải dựa vào sự nhận xét và phán đoán của người dùng bằng cách quan sát, ngửi mùi và nếm. Nếu thấy không ổn thì quăng ngay. Đừng có tiếc.

   Vì thế, để khỏi phải đương đầu với vấn nạn quá nhiều đồ ăn hết hạn, ta không nên tích luỹ, đầu cơ nhiều đồ ăn nhất là các loại đồ ăn đóng hộp, đóng bao, đóng bì. Riêng đồ ăn tươi thì chỉ nấu ăn vừa đủ bữa, và… ăn ít lại! Ăn ít sống lâu, và đỡ stress vì phải lo chuyện thức ăn bị… hết hạn.

2/. Thuốc men “hết hạn”.

Bây giờ bàn tới thuốc men “hết hạn”.  Nói chung, bạn không mất mạng vì dùng thuốc quá hạn, trừ một vài trường hợp phải cẩn thận.

   Dĩ nhiên, tôi không khuyên bạn cứ uống bừa những thuốc quá hạn kỳ ghi trên nhãn, và bạn phải hỏi thăm bác sĩ về những những loại thuốc đang uống, nếu lỡ quá hạn có nguy hiểm gì hay không. Nếu lỡ thì một vài viên “quá đát” cũng không sao, vì hầu hết thuốc không tự dưng hết hiệu lực qua đêm sau ngày hết hạn, và cũng không tự dưng biến thành thuốc độc, hay hôi thúi như đồ ăn ngay sau ngày hết hạn. Trong lịch sử y khoa chưa có một loại thuốc hết hạn nào gây ra ngộ độc cả. Trên thực tế, rất nhiều thuốc hết hạn đã cứu được rất nhiều mạng người ở những nước nghèo, trong tình trạng khó khăn. Trong đó có cả tôi trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam!

   Điều đúng là thuốc càng để lâu càng mất dược tính. Những thành phần cấu tạo nên thuốc có thể từ từ yếu đi theo thời gian vì thế dược tính không còn đảm bảo 100% sau ngày hết hạn. Năm 2006, một nghiên cứu đăng trên tờ báo dược khoa, Journal of Clinical Pharmacology cho thấy 88% thuốc, nếu bảo quản trong điều kiện tốt vẫn còn hiệu lực tối thiểu 12 tháng, và trung bình đến 5 năm sau ngày hết hạn. Một số thuốc vẫn còn hiệu lực lâu hơn nữa. Một vài thí dụ nêu ra: thuốc trụ sinh Doxycyclin vẫn còn 80% dược tính sau 20 năm, thuốc Cipro (ciprofloxacin) vẫn còn tốt sau 12 năm, và thuốc phóng xạ muối potassium iodide vẫn còn hiệu lực sau 18 năm!

   Tuy nhiên, vấn đề là mỗi loại thuốc đều có một thời hạn hiệu lực khác nhau sau ngày mãn hạn, và, khác với đồ ăn, bạn không thể nếm, ngửi, để biết.

Quy tắc chung, những loại thuốc không cần toa bác sĩ như thuốc bổ, thuốc nhức đầu Tylenol chẳng hạn, hay những loại thuốc dùng ngoài da, như kem trị ngứa thì có thể dùng sau ngày hết hạn “một chút”. Ngoài ra tất cả những loại thuốc trị bệnh, thí dụ như những loại thuốc trị bệnh tim, thuốc trị dị ứng hen suyễn khẩn cấp chẳng hạn, thì không nên “liều mạng” với chúng.

   Sau đây là một số thuốc cần phải thay thế, sau ngày hết hạn:

– Thuốc trị các bệnh thần kinh như phenytoin, carbamazepine, lamotrigine, và oxcarbazepine

– Thuốc trị bệnh kinh phong như Dilantin, phenobarbital

– Thuốc trị bệnh tim, Nitroglycerin

– Thuốc loãng máu, Warfarin

– Procan SR

– Theophylline

– Digoxin

– Thuốc bướu cổ, Thyroid levothyroxine sodium

– Paraldehyde

– Thuốc ngừa thai, Oral contraceptives

– Thuốc Epinephrine (Epi-Pen) trị dị ứng khẩn cấp như khi bị ong đốt chẳng hạn

– Insulin

– Các loại thuốc nhỏ mắt.

Tương tự như thức ăn, để khỏi phải lo lắng về thuốc men khi quá hạn, ta nên tránh mua và “tàng trữ” lung tung những loại thuốc bổ linh tinh, lang tang mà nghiên cứu cho thấy chẳng có ích lợi gì cả. Chúng ta ngộ độc vì uống qua’ nhiều… thuốc bổ chứ không phải vì thuốc quá hạn. Riêng với thuốc của bác sĩ cho toa thì phải uống hết, uống đúng theo lời dặn bác sĩ, không nên uống một phần toa thuốc một cách tuỳ hứng, vui thì uống, buồn thì không.

   Trong cuộc sống, chúng ta có quá nhiều ngày “hết hạn” để nhớ, thí dụ như ngày trả tiền “bill” điện nước, điện thoại, internet; ngày trả thuế… mà từ ngữ Mỹ gọi là “deadline”. Ở Mỹ có hai cái deadline gần như chắc chắn, đó là ngày trả thuế và ngày trả… nợ đời. Một cái có thể gia hạn được còn một cái thì không.

   Bạn có biết, người ta dùng chữ “expiration date” để chỉ ngày hết hạn của thuốc, nhưng trong y khoa, chúng tôi dùng chữ “expired” để nói về một bệnh nhân vừa mới qua đời? Chúng ta đều biết, ai cũng có một ngày “hết hạn”, chỉ khác với thuốc men và đồ ăn, ngày đó sẽ đến cho mỗi người, mà khi chào đời, nhãn hiệu không ghi rõ. Vì thế, ta nên tận dụng từng giây phút khi cuộc sống còn hiệu năng, còn tươi tốt, “best if used by (or before) date”, “guaranteend fresh date”. Vì, khác với thuốc men và đồ ăn, sau ngày hết hạn, là thật sự chấm hết, chúng ta không còn cơ hội để gia hạn tiếp tục nữa. Bạn nhé..

Bác sĩ Hồ Ngọc Minh

Nguyễn Minh Quang

 Khoảng 15 phút trước khi đột quỵ thường có 4 biểu hiện sau cần gọi người thân đưa đi cấp cứu :

1. Chóng mặt, nhức đầu

Hầu hết bị chóng mặt nhức đầu mọi người đều nghĩ là do bị bệnh vặt, suy nhược cơ thể hay thay đổi thời tiết hoặc stress quá. Nhưng loại trừ hết những khả năng đó thì có thể là do mạch máu đang bị tắc nghẽn đấy ạ. Khi lượng máu cung cấp lên não không đủ sẽ dẫn đến hiện tượng chóng mặt, đau đầu vì không có đủ oxy và chất dinh dưỡng cung cấp cho cơ thể.

2. Chảy nước dãi

Ai cũng nghĩ chảy nước dãi lúc ngủ là chuyện bình thường và rất phổ biến. Tuy nhiên nếu hiện tượng xảy ra thường xuyên, đặc biệt với những người trước kia chưa từng ngủ chảy nước dãi thì chúng ta có thể nghĩ tới do khoang miệng đang bị viêm nhiễm. Hoặc nguy hiểm hơn đó là mạch máu của chúng ta đang bị tắc nghẽn.

Nguyên nhân vì khi lượng máu cung cấp lên não không đủ sẽ ảnh hưởng đến dây thần kinh nuốt khiến nước bọt đọng lại trong miệng rồi chảy ra ngoài trong lúc ngủ.

3. Chân tay yếu

Khi mạch máu bị tắc nghẽn thì máu lưu thông sẽ chậm lại, chân tay không được cung cấp dinh dưỡng sẽ dẫn đến hiện tượng chân tay yếu, tinh thần kém minh mẫn.

Thường thì lúc ngủ là lúc cơ thể được nghỉ ngơi, hồi phục lại sau một ngày dài mệt mỏi. Cơ thể khỏe mạnh thì sáng thức dậy sẽ có cảm giác khoan khoái, nhưng nếu sáng dậy mà thấy chân tay yếu ớt, tinh thần mệt mỏi thì hãy cảnh giác các mẹ nha.

4. Tay chân lạnh

Sáng thức dậy mà thấy chân tay bị lạnh thì cần nghĩ tới nguy cơ máu lưu thông kém. Nguyên nhân vì máu không cung cấp đủ cho cơ thể nên làm chân tay bị nhiễm lạnh.

Các mẹ nên chú ý đến từng dấu hiệu nhỏ của cơ thể bởi đó là cách đơn giản nhất để chăm sóc sức khỏe của bản thân, phòng tránh những căn bệnh không báo trước và chúng ta không lường trước được.

Theo Fb Dược sĩ Đạt. 

---

 

Bang Uong

 Khi Trí Nhớ Dần Buông: Alzheimer, Dementia và Câu Chuyện Của Bộ Não Già Đi

Hanh Van Vo

April 12, 2026

Có những buổi sáng, ta bước vào bếp rồi đứng khựng lại, quên mất mình vào đó để làm gì. Có những lúc cầm điện thoại trên tay mà vẫn đi tìm điện thoại. Những chuyện ấy, may thay, thường chỉ là “sương mù trí nhớ” của tuổi tác, căng thẳng, thiếu ngủ, hay quá nhiều việc phải nhớ. Nhưng khi quên không còn là chuyện thoáng qua, mà trở thành mất dần khả năng nhận diện người thân, lạc đường ngay trong khu phố quen, hay quên luôn cách mặc áo – lúc đó câu chuyện đã bước sang một thế giới khác: dementia (sa sút trí tuệ), trong đó phổ biến nhất là Alzheimer disease (bệnh Alzheimer).

Nói một cách ngắn gọn: Dementia không phải là một bệnh riêng lẻ, mà là một hội chứng – tập hợp các triệu chứng suy giảm trí nhớ, ngôn ngữ, tư duy, khả năng phán đoán và sinh hoạt hằng ngày. Alzheimer là nguyên nhân thường gặp nhất của dementia, chiếm khoảng 60–70% các trường hợp trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có hơn 55 triệu người đang sống chung với dementia, và mỗi năm có gần 10 triệu ca mới.

Nếu ví bộ não là một thư viện khổng lồ, thì Alzheimer giống như người thủ thư âm thầm làm rơi dần từng trang sách. Ban đầu chỉ mất vài ghi chú nhỏ: quên tên người quen, quên lịch hẹn. Sau đó là mất cả chương: quên đường về nhà, quên tên con cháu. Và ở giai đoạn muộn, đôi khi cả cuốn sách đời người trở nên mờ nhạt.

Alzheimer là gì? Điều gì xảy ra trong não?

Trong não người bệnh Alzheimer, hai “thủ phạm” chính thường được nhắc đến:

1. Amyloid plaques (mảng beta-amyloid)

Đây là những mảnh protein beta-amyloid lắng đọng bất thường giữa các tế bào thần kinh, giống như rác tích tụ trong hành lang bệnh viện mà không ai quét dọn.

2. Tau tangles (đám rối tau protein)

Protein tau bình thường giúp nâng đỡ cấu trúc tế bào thần kinh. Khi bị biến dạng, nó xoắn lại thành từng búi, làm hệ thống vận chuyển bên trong neuron tê liệt.

Kết quả là:

• tế bào thần kinh mất kết nối,
• synapse (khớp nối thần kinh) suy giảm,
• vùng hippocampus (hồi hải mã – trung tâm ghi nhớ) teo nhỏ dần.

Hình ảnh MRI não ở Alzheimer thường cho thấy teo hồi hải mã rất rõ – như thể ngăn kéo ký ức đang co lại từng chút một.

Cho đến nay, Alzheimer chưa có một nguyên nhân duy nhất. Đây là bệnh của nhiều yếu tố cộng hưởng:

Yếu tố nguy cơ chính

• Tuổi cao: yếu tố mạnh nhất; nguy cơ tăng rõ sau 65 tuổi.
• Di truyền: gen APOE-e4 làm tăng nguy cơ, đột biến APP, PSEN1, PSEN2 (dạng gia đình hiếm, <5%); APOE ε4 (tăng nguy cơ 3–15 lần).
• Bệnh mạch máu: tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao.
• Ít vận động, ít giao tiếp xã hội
• Thiếu ngủ kéo dài
• Trầm cảm mạn tính
• Chấn thương sọ não trước đây

Mới nổi: rối loạn glymphatic system (hệ thống thoát thải chất thải não bộ khi ngủ) và suy giảm NAD+ – “nhiên liệu” của ty thể. 

Ngày nay, y học xem Alzheimer không chỉ là bệnh “của não”, mà còn liên quan chặt với tim mạch. Một bộ não sống nhờ mạch máu tốt; mạch máu hư thì ký ức cũng lao đao.

Dementia không chỉ có Alzheimer

Ngoài Alzheimer còn có:

1. Vascular dementia (sa sút trí tuệ mạch máu)

Do nhiều vi nhồi máu não nhỏ.

2. Lewy body dementia

Có thể gây ảo giác, Parkinson nhẹ.

3. Frontotemporal dementia

Thường khởi phát sớm, thay đổi tính cách trước khi mất trí nhớ.

4. Mixed dementia

Nhiều người lớn tuổi có cả Alzheimer + mạch máu cùng lúc.

Triệu chứng: khi quên vượt khỏi giới hạn bình thường

Giai đoạn sớm:

• quên chuyện mới xảy ra,
• hỏi đi hỏi lại một câu,
• để đồ sai chỗ,
• khó tìm từ ngữ.    
• Giai đoạn trung bình:

• lạc đường nơi quen thuộc,
• nhầm ngày tháng,
• thay đổi tính tình: cáu gắt, nghi ngờ.

Giai đoạn muộn:

• không nhận ra người thân,
• mất khả năng tự ăn uống, mặc quần áo,
• phụ thuộc hoàn toàn.

Một dấu hiệu phân biệt quan trọng:

Người bình thường quên rồi nhớ lại; Alzheimer quên luôn cả chuyện mình đã quên.

Chẩn đoán hiện nay dựa vào:

1. Khám lâm sàng thần kinh

Các test như MMSE, MoCA.

2. MRI / CT não

Đánh giá teo não, loại trừ đột quỵ, u não.

3. PET amyloid scan

Phát hiện amyloid trong não.

4. Xét nghiệm dịch não tủy

Đo beta-amyloid và tau protein.

5. Blood biomarkers (dấu ấn sinh học máu)

Nghiên cứu mới cho thấy plasma p-tau217 đang rất hứa hẹn, có thể trở thành xét nghiệm máu phát hiện Alzheimer sớm trong tương lai gần.

Điều trị hiện nay: giữ ký ức ở lại lâu hơn

Thuốc triệu chứng truyền thống

• Donepezil
• Rivastigmine
• Galantamine
• Memantine

Các thuốc này không chữa khỏi nhưng giúp làm chậm suy giảm nhận thức.

Thành tựu mới nhất: thuốc tác động vào amyloid

Lecanemab (Leqembi)

FDA đã phê duyệt cho Alzheimer giai đoạn sớm. Thuốc giúp giảm amyloid plaque và làm chậm tiến triển bệnh ở mức khiêm tốn nhưng có ý nghĩa.

Donanemab

Một thuốc kháng amyloid mới khác đang cho kết quả khả quan trong thử nghiệm pha III.

Đây là lần đầu tiên y học thật sự “đụng” vào gốc bệnh thay vì chỉ đỡ triệu chứng.

Điều trị không dùng thuốc: đôi khi mạnh hơn cả toa thuốc

Rất quan trọng:

• tập thể dục đều,
• ngủ đúng giờ,
• kích thích trí não (đọc, chơi nhạc, học ngoại ngữ),
• giao tiếp xã hội,
• dinh dưỡng ( Mediterranean diet.)

Liệu pháp hỗ trợ:

• Cognitive stimulation therapy (liệu pháp kích thích nhận thức)
• Âm nhạc trị liệu
• Art therapy

Có cụ già quên tên con cháu nhưng vẫn nhớ giai điệu bài hát tuổi 20 – âm nhạc đôi khi đi vòng qua nơi ký ức còn sót lại.

Thời gian sống sau chẩn đoán trung bình:

• 4–8 năm, nhưng có người kéo dài 15–20 năm.

Điều quyết định không chỉ là thuốc, mà là:

• chăm sóc gia đình,
• kiểm soát bệnh nền,
• phòng té ngã, viêm phổi, suy dinh dưỡng.

Dự phòng: cách tốt nhất là bảo vệ não từ khi chưa quên

Nghiên cứu Lancet Commission cho thấy:

Khoảng 40% trường hợp dementia có thể phòng ngừa hoặc trì hoãn bằng thay đổi lối sống.

Những điều nên làm:

kiểm soát huyết áp, đường huyết

giảm ApoB/LDL

tập thể dục 150 phút/tuần

ngủ đủ 7–8 giờ

học điều mới

giữ kết nối xã hội

điều trị mất thính lực sớm

Và đừng quên: Trí nhớ cũng như lá mùa thu

Trí nhớ không mất đi trong một ngày. Nó rời ta như lá vàng lìa cành: chậm, lặng, và đôi khi đẹp đến xót xa. Người mắc Alzheimer quên tên người thân, nhưng họ vẫn còn cảm nhận được yêu thương qua ánh mắt, bàn tay nắm, giọng nói dịu dàng.

Bệnh này dạy ta một điều rất người:

Khi trí nhớ rời đi, điều còn lại lâu nhất thường là cảm xúc.

Cho nên, nếu trong nhà có người bắt đầu quên, xin đừng vội bực. Có thể họ đang lạc trong chính ngôi nhà ký ức của mình – và chỉ cần một bàn tay dẫn đường.

Thiền vị thì nhắc ta: dù ký ức có phai, hơi thở vẫn đây, tình thương vẫn nguyên. Hãy bắt đầu hôm nay – vì não bộ, dù mong manh, vẫn biết ơn từng bước chân, từng bữa ăn lành mạnh, và từng khoảnh khắc chánh niệm.

Bạn đang đồng hành cùng ai đó hay lo cho chính mình? Hãy chia sẻ,

Chú giải từ chuyên môn

• Dementia: hội chứng sa sút trí tuệ.
• Alzheimer disease: nguyên nhân thường gặp nhất của dementia.
• Amyloid plaque: mảng protein lắng đọng bất thường.
• Tau tangle: đám rối protein tau trong neuron.
• Hippocampus: vùng não ghi nhớ.
• Synapse: điểm nối giữa các tế bào thần kinh.

DISCLAIMER

This content is for educational purposes only and does not replace professional medical advice, diagnosis, or treatment.

If you or a loved one experiences memory changes, please consult a qualified healthcare provider.

Dr Hanh Vo,

 Huntingdon Valley April 2026.

---

 

(Bài viết dành riêng cho người độ tuổi 70 – 79)

Khi về già mọi người muốn có một cuộc sống khỏe mạnh. Họ nhận ra rằng ′′Sức khỏe là của cải”. Nhưng để có được trường thọ, trong 10 năm từ 70 đến 79 tuổi rất quan trọng! 

Học giả Israel đã phát hiện ra điều đó 

70 -79 tuổi là giai đoạn nguy hiểm. Trong giai đoạn này, nhiều cơ quan khác nhau của cơ thể giảm nhanh chóng. Đây là một thời kỳ thường xuyên mắc các bệnh lão khoa khác nhau, và thông thường dễ bị tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và tiểu đường.

Sau khi bước vào độ tuổi 80, những căn bệnh trên sẽ giảm đi, sức khỏe tinh thần và thể chất có thể trở lại ở như độ 60 – 69 tuổi.

Có nghĩa là, tuổi từ 70 đến 79 tuổi được gọi là

 ′′nhóm tuổi nguy hiểm”. Việc chăm sóc sức khỏe 10 năm từ 70 đến 79 tuổi là rất quan trọng.

Dưới đây là một số bước đơn giản được gọi là ′′Làm mười điều mỗi ngày′′ Điều này sẽ giúp bạn vượt qua giai đoạn ′′nhóm tuổi nguy hiểm′′ của cuộc đời mình.

 1.Nước

Nước là ′′thức uống tốt nhất và rẻ nhất cho sức khỏe”. 3 thời điểm quan trọng với mỗi lần 1 ly nước:

 Cốc đầu tiên: Sau khi ra khỏi giường. Bạn có thể uống một ly nước trong một cái bụng rỗng. Ngay cả khi chúng ta không cảm thấy khát nước sau khi thức dậy, máu ở trạng thái bị đặc do thiếu nước. Do đó, sau khi ra khỏi giường, bạn phải từ từ bổ sung nước càng sớm càng tốt.

 Cốc thứ hai: Sau khi tập thể dục. Một bài tập thể dục phù hợp là một trong những nền tảng của trường thọ. Tuy nhiên, sau khi tập thể dục, đặc biệt chú ý cần phải bổ sung và thay thế nước. Điều này đực biệt khuyến khích đối với người già.

 Cốc thứ ba: Trước khi đi ngủ. Một cốc nước trước khi đi ngủ có thể làm giảm độ nhớt của máu một cách hiệu quả và làm chậm quá trình lão hóa. Giúp chống lại đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và các bệnh khác.

 2.Cháo

Trung Quốc Daily Online đã công bố một nghiên cứu 14 năm do Đại học Harvard thực hiện trên 100,000 người. Thấy rằng mỗi ngày một bát cháo ngũ cốc nguyên hạt khoảng 28 gram giảm 5% đến 9% tử vong và giảm cơ hội mắc bệnh tim mạch. Các loại ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, ngô và tam giác mạch dường như đã tránh được tất cả các bệnh, đặc biệt là bệnh tim. 

3. Một cốc sữa

Sữa được gọi là ′′huyết trắng ′′ và có trong cơ thể con người. Giá trị dinh dưỡng của nó được biết đến với rất nhiều canxi, chất béo và protein. Sữa và các sản phẩm từ sữa được khuyến nghị dùng hàng ngày là 300 gam. Khuyên nghị uống một hoặc hai bình sữa 200 ml hoặc gói sữa mỗi ngày. 

4. Một quả trứng

Trứng có thể nói là loại thực phẩm thông dụng nhất của con người. Tỷ lệ hấp thụ protein trứng của cơ thể có thể cao hơn 98 %. 

5. Một quả táo

Nghiên cứu hiện đại tin rằng táo có tác dụng hạ mỡ máu, giảm cân, ngăn ngừa ung thư, ngăn ngừa lão hóa, tăng cường trí nhớ, và làm cho da mịn màng và mềm mại. Lợi ích sức khỏe của táo màu khác nhau:

Táo đỏ có tác dụng hạ lipid máu và làm mềm mạch máu

Táo xanh có tác dụng dưỡng gan và giải độc, chống trầm cảm nên thích hợp hơn cho người trẻ.Táo vàng có tác dụng tốt trong việc bảo vệ thị giác. 

6. Một củ hành

Hành có giá trị dinh dưỡng rất cao và có nhiều chức năng, bao gồm việc giúp hạ đường huyết, giảm mỡ máu, ngăn ngừa ung thư, bảo vệ tim mạch và các bệnh về não, và chống vi khuẩn, ngăn ngừa cảm cúm, bổ sung canxi và xương. Ăn hành tây ít nhất ba hoặc bốn lần một tuần. 

7. Một miếng cá

Các nhà dinh dưỡng Trung Quốc đã cảnh báo rằng ăn “bốn chân” còn tệ hơn ăn “hai chân”, ăn “hai chân” còn tồi tệ hơn ăn “không có chân”.

′′Không có chân′′ chủ yếu đề cập đến cá và nhiều loại rau khác nhau. Các protein chứa trong cá dễ dàng được tiêu hóa và hấp thụ. Lượng axit béo không bão hòa trong chất béo, đặc biệt là axit béo đa năng, tương đối tốt cho cơ thế.

8. Bước đi nhẹ nhàng

Đây có tác dụng chống lão hóa thần kỳ. Khi người cao tuổi đi bộ (khoảng 1 km hoặc ít hơn) đều đặn trong hơn 12 tuần, sẽ đạt được hiệu quả về dáng và vòng eo, và cơ thể trở nên dẻo dai và không dễ bị mệt mỏi. Ngoài ra, tập thể dục bằng cách đi bộ cũng có lợi cho việc chữa đau đầu, đau lưng, đau vai., và có thể thúc đẩy giấc ngủ.

 Các chuyên gia tin rằng đi bộ 30 phút mỗi ngày có thể thoát khỏi nguy hiểm của ′′bệnh người cao tuổi”. Những người đi 10,000 bước một ngày sẽ giảm nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch và mạch máu não. 

9. Một sở thích

Có một sở thích, dù là trông hoa, nuôi chim, sưu tầm tem, câu cá, hay vẽ tranh, hát, chơi cờ, và du lịch, đều có thể giúp người già duy trì sự tiếp xúc rộng rãi với xã hội và thiên nhiên. Điều này làm mở rộng những thú vị của người già. Họ sẽ yêu và trân trọng cuộc sống. 

10. Tâm trạng vui vẻ

Người già nên duy trì cảm xúc tốt vì những điều này cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe của họ. Các bệnh mãn tính thường gặp ảnh hưởng đến người già có liên quan chặt chẽ đến những cảm xúc tiêu cực của người già: 

Nhiều bệnh nhân mắc bệnh tim, mạch vành, bị nhồi máu cơ tim do kích thích các cảm xúc bất lợi dẫn đến tử vong đột ngột; 

Tính nóng là điều ′′xấu′′ dẫn đến huyết áp cao. Trong trường hợp kéo dài và nghiêm trọng sẽ có thể gây ra đột quỵ, suy tim, tử vong đột ngột, 

Các cảm xúc tiêu cực như tức giận, lo lắng và đau buồn có thể khiến lượng đường huyết tăng lên, gây rối loạn chuyển hóa trong cơ thế. 

Điều này cho thấy tâm trạng tối quan trọng như thế nào! 

Sưu Tầm

From: haiphuoc47 & NguyenNThu

---

 

Tìm hiểu – SỰ KỲ DIỆU CỦA ĐẤNG TẠO HOÁ 

1) Chim không đi tiểu. 

2) Ngựa và bò ngủ khi đứng. 

3) Con dơi là động vật có vú duy nhất có thể bay. Xương chân của con dơi mỏng đến nỗi không con dơi nào đi nổi. 

4) Ngay cả khi một con rắn nhắm mắt, nó vẫn có thể nhìn qua mi mắt. 

5) Mặc dù có vẻ ngoài trắng, xù xì của bộ lông của Gấu Bắc Cực, nó thực sự có làn da đen. 

6) Con ruồi trung bình chỉ sống trong 2 hoặc 3 tuần. 

7) Đối với mỗi con người trên thế giới có một triệu con kiến. 

8) Một lượng nhỏ rượu đặt trên miệng con bọ cạp sẽ khiến nó phát điên và tự chích đến chết! 

9) Cá sấu và cá mập có thể sống đến 100 năm. 

10) Một con ong mật có hai dạ dày- một để mật, một để thức ăn. 

11) Voi nặng ít hơn lưỡi cá voi xanh. Trái tim của cá voi xanh bằng một chiếc xe hơi. 

12) Cá voi xanh là sinh vật lớn nhất từng đi lang thang trên Trái đất. 

13) Một con gián có thể sống sót trong khoảng một tuần mà không có đầu trước khi chết đói. 

14) Khi một con cá heo bị bệnh hoặc bị thương, những tiếng kêu đau khổ của nó như lời triệu tập sự hỗ trợ từ những con cá heo khác, cố gắng hỗ trợ nó lên bề mặt để nó có thể thở. 

15) Một con ốc có thể ngủ được 3 năm. 

16) Con chim nhanh nhất, có thể bay nhanh đến 106mph. (Peregrine falcon thực tế là 174km /giờ hoặc 108mph) 

17) Một con bò cho gần 200.000 ly sữa trong cuộc đời. 

18) Con đỉa có 32 bộ não. 

19) Trung bình con mèo ngoài hoang dã chỉ có tuổi thọ khoảng ba năm. Chỉ có mèo trong nhà mới có thể sống được mười sáu năm hay lâu hơn. 

20) Cá mập là động vật duy nhất không bao giờ bị bệnh. Chúng miễn dịch với mọi loại bệnh kể cả ung thư. 

21) Máy dò của muỗi có 47 cạnh sắc nhọn trên đầu để giúp nó cắt qua da và thậm chí là các lớp quần áo bảo vệ. 

22) Bộ não của con người có không gian trí nhớ hơn 2,5 triệu Petabytes là 2.500,500 Gigabytes 

– Kiến thức là chìa khóa.

Hiện tượng sinh học xuất hiện trong việc mất dần khối cơ, sức mạnh và nhiệm vụ của con người khi chúng lớn lên là gì?  

Đây được biết đến với cái tên *Sarcopenia*! 

*Sarcopenia* là sự mất dần khối cơ, sức mạnh và triệu chứng … mất cơ xương và sức mạnh do sự lão hóa… Tình hình có thể khủng khiếp, phụ thuộc vào cá nhân. 

Cùng khám phá và phân tích nhiều cách để ngăn ngừa *sarcopenia* như: 

1. Hãy tập thói quen, nếu bạn chịu được… Chỉ cần không ngồi, và đừng nằm nếu bạn có thể ngồi!

2. Mỗi khi có người lớn tuổi bị bệnh, nhập viện, đừng rủ người ấy nghỉ ngơi thêm, hoặc nằm xuống, thư giãn và/hoặc không ra khỏi giường… Không hữu ích gì đâu. Giúp họ đi dạo… Ngoại trừ nếu họ mất sức chịu đựng để làm điều đó.

Nằm 1 tuần mất ít nhất 5% khối cơ! Và đáng tiếc là người cao tuổi không thể phục hồi cơ bị mất! 

Thông thường, hầu hết những người cao tuổi giảm cơ nhanh hơn những người hoạt động! 

3. *Sarcopenia* còn đáng sợ hơn cả loãng xương!

Với bệnh loãng xương, người ta chỉ cần cẩn thận để không bị ngã, trong khi bệnh loãng xương không chỉ ảnh hưởng đến phẩm chất của cuộc sống mà còn gây tăng đường huyết do khối lượng cơ không đủ! 

4. Việc mất cơ (atrophy) nhanh nhất là ở các cơ chân…

Vì khi ở tư thế ngồi hoặc nằm, chân không cử động, và sức mạnh của cơ chân bị ảnh hưởng trực tiếp… Điều này đặc biệt quan trọng để chú ý hết sức! 

Lên và xuống cầu thang… đi bộ, chạy bộ và đạp xe đều là những bài tập tuyệt vời, và có thể tăng khối lượng cơ bắp! 

Vì một cuộc sống có phẩm chất  hơn khi về già… Di chuyển… và đừng lãng phí cơ bắp của bạn!!

 Sự lão hóa bắt đầu từ chân đi lên!

 Hãy giữ cho đôi chân của bạn hoạt động và mạnh mẽ!! 

▪️ Khi chúng ta lớn lên mỗi ngày, đôi chân của chúng ta phải luôn hoạt động và mạnh mẽ.

 Nếu bạn không di chuyển chân trong 2 tuần, sức mạnh chân của bạn sẽ giảm đi 10 năm. 

Do đó, tập thể dục thường xuyên như đi bộ, đạp xe v.v… rất quan trọng. 

Bàn chân là một loại cột chịu toàn bộ sức nặng của cơ thể con người…. Vì vậy hãy: Đi bộ mỗi ngày

S.T.

---

 

 (Diabetes Complications : What You Can Do)

          SUSAN BERNSTEIN

Khi bệnh tiểu đường trở nên mất kiểm soát, nó có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ thể. Lượng đường trong máu quá cao có thể làm tổn thương dây thần kinh và mạch máu, dẫn đến nhiều vấn đề khác nhau.

Nhưng những biến chứng đó không phải là điều chắc chắn sẽ xảy ra với tất cả những người mắc bệnh tiểu đường – có rất nhiều điều bạn có thể làm để tránh chúng. Cùng với điều trị, thói quen sống lành mạnh có thể giúp bạn kiểm soát bệnh và ngăn ngừa các vấn đề khác.

   BỆNH TIỂU ĐƯỜNG CÓ THỂ GÂY RA NHỮNG GÌ ?

Lượng đường trong máu cao có thể ảnh hưởng đến nhiều bộ phận khác nhau trong cơ thể :

   MẮT

Bệnh tiểu đường làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về thị lực, bao gồm cả mù lòa. Nó có thể gây ra:

• Đục thủy tinh thể : Thủy tinh thể của mắt bị mờ đục.
• Bệnh tăng nhãn áp : Bệnh này có thể làm tổn thương dây thần kinh nối mắt với não và khiến bạn nhìn kém.
• Bệnh võng mạc : Bệnh này liên quan đến những thay đổi ở võng mạc phía sau mắt.

   TIM MẠCH

Nhiều năm đường huyết cao có thể làm tổn thương các mạch máu và dây thần kinh chăm sóc tim. Điều đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Nó có thể gây suy tim sớm và đau tim hoặc đột quỵ về sau. Huyết áp cao và cholesterol cao càng làm tăng khả năng xảy ra các vấn đề này.

      THẬN

Bệnh tiểu đường cũng có thể ảnh hưởng đến các mạch máu trong thận, khiến chúng hoạt động không tốt. Sau nhiều năm gặp vấn đề, chúng có thể ngừng hoạt động.

        BÀN CHÂN

Lượng đường trong máu cao có thể làm suy giảm lưu thông máu và tổn thương dây thần kinh, dẫn đến các vết cắt, trầy xước hoặc vết loét khó lành. Bạn có thể bị mất cảm giác ở bàn chân, khiến bạn không nhận ra các vết thương có thể bị nhiễm trùng. Nếu nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng, bạn có thể cần phải cắt bỏ một bàn chân.

     HỆ THẦN KINH

Nếu lượng đường trong máu cao làm tổn thương các dây thần kinh, gọi là bệnh thần kinh do tiểu đường, bạn có thể cảm thấy đau, tê hoặc ngứa ran, đặc biệt là ở bàn chân.

           DA 

Bệnh tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nấm men, ngứa ngáy, hoặc xuất hiện các mảng da nâu hoặc có vảy.                                           

  RỐI LOẠN CƯƠNG DƯƠNG

Nam giới mắc bệnh tiểu đường có thể có nguy cơ gặp các vấn đề về tình dục, vì lượng đường trong máu cao có thể làm giảm lưu lượng máu và làm tổn thương các dây thần kinh cần thiết cho cơ thể để đạt được và duy trì sự cương cứng.

• Có liên quan : Mẹo tập thể dục đơn giản cho người mắc bệnh tiểu đường loại 2

                                       CÁCH GIẢM THIỂU RỦI RO

Những thói quen tốt đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe khác mà bệnh tiểu đường có thể gây ra. Hãy biến những lời khuyên này thành một phần trong thói quen chăm sóc sức khỏe thường xuyên của bạn:

Kiểm soát chặt chẽ lượng đường trong máu.  Đó là cách tốt nhất để tránh các biến chứng của bệnh tiểu đường. Mức đường huyết của bạn nên duy trì ở mức khỏe mạnh như sau :

• Từ 70 đến 130 mg/dL trước bữa ăn
• Dưới 180 mg/dL 2 giờ sau khi bắt đầu bữa ăn
• Mức hemoglobin glycated hoặc chỉ số A1C dưới 7%

Hãy theo dõi huyết áp và cholesterol của bạn.  Nếu chúng quá cao, bạn sẽ dễ mắc các vấn đề sức khỏe khác như bệnh tim. Cố gắng giữ huyết áp dưới 140/90 và tổng lượng cholesterol ở mức 200 hoặc thấp hơn. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc để giúp bạn đạt được điều đó.

Hãy đi khám sức khỏe định kỳ.  Bác sĩ có thể kiểm tra máu, nước tiểu và thực hiện các xét nghiệm khác để phát hiện bất kỳ vấn đề nào. Những lần khám này đặc biệt quan trọng, vì nhiều biến chứng của bệnh tiểu đường không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.

Đừng hút thuốc.  Hút thuốc làm tổn hại đến lưu thông máu và làm tăng huyết áp. Nếu bạn cần giúp đỡ để bỏ thuốc, bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp điều trị phù hợp với bạn.

Hãy bảo vệ đôi mắt của bạn.  Khám mắt định kỳ mỗi năm một lần. Bác sĩ có thể kiểm tra xem mắt có bị tổn thương hoặc mắc bệnh gì không.

Kiểm tra bàn chân mỗi ngày.  Tìm xem có vết cắt, vết loét, vết trầy xước, mụn nước, móng chân mọc ngược, vết đỏ hoặc sưng tấy nào không. Rửa và lau khô chân cẩn thận mỗi ngày. Sử dụng kem dưỡng ẩm để tránh da khô hoặc nứt gót chân. Mang giày khi đi trên vỉa hè nóng hoặc trên bãi biển, và mang tất và giày khi trời lạnh. Kiểm tra nước tắm trước khi vào để tránh bị bỏng chân. Cắt tỉa và giũa móng chân thẳng.

Hãy chăm sóc da của bạn.  Giữ cho da sạch sẽ và khô ráo. Sử dụng phấn rôm ở những vùng da dễ bị cọ xát, như nách. Tránh tắm nước quá nóng hoặc sử dụng xà phòng hay sữa tắm làm khô da. Dưỡng ẩm da bằng kem dưỡng thể và kem dưỡng tay. Giữ ấm trong những tháng mùa đông lạnh giá. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ nếu cảm thấy quá khô.

SOURCES :

American Diabetes Association.

Cleveland Clinic.

International Diabetes Federation.

Virginia Mason Hospital Benaroya Diabetes Center.

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases.

American Heart Association.

---

 

Nguyễn Minh Anh

“TÔI ĐÃ GIẾT CHẾT CHA MÌNH… KHÔNG PHẢI VÌ UNG THƯ, MÀ VÌ NIỀM TIN NGU MUỘI VÀO CÁI GỌI LÀ ‘THUẬN TỰ NHIÊN’.”

Nhìn cha trút hơi thở cuối cùng, cơ thể chỉ còn da bọc xương, tôi không khóc nổi, trái tim tôi đã chết lặng.

Nỗi ân hận tột cùng chặn đứng mọi cảm xúc.

Cho đến tận bây giờ, tôi vẫn ám ảnh bởi câu nói cuối cùng của ông, thều thào không thành tiếng:

“Cha đói quá…”

Bản án ung thư đại trực tràng của bố tôi không phải là dấu chấm hết, nhưng chính sự bảo thủ của tôi đã cướp đi cơ hội sống của ông.

Tôi sợ hóa chất phá hủy cơ thể cha.

Thế là tôi bắt đầu lên mạng, tham gia vào các hội nhóm “chữa bệnh không dùng thuốc”.

Tôi bị mê hoặc bởi những lời đồn thổi về việc “bỏ đói tế bào ung thư”, về những loại nước ép chữa lành thần kỳ.

Tôi đã biến căn bếp thành một pháp trường, và tôi chính là kẻ hành quyết.

Tôi bắt cha nhịn hoàn toàn thịt, cá, trứng, sữa.

Hàng ngày ép ông uống hàng lít nước rau củ đắng ngắt.

Cha tôi vốn lam lũ, chỉ biết nghe lời con.

Ông ăn không nổi, nhưng vẫn cố nuốt vì tin vào lời tôi: “Cha cố lên, ăn thế này tế bào ung thư mới chết được.”

Tôi còn nhớ như in buổi chiều hai tháng trước, người bạn thân làm ở bệnh viện K đến thăm.

Cậu ấy đưa cho tôi cuốn sách “Liệu pháp sức khỏe ung thư” của ThS. BS Nguyễn Chí Tuấn.

Giọng như khẩn khoản:

“Cậu đừng nghe những lời truyền miệng vô căn cứ đó nữa. Đọc cuốn sách này đi, bác sĩ Tuấn đã hướng dẫn rất rõ về dinh dưỡng khoa học cho bệnh nhân K.”

“Cậu mà cứ ép bác nhịn ăn thế này, bác sẽ kiệt sức trước khi bệnh kịp khỏi đấy!”

Lúc đó, tôi đã gạt phắt đi.

Tôi tự tin mình đã tìm ra “chân lý” và cho rằng cậu ấy cũng chỉ là một người làm ngành y máy móc. Tôi ném cuốn sách vào góc tủ, không thèm mở lấy một trang.

Và cái giá phải trả là mạng sống của cha tôi.

Cha sụt 20kg chỉ trong thời gian ngắn.

Khi đưa vào viện vì ông ngất xỉu, bác sĩ đã mắng thẳng vào mặt tôi: “Anh đang giết cha mình đấy! Cơ thể ông ấy suy kiệt hoàn toàn,

không còn đủ sức để chịu đựng bất kỳ phác đồ điều trị nào nữa.”

Ngày đám tang cha, người bạn ấy lại đến.

Cậu ấy không trách móc nửa lời, chỉ nhìn di ảnh cha rồi thở dài. Cái sự im lặng đó còn đau đớn hơn vạn lời chửi rủa.

Tang lễ xong xuôi, tôi trở về căn nhà vắng.

Bước vào bếp, tôi thấy chiếc máy ép trái cây vẫn còn dính những bã rau củ cũ – thứ mà tôi từng ép cha uống mỗi ngày.

Cạnh đó là một túi gạo lứt còn dang dở tôi vừa mua tuần trước.

Tôi mở tủ lạnh, thấy một hũ yến nhỏ mà ai đó đã biếu, cha từng hỏi: “Cha ăn cái này được không con?”.

Tôi đã dứt khoát: “Không được, đường và đạm trong này sẽ nuôi tế bào ung thư”.

Giây phút đó, tôi nhìn xuống đôi bàn tay mình và run lên bần bật.

Chính đôi bàn tay này đã gạt đi chén yến của cha, chính đôi bàn tay này đã ép ông nhịn ăn cho đến khi không còn sức để mở mắt.

Bác sĩ nói đúng, cha tôi không chết vì ung thư hung hãn, ông chết vì suy kiệt – một cái chết đói được nhân danh tình yêu thương.

Trong cơn dằn vặt, tôi tìm lại cuốn sách cũ bị vứt trong góc tủ. Tôi mở ra đọc như kẻ tâm thần tìm một lời giải cho tội lỗi của mình.

Càng đọc, tôi càng bàng hoàng. Những gì ThS. BS Nguyễn Chí Tuấn viết như từng nhát dao đâm vào sự bảo thủ của tôi, tự cho là đúng của mình.

Cuốn sách chỉ rõ:

– Tế bào ung thư không chết vì nhịn ăn: Nó là “kẻ ăn cắp” chuyên nghiệp, nó sẽ rút cạn đạm từ cơ bắp của bệnh nhân để tồn tại. Nhịn ăn là tự sát.

– Dinh dưỡng là vũ khí: Tại sao phải ăn đủ đạm, đủ chất để xây dựng “hàng rào” miễn dịch và chịu đựng được phác đồ điều trị.

– Sự thật về các loại “thuốc tiên” truyền miệng: Những thứ không có căn cứ y khoa chỉ làm mất đi thời gian vàng của người bệnh.

Tôi gấp cuốn sách lại, nhìn lên di ảnh cha mà nước mắt giàn dụa.

Nếu tôi chịu mở cuốn sách này ra sớm hơn, dù chỉ là lướt qua mục lục thôi, có lẽ giờ này tôi đang nấu cho cha một bát súp đủ chất, thấy ông ăn ngon lành và mỉm cười với tôi.

Tôi kể câu chuyện này không phải kể khổ hay thanh minh cho chính bản thân mình. Tôi chỉ những người đang chăm sóc những người thân yêu của mình không phải mắc những sai lầm không đáng có như tô.

Đừng để sự thiếu hiểu biết phải trả giá bằng những nỗi đau.

Đừng để để mất đi rồi mới ân hận.

GỬI NHỮNG AI ĐANG CÙNG NGƯỜI THÂN CHIẾN ĐẤU VỚI UNG THƯ: Sự yêu thương nếu thiếu kiến thức sẽ trở thành vũ khí gây hại.

Hãy trang bị kiến thức chuẩn y khoa ngay từ hôm nay để bảo vệ người thân của mình.

Tôi chia sẻ cách đăng ký mua sách tại đây cho những ai thật sự cần: https://www.nowlife.vn/lieu-phap-suc-khoe-ung-thu/?utm_source=TVA.13/04/2026a1

(Cuốn sách “Liệu pháp sức khỏe ung thư” – ThS. BS Nguyễn Chí Tuấn. Tài liệu khoa học giúp bạn chọn đúng con đường sống cho người thân).

---

 

 Đứa Trẻ Đã Thay Đổi Lịch Sử Y Học

 Đọc cuối ngày…

Một người mẹ đã khẩn khoản cầu xin nhà khoa học tiêm cho đứa con đang hấp hối của mình một hoạt chất chưa từng được thử nghiệm trên cơ thể người.

Đó là tháng 7 năm 1885, tại Paris.

Joseph Meister, chín tuổi, đứng run rẩy trong phòng thí nghiệm của Louis Pasteur. Tay và chân cậu bé chằng chịt những vết cắn sâu. Hai ngày trước đó, một con chó dại đã tấn công cậu ở vùng Alsace.

Mẹ cậu biết chính xác điều gì đang chờ đợi phía trước. Vào năm 1885, bệnh dại đồng nghĩa với một bản án tử hình chắc chắn. Một khi các triệu chứng xuất hiện — sợ nước, co giật, ảo giác — kết cục sẽ là một sự hành hạ đau đớn tột cùng.

Nhưng bà đã nghe phong phanh về một nhà hóa học ở Paris đang thử nghiệm một phương thuốc. Dù không có gì chắc chắn, nhưng bằng niềm hy vọng trong tuyệt vọng, bà đã đưa con trai băng qua nước Pháp.

Thế lưỡng nan của Pasteur

Louis Pasteur khi đó 62 tuổi. Ông lừng danh thiên hạ, nhưng đang phải đối mặt với một quyết định bất khả thi. Ông sở hữu một loại vaccine đã thử nghiệm thành công trên động vật, nhưng chưa bao giờ dùng cho con người.

Hơn nữa, Pasteur không phải là bác sĩ, ông là một nhà hóa học. Nếu việc điều trị thất bại và đứa trẻ qua đời, sự nghiệp và di sản của ông sẽ tan thành mây khói. Nhưng nếu ông không làm gì cả, Joseph chắc chắn sẽ chết.

Sau khi tham vấn hai bác sĩ, phán quyết cuối cùng được đưa ra: nếu không điều trị, sẽ không có hy vọng. Pasteur quyết định mạo hiểm.

Phép màu đầu tiên

Trong nhiều ngày, Joseph được tiêm một loạt các mũi tiêm với nồng độ tăng dần để “dạy” hệ miễn dịch cách chiến đấu với virus trước khi nó xâm nhập vào não bộ. Pasteur theo dõi sát sao từng dấu hiệu sốt, từng cái rùng mình của cậu bé.

Ngày tháng trôi qua, Joseph vẫn khỏe mạnh. Cậu bé đã trở thành con người đầu tiên được cứu sống khỏi bệnh dại nhờ tiêm chủng.

Di sản cho nhân loại

Tin tức này đã chấn động toàn thế giới. Nhưng món quà lớn nhất của Pasteur không chỉ là loại vaccine này. Đó là việc ông đã chứng minh được Thuyết mầm bệnh: ý tưởng rằng các vi sinh vật vô hình chính là nguyên nhân gây ra bệnh tật.

Nhờ có ông:

Các phẫu thuật viên bắt đầu khử trùng dụng cụ.

Các bác sĩ bắt đầu thói quen rửa tay.

Chúng ta đun nóng sữa để loại bỏ vi khuẩn: một quy trình mà ngày nay chúng ta vẫn gọi là “tiệt trùng Pasteur” (pasteurisation).

Joseph Meister chưa bao giờ quên người đàn ông đã cứu mạng mình. Khi trưởng thành, ông đã làm việc tại Viện Pasteur ở Paris trong nhiều thập kỷ. Ông sống đến tận năm 1940, như một minh chứng sống cho lòng dũng cảm của một nhà khoa học.

Ngày tháng 7 năm 1885 đó, một người đàn ông vốn không phải bác sĩ đã nhìn một đứa trẻ bị kết án tử và quyết định đánh cược tất cả vì hy vọng. Ông đã đúng. Joseph đã sống sót, và vì Pasteur đã chứng minh được điều không thể thành có thể, hàng triệu người khác sau đó cũng đã được cứu sống.

Đôi khi, cứu một mạng người chính là học cách để cứu cả thế giới.

TG Văn Chương

From: Kim Bang Nguyen

---