Category: SƯU TẦM

BÍ QUYẾT GIỮ TÂM MÌNH BÌNH AN

Đừng ôm ấp hận thù và sự giận dữ. Học cách quên lãng và biết tha thứ.

Đừng ganh tỵ với người khác.
Tránh xa những cuộc đối thoại tiêu cực và người tiêu cực.

Hãy chấp nhận những gì không thể thay đổi.

Hãy kiên nhẫn hơn và tha thứ bao dung với con người và sự việc.

Đừng nhìn sự vật, sự việc với quan điểm cá nhân phiến diện từ 1 phía.

Đừng chìm đắm vào quá khứ mà bỏ quên hiện tại và làm ảnh hưởng đến tương lai.

 Học cách thả lỏng tinh thần, trong một ngày ít nhất dành cho mình là 14’ để nhìn lại, để thoải mái  tinh thần giữa đời sống hằng ngày .

From: TU-PHUNG 

Phục Sinh mùa Covid

 Nguyễn Ngọc Duy Hân

Cơn đại dịch Covid 19 kéo dài đã hơn một năm, tổn hại về nhân mạng, tinh thần, vật chất nhiều không sao kể hết. Kế hoạch đóng cửa không gặp nhau để tránh lây lan coi như bắt đầu từ tháng 3, 2020. Lúc đó cộng đoàn của nhà thờ chúng tôi chuẩn bị mừng 10 năm thành lập. Nào là làm kỷ yếu, nào là chuẩn bị tiệc mừng … thế nhưng con vi trùng Corona đã làm buổi lễ bị hủy bỏ. Tiếp theo là tuần Thánh không có thánh lễ ở nhà thờ, lễ mừng Phục Sinh cũng không có. Thật là bàng hoàng, thật là lạ lùng, tất cả sinh hoạt “đời thường” đều bị xáo trộn. Tưởng là chỉ kéo dài vài tháng, thế nhưng tới nay là đã hơn một năm và bây giờ lại là một Tuần Thánh và chuẩn bị Phục Sinh năm 2021. Nhiều nơi vẫn đóng cửa nhà thờ không có thánh lễ. Cộng đoàn chúng tôi may mắn được mở cửa trở lại, nhưng số người tham dự thánh lễ chỉ giới hạn. Để tránh bớt sự tụ tập và giữ giãn cách xã hội 2 mét, người ta tính nếu nhà thờ rộng chứa được 800 người thì bây giờ chỉ được 15% tức là chỉ cho 120 người có mặt. Trong nhà thờ phải giăng dây rào lại, chỉ chừa chỗ cho một số ghế nhất định. Cũng may cộng đoàn chúng tôi bé nhỏ nên số người vừa vặn không cần phải ghi danh sớm mới có chỗ. Chị tôi ở Việt Nam kể trong một vài tuần cũng bị đóng cửa nhà thờ, người ta dậy thật sớm kéo nhau tới nhà thờ thật đông để mong có chỗ, nên người hy sinh bỏ ra về được coi là người có “công nghiệp” nhiều hơn người ở lại dự lễ. Lần đầu tiên khi thấy linh mục phải đeo khẩu trang và mặc áo lễ tôi thấy rất lạ. Bây giờ thì quen quá rồi.

Năm 2021 này, Thứ Năm Tuần Thánh chúng tôi may mắn được tới nhà thờ nhưng sẽ không có nghi thức rửa chân cho các môn đệ của Chúa Giêsu. Hôm rồi Chúa Nhật lễ Lá cũng không có nghi thức cùng nhau tụ họp và rước lá lên nhà thờ, ai lấy tự cầm chiếc lá dừa đứng cách xa nhau hai thước, điều này đâu có giống sự miêu tả trong Kinh Thánh về việc Chúa Giêsu vào thành Jerusalem! Thôi thì có hoa mừng hoa, có nụ mừng nụ, được tới nhà thờ là tốt lắm rồi. Tiếp tới Thứ Sáu Tuần Thánh cũng sẽ không có nghi thức hôn Thánh Giá Chúa Giêsu. Thứ Bẩy vọng Phục Sinh lễ Nến mọi người cũng phải đứng xa xa.

Nhớ lại trong cả năm qua, chúng tôi đã phải tham dự thánh lễ bằng viễn liên, mà chúng tôi gọi tắt cho dễ hiểu là vào “Zoom”. Tính ra thì cũng dễ và tiện, vì đỡ tốn thời gian đi xe tới nhà thờ, nhưng không khí và sinh hoạt thì cũng có một số chuyện lủng củng. Mặc dù chia nhau đọc Thánh Thư, cầu nguyện, ca hát nhưng hệ thống Zoom không cho phép nhiều người đọc kinh chung, vì âm thanh từng nơi khác nhau khoảng vài giây, không thể đọc chung rập ràng được. Thỉnh thoảng lại có người bị “rớt mạng” (may mà không phải “mất mạng”) nên đang nói thì bỗng dưng biến mất tiêu, hoặc giọng nói lúc thì thật nhanh lúc thì kéo dài nhão nhẹt. Nhiều người chê không chịu đi lễ viễn liên, bảo là không tập trung được, không thấy nghiêm trang sốt sắng, nhưng nói chung thì “lễ Zoom” cũng được tới 90%. Chúng tôi còn tổ chức ca hát văn nghệ viễn liên. Gặp nhau ở trên Zoom chúng tôi hỏi nhau hôm nay đi nhà thờ ở đâu. Người kia bảo tôi xem lễ ở nhà thờ Toronto. Chị nọ kể hôm nay đi lễ tiếng Anh tại nhà thờ chính tòa New York với các con. Một chị khác thì hớn hở khỏe hôm nay em đi lễ mãi tận Vatican do Đức Giáo Hoàng chủ tế. Thôi thì trong cái buồn cũng có cái vui, cũng phải chấp nhận và “nín thở qua sông” để xem cơn dịch này như thế nào.

Hiện ở khắp thế giới và Canada đã có nhiều người được chích ngừa chống Covid. Tuy nhiên lứa tuổi của chúng tôi vẫn còn đang sắp hàng chờ chưa tới phiên mình. Chúng tôi còn bàn tán kén chọn xem thuốc nào tốt mới chích cơ! Gặp nhau bây giờ câu hỏi xã giao không phải là “Anh khoẻ không?” mà là “Anh chích ngừa chưa?” Rõ chán, chúng tôi còn thậm chí hỏi nhau “Đã mua đất ở nghĩa trang chưa?”!

Về kinh tế may mắn chúng tôi được làm việc tại nhà, cũng may công ty ngày càng cải tiến các phương tiện kỹ thuật, nên làm việc tại nhà càng ngày càng ít trở ngại. Công việc công ty vẫn tốt đẹp. Hiện tại thì mọi người đã quen với việc ở ru rú trong nhà, lại đâm ra lười biếng không muốn trở lại làm việc thật ở văn phòng nữa. Họ đang hỏi ý nhân viên, có thể sẽ áp dụng việc đi làm kiểu “hybrid”, cũng như xe Hybrid chạy nửa điện nửa xăng, chúng tôi sẽ đi làm nửa tuần ở nhà, nửa tuần tại văn phòng. Riêng bản thân tôi trước giờ cũng khá năng động, bây giờ chỉ sau hơn một năm cấm cung trong nhà, mà đã thấy ớn đi ra đường, lười biếng không muốn hoạt động chỉ muốn ở trong nhà luôn – dù đôi lúc cũng cảm thấy mệt mỏi và chán nản. Chúng tôi ai nấy đều trở thành người đẹp theo quan niệm xưa: “Da trắng, tóc dài” Quả thế, ở nhà riết làn da trắng xanh, tiệm cắt tóc bị đóng cửa nên ai nấy tóc thật dài, nhất là phía “liền ông” ai nấy cũng phải theo phong trào Hippy bất đắc dĩ, tóc dài quá mang tai là chuyện thường.

Cái nhìn về cuộc sống cũng thay đổi rất nhiều. Nếu có một bài học rút ra từ đại dịch COVID-19 thì đó là chúng ta cần thích ứng để không chỉ trở lại trạng thái “bình thường mới” mà còn trở thành “bình thường tốt hơn”, tập sống theo các thói quen mới như rửa tay, đeo mặt nạ, vệ sinh cá nhân cẩn trọng hơn, tránh gần gũi, ôm, bắt tay…. Tôi cũng trở thành đầu bếp bất đắc dĩ. Không đi nhà hàng được thì phải tự mày mò vào YouTube học nấu ăn. Đa số là tạm thành công, tuy nhiên nếu có thất bại thì cũng ráng ăn nên mập tròn vo. Bạn bè ai cũng than bị lên cân quá sức, kiểu này sau khi đại dịch qua rồi thì chắc phải nới rộng cửa ra vào, hay ít nhất cũng phải thay quần áo mới. Áo dài không còn chiếc nào mặc vừa nữa, trước đây tôi rất thích mặc áo dài, bây giờ tròn trịa mặc áo dài rất ngại. Chắc phải chế cái gì để che cái bụng. Ra đường không sợ bị chê xấu vì đã có cái khẩu trang che mặt kín mít, nếu có thêm cái gì che bụng nữa thì thật là … khoẻ!  Dù sao cũng tạ ơn đời, tạ ơn Chúa vì vẫn đủ ăn, vẫn còn được đi ra ngoài mua thức ăn dù có lên giá mắc mỏ chút đỉnh, nhưng vẫn còn các chợ mở cửa không phải giành giật. Nhớ hồi đầu mùa dịch, người ta phải dành nhau để mua những cuộn giấy vệ sinh thật là thê thảm. Hơn 2 triệu người đã mất mạng, và sự lây nhiễm đã lên tới con số khủng khiếp. Trước đây thì ít thấy người Việt Nam bị nhiễm Covid và chết, gần đây thì lại bị khá nặng, nhiều bạn bè thân đã bỏ mình ra đi vì con vi trùng Vũ Hán này thật là buồn.

Một số người bị bệnh Covid may mắn thoát chết, đã chia sẻ kinh nghiệm để chống lại cơn bệnh, trong đó cũng có chia sẻ lại nỗi niềm khi bị mọi người xa lánh. Tâm trạng rất buồn và mặc cảm khi bị người khác tránh xa mình vì sợ lây nhiễm, giống như người bị phong cùi khi xưa. Làm sao trách được, ai phải cố gắng đề phòng bệnh chứ. Lại có một câu chuyện cười kể về một người bị Covid đã qua đời, nhưng hai ngày sau lại sống lại. Người nhà rất đỗi vui mừng và ngạc nhiên, hỏi lý do tại sao thì người chết kể lại: “Khi tôi lên tới cửa thiên đàng thì thiên thần bảo tội lỗi của anh ở trần thế cũng không có gì quá đáng, đáng lẽ được vào thiên đàng nhưng vì sợ anh lây vi khuẩn cho chốn thiên đình, nên “sorry” phải mời anh xuống địa ngục. Xuống tới cửa địa ngục thấy đám quỉ gác cửa thật hung hăng, tôi sợ chết khiếp thì chúng lại bảo: “Thằng này chết vì Covid, không thể để ở địa ngục làm lây lan cho mình”. Chúng bàn tán khẩn cấp rồi quyết định trả tôi về trần gian. Thế nên tôi được sống lại là như thế! Thật là câu chuyện cười ra nước mắt.

Mùa Covid, khi có đám tang cũng rất vắng vẻ. Tùy theo thời gian nhưng đa số thì chỉ giới hạn 10 người. Thân hữu muốn tham dự thì phải xem qua hệ thống viễn liên. Đám cưới cũng rất là hạn chế, tối đa là 10 người thì ai đi dự, ai ở nhà? Lại cũng không có tiệc ăn mừng ở nhà hàng. Hôm cuối tuần qua chúng tôi đi dự một Lễ Cưới với khoảng 60 người, và được cho là đám cưới lớn nhất trong suốt năm qua. Thôi thì biết nói gì hơn, đành cố gắng giữ giãn cách xã hội, đeo khẩu trang, tránh bớt đi ra đường để giữ gìn sức khỏe cho nhau. Mong cho mọi người đều được chích thuốc ngừa để mọi sinh hoạt có thể bình thường trở lại.

Chúng tôi và các bạn luôn nhắc tới những kỷ niệm được đi ăn, đi chơi với nhau, rồi hẹn hò trong năm tới này khi đại dịch chấm dứt sẽ cùng nhau đi ăn đi chơi bù lại suốt thời gian dài bị cấm cung bị gò bó. Thế mới biết thương cho những người bị tù tội, đặc biệt những tù nhân lương tâm, những vị hi sinh đi giảng đạo rồi bị bắt bớ cầm tù…. Ít nhất bây giờ chúng ta cũng còn được tự do, no ấm. Ước mong cơn đại dịch sớm chấm dứt, kinh tế mở cửa, mọi người được đi sinh hoạt, làm ăn, được gặp nhau, ôm nhau và được bỏ cái khẩu trang ra. Che kín mất cái mặt rồi lại hơi mập ra, bạn bè chẳng ai nhận ra ai. Đã có lần tôi mang chè tới tặng người bạn sau lễ ở nhà thờ, nhưng lại đưa lộn cho người khác.

Dù sao thì cũng tạ ơn, mong sao cho tinh thần mọi người được vẫn mạnh mẽ, phát triển sự yêu thương nhau quan tâm cho nhau nhiều hơn theo cách mới, và cùng chiến đấu để cơn đại dịch này sớm biến mất.

Mùa Phục Sinh đang đến, chúc bạn niềm vui, sự đổi mới canh tân trong tâm hồn và trong sinh hoạt hằng ngày

Nguyễn Ngọc Duy Hân

Huy Phương, nhẹ gánh nợ đời

Apr 4, 2021 

KQ Võ Ý

Những năm trước đại dịch COVID-19, nhà văn Huy Phương thường gọi thăm tôi, có khi mời dùng trưa với vài người bạn khác tại những nhà hàng chuyên nấu những món mà anh ưa thích như cá kho tộ, canh chua cá bông lau, thịt bò lúc lắc…

Nhà văn Huy Phương trong ngày ra mắt hai tạp ghi mới năm 2017. (Hình: Văn Lan/Người Việt)

Năm rồi, anh lâm bệnh và yếu đi. Sau khi từ bệnh viện về nhà, Huy Phương không thể lái xe, anh nhờ tôi đến Anaheim đón anh về Little Saigon thăm gặp bạn bè, nhân thể ghé hàng quán để thưởng thức một tô phở Bắc hoặc một tô bún bò Huế.

Đại dịch COVID-19 bùng phát, ai ai cũng ở yên trong nhà. Khi tình hình dịch bệnh tương đối giảm nhờ chích vaccine (vào khoảng cuối Tháng Hai, 2021), Huy Phương gọi thăm sức khỏe tôi và nhà văn nhảy dù Phan Nhật Nam. Hạ tuần Tháng Ba, Phan Nhật Nam đón tôi thăm Huy Phương. Dịp đó cũng có hai người bạn học của anh ghé thăm. Anh gầy hẳn, chống gậy bước chậm ra mở cửa đón chúng tôi.

Huy Phương cho biết, anh bị ung thư trực tràng, hiện được điều trị tại nhà. Anh không ngờ bệnh tình diễn biến nhanh quá!

Trên đường về tôi miên man nghĩ đến “một món nợ vô hình…”

Tôi biết Huy Phương trước 1975 khi anh phục vụ tại Phòng Tâm Lý Chiến. Những dịp từ Pleiku về Sài Gòn công tác, tôi thường ghé cơ quan này để thăm hai nhà văn nhà báo Nguyễn Đạt Thịnh và Phạm Huấn, cũng là niên trưởng của tôi. Tại đây tôi biết Huy Phương và cố thi sĩ Du Tử Lê.

Tôi qua Mỹ theo diện HO sau Huy Phương hai năm. Anh may mắn định cư tại California nắng ấm trong khi tôi lưu lạc tận miền Trung Tây xứ Missouri từ 1992 cho đến 2005 mới chuyển về California và gặp hai cựu chiến hữu ngày xưa. Tôi quen họ trong dịp này.

Một trong những kỷ niệm đáng nhớ với Huy Phương là, qua chương trình Huynh Đệ Chi Binh do anh phụ trách, Phi Đoàn 118 Pleiku chúng tôi may mắn tìm được thân nhân của một hoa tiêu bị lâm nạn vào năm 1972 tại đỉnh núi Mẹ Bồng Con, Dục Mỹ, Ninh Hòa. Vào năm 2014, sau 42 năm lặn lội đi “tìm xác rơi,” đại diện thân nhân của phi hành đoàn sáu người trên chuyến phi cơ U17 lâm nạn đều tham dự thành công vào cuộc cải táng gian nan đầy xúc động này. Đi Tìm Xác Rơi: Tấm Thẻ Bài và Hành Trình Đi Tìm Xác Rơi (ditimxacroi.blogspot.com)

Thế mới biết truyền hình Huynh Đệ Chi Binh lợi hại và hiệu quả đến dường nào!

Tâm huyết của người lính già Huy Phương với đồng đội biểu hiện qua chương trình này cũng như sự đóng góp công sức của anh qua các kỳ Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh hằng năm, thời chị Hạnh Nhơn còn sinh tiền.

Tâm huyết đó còn phảng phất trong 11 cuốn tạp ghi, hai tuyển tập, và một chúc thư. Kể ra, anh viết rất khỏe, rất dễ dàng, lời văn bình dị nhưng sâu sắc trước mỗi góc cạnh của cuộc sống tại quê người.

Tôi lại được tin cậy, chở anh đi bưu điện để gửi Tuyển Tập Huy Phương 2020 (*) cho thân hữu khắp nơi cũng như trao tay “tác phẩm cuối đời” (theo anh) cho bạn bè vùng Litlle Saigon.

Nhìn bóng dáng một ông già chống gậy, chậm rãi thong dong, trao cho đời tâm huyết của mình, tôi chạnh lòng và nghĩ đến lời thơ của Ngô Tịnh Yên trong ca khúc “Nếu Có Yêu Tôi” do Trần Duy Đức phổ nhạc, được người Việt khắp nơi yêu thích. Người nhạc sĩ tài hoa này cũng là bạn văn nghệ của Huy Phương:

-“Có tốt với tôi thì tốt với tôi bây giờ; Đừng đợi ngày mai…”

Khúc ca như một bài học công dân hay luân lý, xa hơn, một lời kinh cầu…

Từ Tuyển Tập Huy Phương (*) và lời kinh cầu, tôi muốn tâm tình với người lính viết văn Huy Phương về “món nợ” mà anh trăn trở đến tận cuối đời:

…

Nợ người phế binh lê la kiếm sống/ Nợ lũ cháu ta liếm lá đầu đường

Nợ những người em thất thân làm đĩ/ Nợ nỗi nhục nhằn dày xéo quê hương.

…

(Món Nợ Lương Tâm – Huy Phương)

 Ý nghĩa chương trình Huynh Đệ Chi Binh, hiệu quả các Đại Nhạc Hội Cám Ơn Anh, giây phút bồi hồi qua các Đại Hội Chân Dung HO (*) mà anh đóng góp cùng những tạp ghi, tuyển tập, và chúc thư đều là cách đền ơn đáp nghĩa những đồng đội đã nằm xuống hay còn lây lất quê nhà. Huy Phương và chúng ta, Những Người Muôn Năm Cũ (*) đã thọ ơn họ để được yên bình hay Ấm Lạnh Quê Người (*) ngày nay.

Những tác phẩm cũng là tặng phẩm từ tim óc anh trao gởi cộng đồng người Việt tị nạn, Những Người Thua Trận (*) trên toàn thế giới nói chung và cách riêng, tại Nước Mỹ Lạnh Lùng (*). Ẩn hiện trong tác phẩm là đạo làm người với Tứ Ân (Cha Mẹ, Chúng Sanh, Quốc Gia Xã Hội, Tam Bảo), nỗi Ngậm Ngùi Tháng Tư (*) mà đồng bào đồng đội và bà con quyến thuộc của anh, của chúng ta, cam chịu trong uất hận.

Có cường điệu lắm không khi tôi nghĩ rằng, chữ nghĩa của Huy Phương ngoài tính văn học nghệ thuật còn là sử liệu lưu lại đời sau, một giai đoạn thảm khốc của cả dân tộc sau 30 Tháng Tư, 1975? Chữ nghĩa đó cũng là loại vũ khí mềm khả dĩ góp lửa vào công cuộc chống lại chủ nghĩa cộng sản khát máu tại Quê Hương Khuất Bóng (*).

Huy Phương nhỏ nhẹ với tôi, không còn bao lâu nữa, buồn lắm ông à! Tôi thật sự không biết phải an ủi anh như thế nào cho hợp với tình huống này. Trong nhà anh, nơi phòng khách được trình bày rất nhiều kiểu tượng Phật, tôi nghĩ đến lẽ vô thường, nhưng không dám đá động đến sinh lão bệnh tử đối với sự bén nhạy và kinh nghiệm sống chất chồng của anh. Đắn đo lắm tôi mới nói:

-Anh đã chuẩn bị trước cả rồi, lo buồn làm gì. Ga Cuối Đường Tàu (*), Tuyển Tập Huy Phương (*), nhất là Bản Chúc Thư Của Người Lính Chết Già (*), không phải là những chuẩn bị đó sao?

Anh im lặng. Tôi không nghĩ lời an ủi thô thiển đủ thần lực làm nhẹ lòng Huy Phương, từng dùng chữ nghĩa thay súng đạn nhắm vào chủ nghĩa vô thần. Có thể anh còn trăn trở với Món Nợ Lương Tâm (*). Tôi đồng cảm với những món nợ với người chết sông chết biển, nợ người ở lại để ta ra đi, nợ những nấm mồ thất lạc, nợ máu xương rải rác giữa đồng hoang, nợ những mẹ già suốt đời bất hạnh… (chữ của Huy Phương).

Từ đồng cảm, tôi trân trọng lòng tự trọng và trách nhiệm Bảo Quốc An Dân của người chiến sĩ quốc gia viết văn đầy tính nhân bản của Huy Phương.

Thưa anh Huy Phương, đóng góp của anh cho Chính Nghĩa Quốc Gia Dân Tộc, Lý Tưởng Tự Do Dân Chủ, cho Gia Đình và Đồng Đội, như vậy là vẹn toàn. Đã 80 ngoài, mắt mờ tóc bạc da mồi, tay chân lọng cọng, nghỉ ngơi là điều tất yếu. Mỗi ngày thong dong buông xả, hứng thì ngâm nga vài vần thơ cũ do mình sáng tác, niệm một câu kinh Tịnh Độ để giữ vững niềm tin, ngắm một đóa hoa để “cám ơn đời mỗi sớm mai thức dậy…,” có phải như thế sẽ giúp cho thân tâm được nhẹ nhàng an lạc không, thưa anh!

Phương chi, những tác phẩm của anh, đương nhiên sẽ lưu lại cho con cháu đời sau, thì Món Nợ Lương Tâm âu cũng sẽ vơi đi. Tôi thích thú với những câu thơ nhiệt huyết, đầy cảm khái và hùng khí trong “Lời Phi Khanh:”

…

Còn chút lửa, cha tiếp con tay đuốc/Hãy đốt lên, cùng triệu triệu con người.

Cha đã nhiều lần rủa nguyền bóng tối/Thì phần con – Hãy thắp sáng cho đời!

Để hy vọng, còn có ngày trở lại/Thấy quê hương, dù phút cuối một lần.

Với quá khứ cha đã đành cúi mặt/Thì đời con – Đừng thẹn với tiền nhân.

Hãy chuyển lửa về quê nhà mong đợi/Thắp yêu thương cho hàng triệu con người.

Để những người đã hy sinh nằm xuống/Dù bên kia thế giới cũng ngậm cười.

(Lời Phi Khanh – Huy Phương)

Tôi “liều mạng” nhắc anh “Tạ ơn em (Chị Huy Phương) đã cho đời anh bóng mát.” Quả vậy, là chinh phụ và tù phụ, chị đã một đời sắt son dũng cảm trong thời chiến, trong tù đày sau 1975 và nhất là trong giai đoạn anh lão bệnh nơi xứ người. Qua hình ảnh chị, tôi theo gương Huy Phương, xin tạ ơn tất cả những người vợ lính đã sắt son dũng cảm, nuôi con chờ chồng trong suốt chiều dài lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.

Huy Phương cũng từng khuyến khích những thế hệ tiếp nối, chuyển lửa về thắp yêu thương hàng triệu con người, thì dù hôm nay hay ngày mai, anh đã tròn trách nhiệm của một công dân, “nợ tang bồng trang trắng, vỗ tay reo,” mong anh nở một nụ cười thanh thản…

Và tôi không ngần ngại bày tỏ suy nghĩ của mình là, tôi quý trọng tính thủy chung, lòng tự trọng và nhân cách của nhà giáo, công dân Lê Nghiêm Kính (**). Tôi cũng quý trọng văn tài của đồng đội, người lính viết văn tài hoa Huy Phương.

Phiên khúc đang văng vẳng trong tôi: Có nhớ thương tôi thì đến với tôi bây giờ. Đừng đợi ngày mai… [đ.d.]

Ghi chú:

(*) Tên những tác phẩm của Huy Phương

(**) Tên khai sinh của Huy Phương

Canh tân nước Mỹ: Một “New Deal” thế kỷ 21

Bởi  AdminTD

Nhã Duy

2-4-2021

Nhắc đến Tổng Thống Franklin Delano Roosevelt (1882-1945), người ta thường ghi công ông như vị tổng thống Hoa Kỳ đã lãnh đạo nước Mỹ và thế giới tự do dành được chiến thắng trong Đệ Nhị Thế Chiến.

Nhưng một nghị sự đối nội quan trọng khác của ông phải kể đến là chương trình tái thiết nước Mỹ “New Deal” rất thành công. Đó là lý do không phải ngẫu nhiên mà ông được xem là một tổng thống cận đại vĩ đại nhất của Hoa Kỳ, chỉ thua Tổng Thống George Washington thời lập quốc và Abraham Lincoln của thời nội chiến Hoa Kỳ.

Tổng Thống Roosevelt thuộc đảng Dân Chủ, là tổng thống Mỹ duy nhất đắc cử bốn nhiệm kỳ, trước khi Quốc Hội thông qua Tu Chính Án 22 chỉ còn tối đa là hai nhiệm kỳ như hiện nay vào năm 1947. Nhậm chức ngay giai đoạn Đại Khủng Hoảng (Great Depression) vào năm 1933 với tỉ lệ thất nghiệp lên đến 25%, trọng trách của ông là phải vực dậy nền kinh tế Hoa Kỳ lúc bấy giờ với bất cứ giá nào. Kế hoạch tái thiết nước Mỹ qua các chương trình xây dựng cấu trúc hạ tầng và tạo công ăn việc làm cho người dân với tên gọi “New Deal” ra đời theo mục tiêu này.

Đây là chương trình liên bang nhằm cải tổ hệ thống tài chính để tránh tái diễn sự sụp đổ của thị trường chứng khoán vào năm 1929 rồi dẫn đến cuộc đại khủng hoảng, cũng như tái thiết hệ thống công chánh, xây dựng thêm hàng chục ngàn công trình công cộng, năng lượng, y tế, giáo dục, nghệ thuật, công viên… tại các thành phố lớn nhỏ khắp nước Mỹ.

“New Deal” không chỉ giải quyết công ăn việc làm trước mắt cho người dân thời kỳ hậu khủng hoảng thập niên 1930 mà còn để lại cho các thế hệ sau này nhiều công trình giá trị, có thể nhiều người không chú ý là đã được xây dưới thời Tổng Thống Roosevelt.

Có thể kể ra một vài công trình và kiến trúc công cộng quen thuộc và nổi tiếng của Mỹ trong vô số công trình khác thuộc “New Deal”, như phi trường LaGuardia ở New York, cầu Golden Gate ở San Francisco, phố Riverwalk ở San Antonio, đập Hoover Dam tại vùng ven Las Vegas, cụm kiến trúc Griffith Observatory ở Los Angeles… mà người dân vẫn còn đang sử dụng hiện nay.

Nhắc về “New Deal” để thấy những ảnh hưởng và lợi ích to lớn đến đời sống của xã hội và người dân Mỹ trong nhiều thế hệ sau như thế nào với những chính sách và tầm nhìn của TT Roosevelt hay những tổng thống tiền nhiệm khác. Và nhắc đến nó vì không thể không liên tưởng đến kế hoạch tạo công ăn việc làm và cải tổ cơ sở hạ tầng (American Jobs Plan) của Tổng Thống Joe Biden qua khẩu hiệu “Tái dựng tốt hơn” (Build Back Better) vừa được thông báo trong tuần này.

Đây là một chương trình không chỉ tái thiết hệ thống cầu đường, phi trường, năng lượng, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) mà còn nâng cao đời sống, phúc lợi cho người dân qua các kế hoạch xây dựng, thay thế hay hiện đại hóa hệ thống điện nước, nước thải, gia cư, giáo dục, môi trường, kỹ thuật, huấn nghệ lực lượng nhân công, giúp đỡ người già và tàn tật… lên đến hơn hai tỉ ngàn đô la.

Trong thông báo cùng các số liệu từ Bạch Ốc đưa ra, thì dù là quốc gia giàu có và hùng mạnh bậc nhất thế giới, cơ sở hạ tầng nói chung của nước Mỹ nằm ở hạng 13 và thấp hơn trong một số lãnh vực riêng biệt như hệ thống giao thông công cộng, cầu đường, internet tốc độ cao… Phần lớn hệ thống công chánh đã không được thay thế hay có sự tái thiết quy mô từ thập niên 1960.

Đây là một kế hoạch cần thiết cho nước Mỹ và cho những thế hệ tương lai, cũng như là sự đầu tư chiến lược cho vị thế hàng đầu của Hoa Kỳ trước tham vọng phát triển và muốn dẫn đầu của Trung Cộng. Nó từng nằm trong kế hoạch của các đời tổng thống tiền nhiệm, bất kể đảng phái nào nhưng chưa thực hiện được vì các lý do và ưu tiên khác nhau.

Trong khi cả hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa đồng ý, đây là một nhu cầu cấp bách, kế hoạch giữa hai đảng chưa có sự đồng thuận. Nếu Tổng Thống Joe Biden muốn đệ trình một kế hoạch cải tổ quy mô và toàn diện, liên quan và phục vụ cho phúc lợi người dân thì phía Cộng Hòa chỉ đồng ý những dự án liên quan đến việc tu bổ cầu đường, đặc biệt phản đối việc tăng thuế với các tập đoàn.

Để có ngân sách cho kế hoạch này thì nội các TT Joe Biden cần phải tăng thuế doanh nghiệp lên 28%, mà thật sự chỉ là quay lại mức thuế trung bình trước khi được Donald Trump cắt giảm còn 21% bất kể thu nhập vào năm 2017. Theo số liệu từ Tax Foundation, cho đến năm 1986, các doanh nghiệp có thu nhập trên 1.4 triệu đô la đã chịu thuế đến 46% và năm 2017 thì thu nhập trên 10 triệu là 35%.

Nghĩa là, thực chất không tăng thuế mà chỉ không để các đại tập đoàn hưởng các chính sách thuế ưu đãi quá lớn. Theo nghiên cứu từ Institution on Taxation and Economic Policy, có đến 91 tập đoàn trong nhóm Fortune 500 không phải trả thuế liên bang (zero tax) trong năm 2018 và các tập đoàn trung bình chỉ trả mức thuế khoảng 8% nhờ việc tái đầu tư lợi nhuận tại nước ngoài dù có lợi nhuận to lớn. Với kế hoạch của TT Biden, họ sẽ chỉ được miễn giảm thuế nếu tái đầu tư và tạo công ăn việc làm ngay trong lãnh thổ Hoa Kỳ.

Tổng Thống Joe Biden kêu gọi sự hợp tác và cộng tác từ phía đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội, cũng như ngay thành phần cấp tiến trong đảng Dân Chủ muốn thêm bớt những khoản đầu tư to lớn hay các điều khác hơn trong dự luật. Mitch McConnell, Chủ tịch khối thiểu số tại Thượng Viện nói, phía Cộng Hòa sẽ chống tới cùng (fight them every step of the way). Nhưng người ta tin rằng, TT Biden và nội các của ông chắc chắn sẽ thực hiện chương trình nghị sự này với vài thêm bớt, ngay cả khi không có sự đồng thuận từ phía Cộng Hòa.

Tổng thống Franklin Roosevelt bảo rằng, có những kẻ ích kỷ chỉ muốn vặt lông con đại bàng Mỹ để lót tổ cho riêng mình và sự thành công của các chương trình quốc gia tất nhiên phụ thuộc vào sự hợp tác của công chúng, bằng sự ủng hộ có trí tuệ (intelligent support). Chương trình “New Deal” của ông cũng từng bị nhóm bảo thủ phản đối và ngăn chận nhưng sự quyết tâm và nỗ lực của ông đã chứng minh bằng kết quả là đã mang lại cho nước Mỹ một khuôn mặt mới và phục vụ cho lợi ích người dân đến hiện nay.

Chương trình cải tổ cơ sở hạ tầng, một “New Deal” thế kỷ 21 của tổng thống Joe Biden cũng vậy. Nó sẽ mang lại ích lợi to lớn cho quốc gia và người dân Mỹ, một khi được thực hiện. Liệu có lý do gì để chống đối việc người dân cùng con cháu họ sẽ được uống nước sạch, có thêm trường học, chạy trên xa lộ an toàn, có hệ thống giao thông công cộng tiện nghi và sử dụng mạng internet nhanh và rẻ hơn?

Tương lai nước Mỹ nằm trong tay những cấp lãnh đạo quốc gia luôn đặt trách nhiệm của mình với các thế hệ mai sau bằng chiến lược và viễn kiến. Và người lãnh đạo tài ba không chỉ là người mang lại niềm hy vọng về một đất nước phồn thịnh, phát triển và nhân bản mà còn đang ra sức thực hiện điều này. Chương trình này là một thách đố, đồng thời cũng là một di sản to lớn mà tổng thống Joe Biden sẽ để lại cho nước Mỹ, nếu được thực hiện.