Đọc lịch sử phát triển công kỹ nghệ các quốc gia tiên tiến như Anh, Pháp, Nhật v.v… Ta thấy có sự hiện hữu một chính sách sử dụng đất đai của quốc gia để làm điểm tựa cho việc phát triển đất nước.
Nước Anh đi sớm nhứt, từ thế kỷ 16. Hoàng đế Henry VIII (Henry đệ bát) truất hữu đất đai thuộc sở hữu của các tu viện. Nước Pháp làm tương tự hai thế kỷ sau, năm 1789, truất hữu đất đai thuộc sở hữu của các nhà thờ. Số đất đai này được bán, dĩ nhiên cho thành phần “có tiền”, là lớp quí tộc và lớp tư sản. Nhờ việc này ngân sách quốc gia được tăng cường và xã hội có được một lớp tư bản “mạnh”. Hai yếu tố nền tảng này thành công đưa đất nước vào công cuộc “công kỹ nghệ hóa”.
Đặc biệt nước Nhật, thời Minh Trị, giới “samurai” bị cô lập mà không phản kháng. Là vì có chính sách “giúp đỡ đặc biệt”, với ngân sách phần lớn đến từ số tiền “bồi thường chiến tranh” của nhà Thanh cho Nhật. Lớp người này nhờ có vốn và cơ hội, một số lớn trở thành những nhà kỹ nghệ (có tiếng tăm cho đến ngày nay), làm đầu tàu cho sự phát triển “thần kỳ” của Nhật (trước Thế chiến và sau Thế chiến II).
Riêng VN thì có các vụ “đánh tư sản”, “đổi tiền” và “quốc hữu hóa ruộng đất”. Tài sản của người dân (bất kể giàu nghèo) trở thành tài sản của nhà nước. Một số lớn công xưởng của tư bản VNCH cũ được tháo gỡ chở về Bắc.
Ai biết số vốn này, từ 1975 đến năm 1990 đã được sử dụng ra sao cho việc phát triển quốc gia?
Từ khi “đổi mới”, đảng CS cũng lập “quĩ đất” để làm “vốn” phát triển quốc gia.
Khác nhau giữa VN và (Anh và Pháp), hai “đế quốc sừng sỏ” lấy đất của nhà thờ bán ra cho tư bản. Còn VN truất quyền sử dụng đất đai của nông dân, của những người nghèo thấp cổ bé miệng… đem “cấp” cho thành phần “tư bản địa ốc”, đa số có dây mơ rễ má với đảng viên CSVN.
Cùng một chính sách về “quĩ đất” nhưng VN gây ra muôn triệu trường hợp “dân oan”. Những người dân bị cướp đất tuyệt đường sinh sống. Họ trở thành hoặc là gánh nặng của xã hội, hoặc bị gạt ra bên lề xã hội. Trong khi các tu viện, các nhà thờ ở Anh và Pháp… thì cách thụ đắc đất đai của họ ra sao thì bây giờ họ bị truất hữu bằng cách như vậy.
Anh, Pháp, Nhật… phát triển thần kỳ. VN trở thành một quốc gia “không chịu phát triển”.
Người “giàu” ở VN hiện nay, đại đa số giàu lên từ “đất”. Đồng tiền họ có, do thủ đoạn do móc ngoặc với đảng viên cầm quyền bức hiếp người dân. Vốn tư bản của họ từ bản chất đã dinh máu và nước mắt của dân oan.
Nếu ta tin vào luật “nhân quả”, tiền mà họ có sẽ là một tai họa, cho họ, cho con cái họ, cho gia đình họ, thậm chí cho cả đất nước.
Người giàu lên từ đất ở VN đại đa số có quốc tịch Mỹ, Anh, Pháp… Họ dễ dàng từ bỏ tổ quốc. Bởi vì, giải thích cách nào thì “tổ quốc” cũng bao gồm cả những người nghèo khổ mà họ đã cướp đi mọi phương cách mưu sinh.
Tài sản của tư bản đỏ địa ốc VN cực kỳ lớn. Nhưng họ không hề bỏ vốn đầu tư xây dựng đất nước, như ở Nhật, ở Pháp hay Anh. Họ cho con du học Mỹ, mua nhà bên Mỹ, gia nhập quốc tịch Mỹ…
Tất cả không ngoại lệ, con cháu đảng viên chóp bu VN đều có con cái du học bên Mỹ, bên Anh…
Họ rập khuôn TQ, từ cái suy nghĩ cho tới cách lãnh đạo quốc gia. Nhưng họ ăn chơi với cái cách “playboy”, kẻ mới giàu tập tễnh học làm trưởng giả, kiểu chơi trội “ăn bò dát vàng”, đeo đồng hồ Rolex, điện thoại Vertu, áo quần hàng hiệu v.v…
Tự họ trong đầu óc, trên cửa miệng, lời nói tới việc làm đã chan chứa sự phản bội lại chính mình.
Với hàng ngũ những người “phản bội lại chính mình”, ta có thể hy vọng họ lãnh đạo người dân, đưa đất nước phát triển và đem lại hạnh phúc, tự do cho người dân hay không?
Tuổi 60 của chúng tôi ghi dấu bằng một buổi tiệc được tổ chức thật chu đáo. (Hình: Bích Ngọc)
Yến rủ rê bốn cô bạn chụp chung vài tấm hình bên ổ bánh sinh nhật. Cài thêm nụ hồng be bé lên tóc làm duyên, tôi may mắn được hưởng ké sinh nhật cạnh bạn bè thật vui vẻ.
Trong nhóm bạn có Chi và Diệp là hai cô em gái của người đẹp nổi tiếng lẫy lừng ở Sài Gòn mà lúc trẻ mình thường nghe chị bà con nhắc đến. Đó là Trâm Quận Chúa trong Thương Xá Tax, với một sắc đẹp khuynh thành được người Sài Gòn nhắc nhớ mãi đến hôm nay.
Nhìn nét đẹp, dáng cao chuẩn của Chi và Diệp cũng đoán được ắt hẳn cô chị Trâm ngày ấy đẹp lắm! Riêng tôi thích mái tóc thẳng đen huyền của Diệp, gợi tôi nhớ đến tranh vẽ của họa sĩ ViVi nổi tiếng trước năm 1975. Chi tướng cao, thon thả như người mẫu, giọng nói rất ngọt ngào, dễ thương. Anh Hải chồng của Chi học cùng UCLA với Vân, em gái của tôi, nhưng vài lớp lớn hơn.
Căn nhà với khu vườn xinh xắn cây xanh cắt tỉa gọn gàng. Những dây đèn treo lung linh tỏa ánh sáng dịu mắt. Âm nhạc từ dàn máy phát ra thật du dương. Ngồi ngoài vườn ngước nhìn bầu trời đêm tôi có cảm giác như mình được quay về thuở đôi mươi uống cà phê tán gẫu với bạn bè.
Sài Gòn bỗng thật gần qua những bản nhạc Pháp quen thuộc làm say mê một thời: “Je pense à toi” (Jean-François Michael), “Nue comme la mer” (Christophe), “Si l’amour existe encore” (Jean-François Michael).
Tôi với cây guitar dạo vài khúc nhạc trữ tình cho những cô bạn có tâm hồn yêu văn nghệ cùng đưa nhau về kỷ niệm qua “Trả Lại Em Yêu” của Phạm Duy:
“Trả lại em yêu khung trời đại học
Con đường Duy Tân cây dài bóng mát”
Tôi đệm cho anh Nhạn hát đầy đam mê bài “Áo Lụa Hà Đông,” nhạc Ngô Thụy Miên, thơ Nguyên Sa:
“Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát
Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng”
Đêm đã khuya, vài giọt sương đêm rơi nhẹ trên mái tóc. Tiếng đàn, lời ca vẫn dập dìu. Nụ cười thật tươi, thật hồn nhiên, chúng tôi đón tuổi mới với tâm an vui, chia sẻ cho nhau những câu chuyện chẳng cần sáo ngữ, rào trước đón sau.
Ngần ấy năm của một đời người đã đi qua chúng tôi bước nhẹ nhàng vào tuổi 60 đầy ắp kinh nghiệm sống. Học cũng được biết bao điều hay. Học sống đơn giản, bớt lo lắng. Biết buông bỏ những điều không còn quá cần thiết như lao đi kiếm tiền làm giàu. Chạy theo những đua chen mỏi mệt, hư danh, phù phiếm.
Con cái đã trưởng thành và có cuộc sống riêng nên bây giờ là lúc chúng tôi biết cách sống cho riêng mình; biết sử dụng thời gian hữu ích như đi du lịch những nơi hằng ao ước nếu điều kiện tài chính cho phép, hoặc gặp bạn bè thâm giao thân tình, tâm sự nhỏ to; biết tránh những phiền toái, phức tạp, nhìn cuộc đời bao dung hơn, dễ dàng hơn; biết sẻ chia cho đi mà không cần nhận lại.
Như vậy tuổi 60 của chúng tôi đã được mở đầu ghi dấu bằng một buổi tiệc được tổ chức thật chu đáo tại tư gia của Chi-anh Hải.
Chia tay nhau lúc trời sắp hửng đông. Nhìn đồng hồ gần 3 giờ sáng. Ai bảo 60 tuổi là tuổi xuống dốc nhỉ?
Cảm ơn bạn bè đã tụ họp đông đủ góp phần cho một buổi tối vui vẻ, đầy ắp tiếng cười. Để chúng ta nhận ra rằng:
“Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức dậy
Ta có thêm ngày nữa để yêu thương”
Hai câu thơ được nhà văn Nguyễn Nhật Ánh chuyển dịch năm 1993 từ thơ của Kahlil Gibran (1883-1931), một thi sĩ và họa sĩ người Mỹ gốc Lebanon: “Wake at dawn with winged heart and give thanks for another day of loving.”(Bích Ngọc) [qd]
Khi xua quân xâm lăng Ukraine, ai cũng biết Putin đã ném đất nước và dân tộc Nga vào một canh bạc khổng lồ chỉ vì “tháu cáy” Tây phương. Giờ đây, sau 6 tháng quần thảo trên chiến trường, Putin đang phải đối phó với một vấn nạn cực kỳ to lớn cho vận mệnh nước Nga tương lai, đó là Nga có thể thua trong trận chiến này.
Tháng Chín là tháng quyết định. Đó là tháng mùa lạnh bắt đầu ở xứ tuyết, và trong quân sử thế giới cổ kim không một đội quân xâm lăng nào chiến thắng vào mùa tuyết ở cái miền đất băng giá khắc nghiệt cực độ đó. Người ta không quên Napoléon ở thế kỷ XIX và Hitler thế kỷ XX đã thảm bại như thế nào, thảm bại không phải vì yếu hơn đối phương mà vì “Mother Nature.”
Quân đội Ukraine – được trang bị với những vũ khí tối tân của NATO, mà hiệu quả nhất là đại pháo cơ động HIMARS có tầm đạn cả trăm kí-lô mét nã vào lòng đất địch – đang có kế hoạch phản công để chiếm lại Kherson và Zaporizhzhia ở phía Nam, thành phố Kharkiv ở vùng Đông Bắc cũng là mục tiêu cho Ukraine tái chiếm. Hai mặt trận diễn tiến cùng lúc đã khiến Nga bất ngờ. Nếu chiến dịch này thành công, bất luận là phía Nam hay Bắc, quân Nga bị đẩy lui ra khỏi một trong những thành phố quan trọng đó, Nga xem như thua, dù tạm thời vẫn chiếm đóng hai vùng Crimea và Donbas.
Đó là nhận định của nhiều quan sát viên quốc tế.
Mặc dù Nga cố tình che đậy thất bại của mình bằng cách tuyên bố chiến thắng toàn diện ở Donbas, nhưng lời tuyên bố này xem ra chẳng có trọng lượng gì mấy bởi đất đai chiếm được bị mất dần và thiệt hại gia tăng, về cả mặt quân số lẫn súng đạn. Mới đây có tin Nga thương lượng với Bắc Hàn và Iran để mua đạn đại pháo và tên lửa từ hai quốc gia này. Sự yếu kém của Nga hé lộ khi Phát ngôn viên của Putin, Dmitry Peskov, tỏ ý muốn tái lập đàm phán với Kyiv. Nó chứng tỏ điện Cẩm Linh đang phải nhìn nhận tính cách tiêu cực về phía Nga trong cuộc chiến.
Sự thất bại của Nga sẽ ảnh hưởng lên cục bộ thế giới như thế nào? Trật tự mới sẽ là gì? Ai là kẻ trục lợi?
Trước hết, sự thất bại là dấu hiệu cho thế giới thấy Nga không còn là một “đối cực quyền lực” bên cạnh Hoa Kỳ và Trung Quốc nữa. Song song với suy thoái quân sự, kinh tế Nga cũng băng rã dần do những trừng phạt kinh tế gắt gao của Tây phương. Châu Âu sẽ không tùy thuộc quá nhiều vào nguồn dầu khí của Nga. Chính Thủ tướng Đức Olaf Scholz cũng tuyên bố Nga là nguồn cung cấp nhiên liệu không thể tin tưởng được. Đến cuối năm 2022, Hoa Kỳ sẽ cung cấp phân nửa lượng khí đốt cần thiết cho châu Âu, phần còn lại sẽ từ các nơi khác đổ vào. Moskva sẽ không còn khí giới trong tay để “blackmail” lục địa này vì bị đá văng ra khỏi thị trường. Thu nhập sẽ không dồi dào như trước.
Trung Quốc sẽ lợi dụng cơ hội này trục lợi. Chắc chắn Bắc Kinh sẽ thương lượng với Moskva để mua nhiên liệu với giá rẻ, và đầu tư vào thị trường quốc nội với những điều kiện béo bở. Họ cũng sẽ gây khó khăn cho Nga bằng cách tạo ảnh hưởng chính trị-kinh tế, và cuối cùng đòi lại lãnh thổ mà họ cho là Nga đã chiếm đoạt của họ từ thế kỷ XIX. Một khi bạn suy yếu thì đừng hòng loài sói hung dữ tha cho bạn. Đó là quy luật tự nhiên xưa nay.
Chẳng những sói không tha mà những con cừu yếu đuối bị giam trong chuồng lâu nay cũng bắt đầu toan tính tìm cách thoát ly. Những quốc gia trước đây nằm trong đế quốc Liên bang Xô viết như Kazakhstan và Uzbekistan, chỉ chờ Nga gục xuống là vực dậy tìm đường thoát. Quyết sách của hai quốc gia này – cũng như các quốc gia khác nhỏ hơn thuộc vùng Trung Á, ngay cả Nam Caucasian – là làm sao thoát ra khỏi quỹ đạo của Nga mà không bị rơi vào miệng hùm sói Trung Quốc. Con đường trước mắt họ, một khi Nga suy yếu dẫn đến tình trạng các liên minh tan rã, là bắt tay thân thiện với NATO và Hoa Kỳ để củng cố nền độc lập và an ninh quốc gia.
Thậm chí tại những mảnh đất “da beo” Nga kiểm soát gián tiếp như Transnistria ở Moldova hoặc Nam Ossetia ở Georgia, Nga cũng sẽ gặp nhiều khó khăn nếu muốn tiếp tục thao túng. Các bang quốc “chư hầu” này sẽ tìm cách trở về quốc gia mẹ, hoặc người dân sử dụng bạo lực nổi dậy chống phá nhà nước thân Nga. Rồi thể diện của Nga ở vùng Balkan cũng bị lu mờ. Nhóm Quốc gia chủ nghĩa cực đoan ở Serbia sẽ mất tin tưởng vào điện Cẩm Linh, ảnh hưởng chính trị-kinh tế theo đó cũng phai nhạt, và những cỗ máy tuyên truyền của Nga hiện nguyên hình là những xưởng bào chế “fake news.”
Hiển nhiên, Hoa Kỳ có lợi nhiều nếu Nga thất bại tại Ukraine. Đó là lý do vì sao hiện nay Hoa Kỳ đổ đô-la hết tỉ này đến tỉ khác vào Ukraine. Qua cuộc chiến, guồng máy quân sự khổng lồ của Nga bị tiêu hao trầm trọng đến nỗi nhiều phân tích viên thế giới phỏng đoán sẽ phải mất từ 10 đến 15 năm mới phục hồi. Như thế Nga sẽ không đủ sức để phiêu lưu vào một cuộc chiến khác, ít nhất trong thập kỷ sắp tới. Các nhà hoạch định quyết sách ở Washington cũng sẽ tìm cách chiêu dụ các quốc gia đồng minh với Nga tách dần ra khỏi vùng ảnh hưởng Nga để gia nhập cộng đồng thế giới phát triển kinh tế. Đối với Georgia và Moldova, hai quốc gia nạn nhân trực tiếp của các cuộc xâm lăng trước đây của Putin, Hoa Kỳ cũng phải có những chương trình trợ giúp tích cực để hai quốc gia này chiếm lợi thế, qua đường lối hòa bình không bạo động, giành lại đất đai bị mất, và giấc mơ “thoát Nga” trở thành hiện thực. Nếu muốn “thoát Nga” và “thoát Trung” thì chỉ có nước quay sang NATO và Hoa Kỳ chứ không có con đường nào khác. Đây là cơ hội hãn hữu cho Hoa Kỳ tạo thế mạnh ở vùng đất đó để kềm chế con gấu phương Bắc hung tợn.
Cuối cùng, tái thiết Ukraine sẽ là gánh nặng vô cùng to lớn cho Tây phương, và sẽ phải mất nhiều thập kỷ mới hoàn thành. Nhưng một Ukraine độc lập, thân Tây phương, dù không nằm trong NATO, vẫn là mối lo canh cánh ngày đêm cho bất kỳ kẻ nào ngồi nơi bàn chủ tọa điện Cẩm Linh.
Putin đang thua canh bạc. Nhưng nhiều người bảo không nên dồn ông ta vào chân tường. Một con hổ bị thương vẫn là con hổ. Putin nổi tiếng xưa nay là người không ai tiên đoán được chính xác ngón đòn nào ông ta đem ra thi thố. Những đầu đạn nguyên tử hờm sẵn trên 6.000 bệ phóng tên lửa, chờ ngón tay của Putin bấm nút, là mối e ngại không ai dám xem thường. Chẳng cần nói nhiều, Putin biết rõ điều đó hơn ai hết.
Một binh sĩ Ukraine bị thương trong thời gian đầu giao tranh trong cuộc tấn công mới đây ở vùng Kherson được chăm sóc tại một cơ sở y tế ở miền nam Ukraine. Ảnh: WP
Trong những căn phòng bệnh viện thiếu ánh sáng ở miền nam Ukraine, những người lính bị đứt lìa chân tay, bị thương do mảnh đạn, với những bàn tay biến dạng và các khớp xương bị vỡ nát, đã kể lại những bất lợi mà đơn vị của họ phải đối mặt trong những ngày đầu của cuộc tấn công mới đây, nhằm đánh đuổi quân Nga khỏi thành phố chiến lược Kherson.
Các binh sĩ nói rằng họ thiếu pháo binh cần thiết để đánh bật quân cố thủ của Nga và tường thuật lại khoảng cách đáng ngạc nhiên về công nghệ của họ so với các đối thủ được trang bị tốt hơn. Các cuộc phỏng vấn đã cung cấp một số thông tin trực tiếp đầu tiên về nỗ lực chiếm lại lãnh thổ Nga chiếm được trước đó. Đây là chủ đề rất nhạy cảm, và các chỉ huy quân đội Ukraine đã cấm các phóng viên đến gần tiền tuyến.
Sau khi bị pháo kích dữ dội, Denys, một người lính Ukraine 33 tuổi, đã cùng với tiểu đội của anh bị tụt lại phía sau và di chuyển vào vùng đất Nga đang chiếm giữ, cho biết: “Họ đã pháo kích dữ dội lên đầu chúng tôi. Ai có thể sống sót sau một cuộc pháo kích trong năm giờ liền như vậy?”.
Denys và tám binh sĩ Ukraine khác từ bảy đơn vị khác nhau đã cho phóng viên thấy được những góc nhìn hiếm hoi về cuộc phản công Kherson ở phía nam, hoạt động quân sự tham vọng nhất của Kyiv kể từ khi quân Nga bị đánh đuổi ra khỏi thủ đô Kyiv vào tháng 3. Giống như trong trận chiến giành Kyiv, thành công của Ukraine hầu như không được đảm bảo và lời kể của các binh sĩ cho thấy rằng một cuộc chiến kéo dài và nhiều thương vong hơn đang ở phía trước.
Ihor, một chỉ huy trung đội người Ukraine, 30 tuổi, bị thương ở lưng khi chiếc xe tăng mà anh ta đang lái lao xuống một con mương. Anh đang được chăm sóc trong một cơ sở y tế ở miền nam Ukraine. Ảnh: WP
Ihor, một người chỉ huy trung đội 30 tuổi, bị thương ở lưng khi chiếc xe tăng anh lái đâm vào một con mương cho biết: “Để tiêu diệt được một lính Nga, chúng tôi phải mất 5 người.”
Ihor không có kinh nghiệm gì về quân sự trước cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine vào ngày 24 tháng 2. Anh kiếm sống bằng việc bán thức ăn gia súc cho các trang trại lợn và bò. Người thay thế anh làm chỉ huy trung đội cũng không có kinh nghiệm quân sự nào trước đây.
Những người lính đã được phỏng vấn trên cáng và trên xe lăn trong quá trình họ hồi phục sau những vết thương trong cuộc tấn công. Một số trả lời với điều kiện giấu hoàn toàn tên và họ để tránh bị kỷ luật. Những người khác, như Denys và Ihor, đồng ý cho phóng viên nêu tên của họ. Nhưng hầu hết trong số họ đều kể rõ ràng về những bất lợi mà họ phải đối mặt.
Họ nói rằng máy bay không người lái Orlan của Nga đã tiếp xúc với các vị trí của Ukraine ở độ cao hơn một kilomet trên đầu họ, và ở độ cao này họ chưa bao giờ nghe thấy tiếng vo ve của thiết bị bay này đang theo dõi chuyển động của họ.
Một binh sĩ Ukraine bị thương, Serhii, 30 tuổi, tại một cơ sở y tế ở miền nam Ukraine. Ảnh: WP
Các xe tăng Nga chạy ra từ các công sự xi măng mới xây và bắn bộ binh bằng pháo cỡ lớn, các binh sĩ Ukraine bị thương cho biết. Sau đó, các phương tiện sẽ lại chạy trở lại, nấp bên dưới các hầm trú ẩn bằng bê tông, được che chắn khỏi hỏa lực súng cối và tên lửa.
Hệ thống radar phòng không của Nga tự động phát hiện và xác định vị trí những binh lính Ukraine đang nhắm bắn pháo vào quân Nga, và sử dụng hỏa lực pháo binh để đáp trả.
Các công cụ hack của Nga đã hack các thiết bị bay không người lái của Ukraine. Những người điều khiển drone đã thấy máy bay của họ trôi đi ra sau chiến tuyến mà không thể điều khiển được
Ukraine đã không khuyến khích đưa tin về cuộc tấn công này, dẫn đến độ trễ thông tin về một bước ngoặt quan trọng có thể xảy ra trong cuộc xung đột đã kéo dài gần bảy tháng với Nga.
Khi Ihor bắn vào các binh sĩ Nga bằng khẩu súng trường Kalashnikov của mình cách đây vài ngày, anh nói, đây là lần đầu tiên anh bắn một người. “Bạn không nghĩ về bất cứ điều gì,” anh nói. “Bạn hiểu rằng, nếu bạn không bắn chết họ, họ sẽ bắn chết bạn.”
Bất chấp những thách thức, Ihor cho biết anh rất háo hức trở lại tiền tuyến ngay sau khi anh đã lành lặn. “Người của tôi ở đó. Làm sao tôi có thể rời bỏ họ?”
Những người lính khác thì sẽ không trở lại chiến trường.
Oleksandr, một người lính Ukraine 28 tuổi, bị mất cánh tay khi chiến đấu với quân Nga đang chiếm đóng Kherson, một phần của “cây cầu đất liền” nối tới Crimea của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: WP
Oleksandr, một cựu công nhân xây dựng 28 tuổi, bị mất cánh tay trong một vụ nổ súng cối trong cuộc phản công tuần trước. Anh nhăn mặt vì cơn đau tưởng tượng trên giường bệnh vào Chủ nhật, nói rằng anh cảm thấy đau nhói từ các ngón tay và bàn tay mà đã bị cắt rời ra khỏi cơ thể anh.
Oleksandr cho biết, các đợt pháo kích của Nga là không ngừng. “Họ pháo kích chúng tôi mọi lúc,” anh nói. “Nếu chúng tôi bắn ba quả đạn cối về phía họ, họ sẽ bắn lại về phía chúng tôi 20 quả đạn cối.”
Các binh sĩ Ukraine cho biết họ phải cân nhắc kỹ lưỡng việc sử dụng các loại vũ khí nhưng ngay cả khi khai hỏa, họ vẫn gặp khó khăn khi bắn trúng mục tiêu. “Khi bạn đưa ra tọa độ, nó được cho là sẽ bắn chính xác tới đó, nhưng không phải vậy,” anh nói, lưu ý rằng thiết bị của anh có niên đại từ năm 1989.
Oleksandr chưa bao giờ đến Kherson trước chiến tranh, nhưng anh cho rằng mục tiêu đánh đuổi quân xâm lược Nga đáng để hy sinh một cánh tay. “Đó là đất nước của chúng tôi,” anh nói.
Tổng thống Volodymyr Zelensky nói rằng quân Ukraine đã chiếm lại hai ngôi làng ở khu vực Kherson và một trong những phụ tá của ông đã đăng hình ảnh lá cờ Ukraine được treo trên làng Vysokopillya vào cuối tuần qua.
Zelensky nói trong một video: “Các lá cờ Ukraine đang trở lại những nơi đáng lẽ nó phải ở đó.” Nhưng không thể đánh giá được những tiến bộ mà lực lượng Ukraine đã đạt được trong nỗ lực đánh đuổi quân xâm lược Nga khỏi Kherson.
Khu vực bị Nga chiếm trước đó trong chiến tranh, là một phần quan trọng trong “cây cầu nối đất liền” của Tổng thống Nga Putin với Crimea, bán đảo bị Nga xâm lược và sáp nhập trái phép vào năm 2014.
Petro, 30 tuổi, là một trong số nhiều binh sĩ Ukraine hiện đang được điều trị tại các cơ sở y tế ở miền nam Ukraine khi thương vong gia tăng trong cuộc tấn công chiếm lại Kherson của Ukraine. Ảnh: WP
Dù cuộc chiến có đẫm máu, các binh sĩ Ukraine cho biết họ không thấy có sự thay thế nào khác.
“Nếu chúng tôi không ngăn chặn kẻ thù, chúng sẽ hãm hiếp và giết người dân của chúng tôi như chúng đã làm ở mọi nơi khác,” bạn cùng phòng của Oleksandr trong bệnh viện, một người lính nghĩa vụ 49 tuổi, người yêu cầu phóng viên gọi anh bằng biệt danh “Pinochet.”
Pinochet cho biết đầu gối của anh đã bị ép vỡ do mảnh đạn từ một quả đạn cối được bắn ra sau khi một máy bay không người lái phát hiện ra anh trong cuộc phản công Kherson. Anh nói rằng mặc dù thương vong về người của Ukraine là đáng kể, nhưng bên tấn công luôn mất nhiều binh sĩ hơn.
Pinochet nói: “Chúng tôi không thể làm gì để giải quyết vấn đề đó. Và chúng tôi vẫn có thể giành chiến thắng.”
Tác chiến điện tử của Nga cũng là mối đe dọa thường trực. Các binh sĩ mô tả việc kết thúc ca làm việc, sau đó họ bật điện thoại để gọi điện hoặc nhắn tin cho các thành viên trong gia đình – một hành động ngay lập tức thu hút sự chú ý của pháo binh Nga.
Denys nói: “Khi chúng tôi bật điện thoại di động hoặc radio, họ có thể nhận ra sự hiện diện của chúng tôi ngay lập tức. Và sau đó màn pháo kích bắt đầu.”
Bất chấp lệnh cấm các phương tiện truyền thông đến thăm tiền tuyến, có những dấu hiệu cho thấy Nga có thể đang mất dần quyền kiểm soát tại Kherson.
Trong một tuyên bố hôm 5/9, một tổ chức chính phủ tại vùng Kherson được Điện Kremlin hậu thuẫn cho biết, các kế hoạch tổ chức trưng cầu dân ý ở khu vực này đã bị hoãn lại do các vấn đề an ninh. Tuyên bố này của Nga sau đó đã được rút lại, nhưng nó khiến người Ukraine lạc quan và cho rằng ít nhất, cuộc phản công đã gây ra một số xáo trộn cho quân Nga.
Ukraine hy vọng rằng cuộc phản công Kherson sẽ thúc đẩy tinh thần yêu tổ quốc, và chứng minh cho các chính phủ phương Tây thấy rằng hàng tỷ đô la hỗ trợ kinh tế và quân sự của họ đang được đền đáp, ngay cả khi các lệnh trừng phạt chống lại Nga đã làm tăng giá năng lượng và lạm phát và làm gia tăng lo ngại về một mùa đông thậm chí còn đắt đỏ hơn nữa tại châu Âu.
Phóng viên Washington Post không thể xác nhận các tuyên bố của Ukraine về việc chiếm lại các ngôi làng như Vysokopillya, mặc dù các binh sĩ được phỏng vấn cho biết họ có thể tiến vào một số ngôi làng do Nga kiểm soát trước đây. Những người lính đó từ chối nêu tên các ngôi làng, họ nói rằng họ đã nhận chỉ thị bảo mật từ cấp trên của họ.
Một nhóm các nhà báo của Washington Post đã đi đến gần sát Vysokopillya, ở phía bắc Kherson, trong phạm vi 3km vào hôm 5/9. Họ đã bị quân đội Ukraine ngăn cản tiến vào ngôi làng và không thể xác định được nó đã được quân Ukraine chiếm hay chưa. Một quan chức địa phương cho biết tại đây các lực lượng Ukraine và Nga vẫn đang chiến đấu để giành quyền kiểm soát.
Không thể có được một bức tranh toàn cảnh chi tiết về thiệt hại của Ukraine, với đánh giá một cách độc lập từ các phóng viên.
Người lính Ukraine Ruslan, 30 tuổi, bị thương khi chiến đấu ở Kherson. Ảnh: WP
Denys, ngồi thẳng lưng trên giường bệnh, cho biết hầu hết mọi thành viên trong đơn vị 120 người của anh đều bị thương, mặc dù chỉ có hai người thiệt mạng.
Một binh sĩ 25 tuổi đang được điều trị vết thương do mảnh đạn găm phải cho biết, trong đơn vị 100 binh sĩ của anh, có 7 người thiệt mạng và 20 người bị thương. Ihor, chỉ huy trung đội, cho biết 16 trong số 32 người dưới quyền chỉ huy của anh đã bị thương và một người thiệt mạng.
Những người lính bị thương của Ukraine đã được chia ra đến các bệnh viện khác nhau trên khắp miền nam Ukraine để giải phóng các cơ sở y tế chính gần khu vực Kherson cho các bệnh nhân đến sau.
Washington Post giấu tên các bệnh viện điều trị cho các binh sĩ vì những cơ sở y tế này đã bị quân Nga nhắm tới trong suốt cuộc chiến.
Hôm Chủ nhật, một bệnh viện ở Mykolaiv, một thành phố gần Kherson, đã bị Nga pháo kích. Phòng khám nhi khoa của cơ sở này đã bị hư hại nặng đến mức không còn hoạt động được nữa.
Khi nói đến thương vong, Rob Lee, một nhà phân tích quân sự tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, cho biết Ukraine phải đảm bảo rằng họ duy trì một lực lượng chiến đấu đủ lớn để chống lại những bước tiến của Nga ở phía đông, trong bối cảnh lực lượng vũ trang của Matxcơva là lớn hơn nhiều.
“Nếu họ bị thương vong nặng nề và việc này tiếp tục trong một thời gian dài, đó có thể là một vấn đề,” Lee nói.
Việc Ukraine phụ thuộc vào những người lính thiếu kinh nghiệm cũng là một lỗ hổng nhưng không phải là yếu tố chỉ dành riêng cho quân Ukraine, mà còn đúng cho cả quân Nga.
Khi bắt đầu xung đột, Nga và Ukraine đã chiến đấu bằng các đơn vị quân đội chuyên nghiệp. Sau khi chịu thiệt hại nặng nề ở khu vực phía đông Donbas, cả hai bên bắt đầu triển khai các đơn vị tình nguyện hoặc quân dự bị có ít kinh nghiệm hơn.
Lee cho biết, “cuộc phản công tại Kherson hiện đang thách thức quân đội Ukraine theo những cách hoàn toàn mới.”
Những người lính Ukraine đối đầu với người Nga trong vài tháng qua đã có được sự nhạy bén trên chiến trường mới, “nhưng phần lớn kinh nghiệm đó có thể chỉ liên quan đến việc giữ chắc các vị trí phòng thủ,” ông nói. “Tiến hành các hoạt động tấn công khó hơn nhiều, và cần có thời gian và đào tạo.”
Oleh, một người lính Ukraine đang được điều trị vết thương ở miền nam Ukraine, đã giải cứu một chú mèo con tại tiền tuyến. Ảnh: WP
Việc các bệnh viện hoạt động tấp nập cho thấy rõ ràng rằng những người lính không phải chiến đấu một mình. Các bác sĩ, y tá và các nhân viên bệnh viện khác đã làm việc suốt ngày đêm để chăm sóc cho lượng lớn binh sĩ bị thương. Một y tá đã lén đưa một con mèo con vào phòng điều trị chấn thương cho một người lính tên là Oleh. Anh đã giải cứu con mèo này từ tiền tuyến sau khi mẹ của nó bị một mảnh đạn pháo giết chết.
Các tình nguyện viên đã mang theo đồ vệ sinh cá nhân, bao gồm bàn chải đánh răng và chất khử mùi, và túi quần áo mới để binh sĩ mặc sau khi các bác sĩ dùng kéo cắt nát áo và quần của họ để làm vết thương lộ ra.
Mỗi binh sĩ cho biết không thể dự đoán khi nào Kherson có thể được giải phóng, và nhiều người cho biết điều đó sẽ phụ thuộc vào thời điểm Ukraine nhận đủ các hệ thống pháo binh từ các đồng minh.
Khi một người lính tỏ ra không chắc liệu cuộc phản công có xứng đáng với những khó khăn mà họ phải chịu đựng hay không, Oleksandr, người đã nổi tiếng là “diễn viên hài của bệnh viện”, cho biết điều quan trọng là phải duy trì một thái độ tích cực.
“Bạn phải pha trò để giữ tinh thần phấn chấn. Chúng tôi có thể có thái độ lạc quan như thế này bởi vì chúng tôi là người Ukraine,” anh nói. “Chúng tôi sẽ rất tử tế nếu bạn không đụng chạm đến chúng tôi.”
“Vấn đề nằm ở chỗ người ta chỉ phàn nàn chốn riêng tư vì lên tiếng nơi công cộng là tự đốn đường sống của mình. Chúng ta hời hợt, cơ quan hữu trách hời hợt để rồi những mạng người trẻ phải chết trong tức tưởi như vậy.”
Số nạn nhân thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn xảy ra ở quán karaoke An Phú, tọa lạc tại thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương hôm 7/9/2022 đã tăng từ 12 lên 33 vào ngày 8/9/2022. Chưa rõ đó đã là tổng số nạn nhân hay chưa vì vẫn còn mười người đang được điều trị tại bệnh viện và giới hữu trách không cho biết tình trạng sức khỏe của họ thế nào.
Tại cuộc họp báo do chính quyền tỉnh Bình Dương tổ chức để cung cấp thêm thông tin về tai nạn thảm khốc này, Giám đốc Công an Bình Dương tuyên bố sẽ… “sớm khởi tố vụ án để làm rõ trách nhiệm của cá nhân, tổ chức có liên quan” (1). Cuộc điều tra chưa bắt đầu nhưng trách nhiệm của các viên chức và cơ quan hữu trách ở Bình Dương đã chính thức được loại bỏ bởi: Công an thành phố Thuận An thường xuyên kiểm tra an toàn phòng cháy – chữa cháy (PCCC) của quán karaoke An Phú và xác nhận nơi này luôn “chấp hành qui định về an toàn PCCC”. Ngoài kiểm tra, phía công an thành phố Thuận An còn “hướng dẫn duy trì các điều kiện an toàn PCCC đồng thời kiến nghị mười nội dung để tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo an toàn về PCCC”. Theo đại diện chính quyền của tất cả các cấp tại Bình Dương thì những cơ quan hữu trách khác ở tỉnh này cũng đã chu toàn trách nhiệm trong việc cấp giấy phép, quản lý hoạt động cơ bản bảo đảm đúng các quy định pháp luật trong kinh doanh karaoke tại quán An Phú.
Vụ hỏa hoạn tạo ra hậu quả khiến dư luận rúng động trong vài ngày vừa qua được cho rằng chỉ vì… “chập nguồn điện gây cháy từ vách cách âm, nguồn nhiệt phát sinh nhanh” và do các nạn nhân thiếu ý thức, không thực hiện đúng hướng dẫn của tiếp viên, thậm chí sau khi đã nhận tin báo cháy vẫn vào phòng khóa cửa lại để hát tiếp…
***
Trên mạng xã hội, công chúng không… “chia sẻ” những… “quan điểm” như vừa dẫn. Có người phê phán nhẹ nhàng như Đỗ Dũng: Karaoke và PCCC phải là “một cặp song ca”. Đừng để chúng tách ra hát riêng, hiểm nguy vô cùng (2)! Song có không ít người thẳng thắn hơn, chẳng hạn Chau Doan. Chau khẳng định: Phong bì chính là kẻ sát nhân (3)!
Chau Doan cho rằng, nguyên nhân dẫn tới các vụ cháy quán karaoke khiến nhiều người chết là do các cơ quan quản lý không làm tốt chức trách… và… đã đến lúc phải nhìn thẳng vào vấn đề, giải quyết cho triệt để, đừng mơ màng mộng mị, đừng giả dối lấp lửng, đừng mập mờ để những người trẻ phải ra đi một cách vô cùng đau lòng như vậy nữa. Theo Chau, lẽ ra các phòng karaoke phải có lối dẫn vào ban công, từ ban công có thể dùng cầu thang thoát hiểm nằm bên ngoài giống như các nước khác mà người Việt vẫn thấy qua phim ảnh. Kiểu thoát hiểm này đã có cả trăm năm rồi nhưng Việt Nam không học, không áp dụng. Vì sao? Châu lý giải: Ai đã kinh doanh karaoke, khách sạn thì quen với việc đưa phong bì. Có ngày phải đưa nhiều phong bì cho nhiều đoàn khác nhau. Mà đã dính tới phong bì thì làm sao mà việc kiểm tra an toàn cháy nổ tử tế được? Nói cách khác chính phong bì là nguyên nhân cướp đi nhiều mạng người vô tội.
Chau tự vấn: Vấn đề nằm ở chỗ người ta chỉ phàn nàn chốn riêng tư vì lên tiếng nơi công cộng là tự đốn đường sống của mình. Chúng ta hời hợt, cơ quan hữu trách hời hợt để rồi những mạng người trẻ phải chết trong tức tưởi như vậy. Sự việc cứ lặp đi lặp lại, nguyên nhân y như nhau là do chập điện, do hàn nhưng cứ xảy ra là chết người. Tôi thương xót những nạn nhân, họ không có lỗi khi đi giải trí hay đi làm. Tôi tức giận với lối quản lý hời hợt của cơ quan hữu trách. Các vị thu thuế của các doanh nghiệp nhưng các vị làm ăn không tử tế, không có trách nhiệm. Nếu không cương quyết thay đổi thì các tai nạn kiểu này sẽ còn tiếp tục xảy ra nhiều.
Cũng có những người như Nguyễn Thị Bích Hậu dựa vào ảnh chup quán karaoke An Phú để nêu thắc mắc về việc công nhận đạt qui chuẩn an toàn: Diện tích mặt bằng kinh doanh tới 1.500 mét vuông nhưng rất ít cửa sổ mà còn bị bít bằng gạch cho kín bên trong. Sân thượng cũng bít bùng do lợp bằng tôn. Còn biển hiệu thì bít hết mặt tiền bên ngoài căn nhà. Do không có lối thoát hiểm nên khi cứu phải đục rất nhiều chỗ trên tường để xông vô. Vậy thì có khác gì một cái hộp kín mít chỉ chừa một đường vào và ra, làm sao thoát khi có cháy nổ? Nghe nói quán này có đầy đủ các loại giấy phép, khi cấp phép những nơi cấp phép có tính tới các yếu tố đó không (4)?
Suy nghĩ giống như Chau Doan, Nguyễn Thị Bích Hậu, Mai Bá Kiếm chọn phương thức khác để diễn đạt – điểm lại một số vụ hỏa hoạn xảy ra ở các quán karaoke từ trong Nam ra ngoài Bắc dẫn tới chết chùm như vụ cháy một quán karaoke ở 68 Trần Thái Tông – Hà Nội hồi tháng 11/2016 khiến 13 người chết và 11/13 là cán bộ nhiều tỉnh đang theo học Cao cấp chính trị tại Học viện Chính trị Quốc gia HCM… gần đây là vụ cháy một quán karaoke tại 231 Quan Hòa cũng ở Hà Nội vào đầu tháng trước khiến ba lính cứu hỏa thiệt mạng và kết luận: Tốt hơn hết đừng bao giờ đi hát karaoke vì tất cả quán karaoke đều là lò thiêu Bình Hưng Hòa tiềm năng (5)!
Cũng nhắc lại một số vụ hỏa hoạn tước đoạt cuộc sống của nhiều người giống như Mai Bá Kiếm – ví dụ vụ hỏa hoạn ở chung cư Carina Plaza, quận 8, TP.HCM, xảy ra hồi tháng 3/2018 khiến 13 người chết, 91 người bị thương vì hệ thống chữa cháy tự động tê liệt dẫu trước đó hai tháng đã được các cơ quan hữu trách kiểm tra và xác định là đạt yêu cầu an toàn – Đỗ Ngà cảm thán: Công tác kiểm tra PCCC các tòa nhà khắp Việt Nam cũng vẫn thế! Ở vị trí một nhà thầu, Ngà kể một số chuyện ông đã trải qua để chứng minh, việc thực hiện các yêu cầu về PCCC, thực hiện các gói thầu PCCC tại nhiều công trình chỉ nhằm đối phó dù chúng liên quan đến tính mạng nhiều người.
Theo Đỗ Ngà, thường thì Ban Quản lý dự án sẽ giới thiệu nhà thầu PCCC, nhà thầu chính không có quyền lựa chọn doanh nghiệp thực hiện gói thầu PCCC. Những nhà thầu nhận thực hiện gói thầu PCCC thường là sân sau của giới lãnh đạo lực lượng PCCC, toàn bộ trang bị – thiết bị đều là hàng Trung Quốc giá rẻ. Thi công vốn đã không ổn, lúc vận hành và kiểm tra định kỳ vẫn “qua” nhờ “đóng hụi chết” cho lực lượng cảnh sát PCCC – tính ra vẫn rẻ hơn nhiều nếu phải thực hiện đúng kỹ thuật và điều này đã trở thành “luật bất thành văn”. Đỗ Ngà lưu ý, hậu quả các vụ cháy chỉ là “phần nổi của tảng băng”, không ai có thể thống kê đầy đủ bao nhiêu nơi sử dụng hệ thống PCCC không ổn ở những chỗ chưa bị cháy và chất vấn: Tại sao không thể ngăn chặn thảm họa và thảm họa vẫn xảy ra khắp nơi từ nguyên nhân cũ mèm như vậy? Cần nhớ “có cầu mới có cung”, bởi suy nghĩ, hành xử theo kiểu đối phó nên giới hữu trách mới tìm cách thỏa mãn để có tiền đút túi. Tham tiền, coi nhẹ tính mạng là cái khó sửa trong xã hội này. Rất khó sửa (6)!
***
Sau vụ hỏa hoạn ở quán karaoke An Phú, Đức Nguyễn bày tỏ khơi khơi: Ăn tiền cũng phải có đạo đức nghề nghiệp, chẳng hạn phải cho giải pháp khi có sự cố, đâu phải phân bua người ta chết vì họ sai. Ở Việt Nam dân mình vô tư lắm. Vô tư đi xe máy ngược chiều trên đường cao tốc dành cho xe hơi, vô tư vượt đèn đỏ, vô tư chất đồ ở cửa thoát hiểm… Khi điều bất hạnh xảy ra, cả xã hội lên đồng, khóc lóc vài ngày rồi thôi, đâu lại vào đấy. Những vụ cháy quán karaoke ở Việt Nam… “chung quy cũng tại vua Hùng…” (7)
Người Nhật khi dời trụ điện bằng gỗ đã bị mục nát để thay bằng trụ điện bê tông thì những người thi công vô tình phát hiện ra trên cây trụ điện gỗ đang có một tổ chim. Thế là họ vẫn tiến hành trồng cây trụ điện mới và khéo léo để lại đoạn cây trụ điện có tổ chim kia…!
Cũng vậy, người Tây khi làm nhà mái ngói họ thiết kế ra một góc nhỏ có gắn sẵn cái tổ chim để chim thiên nhiên có thể trú ngụ mà không phải cất công sức làm tổ nữa…
Người Nhật còn phải mua ngũ cốc, thóc gạo rải trên các cánh đồng khi mùa đông về, tuyết che trên các cánh đồng cho chim sếu và chim di cư, chim trời ăn vì sợ chúng không kiếm được mồi…!
Người Hàn khi thu hoạch trái cây trong vườn lớn. Bao giờ cũng chừa lại một góc nhỏ để chim, sóc… và người đi đường dùng giải khát…!
Chuyện kể rằng, có cậu bé hư hỏng, bỏ nhà đi hoang, nay muốn hối lỗi trở về, nhưng lại sợ bố mẹ không chấp nhận. Trước khi về, cậu viết thư cho cha mẹ, với lời xin nếu cha mẹ sẵn sàng đón nhận, thì hãy treo trên cành cây trước cửa nhà một đồ chơi là chiếc xe tăng mà cậu bé rất thích. Cậu sẽ trở về nếu nhận được tín hiệu vui. Nhận được thư này, cha mẹ cậu bé treo trên cành cây, không chỉ là chiếc xe tăng, mà còn cả quần áo, đồ dùng và đồ chơi của cậu bé. Khi lén đi ngang qua nhà và nhìn thấy, cậu bé cảm động và bước vào nhà, lao vào vòng tay âu yếm bao dung của cha mẹ.
Dụ ngôn “Người cha nhân hậu” trong Tin Mừng thánh Luca thường được đọc trong Mùa Chay, với lời mời gọi hãy trở về với Chúa, vì Ngài giàu lòng thương xót và rất mực yêu thương. Quả vậy, nếu chúng ta có thể tự tin trỗi dậy từ tình trạng tội lỗi để trở về với Chúa, là vì chúng ta tin vào lòng bao dung của Ngài, bởi “Người nổi giận, giận trong giây lát, nhưng yêu thương, thương suốt cả đời” (Tv 29, 6).
Thiên Chúa là Cha giàu lòng thương xót. Ngài luôn chờ đợi chúng ta. Người cha trong dụ ngôn, kể từ khi người con thứ bỏ nhà ra đi, luôn chờ mong con trở về. Trong khi người con đi hoang, với ảo tưởng có thể vươn cao vươn xa trong cuộc đời, thì người cha lại vẫn trông chờ và hy vọng nó sẽ trở về. Bằng chứng là ông vẫn vỗ béo con bê, để khi người con thứ trở về, thì đã có sẵn thực phẩm để đãi bạn bè láng giềng. Tình Cha thật cao siêu vời vợi. Sự chờ mong này cũng thể hiện ở chi tiết, khi người con thứ còn ở đàng xa, người cha đã nhận ra và chạy ra đón cậu. Tình thương vô bờ được thể hiện ở chỗ, ông không để cho cậu nói hết câu cậu định nói, mà gọi gia nhân mang đồ ra cho cậu mặc, nhẫn cho cậu đeo và giày cho cậu đi. Người cha muốn thay đổi thân phận của người con trở về, từ một người chăn heo thành một người con được yêu thương chiều chuộng.
Lòng thương xót của Thiên Chúa được diễn tả trong suốt bề dày của lịch sử. Tác giả sách Xuất Hành kể với chúng ta: khi Thiên Chúa giận dữ vì tội lỗi của dân Do Thái trong sa mạc, Ngài quyết định sẽ tru diệt họ, vì họ đã phản bội Ngài và tôn thờ con bê vàng. Ông Môisen đã năn nỉ với Chúa. Lời xin của ông đã làm Chúa nguôi cơn giận, và Ngài không trừng phạt dân. Nếu đọc sách Xuất Hành, chúng ta còn thấy nhiều trường hợp như vậy. Mỗi lần dân phản loạn, Thiên Chúa muốn trừng phạt, nhưng rồi Ngài lại thứ tha. Chúa nghiêm khắc đối với dân Do Thái, giống như một người cha trong gia đình. Sự nghiêm khắc ấy xuất phát từ tình thương và thiện ý muốn cho con nên người.
Lòng thương xót của Thiên Chúa thể hiện qua Đức Giêsu Kitô, Ngôi Lời nhập thể. Phụng vụ Chúa nhật này nối kết ba dụ ngôn: người chăn chiên bỏ 99 con chiên ngoài đồng hoang để tìm cho kỳ được một con chiên lạc; người phụ nữ vất vả kỳ công để tìm cho được một đồng bạc đã mất. Cả hai dụ ngôn này cũng diễn tả sự chờ mong của Thiên Chúa. Ngài vừa chờ đợi tội nhân trở về, vừa đi tìm kiếm những gì đã mất. Đức Giêsu, Con Thiên Chúa đã nhập thể làm người để đi tìm kiếm những tội nhân. Trong câu chuyện ông Giakêu, Chúa Giêsu đã tuyên bố: “Con người đến để tìm và cứu những gì đã mất” (Lc 19,10). Dụ ngôn người chăn chiên và người phụ nữ, là những minh chứng cho điều Chúa đã khẳng định, đồng thời nêu lên sứ mạng của Người. “Đức Kitô Giêsu đã đến thế gian để cứu những người tội lỗi” (Bài đọc II).
Nếu Thiên Chúa thương xót con người, thì con người lại không thương yêu đồng loại. Người con cả trong dụ ngôn là đại diện cho những người cố chấp, ghen tương và thù hận. Anh đã từ chối mối tương quan huyết nhục khi tuyên bố với cha mình: “Thằng con của cha kia…” (câu 30). Hình ảnh người con cả cũng phổ biến trong xã hội của chúng ta hôm nay. Ghen tương thù hận đã dẫn tới tranh giành và xung đột huynh đệ tương tàn. Hậu quả là bạo lực, chém giết rồi tù tội. Thái độ người anh cả cũng là thái độ của những người hay kỳ thị coi thường những người đã một thời lầm lỗi, làm cho họ khó hoàn lương hội nhập cuộc sống bình thường.
Mỗi khi khởi đầu Thánh lễ, chúng ta thưa với Chúa ba lần: Xin thương xót chúng con!” Lời van xin này thể hiện tâm tình sám hối của chúng ta trước nhan Chúa. Thánh Phaolô nhận mình là kẻ tội lỗi đầu tiên được Chúa cứu. Kinh nghiệm của ông trên đường đi Đa-mát vẫn sống động và ghi dấu ấn suốt cuộc đời ông. Cuộc gặp gỡ với Chúa Giêsu giúp ông cảm nhận được lòng thương xót của Thiên Chúa. Ngài chờ đợi ông trên đường đi Đa-mát, để cải hoá và làm cho ông trở thành Tông đồ. Điểm đến hành trình của ông vẫn là thành Đa-mát, nhưng mục đích đã thay đổi. Ông đã là con người mới.
Ước chi kinh nghiệm của thánh Phaolô cũng là kinh nghiệm của mỗi chúng ta. Thiên Chúa đang chờ đợi chúng ta. Ngài luôn phát đi tín hiệu gọi mời chúng ta trở về. Bạn và tôi, chúng ta có ý thức được điều đó không?
Nguyên nhân các vụ cháy quán Karaoke là gì? Với tôi đấy là do cơ quan quản lý không làm tốt chức năng của mình. Đã đến lúc phải nhìn thẳng vào vấn đề và giải quyết cho triệt để, đừng mơ màng mộng mị, đừng giả dối lấp lửng, đừng mập mờ để những mạng người trẻ phải ra đi một cách vô cùng đau lòng như vậy nữa.
Các quán Karaoke được thiết kế như những cái bẫy mạng người. Cầu thang máy, một lối đi bộ, với chất liệu cách âm, khi cháy tạo nhiều khói độc, hít phải, chỉ vài phút là ngộ độc, mất sức và gục ngã. Khi chập điện thì cầu thang máy sẽ mất, khả năng các phòng mất điện, bước ra khỏi cửa phòng là tối đen, cộng với khói mịt mù thì biết chạy đường nào?
Số người chết ở quán Karaoke ở Bình Dương đa phần là nhân viên quán, họ biết đường mà còn chết thì khách chạy làm sao được?
Nguyên nhân là bởi cơ quan quản lý phòng cháy chữa cháy làm qua loa, không chặt chẽ. Đáng nhẽ ra các phòng Karaoke phải có lối ra ban công, từ ban công có cầu thang thoát hiểm bên ngoài, giống như rất nhiều hình ảnh mà chúng ta thấy ở các nước.
Mà cái kiểu thoát hiểm ấy có cả đến trăm năm rồi, không phải là một phát minh gì vĩ đại, vậy tại sao Việt Nam không chịu học tập và áp dụng? Hãy nhìn thẳng vào sự thật đi.
Ai đã kinh doanh Karaoke, khách sạn thì quen với việc đưa phong bì. Có ngày phải đưa phong bì cho nhiều đoàn khác nhau. Mà đã dính tới phong bì thì làm sao mà việc kiểm tra an toàn cháy nổ tử tế được? Nói cách khác thì chính phong bì là nguyên nhân cướp đi nhiều mạng người vô tội.
Việc này nhiều người phàn nàn riêng nhưng không ai dám nói chỗ công cộng, bởi nói chính là chặt đi đường sống của mình. Chúng ta hời hợt, cơ quan chức năng hời hợt, để rồi những mạng người trẻ phải chết trong tức tưởi đau khổ như vậy.
Sự việc cứ lặp đi lặp lại, nguyên nhân y như nhau là do chập điện, là do hàn nhưng cứ xảy ra là chết người. Tôi thương xót những nạn nhân, họ đi giải trí hay đi làm việc, họ không có lỗi.
Tôi tức giận với lối quản lý hời hợt của cơ quan chức năng. Các vị thu thuế của các doanh nghiệp nhưng các vị làm ăn không tử tế, không có trách nhiệm. Nếu không cương quyết thay đổi thì các tai nạn kiểu này sẽ còn tiếp tục xảy ra nhiều.
Câu nói này có khó hiểu hay không? Vì sao người Việt nhưng không phải là người Việt
Đây là nhan đề một bài báo của Bác Sĩ Trần Văn Tích, một nhân sĩ ở Đức Quốc đã lên tiếng kêu gọi chính quyền và quần chúng địa phương xác định rõ ràng rằng cộng đồng tị nạn ra đi từ miền Nam Việt Nam không dính dáng gì đến những tội hình và tội hộ do người Việt gốc gác ở miền Bắc gây ra trên đất Đức. Câu chuyện khởi đi từ một việc xảy ra cách đây vài năm tại một thành phố nhỏ, Andernach, nước Đức. Đó là câu chuyện về con mèo Mungo. Một người Việt tên Trần Quý, gốc gác từ miền Bắc Việt Nam, đã bắt một con mèo của một người cao niên hàng xóm, đốt nó bằng một ngọn đèn xì hiệu benson, để nhậu nó với nước mắm, nước cốt chanh, rau thơm và tỏi, vì “nhớ hương vị quê hương!”
Tin tức tai tiếng này được loan tải trên nhiều tờ báo cả tiếng Anh lẫn tiếng Đức ở Âu Châu. Đặc biệt trong trường hợp Trần Quý được ghi đầy đủ tên họ, không phải như những trường hợp khác tên của can phạm được viết tắt. Cả cộng đồng dân cư Andernach náo động. Hai bà hàng xóm của Trần Quý, Christina Sarwatka và Stephanie Jung kêu cứu với cảnh sát. Tất cả những con mèo ở Andernach đều bị “cấm trại” 100%. Ba mươi con mèo đã bị mất tích, người ta đồ chừng, chúng đã đi qua lò nướng của Trần Quý.
Một vết dơ vấy lên mặt thủ phạm hay lây lan qua chúng ta, và người Đức sẽ nhìn tất cả người Việt ở đây như thế nào?
Nhân danh Liên Hội Người Việt Tị Nạn tại CHLB Đức, Bác Sĩ Trần Văn Tích đã viết thư cho Sở Cảnh Sát Andernach, trấn an giới chức công quyền địa phương là người tị nạn Việt Nam không có thói quen ăn thịt mèo và xin hai bà hàng xóm của gia đình thủ phạm giết con mèo Mungo nhận cho lời chia buồn và niềm tiếc nuối.
Trước năm 1975, nhiều sinh viên kỹ thuật miền Nam đi du học ở Tây Đức, là những thành phần chống Cộng nổi tiếng. Sau 1975, một số thuyền nhân vượt biên được vào tỵ nạn tại Đức Quốc, đương nhiên là những người không chấp nhận chế độ Cộng Sản Bắc Việt, thường chọn Đông Âu và Nga Xô để xuất ngoại. Sau khi Liên Xô sụp đổ, rất đông những người Việt của miền Bắc từ Nga đã di cư sang Đông Âu. Khi nước Đức thống nhất, người Việt gốc gác từ Miền Bắc đều xin định cư ở lại nước Đức.
Hiện nay, các quốc gia có nhiều người Việt định cư trên thế giới, như nước Đức, nửa quốc gia nửa Cộng Sản. Phần nửa Cộng Sản làm xấu mặt phần nửa quốc gia vì các nạn trộm cắp, băng đảng, trồng cần sa, buôn lậu…
Nhiều băng Bắc Việt đã trồng cần sa tại trại Atzendorf, tiểu bang Sachsen-Anhalt, thuộc lĩnh vực Đông Đức cũ, rửa tiền bất hợp pháp. Ngay cả đại sứ Việt Cộng tại Thổ Nhĩ Kỳ, mang vào Đức gần hai chục ngàn Euro mà không khai báo.
Nhân viên Đại Sứ Quán Việt Cộng nhập bệnh viện điều trị, phí tổn lên đến từ 10 đến 15,000 Euro, nhưng không chịu thanh toán.
Chỉ trong vòng ba năm trước ngày Phạm Thị Hoài lên tiếng về “nghề ăn cắp của người Việt tại Đức” (tháng Bảy, 2015) mỗi năm cộng đồng 84,000 người Việt tại Đức, đã có 5,000 mang tội hình sự, trong đó đã có 1,000 vụ ăn cắp, còn tệ hơn người Tàu (11,000 người với 200 vụ ăn cắp mỗi năm.) Tại Đức băng đảng người Việt lộng hành, trong cuộc chiến giành thị trường thuốc lá lậu, đồng chí giết đồng chí, băng Ngọc Thiện “xử tử” sáu đối thủ trong một căn chung cư thì băng Quảng Bình đáp lễ bằng ba xác người vứt ngoài đường tàu. Thành phần chính của băng đảng là những “bộ đội anh hùng” súng ngắn giắt cạp quần.
Về chuyện người Việt ở Đức, bài báo “Người Việt ăn cắp ở Đức” của Phạm Thị Hoài đã gây chấn động. Ai cũng biết rằng người Việt được nói trong bài là người Việt mới, người Việt tiến bộ, người Việt XHCNVN. Phạm Thị Hoài kể rõ lai lịch của họ: họ gốc gác Nghệ an, Quảng bình; họ tụ tập sinh hoạt tại chợ Đồng Xuân Berlin.”
Ông Trần Văn Tích cho rằng: “Một số người Đức cũng hiểu như thế. Dẫu vậy, vấn đề thanh minh cho công luận Đức am tường sự thực vẫn thường cứ phải đặt ra.”
Trong thư gửi cho cộng đồng người Đức, Bác Sĩ Trần Văn Tích cũng xác định là Liên Hội Người Việt Tị Nạn tại Đức, không dính dáng gì đến Hội Liên Hiệp của người Bắc Việt tại Đức, trái lại vì biết rất rõ rằng đây là một tổ chức thống thuộc Đại sứ quán Việt cộng ở Berlin “nên chúng tôi, vì lý do an ninh bản thân, luôn luôn tìm cách xa lánh nó.” Phải chăng vì luật pháp nước Đức quá nhẹ tay theo cách nói của Phạm Thị Hoài: “Xã hội càng yên, luật pháp càng hiền!” Luật pháp càng hiền thì người Việt “xã hội mới” ở Đức càng lộng! Trong khi người Việt ở Đức giàu có nhờ nghề thuốc lá lậu, thì bây giờ ở Anh, người Việt đua nhau trồng cần sa để mau làm giàu. Người Việt muốn làm giàu nhưng không thích cần cù làm việc, chỉ muốn đi đường tắt, hầu hết là con đường phi pháp.
Thanh niên mới đến Đức hai tuần, chưa làm đơn xin tị nạn đã hành nghề ăn cắp. Bọn này ăn mặc rất sang chảnh nên, thay vì gọi tên theo căn cước của chúng, Phạm Thị Hoài đã gọi chúng là bằng tên những thương hiệu nổi tiếng là Nike, Dolce Gabbana… Nói chung, di dân từ Bắc Việt vẫn xem nước Đức là chỗ béo bở để kiếm ăn, mặc dầu ăn nhờ ở đậu nơi này, lãnh trợ cấp, chúng vẫn gọi Đức là “Phát-Xít,” “bọn Đức lợn…” Và gần đây vụ Bắc Việt dùng lối hành xử côn đồ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh trong một khách sạn ở Berlin, hồi tháng Bảy, 2017 đã là một giọt nước tràn ly. Ở xứ này, còn ai muốn làm người Việt Nam nữa!
Xin hãy nghe lời kết đau đớn của một người Việt Nam tử tế ở Đức tên Trần Văn Tích: “Một người Việt Nam chỉ không muốn làm người Việt Nam nữa mà cũng thật vất vả quá chừng!”
Khi hoàng đế Napoléon của Pháp, người hùng chinh phục cả Âu châu, bị đày sang đảo Sainte Hélène, người viết tiểu sử của ông vẫn theo ông sát cánh.
Đối với anh chàng viết tiểu sử này, mỗi chi tiết trong cuộc đời của Napoléon đều đáng ghi nhớ, không một biến cố nào là nhỏ cả và không ngày nào là không được lưu ý.
Một hôm, biết rằng ngày tận cùng của Napoléon sắp đến, chọn một giây phút Napoléon cảm thấy thoải mái nhất, người viết tiểu sử hỏi hoàng đế: “Thưa ngài, xin ngài cho biết trong suốt cuộc đời của Ngài, ngày nào là ngày hạnh phúc nhất?”.
Napoléon không trả lời ngay, quay đầu ra cửa sổ, nhìn biển xanh thăm thẳm phía xa một hồi, đoạn thở dài và quay lại chậm rãi nói với người viết tiểu sử của ông: “Tôi nhớ, tôi nhớ rất rõ, ngày hạnh phúc nhất trong đời của tôi đã xảy ra cách đây lâu lắm rồi, khi tôi còn bé, đó là ngày tôi rước lễ lần đầu”.
Trước kinh nghiệm của Napoléon, chúng ta nhìn thấy mặc dù có danh vọng, giàu sang và tình yêu đến tuyệt đỉnh cũng không mang lại hạnh phúc đích thực cho con người, nếu vắng bóng Thiên Chúa
(Theo Nguyễn Văn Thái, Sống Lời Chúa giữa dòng đời, năm C, tr. 91).
Bạn tôi yêu màu trắng nên những vật dụng bạn dùng, áo quần bạn mặc thường là màu trắng. Những ngày mùa Xuân, bạn tôi mặc bộ quần áo bằng lụa trắng, ngồi ngoài vườn, dưới gốc cây mơ cổ thụ nở đầy hoa trắng, trông bạn tôi và cảnh vật đẹp như một bức tranh.
Có nhiều người khác cũng yêu thích màu trắng như bạn tôi. Có người yêu màu trắng, vì đó là màu áo của y khoa, của những con người nhân ái cúi xuống vết thương đau đớn của đồng loại, cố gắng với thiện tâm của mình, làm giảm đi cơn đau và làm khô đi những dòng nước mắt. Có người yêu màu trắng qua hình ảnh những nữ tu áo trắng, dịu dàng, thánh thiện, những nữ tu “bước giữa đời mà mắt ngắm trăng sao.” (*) Rất nhiều người khác yêu màu trắng vì yêu kỷ niệm, vì ôm ấp mãi trong trái tim mình hình ảnh của tuổi thơ áo trắng tung bay, ngày ngày cắp sách đến trường. Và người ta có hàng trăm lý do khác nhau để yêu thích màu trắng.
Phần tôi, tôi yêu màu trắng vì đó là màu bụi phấn. Vì yêu, tôi miệt mài trong đêm để soạn bài, chấm bài. Vì yêu, tôi đem chữ nghĩa, văn chương vào lớp học, làm cho lóng lánh lời vàng ý ngọc của những bài thơ, đoạn văn mượt mà, hoa mỹ.
Màu trắng mang nhiều ý nghĩa đẹp và dễ thương.
Trước hết, màu trắng là màu của trinh bạch. Tấm giấy trắng chưa một vết mực là hình ảnh của một tâm hồn tuổi thơ còn trong trắng. Ngày em bé được bế đến nhà thờ chịu phép Rửa Tội, em thường được cha mẹ mặc cho bộ quần áo trắng; và vị linh mục, người ban phép Rửa Tội cũng khoác lên người em một tấm khăn trắng, tượng trưng chiếc áo trắng tâm hồn của em. Tặng một cành hoa trắng, người ta muốn nói với người nhận hoa rằng “tôi dành cho người một tình cảm trong sạch.” Thực là đẹp, nếu suốt cuộc đời, người ta giữ được vẻ trinh trắng của chiếc áo tâm hồn ngày chịu phép Rửa Tội; và cũng thật dễ thương nếu tình cảm người ta dành cho nhau mãi mãi trong sạch như cành hoa trắng mộng.
Màu trắng còn là màu của bác ái, màu của một tình yêu mênh mông, không biên giới nào ngăn cản được. Người sống với tình bác ái, trái tim không chất chứa bất cứ một điều gì đen tối. Trái tim đó “không ghen tị, không khoe khoang, không kiêu kỳ, không tìm tư lợi, không giận dữ, không mưu mô gian ác, không vui khi thấy sự bất công…” (I Corinto 13:4-6.) Trái tim ấy thơm ngát tình người và tình trời.
Màu trắng là màu của bình an, hoà chứ không chiến. Lá cờ trắng kéo lên trong trận chiến mang ý nghĩa một sự cầu hoà, không muốn chiến tranh gây hấn nữa. Từ đó, người ta cũng có thể suy ra rằng màu trắng còn là màu của khiêm nhường. Khiêm nhường để nhìn nhận giới hạn của mình, vì thế mà không muốn tranh hơn tranh thắng.
Màu trắng, hơn nữa, là màu của sự hoà hợp và chấp nhận. Trong nghệ thuật hội hoạ, màu trắng hoà hợp được với tất cả các màu khác. Nói khác đi, nó chấp nhận bất cứ màu nào đứng cạnh nó, không từ chối một màu nào. Bạn tôi nói rằng: mặc một bộ quần áo trắng, ta có thể cài bất cứ chiếc nơ màu nào, đi bất cứ đôi giày màu nào. Tôi tự nghĩ: nếu bất cứ người nào yêu thích màu trắng đều học được tính hoà hợp và chấp nhận người khác, như màu trắng hoà hợp và chấp nhận được mọi màu sắc, thì người ấy đẹp đẽ và dễ thương biết ngần nào.
Thật ra, không phải tự nhiên mà màu trắng có thể hoà hợp và chấp nhận được mọi màu. Tự bản chất, màu trắng là tổng hợp của những màu khác. Quay tròn một chiếc đĩa giấy, trên đó vẽ bảy múi màu chính: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím, người ta sẽ thấy những màu đó biến mất, chúng hoà lại với nhau, trở thành màu trắng. Như thế, tận trong bản chất, màu trắng đã chứa đựng các màu khác. Tôi nghĩ, người sẵn sàng hoà hợp và chấp nhận người khác cũng như thế: không phải họ chỉ cố gắng cho có vẻ bên ngoài, nhưng trong tận cùng tâm hồn, họ phải chứa đựng hình ảnh của tất cả mọi người, lòng họ đủ quảng đại để bao dung tất cả mọi người.
Tuy nhiên, màu trắng cũng có khuyết điểm: nó dễ bị ảnh hưởng của những màu khác. Giặt một mớ quần áo lẫn lộn, khi lấy ra, những chiếc áo trắng có thể đã bị loang lổ vì màu sắc của những chiếc áo khác phai qua. Người có “tâm hồn màu trắng” có lẽ cũng phải cẩn thận khi sinh hoạt, chung đụng với những người khác, kẻo sẽ chịu ảnh hưởng không tốt của tha nhân.
Tôi dừng sự suy tư về màu trắng của mình ở ý nghĩ: màu trắng, một màu tưởng như không là gì, lại là màu thắng được tất cả các màu khác, dung chứa được tất cả các màu khác. Điều ấy nhắc nhở tôi rằng: sống hiền lành, khiêm nhường, chân thật, bác ái, hoà hợp, chấp nhận người khác… không phải là lối sống ủy mị, khiếp nhược, nhưng thực ra là cách sống hào hùng, cách sống đưa tới sự lôi cuốn và chinh phục.
Bởi thế, mỗi khi nhìn ngắm một bông hoa trắng, tôi lại nhớ đến bạn tôi, người yêu màu trắng. Bạn tôi, thể xác trông mảnh mai yếu đuối nhưng lại có một tấm lòng rộng mở, một ý chí kiên cường và một lòng bác ái vô biên. Tôi cầu mong tôi cũng như tất cả những ai yêu màu trắng học được những bài học quý giá của màu trắng ấy.
Người đàn ông tóc bạc , đi đứng chậm vì tuổi tác và có lẽ vì sức khỏe hao mòn những ngày lao tù , cải tạo.
Ông tội gì ? tôi không thể biết , cái tôi biết ông là một người làm sách .
Một người góp phần trong giáo dục
Người Sài Gòn gọi ông là ông Khai Trí
Tên thật ông là Nguyễn Hùng Trương.
………
Nhà sách lúc nào cũng đông , kệ sách cho ấn phẩm dành cho thiếu nhi , tuổi mới lớn mang tên Tuổi Hoa ở ngay cửa ra vào cho thuận tiện các độc giả “ đọc cọp “ tại chỗ nếu không có tiền mua.
Tôi đã thi xong Tú Tài 1
Khu vực sách của tôi thường là khu vực sách văn học [ tránh xa kệ sách toán học ]. Mỗi chiều tôi thường nhảy xe buýt , đi bộ một quãng trên hè phố tới Khai Trí
Và chúi mũi vào những cuốn sách, tác phẩm văn chương có khi còn thơm mùi mực. “ đọc cọp “ nghĩa là đứng đọc tại chỗ tới giờ về thì gấp một góc sách làm dấu, mai đến đọc tiếp.
Tiểu thuyết [Tự Lực Văn Đoàn] thì đọc kiểu ấy
Thơ các tác giả tiền chiến thì chỉ còn một cách duy nhất : học thuộc lòng.
Sao vất vả thế?
Sao khổ thế?
Rất đơn giản nếu không đủ tiền mua .
Và cho dù học thuộc lòng có những tập thơ tôi thèm mang về tới nỗi phải ĂN CẮP NÓ . không còn cách khác.
Ăn cắp một lần trót lọt
Hai lần trót lọt
Lần ba không còn vận may
thế là bị nhân viên nhà sách túm gọn. a lê hấp ! mời chú mày lên tầng 2 nơi giám đốc Nguyễn Hùng Trương ngồi
Cuộc thẩm vấn diễn ra ngắn gọn
– Cậu học lớp mấy ? trường nào ? sao ăn cắp sách ?
Đứa học trò sợ tái mặt, tội ăn cắp rất lớn , không còn danh dự , không còn gì cả nếu nó được báo về nhà , về trường…
– Cháu không có tiền mua, xin Bác tha cho…
– Ông Khai Trí im lặng quan sát đứa học trò mặt đang cúi gằm xuống chân không dám nhìn thẳng . Ông ôn tồn “ thôi được ,coi tên cậu không có trong sổ này , cậu vi phạm lần đầu tôi tha cho , chỉ dặn cậu được đi học thì đừng ăn cắp !
………
Ông già gầy gò với mái đầu bạc phơ chậm rãi mở ra cuốn sổ ông chép sẵn một bài thơ . bài “ Quê Hương “
– Xin anh ký tên vào cho . xin cảm ơn nhà thơ !
Tôi nhìn ông và hỏi “ Bác không nhớ cháu ư ? cháu là đứa ngày xưa ăn cắp sách , phải gặp bác trên tầng 2…” ông lắc đầu “ xưa nhiều cậu lấy sách lắm tôi làm sao nhớ nổi . xin nhà thơ ký cho tôi nhé ! “
Tôi ký tên trong nỗi niềm thổn thức và ôm lấy vai ông
“ĐƯỢC ĐI HỌC THÌ ĐỪNG ĂN CẮP! “
HIẾM CÓ LỚI RĂN DẠY NÀO ĐI THEO TÔI SUỐT ĐỜI NHƯ THẾ THƯA ÔNG !
