Đọc báo trong nước, thấy nhiều xí nghiệp đóng cửa, khiến hàng loạt công nhân thất nghiệp. Tiến thoái lưỡng nan. Về quê không tiện vì con cái phải học hành. Mà ở lại thành phố cũng không xong. Tiền đâu trang trải? Báo chí trong nước đổ thừa cho Covid-19.
Đối với một chính phủ có trách nhiệm, vấn đề nào cũng có nhiều mặt phải tiên liệu, ngay cả vấn đề Covid-19.
Nhiều lần, trong khoản thời gian dịch tể, tôi viết bài cảnh báo rằng, Việt Nam, đặc biệt ở Sài gòn và miền Nam, nền kinh tế ở đây rất cần “gói cứu trợ”.
Gói cứu trợ ở đây không phải đơn thuần là vài chục kí gạo, vài gói mì, chai nước mắm, kèm phong bì một, hai triệu đồng. Và người dân ở đây không phải là “dân”, mà còn có những xí nghiệp, nhà sản xuất, những nhà làm vườn trồng bông, trồng cây ăn trái, nhà nuôi cá, nuôi tôm…
Nhiều lần tôi đặt vấn đề, nếu gói cứu trợ không hiệu quả, dây chuyền sản xuất sẽ đứt đoạn. Việc này sẽ tạo ra thảm cảnh xã hội. Nhà máy đóng cửa thì công nhân thất nghiệp hàng loạt. Tôi nhấn mạnh rằng các quốc gia tiên tiến, gói cứu trợ có thể lên tới 10% GDP. Có nước gói cứu trợ lên tới 50%GDP. Việt Nam, không có thống kê chính thức, (nghe nói) chỉ dành khoảng 1% GDP cho cứu trợ.
Giai cấp công nhân, nguyên thủy là lực lượng nòng cốt của phong trào cộng sản. Lý ra giai cấp công nhân là thành phần ưu đãi trong một chế độ xã hội chủ nghĩa.
Báo chí trong nước mới đăng tin công nhân quây quần ngồi dưới lề đường chia nhau ăn miếng bánh trong bữa tiệc chia tay. Xí nghiệp đóng cửa, công nhân hàng loạt thất nghiệp. Lại cận ngày tết. Tương lai thiệt là mù mịt.
Nhà máy đóng cửa do thiếu đơn đặt hàng. Khủng hoảng kinh tế đến từ Covid-19 năm trước. Việc này đã không tồi tệ nếu chính phủ có những chính sách đối phó đúng đắn.
Đảng cộng sản lãnh đạo toàn diện nhà nước và xã hội. Mà công nhân là đại diện, là giai cấp cốt lõi, lập nên chủ nghĩa cộng sản.
Ta đâu thấy người công nhân nào có mặt trong “buổi tiệc” Việt Á? Chỉ có đảng viên cộng sản khoác chiếc áo y khoa. Ta cũng không thấy người công nhân nào “dự phần” chia chác “chiến lợi phẩm” ở những chuyến bay “giải cứu”. Chỉ có cán bộ cộng sản làm việc ở các cơ sở ngoại giao.
Gouverner c’est prévoir – quản lý là tiên liệu. Đảng CSVN đã “tiên liệu” được cái gì (trong vụ Covid-19)?
Không có gì cả, ngoài những thủ thuật “đạo đức giả” của những quan tham ngu xuẩn. Bốn tấm ván hòm của người dân nghèo đang nằm chờ chết mà họ còn “xiết” được thì khủng hoảng Covid-19 là gì nếu không phải là cơ hội tốt để họ làm giàu?
Có người nói (chí lý rằng) ở Việt Nam muốn “làm giàu” là phải làm cách mạng. Cuốn sách “con đường cách mạng” là “cẩm nang” chỉ dẫn cách làm giàu.
Thực tế cho ta thấy, đúng là như vậy. Những người giàu nhứt nước Việt Nam đều là những ông “quan cách mạng”.
Vụ Việt Á, vụ hàng không giải cứu… chỉ là phần chóp của tảng băng sơn. Cán bộ CSVN ăn của dân không từ một thứ gì, không bỏ sót lãnh vực nào. Cái gì ăn được là họ ăn. Từ quốc phòng, công an, thanh tra, giáo dục, văn hóa, đất đai, xây dựng, tài chánh v.v… Chỗ nào họ không ăn? Họ có thể ăn ở bất cứ chỗ nào, ở bất cứ trường hợp nào.
Giai cấp công nhân là giai cấp bị lợi dụng. Theo tôi, công nhân thay vì chua chát nhìn nhau uống ly nước chia ly, tất cả hãy tụ tập trước những cơ quan đại diện nhà nước. Bà con bị thất nghiệp, nguyên nhân xa là do Covid-19, nhưng nguyên nhân trực tiếp là do sự bất lực một cách tồi tàn của đảng CSVN.
Nhà nước CSVN phải có kế hoạch trợ giúp cho công nhân trong suốt khoản thời gian họ thất nghiệp. Bảo hiểm thất nghiệp là một chuyện. Chuyện bồi thường, vì đâu công nhân mất việc làm, là chuyện khác.
Đảng CSVN phải chịu trách nhiệm về tất cả thảm cảnh đã và đang xảy ra, cho tầng lớp công nhân, nông dân và nhân dân cả nước.
Không phải do Covid-19, không phải do khủng hoảng kinh tế, mà do sự lãnh đạo tồi tàn của đảng CSVN.
‘Phương Tây’ ở đây là chỉ những người ở các nước như Tây Âu, Bắc Âu, Anh, Mĩ, Canada, Úc, Tân Tây Lan, v.v. Những điều dưới đây tôi rút ra từ kinh nghiệm thực tế trong giao tiếp với người phương Tây. Còn ‘Mười điều’ thì chỉ là cách nói tượng trưng thôi, vì trong thực tế tôi nghĩ chúng ta có thể học từ họ cả … trăm điều.
Điều thứ nhứt: Sự bao dung
Trái lại với nhiều người nghĩ Tây chúng nó ích kỉ và quỉ quyệt, trong thực tế Tây rất rộng lượng và bao dung. Người Mĩ, người Úc, người Canada có thể chẳng quen biết gì với người Việt chúng ta, nhưng họ lại sẵn sàng bảo trợ và nâng đỡ rất nhiều gia đình gốc Việt trong thời gian sau 1975. Ở cấp độ lớn hơn, các nước phương Tây đã mở rộng cánh cửa đón hàng triệu người tị nạn, không phải chỉ từ Việt Nam mà còn từ nhiều nước Đông Âu và Phi châu nữa, và họ đón với tấm lòng chân thành. Ngay cả những nước mà đất hẹp (như Thuỵ Sĩ và Bắc Âu) và chẳng liên hệ gì nhiều với Việt Nam, nhưng họ lại đón nhận hàng vạn người Việt trong thời tị nạn.
Không chỉ đón nhận ‘người dưng’ vào nước họ định cư, họ còn tạo điều kiện để người dưng được tiến thân trong môi trường mới. Từ nhà ở đến cái áo mặc đều được lo lắng chu đáo. Tôi nghĩ nhiều khi ngay cả người Việt cũng chưa chắc gì cư xử với người Việt như người phương Tây cư xử với người Việt.
Họ còn tích cực giúp đỡ các nước nghèo khó nữa, và Việt Nam là một trong những nước nhận rất nhiều giúp đỡ từ phương Tây. Họ tài trợ không hoàn lại để Việt Nam xây cầu, xây đường xá, họ hỗ trợ về kĩ thuật và công nghệ, họ giúp Việt Nam vào các thiết chế kinh tế thế giới, v.v. Trong trận đại dịch vừa qua, họ cấp vx miễn phí cho rất nhiều nước trên thế giới. Trong giáo dục, họ cấp học bổng cho mấy nước nghèo qua nhiều năm liền. Đó không là rộng lượng thì là gì?
Điều thứ 2: Đạo đức xã hội
Hồi còn ở Việt Nam, tôi thường nghe nói rằng ở mấy nước phương Tây người ta sống phóng đãng lắm, họ rất suy đồi, hay nói chung là chẳng có đạo đức gì đâu. Sai. Sai nghiêm trọng. Người phương Tây sống rất đạo đức, có khi còn hơn cả người phương Đông. Họ rất quan trọng đến con người, và lấy con người làm gốc cho mọi quyết sách. Họ cũng rất quan tâm đến chữ ‘lễ’ trong giao tế hàng ngày.
Người phương Tây, cũng giống như chúng ta, rất biết kính trên và nhường dưới. Họ có những qui chuẩn về lễ nghi rất lâu đời. Hãy nhìn các buổi lễ thụ phong huân chương do Nữ Hoàng Anh tiến hành, hay những buổi lễ tốt nghiệp đại học, chúng ta sẽ thấy họ có truyền thống ‘lễ’ rất lâu đời, và đáng nể là họ vẫn duy trì những lễ nghi đó cho đến ngày nay.
Không chỉ quan tâm đến con người, người phương Tây còn hơn chúng ta ở chỗ quan tâm đến thú vật. Cách họ cư xử với gia cầm và thú vật có thể làm cho nhiều người phương Đông kinh ngạc. Đó không phải là hình thức ‘hoa hoè’, mà là tôn trọng với thực chất. Trong thí nghiệm khoa học, nếu làm trên chuột là phải qua sự phê chuẩn của một uỷ ban đạo đức khoa học.
Không chỉ với thú vật, họ cũng rất quan tâm đến môi trường, cây cỏ. Đến những nước như Bắc Âu và Úc, chúng ta sẽ thấy chánh phủ và người dân ở những nước này gìn giữ môi trường ra sao. Không phải gìn giữ môi trường bằng khẩu hiệu; họ đưa vào đời sống những đạo luật và chương trình giáo dục ngay từ tuổi thiếu niên để các em biết trân quí môi trường sống.
Điều thứ 3: Tôn trọng phụ nữ
Một khác biệt lớn lớn nhứt giữa Việt Nam và phương Tây là cách xã hội cư xử với phụ nữ. Ở Việt Nam, người ta quen thói ‘trọng nam khinh nữ’ và thói gia trưởng, nên xã hội đối xử với nữ giới có thể nói là tệ. Trước đây, nữ giới trong các xã hội phương Tây từng bị đối xử rất tệ, nhưng họ đã biết lỗi lầm và chỉnh sửa. Do đó, ngày nay ở xã hội phương Tây, nữ giới được đối xử với sự tôn trọng.
Các chánh phủ phương Tây làm đủ mọi cách để bình đẳng hoá giới tính trong mọi hoạt động xã hội. Từ sự hiện diện của nữ giới trong Quốc hội đến các chức vụ trong đại học và tập đoàn kinh tế, họ có những qui định và chánh sách rất thực tế để bình đẳng hoá giới tính. Họ làm thật chớ không hô hào khẩu hiệu. Nên học họ về vấn đề nâng cao sự hiện diện của nữ giới trong mọi hoạt động.
Tôi cũng làm một phần của mình trong chiến lược này. Labo tôi có nữ và nam bằng nhau. Đó là một chủ trương cá nhân. Có lúc, tôi còn bị phê bình là dành ưu tiên cho nữ nhiều quá, nhưng tôi không hề nhân nhượng. Lí do đơn giản là mình thấy má mình, dì mình, em mình và cháu mình trong đó thì làm sao hối tiếc gì. Nên học Tây về cách cư xử với nữ giới.
Điều thứ 4: Tôn trọng quyền cá nhân
Người Việt chúng ta nhìn chung rất quan tâm đến cá nhân. Gặp nhau lần đầu, người ta hay tìm hiểu người nói chuyện là ai, giữ chức vụ gì, quan điểm chánh trị ra sao, v.v. Họ đánh giá người đối thoại dựa trên những thông tin về cá nhân. Rất tiêu biểu cho câu “trông mặt đặt tên”. Nói chung là người phương Đông thích soi mói đời tư cá nhân.
Người Tây thì khác: họ chẳng quan tâm đến mình là ai, đến từ đâu, quan điểm chánh trị là gì hay theo đảng phái nào. Họ chỉ quan tâm đến ý kiến và hàm lượng tri thức, hay nói theo họ là ‘merit’.
Tôi làm việc chung với một hội đồng trong một hiệp hội khoa học cả 10 năm mà họ không biết tôi là ‘boat people’. Sếp tôi phải 10 năm sau mới biết tôi từng làm phụ bếp ở bệnh viện mà tôi đang làm. Không có giấu diếm gì cả; họ không hỏi thì mình cứ giữ im lặng. Họ không hỏi, có lẽ là tôn trọng sự riêng tư.
Người Tây không đánh giá một cá nhân qua quan điểm chánh trị hay niềm tin tôn giáo; họ đánh giá qua việc làm và chất lượng. Chính tôi trong vai trò người đánh giá, chưa bao giờ tôi tự hỏi họ là ai, đến từ đâu hay xuất thân từ ‘danh gia vọng tộc’ nào. Tôi nghĩ cách làm như vậy rất bình đẳng và khách quan. Chúng ta nên học họ về việc tôn trọng quyền riêng tư và cá nhân.
Điều thứ 5: Sự tử tế và lời nói “Cám ơn”
Sự tử tế của người phương Tây có thể thấy qua chữ ‘Cám ơn’. Có thể nói ‘cảm ơn’ là câu nói đầu môi của người phương Tây. Được giúp đỡ thì nói cảm ơn đã đành, họ giúp người khác mà cũng cảm ơn luôn! Cám ơn ở đây không chỉ là lời nói ghi ơn, mà còn là một appreciation — ghi nhận. Mệnh đề ‘cám ơn’ đã thành một nét văn hoá đẹp của người Tây. Chúng ta nên học họ.
Đã có nhiều nghiên cứu tâm lí học cho thấy nói lời cám ơn là một hành vi tích cực. Hành vi này làm cho người thốt ra câu nói cảm thấy hạnh phúc. Nhiều người nói câu cảm ơn là một cách tạo ra nguồn năng lượng tích cực cho cộng đồng. Thành ra, cảm ơn vừa có lợi ích cho cá nhân, vừa tạo ra một cộng đồng tử tế.
Ngày xưa, khi còn theo học, sếp tôi nhắc nhở chúng tôi khi đi dự hội nghị, phải đến quầy của các công ti dược để nói lời cảm ơn vì họ đã tài trợ cho chuyến đi. Trong báo cáo khoa học cũng phải có một slide cảm ơn mọi người đã giúp đỡ trong quá trình nghiên cứu. Sau này, tôi cũng nhắc nhở các em nghiên cứu sinh trong lab làm như vậy. Nói ra lời cảm ơn, mình thấy thoải mái làm sao.
Người Việt chúng ta rất ít nói lời cảm ơn. Có khi họ nói ‘cám ơn’ cho có lệ chớ không thực lòng. Việt Nam chúng ta cần học người phương Tây về cảm ơn.
Điều thứ 6: Tôn trọng chánh kiến khác (sống với dị biệt)
Có lần, một anh bạn giáo sư kinh tế, người Úc, rất sùng cánh tả, hỏi tôi về quan điểm chánh trị. Tôi nói rằng chưa bao giờ bầu cho đảng Lao Động và chưa bao giờ thích mấy ứng cử viên của phe Dân Chủ và dứt khoát không thích anh Bảy Đờn và phe Pelosi. Anh ấy nói tôi có xu hướng right wing. Cười hoà.
Đặc điểm quan trọng của xã hội phương Tây là đa sắc tộc, đa nguyên và đa đảng. Ngay từ thời tiểu học, học sinh đã được dạy phải tôn trọng ý kiến khác mình. Học sinh được dạy để biết sanh hoạt đa đảng ra sao. Do đó, trong công việc, họ hoàn toàn không có kì thị đảng phái.
Tôi mới đọc hồi kí của Clive Hamilton, một giáo sư hữu khuynh, mà trong đó tôi học cách ứng xử của giới khoa bảng Úc. Giáo sư Hamilton kể rằng lúc trẻ ông là một tay tả khuynh (left wing), mê xã hội chủ nghĩa. Ông tốt nghiệp tiến sĩ và xin việc tại một khoa kinh tế nổi tiếng hữu khuynh. Ông nghĩ mình sẽ không được phỏng vấn. Nhưng ngạc nhiên thay, ông được phỏng vấn và nhận vào làm việc. Ông cho biết sau này bà khoa trưởng thổ lộ rằng bà muốn có ý kiến ngược lại số đông nên sẵn sàng nhận ông vào làm nghiên cứu. Ông cho biết thời gian ở cái khoa hữu khuynh đó ông học rất nhiều và xem là thời gian đáng nhớ nhứt trong đời.
Điều thứ 7: Dí dỏm
Hồi còn ở Việt Nam tôi say mê chương trình hài của ‘Sạc Lô’ mà sau này tôi mới biết tên thật là Charlie Chaplin. Ông ấy không nói gì nhưng trong thực tế thì nói rất nhiều, rất hay. Khi qua Úc tôi mê chương trình Benny Hill trên tivi. Không phải mê vì mấy cô gái đẹp đóng chung với ổng (Hill), mà là những câu đối thoại vừa ý nhị vừa hài hước ghê nơi. Có những câu nói ra mình chưa biết ý nghĩa là gì, nhưng nghĩ một hồi thì cười ha hả.
Tôi thấy người phương Tây có óc hài hước chẳng kém dân Việt mình. Mark Twain từng nói “The human race has one really effective weapon, and that is laughter” (Con người có một vũ khí rất hiệu quả: đó là tiếng cười). Hài hước là một đức tính rất hay và được xem là một hành vi tích cực. Nó (hài hước) giúp chúng ta đối phó với những khó khăn và phiền toái trong cuộc sống. Có lẽ chính vì vậy mà người Tây rất hài hước.
Người tiêu biểu về tính hài hước là mấy ông sếp cũ của tôi. Một ông sếp cũ của tôi là một giáo sư về thần kinh học là một người hài hước đáo để. Ổng là viện trưởng, nhưng lần nào họp viện ổng đều mở đầu bằng một câu nói hay một câu chuyện làm cho khán phòng cười nghiêng ngả. Cái tánh hài hước của tôi chính là bị ông này ‘lan truyền’.
Điều thứ 8: “Give and take”
Rất khó dịch thành ngữ ‘Give and take’, nhưng nó tương đương với câu ‘Có qua có lại mới toại lòng nhau’ trong cách nói của chúng ta. Người phương Tây rất trọng ‘Give and take’ vì đó là một thể hiện của sự công bằng (fairness). Công bằng là một nguyên lí rất quan trọng trong xã hội phương Tây, và hầu như chánh sách hay chủ trương nào cũng được xây dựng trên nguyên lí này.
Người Việt ngày nay hay có thói “có lợi gì cho tôi”. Bất cứ một đề nghị nào, dù tốt cỡ nào, giới lãnh đạo hay hỏi ‘có lợi gì cho tôi’. Rất hẹp hòi. Chỉ nghĩ đến mình mà không nghĩ đến người khác. Tôi thấy Tây khác ta: họ lúc nào cũng nghĩ ‘mình đem lợi gì cho người và cho mình’ hay nói theo tiếng Anh là công bằng (cho và nhận). Nên học cách suy nghĩ ‘give and take’ của Tây.
Điều thứ 9: Làm chậm mà chắc
Người Việt chúng ta hay tự hào là làm nhanh. Họ hay so sánh kiểu một công trình Tây làm 2 năm, nhưng Việt Nam làm chỉ 6 tháng. Trong thực tế và đó đây thì đúng là có sự việc như vậy. Hay trong y khoa, có những thuật mà Tây không dám làm, nhưng Việt Nam dám làm; chẳng những dám làm, mà còn quảng bá rùm beng.
Nhưng vấn để không phải là làm được hay làm nhanh. Tây họ rất cẩn thận và suy nghĩ lâu dài. Làm cái gì họ cũng tham vấn nhiều người từ nhiều chuyên ngành khác nhau. Làm một cái giường cho bệnh nhân, họ không chỉ tham khảo ý kiến của chuyên gia mà còn hỏi ý kiến của bệnh nhân. Làm một con lộ cao tốc, họ phải nghiên cứu tác động môi trường cả 2 năm trời để đánh giá tác hại đến cư dân ra sao. Ngay cả triển khai một nghiên cứu thành hiện thực họ cũng phải xem xét lợi và tác hại có thể cho bệnh nhân.
Người phương Tây làm chậm không phải họ dở, mà là họ quan tâm đến chất lượng và lâu dài. Chúng ta nên học họ về tầm nhìn xa và phẩm chất.
Điều thứ 10: Tinh thần cách tân
Người phương Đông chúng ta trọng tĩnh, nhưng người Tây trọng động. Họ lúc nào cũng nghĩ đến cách tân hay làm mới một ý tưởng cũ. Ở viện tôi công tác, năm nào cũng có ‘retreat’. Và, mỗi retreat, sếp tôi hay hỏi ‘vấn đề lớn hiện nay là gì và chúng ta phải làm gì mới để giải quyết vấn đề.’ Năm nào câu hỏi đó cũng được đặt ra. Riết rồi, chúng tôi buộc phải suy nghĩ đến cái mới. Tinh thần cách tân thật là đáng học.
Trong thời đại cạnh tranh khoa học và công nghệ, tinh thần cách tân rất quan trọng vì nó giúp mình đứng đầu. Các nước mới nổi ở Châu Á họ hay mời chúng tôi sang nói chuyện. Có khi một bài nói chuyện chỉ 30-40 phút, nhưng họ biết được hướng mới là gì. Trả có 10 ngàn đôla mà có ý tưởng mới thì quả là quá rẻ.
****
Tôi có hứng chia sẻ vài ý nghĩ trong cái note này nhân một câu nói của cô phát ngôn viên Bộ Ngoại giao về nước Nga. Cô ấy nói rằng [1]: “Tôi gắn bó với nước Nga vì tiếng Nga là ngôn ngữ tôi học từ bé. Nước Nga của những áng thi ca và các tác phẩm nghệ thuật bất diệt. Tôi đã đọc hầu hết các tác giả Nga và Liên Xô, đi thăm các bảo tàng Tretchiacov và Hermitage nhiều lần. Nhưng nước Anh để lại trong tôi nhiều ấn tượng vô cùng sâu sắc. Đó không chỉ là cái nôi của văn minh châu Âu mà còn là văn hóa đa sắc tộc, hiện đại nhưng cũng rất bản sắc.”
Cô ấy nói nước Anh là ‘cái nôi của văn minh châu Âu’? Wow! Thiệt vậy sao? Kiến văn của một phát ngôn viên ngoại giao là vậy?
Bất cứ nền văn hoá và văn minh nào cũng có nhiều điều để chúng ta học hỏi. Người phương Tây có một nền văn minh rất lâu đời (chẳng kém gì văn minh phương Đông), và họ đã có rất nhiều thành tựu vật chất và phi vật chất. Tôi nghĩ người phương Tây cũng muốn học từ văn hoá phương Đông, chứ không phải sự học chỉ diễn ra 1 chiều.
Sống trong xã hội phương Tây chỉ 40 năm thôi, nhưng tôi thấy mình phải học họ nhiều lắm. Mười năm đầu tôi chưa ‘thấm’ đâu, phải 20 năm sau mới bắt đầu biết chút chút. Mười điều tôi nêu trên đây chỉ là những điều hiển nhiên và mang chút cá nhân tánh. Tôi tin rằng các bạn có thể rút ra nhiều nhiều hơn những gì tôi liệt kê. Tôi nghĩ những giá trị như bao dung, sự tử tế, tôn trọng quyền cá nhân, tôn trọng nữ giới, tôn trọng chánh kiến khác, và tinh thần cách tân là những gì chúng ta có thể soi rọi và tự làm mới mình.
Nhà báo Huỳnh Ngọc Chênh vừa có nhận định ngắn, về một vị quan chức cao cấp của xứ sở láng giềng (“Hunxen là nhà cai trị hiểu biết và bản lĩnh”) và đã nhận được không ít những lời lẽ tán đồng nồng nhiệt:
Đình Ấm Nguyễn: Chính xác.Một thời tôi đã hiểu sai về anh này.
Phuong Lam: Nếu ko bản lĩnh thì ông ấy ko tồn tại đến hôm nay ạ.
Tran Trong Duc: Campuchia là một nước nhỏ nhưng có một nhà lãnh đạo mang tầm vóc thời đại làm rạng rỡ dân tộc.
Tất cả quí vị thức giả thượng dẫn – tiếc thay – đều rất kiệm lời, không ai chịu nói thêm (đôi câu) về “bản lĩnh” của ông Samdech Hun Sen để người đọc được dịp mở mang tầm mắt. Tôi chưa bao giờ có dịp đặt chân đến London, Moscow, New York, Paris, Varsovie … (và cũng không cảm thấy hào hứng lắm, khi nghĩ đến những nơi xa xôi như thế) duy Kampuchea thì tôi có dịp lui tới rất nhiều lần nhưng chưa bao giờ nhận ra được cái “tầm vóc thời đại làm rạng rỡ dân tộc” của vị thủ tướng của đất nước này.
Lần gần nhất tôi ghé qua Cambodia là hồi đầu tháng 11 năm 2022, trước khi khai mạc Hội Nghị Cấp Cao Asean – kỳ thứ 40 và 41, tại Phnom Penh – chừng độ một tuần. Bộ mặt thủ đô của xứ sở này, giờ đây, đã hoàn toàn đổi khác.
Phố xá ngăn nắp và sạch sẽ hơn thấy rõ, nhất là con đường Preah Sisowath Quay và khu công viên (Riverside Park) nằm ngay mé sông Tonle Sap. Lũ trẻ con trần truồng, đen đủi, nhếch nhác (vẫn thường lê la chơi đùa trước Hoàng Cung) đều đã … đi chỗ khác chơi. Những kẻ vô gia cư hay nằm vật vã trên ghế đá cũng không còn nữa. Đám hành khất cũng thế, cũng biến mất tiêu. Cứ như thể là họ chưa bao giờ có mặt trên đất nước này, dù chỉ một ngày.
Sự đổi thay không chỉ diễn ra ở Phnom Penh. Dọc Quốc Lộ 1, hằng trăm bức ảnh của Hun Sen (khi ngồi, lúc đứng) đã được gỡ bớt và thay bằng chân dung của hoàng gia: Quốc vương Norodom Sihamoni, phụ vương Norodom Sihanouk, và hoàng thái hậu Norodom Monineath.
Dù chậm – cuối cùng – Hun Sen cũng đã hiểu ra rằng ngoài giới tăng lữ, ông còn cần thêm một liên minh chính thống (một ông vua làm cảnh kề bên) để bộ mặt của chế độ quân phiệt trông bớt phần tệ hại!
Cả ngàn bảng hiệu Cambodian People’s Party (Đảng Nhân Dân Cam Bốt) của Hun Sen cũng thế, cũng không còn xuất hiện trên từng cây số nữa. Xen vào đó là tên hiệu của dăm bẩy cái đảng dấm dớ nào đó: Candlelight Party, Youth Party, Liberty Party … Tuy không ai tin rằng Kampuchea đang thực thi chính sách đa nguyên hay đa đảng nhưng cái mớ hoa giả này cũng giúp cho không khí toàn trị ở Phnom Penh đỡ khó thở hơn – chút xíu!
Quốc lộ 5, dài hơn 400 KM – nối liền Nam Vang với Thái Lan – kể như đã hoàn tất. Không còn những đoạn lởm chởm ổ gà, và mịt mù bụi đỏ, như những năm trước nữa. Chạy suốt một mạch từ thủ đô cho đến tỉnh Pursat, gần cả dặm trăm đường (êm ru bà rù) nhưng tuyệt nhiên không có một cái BOT nào ráo trọi, và cũng chả thấy bóng dáng của một anh cảnh sát giao thông nào sất.
Ngay cả đến hương lộ (ngã rẽ vào làng nổi, Kampong Luong Floating Village, ở cuối Biển Hồ) cũng đã được sửa sang. Dù chỉ “tân trang” chút đỉnh thôi nhưng vẫn đỡ “gập ghềnh” thấy rõ.
Tôi hớn hở khoe những thành tích mà mình vừa chứng kiến với dăm ba tân hữu nhưng không nhận được chút đồng tình nào (ráo) mà còn bị chọc quê:
– Mày còn ở đây bao lâu nữa?
– Vài bữa nữa.
– Sao không ở luôn cho qua ngày hội nghị rồi hãy đi.
– Ở chi lâu dữ vậy, mấy cha?
– Để thấy đất Kampuchea sẽ trở về … nguyên trạng, sau cái màn trình diễn rất ngoạn mục và vô cùng tốn kém này của Hun Sen!
Thương nhaucủ ấu cũng tròn, ghét nhau thì quả bồ hòn cũng vuông. Những người bạn trẻ trí thức mà tôi quen biết ở Cambodia – xem ra – chả mấy ai có cảm tình gì với vị thủ tướng (trường trị muôn năm) của đất nước họ nên mọi “thiện ý” của ông ta, nếu có, cũng đều bị nhìn với cặp mắt nghi ngờ hay dè bỉu.
Giới bình dân thì khác. Hun Sen, xem chừng, được họ dành cho nhiều thiện cảm hơn vì không chỉ hứa hẹn (suông) mà còn thực hiện được – đôi điều – thiết thực. Ông tuyên bố: Kể từ năm 2016, người lái xe grab, xe tuk-tuk, xe công nông, và ghe thuyền sẽ không phải đóng thuế nữa. Kẻ buôn thúng bán mẹt cũng thế, cũng được miễn thuế luôn. (Kang Sothear, “Hun Sen Announces Broad Cuts of Petty Taxes,” Cambodia Daily: October 23, 2015).
Khi có dịp tiếp xúc với vài vị đồng hương, đang lênh đênh trên Hồ Tonlé Sap, tôi còn được nghe nhiều lời tán thưởng về sự nới lỏng trong luật lệ di trú (vốn rất khắt khe) dành cho thân phận nổi trôi của họ. Có người còn bắt đầu nhen nhúm chút hy vọng là sẽ có lúc được sống (và chết) trên bờ, như đa phần nhân loại.
Chưa hết, gần triệu dân Việt ở Cambodia đều tin chắc chắn rằng cuộc sống tha phương cầu thực của họ sẽ khốn khổ và khốn nạn hơn nhiều, nếu Sam Rainsy (đối thủ chính trị của Hun Sen) có cơ hội cầm quyền.
Trong những ngày qua, Hun Sen còn vừa nhận được hàng loạt tràng pháo tay không ngớt của rất nhiều người (chứ chả riêng chi người Việt) vì đã công khai lên án Nga xâm lăng Ukraine và ngang nhiên bỏ phiếu chống lại Putin. Hun Sen, rõ ràng, không chỉ là một tay bản lãnh mà còn là một kẻ thức thời.
Ông có niềm tin vào tương lai (ít nhất thì cũng là tương lai của gia tộc và phe nhóm) với kỳ vọng là “không chỉ con mà đến cháu mình cũng sẽ thành thủ tướng Campuchia.” Và có lẽ vì thế nên đương sự không vơ vét hết ngân quỹ và tài sản quốc gia như quí vị lãnh đạo (vốn vừa đồng chí, vừa là anh em) bên nước láng giềng.
Ngoài những điểm son vừa kể, hồ sơ của Hun Sen – tất nhiên – không ít những điểm đen:
Chính phủ của Hun Sen đã chịu trách nhiệm việc cho thuê 45% tổng diện tích đất ở Campuchia, chủ yếu cho các nhà đầu tư nước ngoài, trong những năm 2007- 08, làm hơn 150.000 người Campuchia bị đe dọa trục xuất.
Hun Sen có liên quan đến tham nhũng tài nguyên dầu mỏ và tài nguyên khoáng sản của Campuchia, trong báo cáo Global Witness 2009.
Còn theo ước tính của Global Witness 2016 thì Hun Sen và gia đình đã thâu tóm khoảng từ 500 triệu đến 1 tỷ Mỹ Kim, và bọn thủ hạ thì cũng hốt làm của riêng một mớ không phải ít. (Hun Sen and his family were estimated to have amassed between US$500 million and US$1 billion by Global Witness in 2016, and a number of allies have also accumulated considerable personal wealth during his tenure.)
Bằng cách nào mà gia tộc Hun Sen có thể hốt được tiền tỷ (U.S. Dollar) một cách dễ dàng, gọn gàng như thế? Câu trả lời có thể tìm được qua hai dữ kiện sau:
Hun Sen và đảng chính trị của ông, CPP, đã nắm giữ quyền thống trị gần như toàn bộ trên các phương tiện truyền thông chính thống trong phần lớn thời gian cai trị.
Tất cả 125 dân biểu quốc hội đều là người của Đảng Nhân Dân Cam Bốt, 58 trong số 62 thượng nghị sỹ cũng vậy, cũng đều nằm trong túi áo của Hun Sen tuốt luốt.
Khó mà phủ nhận được rằng Hun Sen là một tay bản lĩnh (có thừa) nhưng bản lĩnh của ông – tiếc thay – đã không giúp được cho dân tộc Khmer có đủ áo cơm, dù đã phải cầm cố gần nửa phần (45%) đất đai của Cambodia!
Dân Trung Quốc xuống đường với những tờ giấy trắng. Ảnh Onet
Một phong trào biểu tình chống chế độ và chống Xi, do dân chúng và phần đông giới trẻ, sinh viên các Đại học, phát động hôm 24/11/22, nhiều người cho là lớn nhứt từ 33 năm nay. Dân chúng các thành phố lớn, sinh viên từ nhiều Đại học, xuống đường tố cáo biện pháp ác ôn « Zéro Covid » của Xi chống dịch vũ hán là giết người, trong lúc thế giới cũng chống dịch nhưng không ai làm như vậy.
Biện pháp Zéro Covid mà Xi trong Đại hội đảng cộng sản tàu thứ XX vẫn đề cao là độc đáo và hiệu quả tuyệt vời nên Xi tiếp tục duy trì. Những người biểu tình qui thẳng trách nhiệm làm chết người, làm suy thoái đời sống xã hội chính là đảng cộng sản và Xi vừa chiếm thêm một nhiệm kỳ Tổng Bí Thư đảng nữa.
Trước khí thế hùng hậu và căm ghét của người biểu tình, nhà cầm quyền phải chấp nhận nới lỏng biện pháp « Zéro Covid » ở vài nơi và ban hành lại chiến dịch chích ngừa cho người lớn tuổi, sau một loạt bắt bớ, đàn áp.
Tức nước vở bờ
Mọi người ai cũng nói biểu tình. Nhưng Xi không cho nói « biểu tình » mà hảy gọi đó là những « sự cố tập thể » . Tiếng gọi chánh thức những cuộc biểu tình của dân chúng tàu chống chế độ. Cũng như kéo quân, dàn trận đánh chiếm nước độc lập Ukraine mà Poutine gọi đó là cuộc «hành quân đặc biệt »! Cùng gốc Sịt (Staline) nên ngôn ngữ của 2 tay độc tài giống nhau tuy Á-Âu, chủng tộc khác nhau, nhưng vì bản chất lại giống nhau!
Ở Tàu, cũng như ở Nga, ở Hà nội hay ở bất kỳ xứ Độc tài nào khác, biểu tình là tuyệt đối bị cấm.
Thế mà ở Tàu, từ năm 2005, theo thống kê được phổ biến năm đó, người ta thấy có 87 000 cuộc biểu tình. Tới năm 2010, con số biểu tình tăng gắp đôi, trung bình 500 vụ mỗi ngày. Như vậy chế độ Xi hiểu rỏ biểu tình và cũng biết rỏ cách đàn áp biểu tình hơn ai hết.
Tuy có kinh nghiệm nhiều năm về biểu tình nhưng nay Đảng-Nhà nước vẫn thấy hụt hẫng trước phong trào biểu tình hiện nay bắt đầu từ vụ cháy nhà ở Urumqi, Thủ đô của xứ Ouigour, làm chết hằng mươi người ouigours theo tin chánh thức, theo tin của các hội phi chánh phủ (ONG) thì số nạn nhơn phải lên tới nhiểu chục người. Nhiều gia đình bị chết cháy hết cả nhà. Họ đều là người ouigours. Nguyên nhơn rất đơn giản. Lửa cháy, người ở trong nhà, nhơn viên cứu hỏa không vào chữa được vì cửa đều bị khóa cứng theo biện pháp « Zéro Covid », ngõ vào khu nhà ở bị xe cộ bỏ nằm ngổn ngang ngăn cản lưu thông.
Một làn sóng phẫn nộ ập xuống chế độ Xi, đánh tan cái sợ cố hũu, cái tâm lý ngoan ngoãn nghe theo nhà cầm quyền, biến đại bộ phận dân chúng thành những người biểu tình quyết tâm và gan lì .
Nhiều người nhận xét xưa nay, người tàu chánh gốc ít khi tỏ ra thương xót cho người ouigours khi bị áp bức, đánh đập. Họ vẫn có thể dửng dưng trước nạn bị diệt chủng của dân ouigour từ những năm 2017 . Nhưng lần này, tất cả lớp dân tàu chánh gốc trung bình cùng ở những tòa nhà tương tự nhà bị cháy gần đó bỗng cảm thấy như chính mình là nạn nhơn. Họ đồng cảm sâu sắc và cùng phản ứng chống nhà cầm quyền như để bảo vệ chính mình vậy. Từ đó mà cuộc biểu tình nổi dậy cùng khắp nước Tàu.
Giáo sư Yasheng Huang ở MIT giải thích « Xưa nay, biểu tình chẳng mấy khi xảy ra ở Tàu vì thiếu những bộ phân phối hợp như tôn giáo, hội đoàn, mạng kỹ thuật. Thật mỉa mai là cái « Zéro Covid », chính nó đã thay thế cái bộ phận phối hợp đang thiếu vắng đó mà chuyển tải làn sóng biểu tình tràn lan từ tỉnh thành đi khắp nước Tàu».
Một cơn ác mộng đen cho Xi chớ không phải là «giấc mơ tàu như xưa nay Xi từng ôm ấp. Biểu tình không phải từng khu vực để có thể dập tắt, sau đó truy tìm những người xách động thanh toán làm gương. Mà động lực phát động phong trào là sự giận dữ, sự căm phẫn của cả nước, không phân biệt thành phần xã hội, địa phương, chỉ nhằm thẳng vào chế độ, vào Xi. Với một mục tiêu chung là dẹp bỏ ngay cái «Zéro Covid».
Nhiều sinh viên và giới trẻ nghĩ là sau Đại hội đảng cộng sản, Xi sẽ bỏ cái «Zéro Covid », thứ đã làm chết người, tê liệt xã hội, nhưng không. Nó, không ai biết nó sẽ còn tới bao giờ. Tests, cô lập tập thể, khóa cửa nhà, cửa chung cư, … được tăng cường mạnh thêm Ngay cả những khu sang trọng ở Bắc kinh.
Từ đó sự thất vọng, một sớm một chiều đã biến thành sự điên tiết của toàn xã hội. Thế là người người tự động đồng loạt xuống đường.
Giới trẻ và sinh viên biểu tình không chỉ nhằm đòi hỏi đơn giản tháo gỡ cái « Zéro Covid » mà chủ yếu nhằm đòi hỏi nhà cầm quyền phải thực thi nguyện vọng chánh đáng của họ là tôn trọng «Tự do», «Dân chủ», «Nhà nước pháp trị », những đòi hỏi mà người ta không được nghe từ cuộc biểu tình của sinh viên ở Thiên An môn.
Họ hô khẩu hiệu «Đả đảo đảng cộng sản». Họ dường như đang say men gan lì nên không còn biết sợ bạo quyền nữa. Và ở một nơi khác, giới trẻ và sinh viên, cùng hô lớn một khẩu hiệu độc đáo, chưa bao giờ có ở Tàu từ năm 1949 «Đả đảo Xi» . Ở cửa sổ trên lầu của một Đại học xá, một biểu ngữ vải trắng với hàng chữ vắn tắc « Xi, một tên khốn nạn». Lần đầu tiên một nhơn vật lãnh đạo đảng tối cao được nêu đích danh và bị đả đảo! Ở Thiên An môn, Đặng Tiểu bình cũng không bị chỉ măt gọi tên như vậy nữa.
Đúng là một sự phạm thượng đáng tội chết!
Liệu Xi, một con người vốn kém hiểu biết, cao ngạo và tàn bạo, sẽ phản ứng như thế nào? Nhượng bộ để giữ ghế ? Hay ra tay dẹp loạn như Mao và Sịt?
Dân chúng biểu tình trên khắp nước Tàu từ hôm 24/11/22 còn do một nguyên nhơn khác nữa. Khi đá banh ở Qatar khai mạc, dân tàu mê đá banh tụ tập trước TV của café ở khu phố theo dõi trận đấu.
Bỗng ở đâu đó, có một trường hợp bị lây nhiểm virus Vũ hán xảy ra, lập tức cả khu vực bị phong tỏa.
Nhà cửa, hàng quán đều phải đóng cửa. Thú mê đá banh bị cụt hứng, hàng quán thua lỗ làm cho mọi người nổi điên lên. Nhà xã hội học huê kỳ Jeffrey Vasserstrom ở Đại học Californie gọi hiện tượng này là « trận bão hoàn hảo »
Ngoài sự mất hứng, dân mê coi đá banh còn lấy làm khó chịu khi nhìn thấy những cầu thủ đá banh, khán giả của các nước, ai nấy đều không mang mặt nạ, còn bắt tay nhau, ôm nhau, vui cười hớn hở mỗi khi kết thúc một màn trên sân cỏ. Trong lúc đó, dân tàu lại bị khủng bố để tránh bị lây nhiễm covid .
Người ta hiểu ngay biện pháp của Xi đang áp dụng triệt để ở đây là hoang tưởng, không thật sự hiệu quả .
Một cuộc «Cách mạng tờ giấy trắng»
Những tờ giấy trắng xuất hiện ở khắp nơi, trên tay người biểu tình hoặc trên tay người hưởng ứng. Nhà cầm quyền bắt đầu hiểu ý nghĩa của tờ giấy trắng là kiểm duyệt sạch trơn. Ở Tàu chỉ có một tiếng nói duy nhứt của đảng và Nhà nước. Cái gì khác hơn đều bị kiểm duyệt. Sạch trơn như tờ giấy trắng!
Nhưng giới trẻ vẫn xoay sở được tin tức thiệt về xứ Tàu và thế giới bằng cách liên hệ với hải ngoại qua hệ thống mạng xã hội rồi truyền cho nhau.
Điều gì sẽ xảy ra ở Tàu trong những ngày tới? Theo bà Cai Xia, Giáo sư trường đảng, tỵ nạn ở Huê kỳ, thì rất khó đoán cho chính xác được.
Tánh tình của Xi, con người kém hiểu biết mà lại cao ngạo và tàn bạo, rất có thể đưa Xi tới cứng đầu trong mọi phản ứng. Xi quan niệm quyền lực thì mọi khoan nhượng đều là biểu hiện của sự yếu kém.
Hơn nữa xung quanh hắn ta chỉ có những kẻ tuân phục, không có ai dám có ý khiến khác hơn hắn.
Vụ Thiên An môn năm 1989 ngày nay vẫn còn ám ảnh nhiều người trong đảng. Nó vẫn bị cấm nhắc tới và xuất hiện trong ngôn ngữ hằng ngày. Vụ Thiên An môn lúc đầu cũng động viên một nhóm sinh viên, trong thời gian ngắn, nó kết thành một phong trào rộng lớn, đòi hỏi hảy thay đổi chế độ độc tài, chuyển qua Dân chủ Tự do. Mặc dầu thất bại và thất bại trong xương máu nên vụ Thiên An môn vẫn còn ám ảnh chế độ độc tài và là hồn ma linh thiêng của giới trẻ và sinh viên.
Nhưng từ sau vụ Thiên An môn, nhà cầm quyền độc tài Bắc kinh đã học được bài học mới. Họ tăng cường ngân sách an ninh, trang bị mạnh và tối tân lực lượng an ninh để khi có biểu tình đòi Dân chủ, họ sẽ ra tay đàn áp hữu hiệu và nhanh chóng mà không cần tới quân đội và chiến xa nữa.
Nhiều người nghĩ là rất có thể Xi sẽ ra tay dẹp mau phong trào biểu tình này sau vài tương nhượng nhỏ như đã làm đối với công nhơn lả trả lương cho họ trong những ngày xí nghiệp đóng cửa theo lệnh phong tỏa, hay làm ngơ cho một số công nhơn khác phá rào nơi phong tỏa, ra đi bộ về quê quán.
Thực tế ai cũng thấy Zéro Covid không mang lại hiệu quả mong muốn mà số người được chích ngừa lại quá ít. Nên con số người được miễn nhiễm quá it. Thuốc chích ngừa lại kém hiệu quả. Nay là lúc covid đang lây lan mạnh. Mọi biện pháp cực đoan, chỉ nhằm mục tiêu chánh trị, thiếu bảo đảm y tế, chắc chắn sẽ làm cho dân tàu chết không dưới 1, 5 triêu người ngay đợt đầu tiên, theo những nhà khoa học ước tính.
Một thảm nạn y tế có khả năng làm rung chuyển mọi chế độ.
Về mặt kinh tế, Xi vẫn tự hào là Tàu sẽ vượt qua Mỹ trong nay mai. Nhưng xưa nay, cây cổ thụ thường không làm sao vươn lên tới trời được. Chánh sách « Zéro Covid » mà Xi từng khoe khoang – một thời Hà Nội bắt chước, nhưng một hôm bỗng khôn ra, vội tháo gỡ – đã làm cho kinh tế tàu nghẹt thở . Từ tăng trưởng 8, 1% năm trước, năm nay xuống còn 3, 2% trong lúc mức tăng trưởng trong vùng là 4, 4% .
Trong lúc đó, dân số Tàu già nua mau mà thế hệ nối tiếp không kịp và không đủ thay thế . Đây là một hiểm họa cho tương lai không xa của Tàu.
Trước thục tế và viễn ảnh không xa đó, liệu Xi vẫn kiên quyết bảo vệ đường lối độc tôn có một không hai hay thay đổi để đất nước khá lên và Xi còn vào nhà dưỡng lão?
Viet Phuong
LỜI CẢM ƠN MUỘN MÀNG
Việt phương
Tôi đặt chân đến phi trường Dallas/ Fort Worth vào cuối thu. Cái lạnh khiến tôi tỉnh táo người hơn, khi buổi sáng phải bị thức dậy sớm ở Los Angeles để kịp chuyến bay về Dallas như trong lịch trình. Thành phố Dallas nhìn từ trên cao khi trời đang ren rén vào đông, thật buồn. Những thảm cỏ ngút ngàn đã đổi thành màu da bò trông lành lạnh.
Ra đón tôi là người anh cả cùng chị dâu tôi. Anh chị trẻ và đẹp hơn những tấm hình đã gửi về. Trong cái dè dặt ôm anh, tôi thấy cả một bầu trời yêu thương. May quá, tôi không đến nỗi bơ vơ trên xứ người.
Tuần lễ đầu tiên, anh tôi tập cho tôi lái xe, đi thi lấy bằng viết, rồi bằng lái. Tôi còn trẻ nên việc “tiếp thu” cũng không đến nỗi chậm chạp. Sau một tuần là tôi đã có được bằng lái xe tạm để đi làm. Anh chị tôi cho tôi mượn chiếc xe Oldsmobile đời 1975 màu hoàng đồng, cũ và thô kệch như một chiếc xe tăng. Anh tôi dẫn tôi xin việc trong một hãng tiện. Tôi được nhận vào làm ngay. Hôm sau, một mình tôi lái xe đi làm. Vì ra lộn exit, bị lạc đến nửa ngày. Rồi lại mò về nhà. Lạc đường muốn khóc. Tôi ngồi trên xe mà như ngồi trên ổ kiến lửa. Tôi chạy vòng quanh. Trời ơi, đường xá gì mà như màng nhện. Xe cộ chạy ào ào như thác lũ. Kinh hãi quá! Tôi lại bị cuốn trong dòng thác ấy, không biết đường nào ra. Về tới nhà. Anh tôi an ủi tôi. Chú chạy được về nhà là giỏi lắm rồi. Ngày hôm sau, đích thân anh dẫn tôi vào nói chuyện với superintendent, xin cho tôi được tiếp tục làm việc.
Bắt đầu mùa học, anh tôi dẫn tôi vào trường làm thủ tục ghi danh. Anh chỉ cho tôi môn học nào cần lấy trước. Những bước đầu tiên chập chững ấy, đều có anh tôi nâng đỡ, lo lắng. Anh như người cha. Bởi anh là anh cả, trong khi tôi thua anh đúng 10 tuổi và ở vào hàng thứ năm. Anh nghiêm trang, ít đùa giỡn; hơn nữa khoảng cách tuổi tác khiến tôi không gần gũi anh như một người bạn. Có thể tâm sự với anh những điều tôi suy nghĩ trong đầu. Tuy nhiên, tình cảm anh dành cho các em và gia đình lúc nào cũng tràn đầy, lai láng. Chúng tôi hiểu điều ấy. Tôn trọng, và yêu thương anh cũng từ điều ấy.
****
Mùa lễ Thanksgiving đầu tiên, tôi được hãng thưởng cho một con gà tây nặng cỡ 20 lbs. Tôi hớn hở mang con gà tây về nhà. Anh tôi cười:
“Con gà tây nặng sấp sỉ bằng chú rồi đó.”
Tôi cười, vì mới từ đảo qua, vẫn còn da bọc xương:
“Không biết mình làm gì với con gà bự khủng khiếp này?”
“Chú đừng lo. Anh sẽ chế biến ra món ngon chú chưa từng được ăn bao giờ.”
Thế là tôi giúp anh tôi “xả đá” con gà. Trước tiên, anh bảo tôi bỏ gà vào trong nước lạnh, cứ 30 phút là thay nước một lần cho đến khi gà rả hết đá, da thịt đã mềm. Rồi anh ngâm gà trong nước muối, để cách đêm.
Hôm sau, anh mang gà ra khỏi tủ lạnh, anh bóp gà với ít muối tiêu, sau đó anh lấy cọ phết nước bơ chung quanh con gà, anh nói làm cách này da gà sẽ trở thành màu vàng nâu rất đẹp sau khi nướng. Anh lấy chanh cắt thành tám cho vào bụng gà, và sau đó cho thêm gia vị ground spices chà sát vào da gà. Anh gọi đó là massage cho thịt gà được mềm. Anh đổ 2 cups nước cốt gà vào khay, xong đặt gà vào, anh để con gà nằm ngửa. Tênh hênh. Trần truồng. Đút gà vào oven, anh vặn lửa lên 350 độ F, mỗi 45 phút, anh mang gà ra khỏi lò nướng, lấy nước juices từ gà tiết ra dội lại khắp hết con gà cho đều, rồi bỏ vào nướng tiếp. 45 phút sau cùng anh mang gà ra lần cuối, bôi thêm bơ đã được làm tan chảy vào thân gà một lần nữa. Lần này anh nói để da gà giòn hơn, và sẽ đổi thành màu golden brown rất đẹp và hấp dẫn. Anh nướng gà tới 4 tiếng đồng hồ, thật công phu. Anh lấy cây nhiệt độ kế đâm vào ức gà để đo nhiệt độ. Khi thấy nhiệt độ thân gà cỡ 165 độ F, anh bảo gà đã chín rồi. Anh mang gà ra khỏi lò nướng, Cầm gà chúc xuống, cho nước trong con gà chảy ra hết xuống khay, anh dùng nước gà này để làm nước sốt (gravy) ăn với khoai tây nghiền. Sau đó, anh đặt con gà vào một khay khác, lấy aluminum foil bọc lại.
Đêm Thanksgiving năm ấy. Trên bàn đã được chị dâu bày biện mỹ thuật: nào là khoai tây nghiền trắng với nước gravy nâu lóng lánh chút bơ và mỡ gà tây, nào là mứt cranberry đỏ tươi trên đĩa men sứ trắng, rồi bánh bí đỏ, bánh mì Pháp, chính giữa là con gà tây màu da vàng rượm nằm khiêu khích tuyến nước miếng của tôi. Tất cả những món ăn trước đó tôi chưa bao giờ được dùng tới. Chị dâu tôi còn cẩn thận làm thêm mấy món Việt Nam cho tôi nhỡ tôi ăn không được thức ăn Mỹ. Tôi nghĩ tới đồng bào ở Việt Nam lúc bấy giờ đang sống trong giai đoạn “quá độ”, vẫn còn ăn cơm độn khoai mỗi ngày. Tôi nói với anh tôi:
“Lãng phí quá. Chỉ một con gà và bàn tiệc như thế này ở Việt Nam làm đám giỗ, chắc ăn tới cả làng.”
Ba chúng tôi cùng cười vui vẻ. Vâng, chỉ ba người chúng tôi cũng có được một đêm thật ấm cúng gia đình bên con gà tây vàng rượm, nhớ đời.
****
Để tiện cho công việc học hành, tôi dọn vào ở chung với các bạn cùng trường. Tôi không còn ở với anh chị tôi nữa. Nhưng cứ đến mỗi Thanksgiving, tôi lại nhớ đến anh tôi, đến con gà tây anh làm cho tôi dạo nào.
Ngày tháng cứ vun vút trôi. Anh em chúng tôi không gặp nhau thường xuyên lắm, nhưng trong tâm tôi, anh lúc nào cũng chiếm một vị trí quan trọng. Tôi chưa bao giờ nói với anh tiếng cảm ơn mà nước Mỹ đã dạy cho tôi trên đầu môi. Tại sao hai chữ Thank you tôi nói quá dễ dàng trong mỗi xã giao hàng ngày. Nhưng đối với anh tôi, hai chữ cảm ơn lại khó thoát ra khỏi cổ họng đến dường ấy. Với tôi, hai chữ cảm ơn như một sáo ngữ khi nói với anh tôi. Tôi thương anh tôi, nó nằm ở trong tim tôi, chứ không phải ở đầu môi. Tôi nghĩ thế. Nhưng liệu anh tôi có biết là tôi thương anh tôi đến chừng nào?
Những cuốn Tuổi Hoa, Thằng Bờm anh đã mua cho tôi từ dạo bé, tôi không bao giờ quên. Những cuốn sách đã dẫn tôi tập tễnh bước vào thế giới văn chương, trong đó công anh hai tôi không phải là nhỏ. Thế nhưng tôi chưa bao giờ nói với anh hai tiếng cảm ơn. Tôi coi như đó là bổn phận của anh tôi.
****
Ngày anh hai báo cho tôi biết anh bị ung thư lá lách, tôi không thể nào tin được. Nhìn anh vẫn còn mạnh khỏe, da dẻ vẫn hồng hào. Tôi hy vọng đó chỉ là giả thuyết của bác sĩ mà thôi. Rồi anh đi mổ. Tôi đến bệnh viện thăm anh, anh nói với tôi giọng rất lạc quan:
“May quá, bác sĩ phát hiện sớm, nên cục u đã được cắt bỏ.”
Tôi hỏi nguyên nhân bệnh ung thư của anh, anh nói bác sĩ bảo đó là di hại của chất độc da cam. Phải rồi! Năm 1968 gia đình tôi di cư từ Huế vào Nha Trang. Anh tôi phải ở lại Huế để học xong tú tài toàn phần. Thời gian này, anh đã bị nhiễm chất độc da cam. Anh bảo tôi thế. Anh đã cùng sinh viên, học sinh đi đến những làng mạc xa xôi để cứu trợ.
Và, tôi tin anh. Tôi tin bác sĩ. Cục u đã được cắt bỏ. Không thấy phát triển thêm. Anh xuất viện, an tâm đi làm lại. Nhưng sự thật không dễ dàng như thế. Vài tháng sau lại nghe tin anh phải chấp nhận làm Chemotherapy. Tóc anh đã bắt đầu rụng, da anh không còn hồng hào như xưa. Nhưng anh vẫn lạc quan. Không sao cả. Tình hình không trở nên tồi tệ đâu chú ạ. Đó là lời anh an ủi tôi, thay vì tôi phải nói với anh.
****
Tôi nghe anh ngày mai phải đi bệnh viện để mổ, liền gọi cho anh. Anh nói chú đừng lo. Chỉ đến để cắt cục u nhỏ như trước thôi, đây là tiểu phẫu, không thành vấn đề đâu. Tôi nghe xong thở phào nhẹ nhõm. Anh làm em lo quá. Không sao đâu chú, ngày mai chú không cần đến bệnh viện đâu. Cứ đi làm như thường lệ nhé. Bác sĩ bảo bệnh tình anh đã được ổn định, có thể sống thêm nhiều năm nữa. Anh cười. Tiếng cười anh vẫn rõ đầu dây, không có dấu hiệu mệt mỏi. Tôi yên tâm gác máy.
Hôm sau, chị dâu tôi hốt hoảng gọi tôi. Tôi vội vàng phóng xe vào bệnh viện. Anh tôi đang nằm trong phòng cấp cứu. Tôi nói chuyện với bác sĩ. Anh tôi trong lúc giải phẫu, đã bị vỡ mạch máu. Máu chảy ngược lên não làm não bị hư hại trầm trọng. Tôi nói đây không phải là cuộc giải phẫu lớn, chỉ cắt bỏ cục u như đã làm lần trước, thế thôi. Sao lại để sự việc xảy ra như thế này? Bác sĩ bảo “chúng tôi” đã theo đúng “procedure”. Rồi làm ra vẻ bận rộn, ông quay lưng, vội vã bước đi.
Tôi đứng bên giường bệnh. Anh tôi nằm mang ống dưỡng khí. Tôi nghĩ anh tôi đang chiến đấu với cơn đau dữ dội. Bác sĩ bảo luật Texas, không được tháo ống dưỡng khí nếu bệnh nhân còn một chút hơi thở. Tôi nhìn anh, đau đớn. Không nói nên lời. Chết lặng.
Rồi anh trút hơi thở cuối cùng. Trước khi anh đi, tôi không hiểu sao, một người nằm bất động đã mấy ngày, bỗng nhiên giơ tay cao, nắm lấy bàn tay tôi rất chặt. Anh có rất nhiều điều muốn nói với tôi. Cái nắm tay của anh. Như luồng điện chạy qua tay tôi, dẫn vào tim, làm tim tôi co thắt. Tê liệt. Cái nắm tay truyền ngàn lời muốn nói. Tôi hiểu. Tôi cam đoan tôi hiểu anh muốn nói điều gì. Tôi khóc như mưa. Bàn tay anh xiết chặt. Bàn tay làm nhói đau tim tôi. Rồi tay anh nới lỏng ra. Rơi xuống giường.Tuyệt vọng. Tôi khóc. Tôi vẫn chưa có cơ hội nói hai tiếng cảm ơn với anh.
Tối hôm đó, tôi và hai người chị ruột của tôi (một người từ Hòa Lan sang, và một người theo chồng sang Mỹ diện H.O.) được một bác sĩ trực mời vào phòng riêng. Ông bảo nhỏ, đây là sơ suất của bác sĩ trong lúc giải phẫu. Tôi bàn với hai chị tôi, nên làm sáng tỏ vấn đề. Nhưng hai chị tôi cản. Hãy để cho anh ấy ra đi bình an. Mấy người đồng nghiệp Mỹ trong sở tôi (có người đã từng tham chiến ở Việt Nam) cũng khuyên tôi nên “kiện” bệnh viện. Hơn nữa, chính phủ Hoa Kỳ đã nói họ chịu trách nhiệm về những di hại của chất độc da cam mà họ đã sử dụng trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Chị tôi bảo người chết thì hết. Đừng làm anh tôi phải chết thêm lần nữa, về những cuộc khảo nghiệm không cần thiết. Hãy để cho anh thanh thản ra đi.
Ngày đưa tiễn anh đi, tôi đọc điếu văn. Không hiểu sao, trong bài điếu văn ấy cũng không có hai tiếng cảm ơn anh.
****
Mùa Lễ Tạ Ơn, đối với tôi có những ý nghĩa thật sâu sắc. Từ món gà tây đút lò anh tôi đã dạy cho tôi. Và bữa tiệc Tạ Ơn đầu tiên trên đất Hoa Kỳ, bên người anh vì cuộc chiến đã không được chung sống cùng nhau 14 năm, từ năm 1968. Khi anh ở lại Huế một mình. Rồi lại qua Mỹ một mình sau biến cố 1975.
Lễ Tạ Ơn đối với người Việt tị nạn cũng là lễ Tạ Ơn Chúa Trời đã cho chúng ta được sống sót trên những chiếc thuyền mỏng manh để đến xứ sở này. Như ngày xưa, ở những năm đầu thế kỷ 17 (tháng 11, 1620). Người dân Pilgrims vì bảo vệ tôn giáo đã vượt thoát từ Anh Quốc trên đường đi tìm Tân Thế Giới. Họ đến bãi Cape Cod nay thuộc tiểu bang Massachusetts bằng chiếc thuyền Mayflower. Mùa đông năm ấy, vì không chịu đựng được cái giá lạnh trên xứ lạ, một nửa số người trên chiếc thuyền Mayflower đã chết. Họ được Thổ dân da đỏ dạy cho cách săn bắn, trồng trọt. Và đúng một năm sau, gặt hái được mùa, họ mời Thổ dân da đỏ đến và tổ chức lễ Tạ Ơn đầu tiên năm 1621. Chúng ta được thừa hưởng một ngày lễ thật ý nghĩa của dân tộc Pilgrims.
Cảm ơn dân tộc Pilgrims. Cảm ơn Thổ dân da đỏ. Cảm ơn bố mẹ đã sinh ra, nuôi lớn và dạy dỗ yêu thương tôi. Cảm ơn bạn bè, thầy cô. Cảm ơn Việt Nam, đất nước tôi đã được sinh ra. Cảm ơn anh chị em đã cùng tôi lớn lên trong một gia đình đông đúc. Cảm ơn anh tôi đã bảo trợ cho tôi qua Mỹ từ trại tị nạn Hongkong, dắt tôi đến trường khi tôi ngu ngơ như cậu bé của Thanh Tịnh trong sách giáo khoa ngày xưa. Cảm ơn chị dâu tôi đã cho tôi sống trong gia đình chị những tháng ngày mới đến Mỹ định cư. Cảm ơn chị đã san sẻ tình thương của anh cho tôi. Cảm ơn anh hai, chị ba tôi đã cùng tôi vượt qua đau khổ bên này đại dương, khi nghe tin bố tôi mất ở quê nhà. Cảm ơn hai người chị của tôi đã có mặt cùng tôi, chia sẻ đau buồn trong những ngày anh hai tôi hấp hối ở bệnh viện. Cảm ơn vợ con đã ở cạnh kề mỗi ngày, cho tôi mái ấm gia đình và những nụ cười hạnh phúc. Cảm ơn những người bạn cùng sở dù đôi lúc có những đấu tranh ngấm ngầm vì miếng cơm. Cảm ơn đất nước Hoa Kỳ đã cưu mang, đã cho tôi tiền học phí để tiếp tục học hành. Cảm ơn đồng bào Việt Nam đã cùng chung tiếng nói. Cảm ơn những người bản xứ chung quanh đã sống tử tế với tôi.
Đây không phải là ngày lễ Tạ ơn của bất cứ tôn giáo hay tín ngưỡng nào. Nó đã trở thành ngày lễ Tạ Ơn chung cho tất cả mọi người ở Mỹ và Canada (dù khác ngày). Tôi hy vọng đây sẽ là một ngày Lễ Tạ Ơn cho tất cả mọi người trên toàn thế giới. Cùng đến với nhau một ngày. Môt ngày gần nhau như con chuột và bàn phím cùng thế giới cận kề yêu thương, hòa bình trên mỗi monitor. Chúng ta có quá nhiều bài học yêu thương. Hãy học để biết yêu thương người khác. Sống tử tế với người khác. Chỉ có trái tim hòa ái, mới có thể sống tử tế với mình và với người.
Tôi là người Phật giáo, mùa lễ Tạ Ơn, tôi lại nhớ đến câu chuyện:
Một người nghèo hỏi Đức Phật:
“Tại sao con nghèo như thế?”
Phật nói:
“Vì con chưa học được cách bố thí cho người khác.”
Người ấy nói:
“Con không có thứ gì cả, thì lấy gì con bố thí.”
Đức Phật dạy:
“Cho dù con hoàn toàn không có cái gì, con vẫn có thể thực hiện bố thí 7 điều này”:
Nhan thí – Bố thí nụ cười.
Ngôn thí – Bố thí ái ngữ, nói lời hay.
Tâm thí – Bố thí tâm hòa ái, lòng biết ơn.
Nhãn thí – Bố thí ánh mắt nhìn thẳng hiền từ.
Thân thí – Bố thí hành động nhân ái.
Tọa thí – Bố thí nhường chỗ cho người cần.
Phòng thí – Bố thí lòng bao dung.
Tôi, lòng trần, mắt thịt. Học và thực hành được 7 điều trên không phải là chuyện dễ. Nhưng trước mắt. Tôi nhủ lòng. Hãy đối xử tốt với người bên cạnh mình. Hãy nói cảm ơn trước khi mọi việc đã quá muộn màng.
Mùa Lễ Tạ Ơn năm nay, tôi viết bài này như một lời cảm ơn mà tôi đã “nợ” của anh tôi. Lời cảm ơn chưa nói như thứ mặc cảm tội lỗi đã theo tôi một chặng đường dài gần 20 năm, từ khi anh mất. Cảm ơn anh. Anh hai của em. Tôi biết anh tôi không cần tôi cảm ơn. Nhưng lần này tôi vẫn nói. Và, xin lỗi anh vì lời cảm ơn đã quá muộn màng.
VP
Báo Nguoi-VietHÀ NỘI, Việt Nam (NV) – “Các nền tảng YouTube, Facebook vẫn cho người sử dụng đăng tải tràn lan nội dung vi phạm pháp luật, sau đó cho phép tài khoản bật tính năng kiếm tiền, đồng nghĩa với treo quảng cáo trên các nội dung đó.”
Phát ngôn nêu trên của ông Lê Quang Tự Do, cục trưởng Cục Phát Thanh, Truyền Hình và Thông Tin Điện Tử, được báo Zing hôm 30 Tháng Mười Một đăng tải, nhằm đe dọa chặn hoạt động của Facebook và Google tại thị trường Việt Nam.
Ông Lê Quang Tự Do, cục trưởng Cục Phát Thanh, Truyền Hình và Thông Tin Điện Tử. (Hình: Zing)
Những “nội dung vi phạm pháp luật” hoặc “xấu độc” theo diễn giải của ông Tự Do là ý kiến bất đồng của giới xã hội dân sự, blogger, mà nhà cầm quyền CSVN muốn ngăn chặn triệt để trên mạng xã hội.
Ông Tự Do cũng ám chỉ về “chín trường hợp [nền tảng mạng xã hội, doanh nghiệp ngoại quốc kinh doanh dịch vụ quảng cáo] không thông báo đầy đủ về vấn đề máy chủ tại Việt Nam.”
Theo ông này, có doanh nghiệp đặt “hơn 2,000 máy chủ” tại Việt Nam nhưng không ghi danh với nhà chức trách. Tuy vậy, ông Tự Do không nói cụ thể máy chủ đó là của mạng xã hội nào.
“Chúng tôi sẽ yêu cầu các nhà mạng không cho đặt máy chủ nữa để đúng như thông báo của doanh nghiệp. Không rõ đến khi mất 2,000 máy chủ đó thì họ có vận hành được hay không.”
“Các doanh nghiệp đã lỡ khai báo sai về tình trạng máy chủ tại Việt Nam có một tháng để khai báo lại trước khi bị Bộ Thông Tin Truyền Thông và các nhà mạng chặn máy chủ,” ông Tự Do đe dọa.
Ông Tự Do cũng nêu đích danh Electrolux, Samsung, Eurowindow, Standard Chartered là các nhãn hàng “có quảng cáo treo trên các nội dung xấu độc.”
Ông này cũng thông báo về việc khuyến khích các nhãn hàng, đại lý quảng cáo “ưu tiên treo quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội [của Việt Nam], báo, trang thông tin điện tử, tài khoản, kênh nội dung tuân thủ pháp luật.” Những trang này được ông Tự Do cho vào “danh sách trắng” trong lúc khái niệm “danh sách đen” là để dành chỉ các tài khoản mạng xã hội, trang tin không tuân theo định hướng tuyên truyền của nhà cầm quyền.
Nhà cầm quyền Việt Nam muốn ngăn chặn những ý kiến bất đồng trên mạng xã hội. (Hình: Thanh Niên)
Hồi tháng trước, trang ICT News của báo VietNamNet cho hay, Bộ Thông Tin Truyền Thông loan báo việc ép buộc Facebook gỡ bỏ 16 hội, nhóm “có nội dung không lành mạnh,” 11 tài khoản “giả mạo các cá nhân, tổ chức.” Trong khi đó, YouTube bị ép buộc chặn sáu kênh “phản động.”
Bộ Thông Tin Truyền Thông cũng khoe rằng “tỷ lệ chặn gỡ,” tức việc các nền tảng mạng xã hội phải gỡ bài, xóa tài khoản theo yêu cầu của nhà cầm quyền Việt Nam “đạt trên 93%.” (N.H.K)
Báo Nguoi-Viet
November 30, 2022
LOS ANGELES, California (NV) – Người ta hay nói hạnh phúc không đong đếm được, nhưng các nhà khoa học đã tìm ra một số điều liên quan đến não bộ và hành vi của con người để nhận tìm ra một số dấu hiệu có thể tiên đoán bạn là người hạnh phúc và vui vẻ trong cuộc sống.
Năm điều dưới đây là những điều rất đơn giản và cơ bản mà bạn có thể thay đổi. Chính những thói quen nhỏ này sẽ giúp bạn trở nên hạnh phúc, yêu đời và vui vẻ hơn, theo trang mạng Refinery 29.
Có những thói quen bạn có thể thực hiện để trở thành người hạnh phúc nhất thế giới. (Hình: Matt Winkelmeyer/Getty Images for Coachella)
Dậy sớm mỗi ngày
Theo cuộc nghiên cứu của các nhà khoa học Anh tại UK Biobank, những người nào có thói quen ngủ sớm và dậy sớm sẽ cảm thấy yêu đời và hạnh phúc hơn.
Những người dậy sớm thường sẽ có thời gian để làm nhiều hơn những điều họ muốn, họ cũng không bị căng thẳng, khó chịu so với những ai thức khuya và dậy trễ. Họ cũng sẽ có xu hướng mãn nguyện và hài lòng cuộc sống của mình hơn so với những người thuộc dạng “cú mèo,” vì những người ngủ trễ và dậy trễ sẽ dễ gặp căng thẳng và tinh thần cũng do thiếu ngủ.
Có chị gái hay em gái
Các mối quan hệ trong cuộc sống rất quan trọng vì chúng góp phần không chỉ hình thành tính cách và thói quen của bạn ngay từ khi còn nhỏ, mà còn góp phần làm cuộc sống của chúng ta trở nên tốt hơn hoặc xấu đi.
Những gia đình nào có chị gái hoặc em gái thường sẽ có thói quen giao tiếp cởi mở hơn, dẫn đến mối quan hệ cũng trở nên gần gũi và thấu hiểu hơn. Một trong những lý do chính là thường thì con gái và phụ nữ dễ dàng nói các vấn đề của mình hơn là nam giới.
Ngoài ra, nếu gia đình bạn có chị em gái, bảo đảm sẽ giúp em trai hoặc anh trai của mình có cách nói chuyện và tâm lý hơn với con gái.
Sống ở Phần Lan
Bạn có biết Liên Hiệp Quốc bình chọn Phần Lan là đất nước hạnh phúc nhất thế giới?
Phần Lan có đời sống cao, ít tệ nạn, thời tiết ôn hòa, điều kiện giáo dục, y tế và kinh tế chú trọng vào tinh thần của người dân rất nhiều, khiến những công dân ở đây luôn cảm thấy vui vẻ và hạnh phúc.
Không chỉ có Phần Lan mà thông thường các nước Tây Âu và Bắc Âu khác như Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch hay Hòa Lan cũng nằm trong danh sách các quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới.
Phần Lan được mệnh danh là đất nước hạnh phúc nhất thế giới. (Hình: Justin Tallips/AFP via Getty Images)
Ăn rất nhiều trái cây và rau quả
Một cuộc nghiên cứu của các nhà khoa học Úc được thực hiện vào năm 2013 cho thấy, những ai có thói quen ăn trái cây và rau quả mỗi ngày thường sẽ có xu hướng vui vẻ, yêu đời và hạnh phúc hơn.
Trái cây và rau quả có nhiều chất xơ và vitamin, không chỉ tốt cho đường tiêu hóa mà còn giúp cơ thể có sức kháng thể cao, không dễ gặp bệnh tật khiến xuống tinh thần và cảm thấy mệt mỏi.
Thích làm vườn
Việc hòa mình vào với thiên nhiên, chăm chút nâng niu từng bụi rau, cây hoa sẽ khiến chúng ta cảm thấy bình yên, não bộ thư giãn và cảm thấy trân trọng cuộc sống. Đó cũng chính là lý do tại sao công việc làm vườn được xem là công việc đem lại hạnh phúc cao nhất cho con người, thậm chí việc này thật ra không có lương cao so với các công việc khác.
Giáo Sư Paul Dolan, tác giả cuốn sách “Happiness by Design,” cho biết, 9 trên 10 người làm công việc làm vườn chuyên nghiệp đều cảm thấy hạnh phúc và mãn nguyện với cuộc sống. Trong khi đó, những người làm về tài chính, điển hình là những ai làm trong ngân hàng, đều đa số cảm thấy căng thẳng, áp lực và ít vui vẻ hơn. (UPK)
ĐẰNG SAU 999 CHIẾC XE VINFAST VÀO MỸ LÀ GÌ?Những chiếc xe đầu gà đít vịt này sẽ mau chóng trở thành phế liệu nơi xứ người – Hình TTV+Nguyên Anh
Thời sự trong nước vừa qua rầm rộ loan tin về việc Phạm Nhật Vượng xuất khẩu 999 chiếc xe điện Vinfast vào Mỹ, trong đó ngoài việc báo chí quốc doanh thổi ống đu đủ theo nhiệm vụ còn có vài gương mặt “Việt Kiều” té nước theo mưa, một mụ MC già chát khoe khoang là mình sẽ có một chiếc để chạy tại Mỹ, một thằng ba trợn bưng bô phản biện “tự hào” rằng ai nói VN không làm được con ốc điện thoại, thế mà người ta làm cả chiếc xe hơi xuất đi Mỹ đây này…; cái trò này cũng không khác gì tên CTN đần độn nguyễn xuân phúc với câu phát biểu huênh hoang trước đại dịch là “cây cột đèn bên Mỹ có chân cũng bò về VN”…
Vinfast, một thương hiệu xe hơi non trẻ so với thế giới không phải của VN sản xuất – Phải nói cho rõ như thế – mà chỉ là một đơn vị gia công lắp ráp, tất cả các bộ phận đều được nhập từ TQ và Vinfast chỉ có mỗi một việc lắp ráp vô và cho rằng đó là thương hiệu của mình, tất nhiên họ cũng phải mua bản quyền mẫu mã của những thương hiệu nổi tiếng mà mình nhái – Cách làm của Phạm Nhật Vượng không khác gì tên gian thương Khải Silk dạo nào khi y mua cà vạt TQ về và khoác lác là của mình sản xuất và lên mặt dạy đời thiên hạ.
Nói về TQ, nơi Phạm Nhật Vượng đặt hàng thì đây là một quốc gia chuyên ăn cắp, sao chép bản quyền, nghệ thuật sản xuất xe nhái của TQ đã có từ rất lâu khi Vượng vẫn còn đang phối hợp cùng cường quyền đi cướp đất của dân để làm địa ốc. Sản phẩm xe hơi Lifan của TQ đã có mặt tại thị trường VN hàng chục năm về trước, tuy nhiên do nó lởm quá cho nên người tiêu dùng quay lưng và chọn cho mình những sản phẩm khá hơn của Hàn Quốc như Deawoo, Huyndai…
Tính chất tối cần thiết để sản xuất một chiếc xe hơi là gì?
Đó không phải là máy móc, phụ tùng vì không khó gì để sản xuất, điều tối quan trọng mà cả TQ và VN đều không làm được đó chính là: “Công Nghệ Luyện Kim”. Những quốc gia như Mỹ, Nhật, Hàn sản xuất xe họ đều nắm được công thức này, thép làm xe không những cứng mà còn dẽo, có độ đàn hồi cho nên chiếc xe dù có sử dụng lâu năm vẫn dùng tốt, loại thép này qua một quy trình chế biến trước khi dập thành khung xe với những yếu tố cơ học bắt buộc, còn xe TQ và VN không hề đi theo quy trình sản xuất này, tất nhiên thép sẽ cứng – nhưng không có độ đàn hồi – thành ra rất dòn và dễ gãy mà Lifan và VinFast đã từng bị gãy cầu và trục xe tại Việt Nam khi sử dụng. Một lỗi kỹ thuật trầm trọng mà các thương hiệu xe hơi đẳng cấp quốc tế hoàn toàn không hề có.
Xe Vinfast gãy trục, cầu, và cháy tại VN – Hình Internet.
Nói về công nghệ làm xe thì những thương hiệu nổi tiếng của thế giới đã có mặt tại Mỹ rất lâu, từ Chevolet, Porscher, Cadillac, Rolls Royce là những thương hiệu cho giới thượng và trung lưu, xe Toyota, Honda, chọn lựa của người lao động bình thường trên nước Mỹ, đáng chú ý hãng Toyota đã sản xuất xe điện nhiều năm nay nhưng cũng không thành công cho lắm khi người tiêu dùng vẫn cho xe xăng để sử dụng vì tính nhanh, gọn, lẹ của việc đổ xăng, thay vì phải cắm sạc chiếc xe vài giờ đồng hồ. Lý do đó cũng là một cản trở lớn trong việc mua xe điện tại Mỹ.
Trở lại việc Vinfast của tên tư bản đỏ Vượng Vin xuất 999 chiếc xe qua Mỹ để làm gì?
Trước nhất muốn chiếc xe Vinfast chạy được tại nước Mỹ thì Vinfast phải được sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền. Họ phải thẩm định mọi yếu tố an toàn kỹ thuật cho người sử dụng thì mới cho phép bán, bởi vì Mỹ không phải là VN, đường xa lộ tốc độ chạy bình thường là 80/kmh mà rủi gãy cầu thì chỉ có lật xe và chết người, nhưng nếu người sử dụng là những người có địa vị, có thu nhập cao, thì không những Vinfast phải bồi thường mà còn có thể đi tù vì bán hàng vô trách nhiệm, về bồi thường thì không thể dùng luật rừng như dùng công an đàn áp bịt miệng người tiêu dùng khiếu nại như VN mà có thể bị bắt phải bồi thường hàng triệu cho đến vài chục triệu đô la cho người thiệt hại.
Thứ hai, đi bán xe và xe điện thì phải có trạm bảo hành, trạm sạc điện, thật khó để mua một chiếc xe có giá vài chục ngàn đô mà không biết khi xe hư sửa ở đâu, rồi khi hết bình thì sạc chỗ nào, hạ tầng cơ sở chưa có thì làm sao mà ai dám mua, tuy nhiên cứ nhìn khách quan một chút là Vinfast vừa đánh vừa đàm, vừa xuất vừa xây dựng thì cứ cho là khả thi đi thì sau khi được cấp phép, họ xây dựng trạm sạc khắp nước Mỹ (!) và trạm bảo hành thì sẽ mất bao lâu?
Do đó kế hoạch bán xe điện của Vinfast tại Mỹ là Bất Khả Thi!
Như vậy họ xuất 999 chiếc xe điện qua Mỹ làm gì?
Vượng Vin thừa biết những trở ngại của chiếc xe Vinfast tại thị trường cao cấp, ngoài việc xuất khẩu lô xe đầu còn có kế hoạch xây dựng nhà máy giá 4 tỷ đô tại Mỹ, nhưng tất cả những trò đó chỉ là hỏa mù, bởi vì chiếc xe Vinfast với nhiều lỗi kỹ thuật, không đáp ứng được hậu mãi chỉ có bán cho ma, đó là còn chưa nói đến không ngân hàng nào của Mỹ sẽ cho người dân mượn tiền để mua một sản phẩm kém chất lượng, thế nhưng khi nhập gần 1.000 chiếc vào Mỹ thì chi phí lưu kho, mướn bãi chứa cũng là một vấn đề, tuy nhiên Phạm Nhật Vượng muốn lô hàng của mình có mặt tại Mỹ chỉ vì một lý do duy nhất: Có mặt trên sàn chứng khoán phố Wall để bịp người dân Mỹ. Tôi có hàng, tôi có tiềm năng và không có lý gì không thể kêu gọi người Mỹ đầu tư qua cổ phiếu của công ty chúng tôi. Đó chính là lý do vì sao mà Phạm Nhật Vượng tung lô xe đầu tiên hàng tỷ đô la của mình qua Mỹ.
Thị trường chứng khoán của VN trong vài tuần qua đã ở mức đỏ, không có dấu hiệu hồi phục và Vượng Vin chơi canh bạc tháu cáy này theo đúng nghĩa thắng làm vua, thua làm giặc, y còn ngon hơn cả những tên tư bản TQ khi dám xuất chiếc xe năm cha ba mẹ của mình đi Mỹ trong khi quan thày TQ thì chưa hề dám làm. Nhưng có vẻ như y vẫn còn ngây thơ quá khi muốn chơi chứng khoán tại Mỹ, Vượng Vin nên nhớ rằng phố Wall nó nằm trên đất Mỹ chứ không phải tại Hà Nội, và nó có mặt còn trước khi già hồ chui rúc trong hang Pắc Pó thì những tay mơ VN chỉ có đem tiền qua cúng mà thôi. Canh bạc này Vượng Vin chơi hàng tỷ đô la nhưng nguy cơ mất sạch cũng có xác suất rất cao khi xe không bán được còn chứng khoán thì chơi không lại những tập đoàn tư bản nước ngoài.
Tôi không có ác cảm với hàng Việt Nam, nếu đó là những doanh nghiệp tư nhân làm ăn chân chính và có thể xuất khẩu hàng nước Việt ra nước ngoài, nhưng đối với Vượng Vin tôi thừa biết hắn chỉ là một tên làm kinh tài cho đảng, cho những ủy viên TW trong đó có cả phần hùn của nguyễn phú trọng, Vượng Vin là một tên dựa hơi cường quyền cộng sản để cướp đất của người dân, đền bù với giá rẻ mạt sau đó xây dựng cao ốc, chung cư kiếm lời, công thức của y cũng không khác gì mụ doanh nhân Trương Mỹ Lan vừa xộ khám, dĩ nhiên đây là cuộc chơi thế lực cai trị, phe nào yếu thì bị bọn cá mập nuốt chửng mà thôi, Vượng Vin nhờ dựa hơi những tên lãnh đạo cao cấp nên còn múa may quay cuồng, một mặt hắn lấy tiền của những tên lãnh đạo đầu tư, mặt khác hắn hy vọng sẽ kiếm lời từ chứng khoán, thế nhưng kế hoạch của hắn không sớm thì muộn cũng sẽ phá sản, khi đó bọn lãnh đạo sẽ mất một mớ vốn liếng cướp được từ trước đến nay, còn Vượng nếu cao tay sẽ cao chạy xa bay với số tiền kiếm được.
Tóm lại lô hàng xe Vinfast xuất khẩu đi Mỹ chỉ là trò thả con săn sắt bắt con cá rô, Vượn Vin thành công hay thất bại cũng đều đem tiền của nước Việt qua xứ khác, còn những ai đang hĩnh mũi tự hào thì cứ chậm lại một chút để nhìn cho rõ, bởi vì không có gì đáng để “tự hào Việt Nam” khi chiếc xe của một tập đoàn con nít đi cạnh tranh xứ người gồm những đối thủ đáng gờm mà phần ôm đầu máu chắc chắc là sẽ không thể nào tránh được.
Tên thủ tướng ba trợn Phạm Minh Chính phét lác đi tắt đón đầu này nọ về lô hàng Vinfast hãy chống mắt mà nhìn, chỉ vài tháng sau là sẽ biết ngay ấy mà…
Hồi mùa hè năm ngoái, virus Covid-19 bất tuân lệnh của Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng len lỏi, chọc thủng các hàng phòng thủ của bộ đội, công an, biên phòng,… suýt làm thành Hồ và Hà Nội… vỡ trận!
“Phước chủ may thầy” cho Đảng Cộng sản Việt Nam, vẫn còn sở hữu được hơn 300 ngàn cây số vuông đất đai đắc địa, nằm chắn ngang biển Đông, con đường vận tải sầm uất nhất thế giới, cái đinh địa chính trị thế kỷ 21 giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc.
Hàng triệu liều vaccine được các quốc gia phương Tây cung cấp, đã cứu dân chúng Việt Nam khỏi thảm họa, đồng thời cũng cứu được Đảng Cộng sản Việt Nam.
Mùa thu năm 2022, virus lại bất tuân lời Đảng, nhưng là Đảng Cộng sản Trung Quốc, đàn anh ý thức hệ của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hàng chục triệu người bị cấm ra khỏi nhà trên toàn cõi Hoa lục, vậy mà virus Covid-19 vẫn bùng phát khắp nơi, mặc dù với độc lực thấp của biến thể mới, chưa gây ra chết chóc như hồi nó mới “vạn lý trường chinh” từ Vũ Hán.
Cảnh đường phố như ma trơi ở Thượng Hải năm 2022 giống hệt các con phố vắng tanh của thành Hồ năm 2021. Những tấm tôn màu xanh bịt kín khu dân cư ở Quảng Châu có cùng một mục đích như những sợi lòi tói, dây kẽm gai giăng kín các khu phố nghèo (phố nghèo thôi) vùng quận Tư, quận Tám.
Sau vụ 10 người bị chết cháy ở Urumqi, Tân Cương, mà dân chúng cáo buộc là do tòa chung cư bị khóa để chống Covid nên người ta không thoát được đám cháy, biểu tình bùng lên khắp Trung Quốc. Đầu tiên là đòi bỏ lệnh giới nghiêm gây bao khổ ải gần một năm qua, tiến tới cả chuyện đòi Đảng Cộng sản Trung Quốc và ông chủ của nó là Tập Cận Bình từ chức.
Việc đàn áp của bộ máy công an trị khổng lồ cũng bắt đầu. Người ta lại thấy cách hành xử của bộ máy ấy giống hệt bài của các đồng nghiệp phương Nam của họ: Đầu tiên là kiểm soát mạng, sau đó phong tỏa các điểm có thể xảy ra biểu tình; tiếp theo là công an, dân phòng kéo tới, có nơi còn đông hơn cả người biểu tình.
Một điểm rất đáng lưu ý của sự tương đồng trong cách đàn áp này là, thoạt tiên các viên công an quay phim người biểu tình, để làm hồ sơ, mà chưa đánh đập bắt bớ vội. Tiếp theo là bắt bớ. Việc bắt bớ này sẽ tùy cơ ứng biến, nếu căng quá thì khoan hẳn bắt, mà là bắt nguội, dựa trên hồ sơ phim ảnh, cũng như đám “đặc tình” len lỏi trong “quần chúng”. Không có bộ máy thực thi pháp luật nào trên hành tinh này đông đúc như đội quân “đặc tình” của các chế độ cộng sản. Đó cũng là nguyên nhân hút hết nguồn lực quốc gia, làm cho các chế độ cộng sản… “hết pin”, không có sáng tạo để cạnh tranh được.
Cách đàn áp của họ giống nhau đã đành, cách họ chích thuốc ngừa cho dân cũng giống nhau chi lạ. Khi những lọ vaccine quý giá của phương Tây đầu tiên về đến Sài Gòn, Hà Nội, tầng lớp dân chúng già cả của Việt Nam bị loại trừ một cách tàn nhẫn. Gần hai năm sau, khi dân Hoa lục bắt đầu được chích ngừa, người già vẫn có tỷ lệ chích rất thấp. Tôi không nghĩ rằng người già của Trung Quốc có khuynh hướng chống vaccine như một số người Mỹ ít học, hơn nữa, với bộ máy đảng trị, Bắc Kinh có thể bắt người già chích ngừa nếu muốn. Thực tế này đưa đến giả thuyết là số vaccine sản xuất đã không đủ dùng, hoặc là Bắc Kinh ỷ y các biện pháp chống dịch “chuyên chính vô sản” của mình, mà bỏ dở kế hoạch sản xuất vaccine.
Ở đây cũng là điểm tương đồng của hai “đảng anh em”. Sau mấy tháng đầu sử dụng “chuyên chính vô sản” thành công vào đầu năm 2020, Đảng Cộng sản Việt Nam quên khuấy việc mua thuốc, mà lo gân cổ … “tự hào Việt Nam ơi”. Và giờ đây khi bắt bớ đánh đập đang xảy ra trên đường phố Thượng Hải, Thành Đô, Vũ Hán,… cả hai cơ quan tuyên giáo anh em đều im lặng, xem như không có gì cả.
Khác biệt Hà Nội – Bắc Kinh
Nếu như những tương đồng trong việc cai trị hai quốc gia có cùng chế độ đảng trị, có cùng truyền thống “phụ mẫu chi dân” của ông thầy cúng Khổng Khâu, là không có gì lạ, thì sự khác biệt trong việc ra lệnh cho virus của Bắc Kinh và Hà Nội, có vài lý thú.
Nổi bật nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam biết mình yếu nên không dám… ra gió. Bắc Kinh, mang trong mình mặc cảm tự ti với phương Tây từ thời Bát quốc liên quân hạ thành Bắc Kinh, cũng như hai cuộc chiến tranh nha phiến nhục nhã, nay nhất định không chịu mua thuốc kỹ thuật mới mRNA của phương Tây, mà phải tự hào dân tộc … Sinovac, dù Sinovac của họ kém xa về hiệu nghiệm.
Trong khi đó, Hà Nội, được thúc đẩy bởi tâm lý bài Trung của dân chúng, đã không dám dùng niềm tự hào Trung Hoa, mà hoàn toàn dựa vào phương Tây. Ở đây cũng có một tác nhân nữa là thói chơi tay trên, bắt nạt kẻ đường cùng của Bắc Kinh, vì niềm tự hào Trung Hoa (Sinovac) chỉ có bán chứ không cho.
Điều khác biệt nữa là, dù cùng một cấu trúc quyền lực, nhưng bộ máy của Hà Nội yếu hơn rất nhiều, kỹ luật kém hơn nhiều. Điều đó không cho phép Hà Nội phong tỏa hàng triệu người, trên những vùng đất rộng lớn như Bắc Kinh. Sau khi hơn một triệu công nhân vùng Đông Nam Bộ bỏ chạy tán loạn vào mùa thu năm 2021, chính sách phong tỏa của Hà Nội xem như phá sản.
Sự phá sản ấy, may mắn thay, tránh cho Việt Nam một đại bại thứ hai trước Covid-19, con virus cứ nhứt định không nghe lời Đảng, dù là Hà Nội hay Bắc Kinh.
XÚC ĐỘNG TRƯỚC BỨC THƯ CỦA MỘT CỤ BÀ Ở VIỆN DƯỠNG LÃO: ĐỪNG BAO GIỜ QUÊN HAI CHỮ “GIA ĐÌNH” NGAY CẢ KHI VỀ GIÀ.
Năm nay tôi 82 tuổi, có 4 ɴgườι con, 11 đứa cháu và 2 chắt. Hiện tại tôi đang sống trong một căn phòng rộng chừng 12m vuông. Bây giờ tuy không còn nữa, những thứ xa hoa phù phiếm cũng không có, nhưng bù lại tôi được chăm sóc tận tình từ A đến Z. Hằng ngày, tôi có ɴgười lo dọn dẹp phòng, chăn ga gối nệm sạch sẽ, cơm nước được dọn lên tận nơi, mỗi ngày còn được đo huyết áp… nói cɦuɴg tôi không làm gì cả, mỗi giờ trôi đi đó là sự hưởng thụ trong tuổi già.
Nhưng tôi nhớ, nhớ tiếng cười đùa của lũ cháu, tôi không còn thấy chúng lớn tiếng cãi nhau rồi vật nhau, không còn được là trọng tài để pháп xử đứa nào đúng, đứa nào sai. Tôi nhớ chúng nhiều lắm! Tôi thèm được trở về nơi chốn cũ để tận hưởng không gian ấm áp của một thứ gọi là “gia đình”.
Các con tôi, có đứa thì cách 15 ngày đến thăm tôi một ngày, có đứa thì ba bốn tháпg mới thấy chúng một lần và có đứa thì chưa thấy mặt nó đâu kể từ khi tôi đến viện dưỡng lão này.
Tôi nhớ da diết căn bếp ấm cúng của mình, nơi đó tôi đã làm đủ các loại báпh. Trong tiềm thức của tôi vẫn còn vẹn ɴguyên mùi báпh nướng thơm ngậy. À, còn mảnh vườn sau nhà nữa, đào xới đất để trồng rau, trồng hoa cũng là do một tay tôi làm. Giờ thì mất hết rồi!
Tôi có sở thích đọc sách, giờ vẫn luôn có cuốn sách bên mình nhưng tôi không đọc được vì mắt đã mờ.
Tôi không biết mình còn bao nhiêu thời gian nữa, còn bao lâu tôi phải sống trong sự cô đơn và chờ đợi này. Nên tôi nghĩ mình phải viết một bức thư của một cụ bà ở viện dưỡng lão để nói lên những điều mình suy nghĩ và trăn trở. Ở căn phòng này xem như ngôi nhà cuối đời của mình, tôi cố gắng xua đuổi nỗi buồn trong sinh hoạt hằng ngày, tôi như một nhóm trưởng, giúp những ɴgười tồi tệ hơn tôi trong giới hạn cho phép của tôi. Qua những mẩu chuyện vui trong sách, tôi nói ra những lời an ủi với họ và cũng là cho chính tôi. Chúng tôi hát cùng nhau một bài hát cũ và hôm sau tôi biết được ɴgườι bạn phòng bên đã ra đi mãi mãi…
Họ nói bây giờ tuổi thọ kéo dài hơn. Tại sao? Tôi phải sống trong nỗi cô đơn dài nữa ư? Lấp đầy sự trống trải bằng cuốn album hình mà tôi đem theo tới, trong đó có hình cưới của tôi, hình lúc tôi sinh đứa đầu tiên đến đứa cuối, hình tôi cười sung sướng khi ẵm đứa cháu đầu lòng, rồi đứa chắt bụ bẫm bên bà già đã đầy nếp nhăn,… Hình gia đình đầy đủ, hình lúc ông chồng già của tôi bỏ tôi mà đi về với Chúa. Đó là tất cả những gì tôi có!
Tôi hy vọng bức thư của một cụ bà ở viện dưỡng lão này sẽ giúp các thế hệ tiếp theo hiểu rằng gia đình là một đại gia đình gồm nhiều thế hệ, gọi là sóng sau dồn sóng trước như một chu kỳ tuần hoàn sinh lão bệnh τử. Đừng bao giờ quên hai chữ gia đình ngay cả khi về già.
Xin đừng cho con tôi xem lá thư này!
Bài viết và hình ảnh sưu tầm trên mạng.
Đàn Chim Việt
Tác Giả: Tưởng Năng Tiến
Tôi không rõ năm sinh hay ngày qua đời của thi sĩ Bùi Giáng nhưng vẫn nhớ hoài hai câu thơ (ngơ ngác) mà ông viết từ cuối thế kỷ trước, sau khi tầu vũ trụ Soyuz 37 được phóng lên không gian, vào hôm 23 tháng 7 năm 1980:
Hoan hô đồng chí Phạm Tuân
Khi không anh bỗng nhẩy tưng lên trời!
Đây là một cú “nhẩy” lịch sử, được chuẩn bị rất kỹ càng và chu đáo, chớ đâu phải chuyện (khi khổng) “khi không” – cha nội. Chỉ cần xem lại mớ hành trang rình rang mà Phạm Tuân mang theo cho chuyến đi (ké) này cũng đủ thấy “ớn chè đậu” rồi:
“Tôi mang theo quốc kỳ, quốc huy, chân dung của bác Hồ, bản tuyên ngôn độc lập do bác viết, di chúc bác để lại, cùng với một túi đất của quảng truờng Ba Ðình (nơi xây lăng của Hồ Chí Minh) và nhiều phù hiệu nữa…” – “I took several national flags, national emblems, portraits of Uncle Ho, his national independence proclamation, his testament, a small pack of soil from Ba Dinh Square [site of the Ho Chi Minh mausoleum] and many other badges.” (Vietnam Marks Anniversary Of Giant Leap – BBC 24 July, 2000).
Vài năm sau, phóng viên Nguyễn Dũng Sĩ (báo Tuổi Trẻ, 17/01/2004) còn ngần ngại cho biết thêm rằng ngoài chân dung bác Hồ, Phạm Tuân còn mang theo “một tấm ảnh của Tổng Bí Thư Lê Duẩn” nữa cơ.
Thiệt là quá đã, quá đáng, và … quá tải!
Mớ hành lý lỉnh kỉnh vừa kể, tất nhiên, không phải do Phạm Tuân hay hiền mẫu (hoặc hiền thê) của ông sắp xếp. Đây hẳn phải là chủ trương của Đảng và Nhà Nước VN. Cũng như bao nhiêu chủ trương lớn khác, chủ trương này cũng hoàn toàn đúng đắn nhưng không đúng được lâu.
Ba ngày sau, sau khi phi thuyền con thoi Atlantis của Hoa Kỳ hạ cánh, Gerard De Groot (tác giả của cuốn Dark Side of the Moon: The Magnificent Madness of the American Lunar Quest) kết luận: “Cho dù với tất cả phấn khích, bi kịch và thảm kịch, chúng ta vẫn chưa tiếp cận được câu trả lời là làm gì trong không gian” – Despite all the excitement, drama and tragedy, were no nearer an answer about what to do in space. (“The Shuttle: a journey through space and time that took us nowhere.” The Telegraph, 23 July 2011).
Từ đó, thiên hạ không còn mấy hào hứng … “nhẩy tưng lên trời” như trước. Dân Việt, vì thế, mất hẳn cơ hội để ôm hình mấy bác – và cờ quạt – đu theo. Cũng kể từ đó, tháng 7 hằng năm không còn là dịp cho các cơ quan truyền thông của xứ sở này thi nhau xưng tụng thành tích (“chân dép lốp mà đi vào vũ trụ”) như xưa nữa.
Buồn!
May mà Nga không chỉ có phi thuyền mà lại còn có World Cup. Nhờ thế, dân Việt lại có cơ hội khiêng ảnh Bác và cờ quạt sang tận Mạc Tư Khoa:
FB Đỗ Duy Ngọc phàn nàn:
“Ronaldo ăn mừng bàn thắng thì anh ấy tự hào, thân nhân anh í tự hào, dân tộc anh ấy tự hào chứ mắc mớ chi đến Việt Nam mà khiến cả dân tộc tự hào. Ăn ké kiểu này vô duyên thúi. Đi xem World Cup, có Việt Nam thi đấu đâu mà cũng mang quốc kỳ theo, buồn cười. Sao không mang hình cụ Hồ với tướng Giáp luôn cho nó đủ bộ. Câu: ‘Vỡ oà khoảnh khắc lá cờ Việt Nam tung bay khi Ronaldo ăn mừng bàn thắng khiến cả dân tộc tự hào’ là cái tít báo ngu ngốc và hài hước nhất mà tui đọc được trong đời. Tui đọc đi đọc lại, tui nghiền ngẫm rất lâu mà không hiểu tự hào cái cc chi?”
FB Trung Quang càm ràm: “Sự tự hào ăn mày. Chừng nào còn tự hào, còn hy vọng với lá cờ này, dân tộc này còn bị đe dọa diệt vong.”
FB Bùi Thanh Tuấn chửi thề: “Đi ăn giỗ nhà người ta mày mang theo hình thờ của cha mẹ mày theo để làm cái đéo gì???!!!”
FB Đào Lê Công còn nặng lời hơn nữa: “Đây là một hiện tượng quái thai.”
Nói thế, tôi e có hơi quá đáng. Những đứa trẻ trâu vác hình Hồ Chí Minh và cờ xí qua Nga, trong dịp WC vừa qua, không phải là đám “quái thai” hay “hoang thai” đâu. Chúng đến từ nước CHXHCNVN (Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc) đàng hoàng, và được thừa hưởng tràn đầy đủ truyền thống tự hào, tự mãn (và tự sướng) từ những bậc “phụ mẫu chi dân” của xứ sở này:
Nguyễn Minh Triết: “Ngày nay, chúng ta ngẩng cao đầu, sánh vai cùng cường quốc…”
Trương Tấn Sang: “Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của gần 30 năm đổi mới mà nhân dân ta đạt được khiến chúng ta hãnh diện và tự hào, bạn bè quốc tế ngưỡng mộ.”
Nguyễn Xuân Phúc: “Chỉ số hạnh phúc của Việt Nam đứng thứ 5 thế giới.”
Nguyễn Thị Kim Ngân: “Đất nước này được như thế này, ngẩng mặt lên nhìn với bạn bè năm châu bốn biển như thế này, vai trò vị thế như thế này đó là do chúng ta duy trì được sự ổn định chính trị và trật tự an toàn trong cả nước.”
Tất cả họ đều nói cùng một giọng, và làm chung một điệu – theo nhận xét của Huỳnh Ngọc Chênh:
Ông Đinh Thế Huynh bị bệnh nặng phải qua Nhật chữa. Trước đó ông Phùng Quang Thanh thì đi Pháp, ông Nguyễn Bá Thanh thì bỏ cả tiền triệu đô la qua tận nước Mỹ để nhờ họ cứu mạng. Nghe nói hai ông Chung và Thưởng vừa rồi lâm bệnh cũng đi Nhật và Pháp điều trị.Trước đó nữa, ông Võ Văn Kiệt thì đi Singapore, ông Nguyễn Minh Triết đi Pháp rồi đi Sing chữa bệnh.Đó là hàng lãnh đạo đảng cao cấp được biết đến nhiều. Còn hàng cán bộ đảng trung trung khi bị bệnh, len lén đi các nước tư bản chữa trị nhiều lắm, nên ít ai biết đến…Nhưng điều đáng nói ở đây là các bác trắng trợn lừa người dân. Các bác biết mấy nước cộng sản hoặc đã từng kinh qua cộng sản thân thiết ấy cũng giống như Việt Nam, trình độ y tế chẳng ra gì, dịch vụ tệ hại, lương tâm nghề nghiệp yếu kém, tình người thiếu vắng, nhưng các bác cứ hô lên là tốt đẹp để tuyên truyền cái định hướng XHCN là ưu việt.Các bác biết tỏng do cái gì làm ra sự tệ hại đó vì các bác đang nằm trong chăn cùng với các nước ấy. Cái gì làm cho nền y tế của Nga, của Trung cộng vĩ đại lại thua kém xa lắc nền y tế của một nước bé tí xíu là Singapore, đừng nói là so với Mỹ, Nhật, Châu Âu, các bác biết hết.Biết nhưng vẫn cố tình duy trì một nền y tế XHCN cho dân đen chịu đựng còn các bác và con cháu các bác thì thụ hưởng các dịch vụ y tế đỉnh cao của nhân loại không cộng sản.Tương tự như vậy, các bác xây dựng nên một nền giáo dục gọi là XHCN ưu việt cho con cháu dân đen thụ hưởng, còn phần lớn con cháu các bác thì đẩy hết qua các nước tư bản thù địch để bị nhồi sọ.Lừa đảo!
Tưởng gì chớ lừa bịp thì là nghề của “các bác” ấy mà. Tổ quốc, nhân dân, chủ nghĩa … đều được mang ra dùng làm phương tiện (lừa gạt) ráo – mấy bức ảnh Bác hay mớ cờ quạt thì có ăn nhằm (ccc) gì mà cũng phải bận tâm.
2018
