Author: Phung Van

Đi phỏng vấn cô Kim Cương, được nghe nhiều về cô Năm Phỉ và được nhìn thấy bức ảnh thật đặc biệt này. Một tờ báo lớn của Pháp đưa một người phụ nữ Việt Nam nhỏ bé lên trang nhất trong một số báo năm năm 1931, ngay khi Việt Nam còn là thuộc địa của họ. Nay ghi lại vài dòng kẻo trôi mất cái cảm xúc hôm nay.

Người trong ảnh, đang đứng trên chiếc máy bay là cô Năm Phỉ (1908-1954) là người con thứ tư trong một gia đình có 11 người con. Thân phụ của cô tên Công, vốn là một kỹ sư, nhất định phải có đủ 10 người con mới thôi. Nên các con của ông lần lượt có tên để ghép với tên ông thành “Công Thành Danh Toại Phỉ Chí Nam Nhi Bia Truyền Tạc Để”. Hai Thành, Ba Danh, Tư Toại, tới cô là Năm Phỉ. Người thứ Bảy tuy là nữ, nhưng vẫn mang tên Nam. Đó chính là NSND Bảy Nam, về sau sẽ trở thành thân mẫu của cô Kim Cương.

Nhìn cách đặt tên của ông kỹ sư tên Công, ta biết ông là người nguyên tắc đến thế nào. Đời ông ghét nhất là con hát. Nên khi cô Năm Phỉ bày tỏ sự yêu thích dành cho cải lương, loại hình nghệ thuật hãy còn ở giai đoạn sơ khai, ông bắt cô chọn: một là bỏ hát, hai là ra khỏi nhà đừng bao giờ trở lại.

Cô bé mới mười mấy tuổi đầu chọn hát, bước chân vào con đường rày đây mai đó, ngủ trên ghe trong đình. Sau này, cha cô cấm tiệt người thân trong nhà nhắc đến cái tên Năm Phỉ trước mặt ông. Phải đến khi ông mất, cô mới được về nhà. Cô quỳ bên linh cữu, nói lời xin lỗi muộn màng.
Xin lỗi, nhưng… không hối hận. Vì số phận đã lựa chọn cô làm một ngôi sao, là nghệ sĩ tiền phong vĩ đại của cải lương. Ở Mỹ Tho có ông Hai Cu mê hát. Ông cho con trai là Hai Giỏi đi học hát cải lương để làm nghệ sĩ. Thấy con trai và cô Năm Phỉ hát cặp với nhau quá hợp, ông bán hết gia sản lập gánh hát. Hai nghệ sĩ yêu nhau từ trên sân khấu tới ngoài đời. Trong một đêm diễn, Hai Giỏi đột quỵ, chết trên sân khấu khi mới hơn 20 tuổi.

Góa bụa từ sớm, cô Năm Phỉ tiếp tục cuộc đời lang bạt qua các gánh hát cho tới khi tìm thấy bến đỗ nơi đoàn Phước Cương. Ông Phước Cương là dân tây học, sinh viên y khoa học tới năm hai thì bỏ vì tin nghệ thuật chữa được nhiều bệnh hơn y học. Ông mang Năm Phỉ và các nghệ sĩ sang dự Hội Chợ Thuộc Địa Paris 1931 tổ chức tại Bois de Vincennes, Paris, Pháp. Cô Năm Phỉ với vai diễn “Xử án Bàng Quý Phi” làm dân Pháp say mê. Cô nhận được bốn huy chương, được thưởng cả ngàn lượng vàng, được một hãng máy bay nhờ chụp hình (ngày nay ta gọi là… đại sứ thương hiệu) và tấm hình đó lên trang nhất của một tờ báo ảnh nổi tiếng. Cô Kim Cương nói: “cô Năm Phỉ hát tiếng Việt, tây không hiểu gì, nhưng vẫn… khóc như mưa”.

Nhiều bài báo thời đó kể cô Năm Phỉ diễn hay tới mức dù nhân vật đang bị xử trảm, nhiều khán giả vẫn thương và la lớn… xin tha cho cô.

Cô hát tiếng Việt thần sầu nhưng… không biết chữ Việt. Khi qua đời ở tuổi 48, cô vẫn là một người mù chữ. Nhưng chỉ cần người ta đọc tuồng một lần, cô liền ghi nhớ. Và cánh gà sân khấu giống như một cánh cổng thần kỳ giữa hai thế giới. Bước sang cánh cổng ấy, Năm Phỉ biến mất, chỉ còn lại nhân vật. Cô Kim Cương kể: “Má Năm làm công chúa ra công chúa, tướng cướp ra tướng cướp, thục nữ ra thục nữ mà điếm đàng ra điếm đàng”. Sau này, khi hỏi NSND Bảy Nam, mẹ của Kim Cương, ai là thần tượng trong đời làm nghệ thuật của bà, bà đáp ngay: “Năm Phỉ”.

Từ Paris về, ít lâu sau, cô Năm Phỉ và ông Phước Cương chia tay nhau. Vài năm sau, ông Phước Cương đi bước nữa với Bảy Nam, em ruột của cô. Nghe báo, cô cũng tan nát, nhưng sau khi em gái mình hạ sinh người con gái Kim Cương, cô Năm Phỉ thương như con ruột, một tay tận tình giảng dạy chỉ bảo. Biệt danh “kỳ nữ” Kim Cương chính là từ nghệ thuật cải lương mà ra, không phải từ kịch nói sau này. Chính cô Kim Cương xác nhận hôm nay.

Đang phong độ chín muồi, cô Năm Phỉ đột ngột qua đời ở tuổi 48 vì tai biến mạch máu não. Như người chồng đầu, cô chết tại rạp. Người sống trên sân khấu, thác cũng trên sân khấu. Ngày cô chết, cả miền nam bàng hoàng. Đám tang của cô, một người đàn ông vừa đờn vừa khóc bên linh cữu. Đó là nhạc sĩ Chín Trích, người đã đờn cho cô hát suốt hai chục năm. Đến ngày đem chôn, ông Chín Trích đập bể cây đờn, tuyên bố Năm Phỉ chết rồi ông không muốn đờn cho ai cả nữa. Người nhà cô Năm Phỉ khi hạ huyệt thì chôn luôn cây đờn gãy xuống mộ.

Khi đi phỏng vấn, cô Kim Cương lấy luôn hình cô Năm Phỉ trên bàn thờ mang theo. Cầm di ảnh của cô Năm Phỉ, tôi rưng rưng xúc động. Mong là mình sẽ có đủ năng lực để có thể kể lại những câu chuyện thật đẹp, thật đời và cũng thật buồn của Trăm Năm Sân Khấu. Vì đó cũng là trăm năm trong cõi người

Sưu tầm

From: taberd-6 & NguyenNThu

---

 

 Báo Nguoi-Viet

February 18, 2024

WASHINGTON, DC (NV) – Tin về cái chết của nhà bất đồng chính kiến Alexey Navalny tại Nga vào hôm Thứ Sáu đã làm sáng tỏ khác biệt giữa Tổng Thống Joe Biden và cựu Tổng Thống Trump về cách thế đối phó với Tổng Thống Nga Vladimir Putin, Đài CNN loan tin hôm Thứ Bảy, 17 Tháng Hai.

Cái chết của ông Navalny bên Nga là dịp để người ta có thể thấy rõ sự khác biệt của hai nhà lãnh đạo mới và cũ của nước Mỹ thông qua phản ứng khác biệt của họ đối với một biến cố có tầm vóc quốc tế như vậy.

“Xin chớ có để mình bị gạt: Putin phải chịu trách nhiệm về cái chết của Navalny. Putin phải nhận lấy trách nhiệm. Những gì xảy ra cho Navalny chỉ đưa thêm bằng chứng về sự tàn bạo của Putin. Đừng ai để mình bị đánh lừa cả,” Tổng Thống Biden tuyên bố từ Phòng Roosevelt tại Tòa Bạch Ốc vào hôm Thứ Sáu, mạnh mẽ trút mọi tội lỗi lên đầu “Putin và quân ác ôn dưới tay ông.”

Người biểu tình giăng biểu ngữ bên ngoài Tòa Đại Sứ Nga tại Washington, DC, hôm 16 Tháng Hai, 2024 sau khi nghe tin lãnh tụ đối lập Alexei Navalny chết trong tù (Hình: DANIEL SLIM/AFP/Getty Images)

Trong khi đó, cựu Tổng Thống Trump lại chẳng nói gì về số phận của lãnh tụ phe đối lập tại Nga trong một bài đăng về phản ứng chính thức của ông đối với cái chết của ông Navalny. Thay vào đó, ông Trump lại dùng cả buổi sáng hôm đó để đưa ý kiến của mình lên trang mạng Truth Social đến hơn 20 lần, liên quan tới các vụ án hình sự của ông, tới tỷ lệ ông được bao nhiêu cử tri ưa chuộng, tới vấn đề di dân tại Hoa Kỳ, tới chuyện ứng cử viên tổng thống Nikki Haley đang kình chống ông, tới nghiệp đoàn lao động Teamster, và tới lời chứng của Biện Lý Khu Vực Quận Fulton Fani Willis tại Georgia.

Đối với phe Dân Chủ tại Mỹ và một số ít các đảng viên Cộng Hòa, những kẻ luôn luôn chủ trương phải có sự hiện diện mạnh mẽ của Hoa Kỳ tại Âu Châu trong khuôn khổ Liên Minh Phòng Thủ NATO, cái chết của Navalny khơi gợi nỗi ám ảnh về sự tàn bạo của ông Putin và sự cần thiết phải có một nỗ lực chung do Hoa Kỳ cầm đầu để cô lập hóa Moscow trên trường quốc tế.

Nhưng đối với những kẻ mang tư tưởng hoài nghi bên trong phe cánh của ông Trump thì ngay cả cái chết trong trại trừng giới của nhà đối lập hàng đầu của ông Putin cũng không thể nào làm thay đổi được quan điểm cứng nhắc rằng cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine không cần phải được Tây Phương đáp trả mạnh mẽ đến thế, và rằng tổ chức minh ước phòng thủ đã có từ gần 80 năm qua tại Âu Châu do Hoa Kỳ cầm đầu thì tới nay coi như đã lỗi thời rồi. (TTHN)

---

 

Kimtrong Lam  Lương Văn Can 75.

Được ăn ngon, được mặc đẹp chính là một người có phước. Thấy ai mà xinh đẹp là biết người ta có phước. Ai đang sống giàu có, hạnh phúc là người đó có phước. Ai đang có chức quyền, người đó cũng có phước. Ai con cháu giỏi giang thành đạt cũng do có phước. Ai đang được cung phụng ăn ngon mặc đẹp xe sang cũng do có phước.

Nhưng cũng đừng hưởng thụ hoang phước phí, còn để lại phước cho ngày mai ngày kia nữa.

Chơi bời thâu đêm suốt sáng, dát vàng ngọc lên người quá mức là hình thức đem phúc đức trong tài khoản ra xài một cách vô tội vạ, mà không giúp được gì cho bản thân.

Phước mà hưởng hết còn ghê hơn là tiền trong tài khoản hết.

Phước hết thì hoạ sinh. Bệnh tật, tai ương, xui xẻo kéo đến.

Không phải độc ác hay hại người mới tổn phước. Chỉ cần hưởng thụ quá mức, vô ơn, không biết ơn người cho bạn sự hưởng thụ đó mà cứ sống như đó là sự hiển nhiên mình được thì cũng sẽ không có hậu về sau.

PHƯỚC TUY VÔ HÌNH NHƯNG LUÔN CHE CHỞ KHI GẶP HOẠN NẠN !!!

– Phước cũng giống như tiền tiết kiệm, để dành hàng ngày vậy. Khi gặp tai nạn hoặc lâm nguy, bạn luôn có sẵn để dùng.

– Hồi hướng công đức phước báu mỗi khi làm các thiện sự.

– Phước phải do chính mình tạo nên chứ không thể cầu mà có. Làm phước thì được phước, cầu phước thì không có phước.

– Nếu bình thường bạn không biết tạo phước (Cho người nghèo khổ, giúp người hoạn nạn, phóng sanh cứu vật, cúng dường Tam Bảo , hiếu thảo với cha mẹ 2 bên ..). Không biết tiếc phước (Tiêu dùng, mua sắm lãng phí, ăn uống vô độ, không phụng dưỡng tứ thân phụ mẫu cha mẹ 2 bên, sân si thù hận, …), thì khi gặp nạn tai, lại cầu xin van vái khắp nơi. Chính vì vậy, đừng coi thường việc gieo phước hàng ngày.

Tuệ Lâm .

---

 

Gần trăm triệu đô-la mất trong trân động đất sóng thần năm 2011 được trả lại cho các sở hữu chủ.

ĐẠO ĐỨC NGƯỜI NHẬT

Người Nhật đã nhận lại gần cả trăm triệu Mỹ kim tiền mặt tìm được trong đống đổ nát sót lại sau trận động đất và sóng thần tấn công nước này 2011.

Năm tháng kể từ khi thảm họa kép tấn công Nhật, dân Nhật đã giao cho nhà chức trách hàng ngàn chiếc ví tìm thấy trong đống đổ nát, chứa gần 50 triệu Mỹ kim tiền mặt.

Hơn 5.700 két sắt dạt vào bờ, dọc bờ biển đã được những người tình nguyện và nhân viên cấp cứu giao cho đồn cảnh sát. Trong những két sắt, nhà chức trách cũng tìm thấy khoảng 50 triệu Mỹ kim tiền mặt. Chỉ riêng trong một két sắt, có một số tài sản tương đương 1 triệu Mỹ kim. Một số két sắt khác chứa vàng, đồ cổ và các vật quý báu khác.

Cảnh sát Nhật cho hay, phần lớn số tiền tìm được ở khu vực bị sóng thần tàn phá ghê gớm nhất đã được trao lại cho chủ nhân. Nhiều người cất giữ sổ tiết kiệm hoặc giấy tờ sở hữu đất đai có ghi rõ tên và địa chỉ trong két sắt.

Có thời điểm, có quá nhiều két sắt được nộp cho cảnh sát nên họ không đủ phòng để cất giữ. Thậm chí là ngay cả bây giờ, mỗi tuần đều có người tới nộp đồ thất lạc, Koetsu Saiki, cảnh sát Miyagi cho biết.

Từ đầu tháng 4 đến cuối tháng 7, đồn cảnh sát Ofunato đã thuê 3 chuyên gia két sắt tới giúp mở két.

Ryuji Ito, giáo sư trường đại học thành phố Yokohama nói: “Chắc chắn còn nhiều két sắt đã mất sau động đất. Tuy nhiên, 2,3 tỷ yen tiền mặt đã được hoàn trả cho chủ nhân của nó cho thấy đạo đức của người Nhật là rất cao”.

***

 

“Đạo đức người Nhật” là một trong những phim tài liệu nằm trong loạt phim tài liệu mang chủ đề “Văn hóa Nhật Bản” của Hãng Tin Nihon Denpa News Nhật Bản.

Trong phim tài liệu này hãng phim Nhật Bản sẽ giới thiệu đến khán giả truyền hình về tính cách của người dân xứ Phù Tang  truyền thống và hiện đại.

Người Nhật có một nguyên tắc là: Đúng giờ, đúng hẹn trong công việc cũng như trong các hợp đồng mua bán.

Trong một xí nghiệp hoặc công ty, tiền lương và thu nhập của chủ và nhân viên không chênh lệch nhiều, điều này hoàn toàn khác với nhiều nước trên thế giới.

Họ làm việc vì con người, vì Nhật Bản vì vậy mà chúng ta sẽ không ngạc nhiên khi thấy hàng hóa sản xuất tại nước Nhật bao giờ cũng tốt hơn những hàng xuất khẩu cùng loại của các quốc gia khác, và mỗi khách hàng khi nhìn thấy bất kỳ một sản phẩm nào mang dòng chữ “Made in Japan” thì lòng tin của họ vào chất lượng sản phẩm gần như tuyệt đối.

Tinh thần Nhật Bản, đạo đức Nhật Bản đã được giáo dục cho lớp trẻ từ trong gia đình, nhà trường và xã hội.

Trẻ em đi học được khuyến khích đi bộ, kế đến là dùng phương tiện công cộng hoặc đi xe đưa đón của nhà trường, cha mẹ không dùng xe cá nhân đưa con đến trường.

Ngay từ nhỏ, những trẻ em không hề thấy sự phân biệt đẳng cấp ngay từ ngày đầu tiên đến trường.

Làm được như Nhật Bản là niềm mơ ước của nhiều quốc gia trên thế giới này.

From: TU-PHUNG

---