Chuyện gì đã xảy ra với các đại dự án tâm linh?
Nếu vài năm trước, các đại quần thể tâm linh như Tam Chúc, Bái Đính hay Ba Vàng luôn trong tình trạng đông đến mức Phật tử chưa kịp giác ngộ đã ngộp vì chen lấn, thì ngày nay nhiều nơi lại mang vẻ thanh tịnh đúng như lời sách giáo khoa thường mô tả về chốn thiền môn, sân chùa lồng lộng, gió thổi vi vu, cô liêu tứ bề, tịnh mịch.
Nhiều người lạc quan cho rằng đây là dấu hiệu của sự thức tỉnh tập thể, quần chúng đột nhiên đồng loạt tỉnh táo, từ bỏ các chuyện không hay như hối lệ thánh thần, chuộc vong cầu an. Đột nhiên tu chúng chú tâm vào việc hoằng giác, nghiên cứu giáo lý và nhận ra chân lý thay vì kéo nhau đi lễ hội ở Chùa . Nhưng thực tế thường ít thơ mộng hơn. Đằng sau sự hạ nhiệt ấy là sự kết hợp khá ăn ý giữa những cuộc “đại trảm ở thượng tầng” của Đảng và đội quân dư luận viên đấu tố được hối thúc liên tiếp đưa lên mạng các lùm xùm, đặc biệt là các video trên YouTube, thậm chí các hình thức đấu tố công khai đối với các cá nhân nhà sư.
Khi những chiếc ô quá to đột nhiên bị gấp lại
Một sự thật khá thú vị là các siêu dự án tâm linh không mọc lên như nấm sau mưa chỉ nhờ công đức và lòng thành. Để một ngôi chùa vài nghìn hecta xuất hiện giữa đất vàng đất bạc, thường cần rất nhiều “nhân duyên”. Nói theo ngôn ngữ đời thường thì đó là duyên giữa doanh nghiệp, chính quyền và các cơ chế thuận lợi đến mức đôi khi người dân bình thường đọc hồ sơ cũng thấy như đang đọc truyện thần thoại.
Kết quả là các mô hình từng vận hành như khu công nghiệp tâm linh bắt đầu phải học cách sống theo quy luật thị trường thực sự.
YouTube: nơi các “bí mật linh thiêng” gặp định luật 4K
Nếu trước đây điều gì diễn ra sau cổng tam quan thường chỉ có người trong cuộc biết, thì thời đại smartphone đã thay đổi tất cả. Ngày nay, chỉ cần một chiếc điện thoại có camera tương đối ổn và một người sở hữu tinh thần “thấy chuyện bất bình chẳng tha”, mọi hoạt động đều có thể xuất hiện trên mạng chỉ sau vài giờ.
Những khái niệm từng khiến nhiều người nửa tin nửa sợ như “vong báo oán”, “trả nghiệp cấp tốc”, “cúng sao giải hạn phiên bản nâng cấp” hay các hình thức kêu gọi đóng góp mang màu sắc huyền bí bắt đầu bị đưa lên bàn mổ công khai.
Điều đặc biệt đáng sợ không phải là thanh tra, mà là YouTube. Bởi thanh tra có giờ làm việc, còn YouTube thì làm việc 24/7. Một video có thể ngủ lúc nửa đêm nhưng sáng hôm sau đã kịp tới hàng triệu người xem.
Khi truyền thông đổi chiều
Vào thời ô dù còn mạnh của ngày trước, mạng xã hội tràn ngập các câu chuyện về sự linh ứng nhiệm màu ở ngôi chùa này, tự viện nọ. Ngày nay, nhiều hơn là những video phân tích hồ sơ đất đai, giấy phép xây dựng, doanh thu dịch vụ hay các bài phản biện giáo lý.
Đối với hình ảnh công chúng, đây giống như việc một nhà hàng đang quảng cáo món đặc sản thì khách hàng lại liên tục hỏi về giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, bảng niêm yết giá, độ an toàn thực phẩm mà không phải câu hỏi nào cũng dễ trả lời cho xuôi.
Nặng ký nhất là các màn đấu tố của Dự Luận Viên như trường hợp của Chùa Giác Ngộ đang gặp, nhóm DLV này là một điển hình
Cuối cùng, điều lạ nhất đã xảy ra
Điều châm biếm nhất là sau tất cả những biến động ấy, nhiều ngôi chùa lại trở nên giống chùa hơn.
Ít khách hơn. Ít ồn ào hơn. Ít cảnh xếp hàng xin lộc, xin tài, xin thăng chức, xin trúng đất hơn. Không còn cảm giác hội chợ kéo dài quanh năm.
Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng khi hoạt động kinh doanh tâm linh suy giảm, không gian tâm linh thật sự lại có cơ hội xuất hiện.
Có lẽ đó là điều ít người dự đoán nhất. Sau bao năm bê tông hóa núi non, mở rộng bãi đỗ xe, xây tượng khổng lồ, kéo cáp treo và tổ chức những sự kiện đông như hội chợ xuân, thứ còn lại cuối cùng vẫn là một chân lý khá cổ điển:
Người ta có thể xây một khu du lịch bằng tiền, bằng đất và bằng những bản quy hoạch hoành tráng. Nhưng niềm tin thì không thể xây bằng bê tông cốt thép. Và khi làn sóng du lịch lịm dần đi, thứ còn đứng vững mới cho thấy đâu là tâm linh, đâu chỉ là ngành dịch vụ khoác áo tâm linh.