Trump ngậm cái gân gà Iran. Nuốt không trôi; nhả ra bị quê.
Trong chính trị thế giới, có những lúc người ta cứ tưởng trò chơi chỉ là “ai mạnh hơn ai”. Nhưng với Donald Trump và Iran hiện nay, thì “mạnh” không chỉ tính bằng súng ống, mà còn bằng lời lẽ, ánh mắt và… truyền hình trực tiếp.
Hình ảnh hàng ngàn người Iran đổ ra đường, hô vang “Chết cho Mỹ nó chết” dưới biển cờ Iran đã trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất.
Trong khi đó, Trump thì dùng mạng xã hội như gươm báu, đe dọa, nhưng vẫn chưa dám mạo hiểm bước chân vào lãnh thổ Iran.
Ai đang thắng, ai đang thua, hay chỉ là đang “gặm gân gà” một cách căng thẳng?
Hàng đêm, ở Tehran, người dân được chính quyền vận động tham gia các cuộc “họp đêm”, hô khẩu hiệu, giương cờ, và học cách sử dụng AK-47. Các cô gái trẻ, mặc chador đen, còn được hướng dẫn tháo lắp súng như những chiến binh cừ khôi.
Trên sóng truyền hình nhà nước, MC Hossein Hosseini bắn súng lên trần studio; Mobina Nasiri thì cầm súng tươi cười, thông báo rằng cô cũng nhận được vũ khí từ Quảng trường Vanak để… học bắn.
Một kịch bản vừa nghiêm trọng, vừa có phần hài hước – như trong phim hành động Hollywood – nhưng lại là thực tế ngoài đời.
Tuy nhiên, không phải tất cả người Iran đều mơ thấy bom đạn và khẩu súng. Ở công viên gần Bảo tàng Điện ảnh, những cặp tình nhân tay trong tay, người già đọc sách, trẻ em chơi đùa, nhắc nhở rằng cuộc sống vẫn diễn ra bình thường giữa tâm bão.
Một giáo sư đại học thì lén nói với phóng viên “Chúng tôi chỉ muốn sống trong một đất nước bình thường, nơi con cái có tương lai.”
Một thanh niên trẻ lướt qua thì lắc đầu: “Không chiến tranh!”
Điều này chứng tỏ rằng, bên cạnh chính quyền cứng rắn, vẫn tồn tại một lớp dân thường tìm kiếm hòa bình, minh chứng rằng không phải ai cũng muốn đứng trên mặt trận.
Còn Trump thì sao? Ông tổng thống Mỹ vẫn tung lời đe dọa trên mạng xã hội, kiểu: “Đối với Iran, đồng hồ đang đếm ngược, họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ không còn gì lại cho họ.”
Nghe thì oai phong, nhưng thực tế, ông chỉ dám bắn tên lửa từ căn cứ ở nước láng giềng, có thể dẫn đến lính Mỹ tử vong, mà chưa dám đặt chân vào đất Iran. Chính sách này giống như “ăn gân gà”: đối phương căng thẳng, nhưng không liều lĩnh nhảy vào chảo lửa. Chiêu này vừa tạo sức ép ngoại giao, vừa giảm nguy cơ thiệt hại trực tiếp cho quân đội Mỹ – một kiểu toán học chiến tranh vừa an toàn, vừa… căng thẳng tinh thần.
Trung Quốc cũng không đứng ngoài cuộc. Trump muốn nhờ Tập Cận Bình gây áp lực Iran nhượng bộ về hạt nhân, nhưng ngược lại, Tập có thể đòi hỏi Mỹ nhượng bộ về Đài Loan. Chuyện này làm cho bàn cờ quốc tế càng thêm phức tạp. Một bên “đang ăn gân gà”, một bên “giữ dao trong tay”, cả ba phe đều đang xem ai sẽ nháy mắt trước.
Chương trình hạt nhân của Iran là trung tâm của mọi tính toán. Người dân Iran thừa nhận chưa có bom hạt nhân, nhưng nhấn mạnh quyền phát triển công nghệ hạt nhân và tên lửa để bảo vệ biên giới. “Chúng tôi cần năng lượng sạch, không phải bom,” họ nói.
Trong khi đó, Trump muốn Iran chấm dứt chương trình hạt nhân, coi đó là điều kiện để ngừng chiến tranh.
Một bế tắc ngoạn mục: người Mỹ ép, người Iran phòng vệ, và dân chúng chia rẽ giữa chiến tranh và hòa bình.
Thông điệp từ Tehran còn được nhấn mạnh trên sóng truyền hình: những người dẫn chương trình cầm súng bắn trực tiếp, các quầy huấn luyện công khai, học sinh, phụ nữ, trẻ em đều được dạy cách dùng vũ khí. Đây là chiến lược “răn đe mềm”, vừa nhắm vào tâm lý dân chúng, vừa gửi thông điệp tới Mỹ: Iran sẵn sàng chiến đấu nếu bị khiêu khích. Và quả thật, Trump biết rằng một bước sai lầm có thể khiến mọi thứ bùng nổ ngoài kiểm soát.
Xét tổng thể, tình hình hiện nay là một vở kịch ngoại giao kỳ lạ: Trump “ăn gân gà”, Iran vừa chuẩn bị chiến tranh vừa duy trì hình ảnh đoàn kết dân tộc, Trung Quốc đứng bên cạnh như một người cầm cân nảy mực.
Mọi động thái nhỏ đều có thể tạo ra hiệu ứng domino: từ leo thang xung đột Trung Đông đến tác động chiến lược toàn cầu. Chính trị quốc tế, vì thế, không chỉ là súng đạn, mà còn là lời hăm dọa, truyền thông, và cả… nghệ thuật diễn xuất.
Bài học rút ra là, trong thế giới hôm nay, chiến tranh và hòa bình nằm trong tay lời nói, hình ảnh, và chiến lược tinh thần nhiều hơn là trong khẩu súng. Dù Trump tung lời đe dọa, Iran tập huấn dân chúng, hay Trung Quốc quan sát từ xa, ranh giới giữa áp lực và chiến tranh thật mong manh. Trump muốn thắng, nhưng giờ giống như Trump nhai gân gà.
Trong khi thế giới theo dõi từng nhịp điệu của cuộc chơi chính trị này, câu hỏi vẫn còn đó: liệu ngoại giao có thể thắng chiến tranh? Hay tất cả sẽ chỉ là một chuỗi hăm dọa, huấn luyện súng ống và căng thẳng tinh thần, để rồi cuối cùng, ai cũng mệt, nhưng chưa ai thực sự giành phần thắng? Chỉ có thời gian sẽ trả lời, nhưng một điều chắc chắn: trong trò chơi này, cả Trump lẫn Iran đều phải tập “gặm gân gà” thật khéo để sống sót.
Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.
Theo CNN.
