Biển không nói
Thuyền nhân !
Hồi ký này không được viết để kể lại một chuyến đi, mà để ghi nhận những gì đã không thể trở về cùng người sống sót.
Những trang sau không tìm kiếm sự cảm thông, không yêu cầu phán xét, và cũng không mong được tha thứ.
Chúng chỉ tồn tại vì có những điều đã xảy ra ngoài khơi xa, nơi luật pháp không với tới, và sự im lặng đã kéo dài quá lâu.
Nếu còn điều gì cần nói, thì chỉ một điều này:
Biển không nói.
Nhưng con người thì phải nhớ.
HỒI KÝ THUYỀN NHÂN
Tôi rời bến vào một buổi sáng không gió.
Nước sông đục, mùi bùn và dầu máy quyện vào nhau như một lời tiễn biệt không ai nói ra. Tôi không quay đầu. Không ai trong chúng tôi quay đầu. Quay lại để làm gì, khi phía sau đã khép lại bằng sợ hãi, và phía trước, dù là biển, vẫn còn một chữ “sống” mỏng manh để bám.
Con thuyền nhỏ hơn tôi tưởng. Người thì nhiều hơn. Chúng tôi ngồi ép vào nhau, vai chạm vai, đầu gối chạm đầu gối, nhưng ai cũng cô độc theo cách riêng. Có người ôm một túi gạo như ôm sinh mạng. Có người nắm chặt tay con, như thể chỉ cần buông ra là đứa trẻ sẽ rơi khỏi đời này.
Những ngày đầu, biển hiền. Sóng nhỏ. Trời cao. Chúng tôi chia nhau từng ngụm nước, từng miếng bánh khô. Mỗi sáng mặt trời lên, tôi tự nhủ: thêm một ngày. Đến đêm, tôi lại tự nhủ: chưa chết. Chỉ cần hai câu đó là đủ để đi tiếp.
Rồi nước cạn.
Rồi người bắt đầu lả đi.
Rồi hải tặc đến.
Biển đêm hôm đó lặng đến lạ kỳ. Chúng tôi, những con người xa lạ gom góp niềm tin vào một chiếc ghe nhỏ, nhìn về phía chân trời với hy vọng đổi đời. Thế nhưng, hy vọng ấy vụt tắt khi một chiếc tàu lạ vọt tới.
Dưới ánh đèn pha quét qua quét lại như mắt quỷ, những gương mặt đen sạm, tay lăm lăm vũ khí nhảy xổ lên tàu. Lúc đó, biển không còn là mẹ hiền nữa, biển trở thành một hố đen sâu thẳm sẵn sàng nuốt chửng lấy chúng tôi.
Không có cảnh hỗn loạn như trong phim. Chỉ là một chiếc tàu xuất hiện quá nhanh, tiếng máy nổ đột ngột xé toạc sự im lặng mà chúng tôi đã quen. Họ bước lên thuyền như bước vào chỗ của mình. Ánh mắt họ lướt qua từng người, không tò mò, không do dự. Tôi hiểu ngay lúc đó: chúng tôi không phải là con người trong mắt họ.
Tôi bị chọn.
Không vì lý do gì đặc biệt.
Chỉ vì tôi còn trẻ.
Khoảnh khắc rời con thuyền cũ, tôi nhớ rất rõ bàn tay một người đàn bà khác nắm lấy tay tôi rồi buông ra. Không ai nói gì. Trên biển, lời nói là thứ xa xỉ. Chúng tôi học cách im lặng để sống.
Những ngày sau đó, thời gian mất hình dạng. Tôi không còn đếm ngày. Tôi đếm nhịp thở. Tôi tồn tại như một cái bóng, làm mọi thứ chỉ để tránh điều tệ hơn. Tôi học được rằng cơ thể có thể chịu đựng rất nhiều, nhưng tâm trí thì không quên. Nó ghi lại mọi thứ, lặng lẽ, để dành cho những năm sau.
Khi họ trả tôi về, không có lời giải thích. Tôi trở lại con thuyền cũ như một người khác. Không ai hỏi. Tôi cũng không kể. Chúng tôi nhìn nhau bằng một thứ ánh mắt mà chỉ những người đã đi qua biển mới hiểu: đừng mở ra. Có những chuyện, nếu mở ra giữa đại dương, thì tất cả sẽ chìm.
Chúng tôi trôi thêm nhiều ngày nữa. Có người chết. Có người được thủy táng , thả xuống nước, không kèn không trống. Biển nhận người rất nhanh. Nhanh đến mức đáng sợ.
Khi con tàu cứu hộ xuất hiện ở phía chân trời, tôi đã không khóc nổi. Nước mắt đã cạn khô từ những ngày lênh đênh trên “vùng biển chết”. Tôi hiểu rằng, mình vừa từ cõi chết trở về, mang theo những vết sẹo không bao giờ mờ trong tâm khảm.
Cuối cùng, chúng tôi đến được bờ. Đất liền dưới chân tôi không vững như tôi tưởng. Tôi run. Không phải vì mệt, mà vì cơ thể không còn biết thế nào là an toàn.
Ở trại tị nạn, người ta phát cho tôi một con số. Hỏi tôi vài câu. Ghi chép. Họ hỏi tôi có bị làm hại không. Tôi gật đầu. Chỉ vậy. Tôi không có từ ngữ để giải thích, và tôi cũng không muốn giải thích. Có những điều, khi nói ra, người nói sẽ phải sống lại thêm một lần nữa.
Những năm sau đó, tôi định cư. Tôi học ngôn ngữ mới. Tôi đi làm. Tôi lập gia đình. Tôi sinh con. Bề ngoài, đời tôi giống như rất nhiều đời khác: cần cù, lặng lẽ, không gây chú ý. Nhưng bên trong, tôi luôn mang theo biển.
Biển theo tôi vào giấc ngủ.
Vào mùi nước mặn khi rửa cá.
Vào tiếng máy tàu nghe thấy từ rất xa.
Có những đêm tôi thức giấc, tim đập nhanh, cơ thể co lại như đang ở trên boong tàu cũ. Tôi phải chạm tay vào tường, vào sàn nhà, để nhắc mình rằng tôi đang ở đây, trên đất liền, an toàn. An toàn, một khái niệm tôi mất rất lâu mới dám tin.
Tôi không kể chuyện này cho con tôi. Tôi không muốn biển đi theo nó. Nhưng tôi viết ra đây, vì nếu tôi không viết, thì những gì đã xảy ra sẽ chỉ còn tồn tại trong im lặng. Và im lặng, tôi đã hiểu, là thứ đã che chở cho tội ác quá lâu.
Tôi không cần được thương hại.
Tôi chỉ cần được ghi nhận.
Chúng tôi đã vượt biển không phải để trở thành nạn nhân trong ký ức người khác, mà để sống. Nhưng cái giá của việc sống sót, có những người phải trả suốt cả đời.
Nếu bạn đọc đến đây, xin nhớ một điều:
chúng tôi không phải là con số.
không phải là chú thích lịch sử. chúng tôi là những người đã mang biển vào trong người, và vẫn phải học cách sống tiếp, trên đất liền.
Tôi đã đi qua biển.
Biển không nói gì.
Những điều mất đi
không trở lại cùng tôi.
Tôi còn sống.
Chỉ vậy thôi.
Phạm Sơn Liêm. Từ FB Lamkim Trong
