Các quảng cáo với hình ảnh những người dọn dẹp đeo máy quay được trưng bày khắp Thành phố New York
Tác giả, Archie Mitchell
Vai trò, Phóng viên kinh doanh
21 tháng 6 2026
Hãy tưởng tượng: một nhóm người dọn dẹp đeo máy quay và cả một đầu bếp riêng, tất cả đều được trang bị thiết bị ghi hình công nghệ cao, xuất hiện tại nhà bạn.
Bạn không đang ở trong một chương trình truyền hình thực tế, cũng không phải vừa thức dậy trong một cuốn tiểu thuyết của Aldous Huxley hay Margaret Atwood.
Thay vào đó, bạn là một cư dân của Thành phố New York, nơi các công ty AI đang đưa dịch vụ nấu ăn và dọn dẹp miễn phí đến tận cửa nhà dân.
Nhưng có một điều kiện đi kèm: công ty AI này đang thu thập dữ liệu để huấn luyện thế hệ robot nấu nướng và dọn dẹp tiếp theo, và mọi ngóc ngách trong căn hộ của bạn đều bị ghi hình.
Sáng kiến này có tên là Shift, do công ty AI Micro AGI triển khai. Đây là một phần trong làn sóng ngày càng nhiều công ty đang phát triển thế hệ robot tự động tiếp theo, mà các lãnh đạo công nghệ hy vọng sẽ có thể làm mọi việc, từ rửa bát cho đến trở thành người chăm sóc sống cùng gia đình.
Tại căn hộ của tôi ở khu Upper East Side, hai thanh niên ngoài 20 tuổi đã tới dọn dẹp. Họ đã tốt nghiệp đại học, từng làm ở một số công ty khởi nghiệp và đang tìm việc.
Do nhu cầu sử dụng dịch vụ dọn dẹp miễn phí rất cao, họ được bố trí làm việc lâu dài tại New York, dọn khoảng năm căn hộ mỗi ngày, năm ngày mỗi tuần.
Điểm khác biệt duy nhất giữa họ và một người dọn dẹp thông thường là các máy quay gắn trên mũ, kết nối bằng dây với điện thoại di động.
Mục tiêu chính của chương trình này là thực hiện các công việc đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay, nhằm huấn luyện các robot trong tương lai biết cách sử dụng bàn tay của chúng. Vì vậy, trong suốt quá trình làm việc, các nhân viên dọn dẹp đặc biệt tập trung vào các thao tác bằng tay.
‘Hàng tấn’ dữ liệu
Bercan Kilic, nhà sáng lập của sáng kiến Shift, nói với BBC rằng mục tiêu của hoạt động thu thập dữ liệu là “thúc đẩy nhân loại”.
Ông chỉ ra các mô hình AI hiện có như ChatGPT, có thể tạo ra câu dựa trên những đoạn văn đã được viết trước đó có sẵn trên mạng.
Nhưng ông cho biết mỗi căn bếp, phòng khách và mỗi công cụ đều có sự khác biệt, vì vậy robot cần được huấn luyện để thích nghi với các không gian và vật dụng khác nhau.
Khó khăn lớn nhất, theo ông Kilic, là để hoạt động hiệu quả, đội ngũ dọn dẹp cần thu thập “hàng tấn” dữ liệu.
“Trong thế giới thực, mọi vật thể đều khác nhau, ánh sáng khác nhau và không gì giống như vài giờ trước đó. Các mô hình AI cần học cách bàn tay, máy quay và môi trường phối hợp với nhau,” ông nói.
Mô hình kinh doanh của công ty này dựa trên khả năng bán lượng dữ liệu có giá trị thu thập được bên trong nhà người dân – dưới dạng đã được ẩn danh – cho các công ty robot và AI khác để huấn luyện robot.
Máy quay trên mũ của người lao động cho thấy công việc dọn dẹp nhà bếp từ góc nhìn của họ
Ông Kilic nói rằng Shift có thể cung cấp các dịch vụ miễn phí hoặc giảm giá cho “mọi kỹ năng mà con người có thể làm”, đồng thời lưu ý rằng ngoài việc dọn dẹp căn hộ ở New York, công ty còn có thợ cơ khí sửa xe tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Dường như không có giới hạn đối với những việc robot hình người có thể làm trong tương lai, và BBC cũng đã đưa tin về việc phát triển robot hỗ trợ binh sĩ trên chiến trường.
Lo ngại về quyền riêng tư
Các chuyên gia về dữ liệu và quyền riêng tư cảnh báo người tiêu dùng nên thận trọng khi cung cấp dữ liệu của họ – đặc biệt là quyền tiếp cận ngôi nhà – để đổi lấy các dịch vụ được quảng bá là miễn phí.
Rory Mir, giám đốc phụ trách truy cập mở và tương tác cộng đồng công nghệ tại tổ chức vận động Electronic Frontier Foundation, cho biết họ đã chứng kiến “sự gia tăng đáng lo ngại của các hình thức ‘trả phí bằng quyền riêng tư’ và ‘hối lộ bằng dữ liệu’ từ các doanh nghiệp”.
“Mặc dù ban đầu bạn có thể nhận được tiền hoặc một dịch vụ nào đó, nhưng dữ liệu mà bạn chia sẻ có thể quay trở lại gây bất lợi cho bạn. Ngay cả khi bạn tin tưởng doanh nghiệp thu thập dữ liệu đó, vẫn luôn tồn tại nguy cơ họ chia sẻ thông tin với các công ty khác hoặc với chính phủ,” ông nói.
“Chúng ta vừa trải qua hàng chục năm dữ liệu cá nhân bị sử dụng để thao túng hành vi của chúng ta thông qua quảng cáo và các hoạt động mang tính khai thác như định giá giám sát.”
Ông Mir nói thêm rằng việc chia sẻ dữ liệu góp phần tạo ra “những hệ thống có thể không đặt lợi ích của bạn lên hàng đầu”.
Calli Schroeder, giám đốc chương trình AI và nhân quyền tại trung tâm nghiên cứu Electronic Privacy Information Center (Epic), cho rằng cách làm của Shift là “một cách sáng tạo đến quỷ quyệt để bán việc xâm phạm quyền riêng tư”.
Bà cho biết công nghệ được phát triển dựa trên lượng dữ liệu đang được thu thập này một ngày nào đó có thể khiến những người làm nghề dọn dẹp mất việc.
Bà cũng cảnh báo rằng ngay cả lợi ích từ một lần được dọn nhà miễn phí cũng chỉ là “một khoản lợi nhỏ nhoi” so với khoản lợi nhuận tiềm năng mà các công ty có thể thu được từ việc tổng hợp và bán các bộ dữ liệu có giá trị.
“Tôi nghĩ mọi người đánh giá thấp mức độ thông tin nhạy cảm mà việc ghi hình trong nhà có thể thu thập,” bà nói.
‘Chúng tôi không kỳ vọng ai cũng thích điều này’
Tuy nhiên, ông Kilic cho rằng Shift là “nền tảng minh bạch nhất về những gì xảy ra với dữ liệu của bạn”.
“Rõ ràng dữ liệu của bạn đang được sử dụng mỗi ngày, nhưng bạn không biết để làm gì và không được trả tiền,” ông này nói, đề cập đến lượng dữ liệu mà các trang web và công ty mạng xã hội thu thập từ người dùng.
“Nhưng một dịch vụ miễn phí có nghĩa là ít nhất bạn được trả công, và điều đó minh bạch và mang tính giao dịch như vậy,” ông nói thêm.
“Nếu bạn không muốn tham gia, bạn không cần phải tham gia. Chúng tôi không kỳ vọng ai cũng thích điều đó, và điều đó là bình thường.”
Trong khi một số người lo ngại về tác động đến quyền riêng tư từ kế hoạch của Shift, những người khác lại hào hứng với cơ hội đóng vai trò chủ động trong cuộc cách mạng AI.
Những người dọn dẹp căn hộ của tôi nói về niềm tin rằng AI sẽ thay đổi mạnh mẽ thế giới việc làm, nhưng những ai đón nhận điều này sớm thì không có gì phải lo sợ.
Một người trong số họ thậm chí đã gửi bộ thiết bị quay phim và giám sát về cho mẹ mình, người ghi lại cảnh quay từ góc nhìn của chính bà khi thực hiện các công việc trong nhà.
Và dù họ được trả mức lương mà công ty Micro AGI khẳng định là cao hơn mức phổ biến của nghề dọn dẹp tại New York, đội ngũ nhân viên dọn dẹp thuộc thế hệ Gen Z của công ty dường như thực sự hào hứng khi được trở thành một phần của làn sóng bùng nổ AI, ngay cả khi điều đó có nghĩa là họ phải xắn tay làm việc hết căn hộ này đến căn hộ khác ở thành phố New York.