Giọt Lệ Sám Hối – Phạm Đức Huyến – Nguyễn Hồng Ân
Người dân Nga, đất nước Nga với chế độ của những người cai trị họ.
Bài của Nguyễn Đình Đăng
Tôi đã từng học và nghiên cứu ở Nga (Liên Xô cũ) tổng cộng 11 năm, từ năm 18 tuổi tới năm 31 tuổi (1976 – 1989) (Hai năm 1985 – 1987 làm việc ở Việt Nam). Tiếng Nga đối với tôi cũng trôi chảy gần như tiếng mẹ đẻ. Khi còn ở Nga, các bạn Nga từng nói với tôi: “Nếu chỉ nghe tiếng mày nói ngoài hành lang, không nhìn thấy mặt, thì bọn tao tưởng đó là người Nga nói.”
Nước Nga không chỉ mở cho tôi cánh cửa bước vào khoa học mà còn cả nghệ thuật. Chính tại đây lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với nghệ thuật lớn: nghệ thuật của các bậc thày cổ điển châu Âu, như Leonardo da Vinci, Botticelli, Titian, Rembrandt, trong nguyên bản, với âm nhạc của các nhà soạn nhạc vĩ đại, qua tiếng đàn của các bậc thày trứ danh biểu diễn sống, như Leonid Kogan, Danill Shafran, Shura Cherkasky, v.v., với văn học và thi ca của Tolstoy, Turgheniev, Chekhov, Leskov, Dostoevsky, Pushkin, Lermontov, Esenin, Pasternak, Blok, Svetaeva, v.v. qua bản gốc tiếng Nga.
Tôi có nhiều bạn bè và đồng nghiệp là người Nga cũng như người Ukraine. Thày của tôi, cố GS Vadim Soloviev là người Nga. Phản biện luận án tiến sỹ năm 1985 của tôi, GS Anatoly Ignatyuk, là người Ukraine. Hai phản biện luận án tiến sỹ khoa học của tôi năm 1989, là GS A. Ignatyuk và GS. Grigory Yakovlevich Korenman, người Nga gốc Do Thái.
Ông Konstantin Gavrilovich, hoạ sỹ và kiến trúc sư, là người Nga đầu tiên phát hiện ra tài vẽ của tôi và đã không tiếc thời gian cũng như sức lực đưa tôi tới gặp các giáo sư tại các trường đại học mỹ thuật Surikov, Stroganov, và đại học kiến trúc.
Bạn gái đầu tiên của tôi là người Nga.
Tất cả họ đều là những con người chính trực, cao thượng, hào hiệp, tốt bụng, trí tuệ, có văn hóa học vấn cao và đáng ngưỡng mộ.
Nói vậy là để các bạn thấy nước Nga từng rất gắn bó với tôi.
Tuy nhiên đừng lẫn lộn người dân Nga, đất nước Nga với chế độ của những người cai trị họ.
Khoảng thời gian hơn một thập niên đó cũng đã cho tôi thấy rõ người Nga cũng như người dân các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ, trong đó có Ukraine, đã bị o ép khổ sở về tinh thần và vật chất như thế nào dưới một chế độ quan liêu hách dịch điều khiển một nền kinh tế trì trệ. Nước Nga là một quốc gia rộng lớn, nhưng chưa bao giờ thoát khỏi mặc cảm của một nước nông dân, trong đó thủ đô Moskva được ví như cái làng của châu Âu. Người Nga trong lịch sử chưa bao giờ thoát khỏi ách áp bức từ chế độ Tsar Hoàng, tới chế độ cộng sản thời Lenin, Stalin, toàn trị thời Brezhnev, và cuối cùng là chế độ độc tài của Putin.
Sự yếu kém về kinh tế và hành chính của Ukraine là hậu quả của một thời kỳ dài dặc phụ thuộc vào Nga ở Liên Xô cũ. Cho tới năm 2006, tức 15 năm sau khi Liên Xô sụp đổ, tới Kiev dự hội thảo vật lý hạt nhân, tôi vẫn thấy sự trì trệ và phong thái làm việc trịch thượng hống hách kiểu Nga ở đó, bắt đầu từ khâu nhập cảnh tại sân bay, sinh hoạt dịch vụ công cộng, tới cách điều hành hội thảo.
Lẽ dĩ nhiên, nhìn sang châu Âu, trước hết là người dân nước hàng xóm Ba Lan, người Ukraine cũng muốn một cuộc sống độc lập, tự do, dân chủ và hạnh phúc như vậy. Việc Ukraine lựa chọn gia nhập EU hay NATO là quyền tự do của một quốc gia độc lập.
Vì thế đừng vội vàng đổ lỗi cho tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hay nguyên tổng thống Petro Poroshenko về tình trạng này. Trên thực tế công cuộc “thoát Nga” của Ukraine mới chỉ thực sự bắt đầu từ cuộc nổi dậy ở Maidan từ tháng 11 năm 2013 tới tháng 2 năm 2014, tức cách đây tám năm về trước, quá ngắn để có thể tẩy rửa những căn bệnh do 74 năm chế độ cộng sản để lại, nhất là trong sự hà hiếp của chính quyền Putin.
Cá nhân tôi chưa bao giờ có thiện cảm với Putin, ngay từ những ngày đầu, khi Putin được tổng thống Nga Boris Yeltsin tiến cử. Lý do của tôi rất đơn giản: Putin nguyên là sĩ quan KGB, gia nhập KGB ngay sau khi tốt nghiệp đại học năm 1975. Vào thời perestroika của Gorbachev cho tới khi Liên Xô bắt đầu tan rã (1985 – 1990), Putin làm gián điệp của KGB tại Dresden. KGB khét tiếng tàn ác trong toàn bộ lịch sử của nó. Bố của Putin cũng là một sĩ quan của NKVD, tiền thân của KGB. Mẹ của Putin là công nhân. Ông của Putin nấu bếp cho Lenin và Stalin.
Tham vọng của Putin là khôi phục lại hào quang của đế quốc Nga đã mất trong đó y là độc tài bạo chúa. Nước Nga dưới chế độ Putin là một nước bị cô lập với toàn thế giới. Người dân Nga chưa bao giờ có tự do dân chủ. Các đảng đối lập bị chèn ép, các nhà đấu tranh dân chủ bị bắt bớ, đầu độc, ám sát. Cuộc xâm lược Ukraine đang diễn ra do Putin ra lệnh là khởi đầu của chiến dịch nhằm thực hiện mưu đồ bành trướng của Putin sang phương Tây, kéo lại đêm đen của chế độ độc tài cộng sản trong đó Nga là bá chủ. Vì thế Ukraine, từ một đất nước đứng lên chiến đấu chống ngoại xâm, nay đã trở thành biểu tượng của đại nghĩa chống lại hung tàn.
Bất kể Putin có thôn tính được Ukraine hay không, cuộc chiến tranh này do Putin khởi xướng đã, đang và sẽ khiến y muôn đời bị nguyền rủa như một tên Hitler t.k. XXI. Hay nói như đại sứ Ukraine tại Liên hiệp quốc, hắn sẽ đi thẳng xuống địa ngục vì không có luyện ngục (purgatory, nơi thanh tẩy tội lỗi sau khi chết) nào cho hắn cả.
Bản chất của tên độc tài nào cũng như vậy, nhưng Putin hiện có lẽ là kinh khủng nhất: Sau khi vừa đe doạ châu Âu rằng nếu nước nào can thiệp chống lại hắn trong cuộc xâm lược Ukraine thì hắn sẽ dùng biện pháp khủng khiếp nhất mà họ chưa từng thấy trong lịch sử của họ, tức khai hỏa vũ khi hạt nhân, hắn đã ra lệnh cho các lực lượng hạt nhân của Nga đặt trong tình trạng báo động.
Cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine do Putin ra lệnh đang bị chính phủ và nhân dân nhiều nước trên thế giới lên án mạnh mẽ. Ngay tại nước Nga, nhiều người Nga đã liên tục xuống đường biểu tình phản đối cuộc chiến tranh này.
Nếu Ukraine rơi vào tay Putin, không chỉ người dân Ukraine sẽ lại quay lại cuộc sống nô lệ phụ thuộc Nga, mà sự yên ổn của toàn thế giới cũng sẽ bị đe dọa bởi một chế độ quốc xã mới của một tên phát-xít tàn bạo nhất.
TĨNH LẶNG VÀ HOA TRÁI CỦA NÓ
Lm. Minh Anh, Tgp. Huế
“Như mưa tuyết từ trời rơi xuống, không trở lên trời nữa, nhưng chúng thấm xuống đất!”
Trong “Thoughts in Solitude”, bản Việt ngữ, “Hoa Trái Thinh Lặng”[1] do người viết dịch, Thomas Merton nhận xét, “Cuộc sống của con người là lắng nghe, cuộc sống của Chúa là dạy bảo! Lắng nghe, đáp trả là việc của con người; nhờ đó, nó được cứu độ. Vì thế, con người cần lặng thinh!”
Kính thưa Anh Chị em,
“Cuộc sống của con người là lắng nghe, cuộc sống của Chúa là dạy bảo!” Với Thomas Merton, Lời Chúa hôm nay nói đến ‘Lời của Chúa và lời của người,’ vốn sản sinh từ một chuyển động kép: một từ trời xuống, Lời Thiên Chúa; một từ đất lên, lời con người! Lời ân sủng của Ngài lặng lẽ thấm xuống đất, mạnh mẽ và hiệu năng; lời “Kinh Lạy Cha” của con người thì thầm dâng lên, hiệu năng và mạnh mẽ. Đó là một chuyển động thuộc về sự ‘tĩnh lặng và hoa trái của nó!’
Qua bài đọc thứ nhất, chỉ vỏn vẹn hai câu, Isaia mô tả tuyệt vời Lời kỳ vĩ của trời, “Như mưa tuyết từ trời rơi xuống, không trở lên trời nữa; cũng thế, lời từ miệng Ta phán ra sẽ không trở lại với Ta mà không sinh kết quả.” Lời Chúa, Lời nuôi dưỡng, Lời trấn an, Lời biến đổi và củng cố hy vọng! Thánh Vịnh đáp ca thật sâu sắc, “Chúa cứu người hiền đức khỏi mọi nỗi âu lo.”
Với “Kinh Lạy Cha”, Chúa Giêsu dạy các môn đệ cầu nguyện mà không ồn ào, lải nhải. Đức Thánh Cha Phanxicô nói, “Kinh Lạy Cha là ‘ma trận’ của mọi lời cầu nguyện Kitô giáo, tất cả lời cầu của con người đều được biểu hiện trong Kinh Lạy Cha.” Cầu nguyện là hoa trái của thinh lặng; vậy mà, xem ra không ít người bỏ qua điều này! Họ thích nói, muốn được nghe, nhưng không có sở thích ‘lắng nghe’; hơn nữa, họ thường không thể lắng nghe, vì không quen tĩnh lặng! Mẹ Têrêxa viết, “Cầu nguyện là ‘hoa trái của thinh lặng.’” Đúng thế, Chúa Giêsu muốn chúng ta hiểu, cầu nguyện là để lắng nghe hơn là để nói. Khi ở với một người hiểu biết, bạn hạn chế đặt câu hỏi và dành bản thân để lắng nghe; vì thế, Chúa Giêsu phải là mối quan tâm hàng đầu của chúng ta trong cầu nguyện. Hãy hỏi Ngài về Chúa Cha; và chuyên tâm lắng nghe!
Chúa Giêsu cho biết, Thiên Chúa là Cha yêu thương, Ngài biết bạn và tôi cần gì trước khi chúng ta cầu xin; tuy nhiên, chúng ta cần hỏi Ngài, bởi khi hỏi, chúng ta ý thức rằng, có những nhu cầu mà chỉ một mình Thiên Chúa, Cha của chúng ta, mới có thể ban cho. Hãy học cách hỏi Chúa Giêsu về điều gì chúng ta cần nhất cho sự cứu rỗi đời đời của mình! Cầu nguyện với “Kinh Lạy Cha” nhắc chúng ta rằng, Thiên Chúa là Cha của mọi người; và mọi người thực sự là anh em của nhau. Để được vậy, bạn cần biết sự cần thiết của ‘tĩnh lặng và hoa trái của nó.’
Anh Chị em,
“Cuộc sống của con người là lắng nghe, cuộc sống của Chúa là dạy bảo!” Thiên Chúa không ngừng nói qua Lời Ngài, qua những con người, qua các biến cố. Ngài ước mong mỗi sứ điệp của Ngài như mưa tuyết từ trời thấm vào ‘đất lòng chúng ta’ và trổ sinh hoa trái. Hoa trái đầu tiên Ngài chờ mong là bạn và tôi biết im bặt để lắng nghe; nghe tiếng thì thầm của Thánh Thần Ngài; nghe với đôi tai của trái tim, để sau đó, vượt lên chính mình, và làm theo lời dạy. Tiếng Ngài dạy chúng ta yêu thương, đón nhận anh chị em mình như con cái cùng một Cha! Đây là một hành trình không bao giờ ngưng nghỉ; làm theo tiếng nói ấy chính là biến đổi! Cầu nguyện không chỉ là lắng nghe, nhưng còn là biến đổi, biến đổi nên những con cái đích thực của Cha! Bấy giờ, chúng ta mới có thể hiểu được giá trị của sự ‘tĩnh lặng và hoa trái của nó’.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, nhiều lúc kinh nguyện của con rộn ràng nhưng hời hợt, ồn ào nhưng vô hồn; xin dạy con biết yêu quý sự ‘tĩnh lặng’ hầu con cũng có thể hái được ‘hoa trái’ của nó!”, Amen.
Lm. Minh Anh, Tgp. Huế
[1] Quý Anh Chị có thể đọc toàn bộ tác phẩm “Hoa Trái Thinh Lặng” tại đây: https://bit.ly/3IWvpO8
4 ân nghĩa lớn trong đời người cần ‘ghi lòng tạc dạ’
Ngọc Liên
Con người có tình, sống trong ân nghĩa, vậy nên tình và nghĩa cấu thành nên nhân cách của con người. Một người sống có tình có nghĩa luôn nhận được sự yêu mến, kính trọng của người khác. Trong cuộc sống, có 4 ân nghĩa lớn cần “khác cốt ghi tâm”.
-Ân – Nghĩa là gì?
-Ân sinh thành
-Ân nghĩa vợ chồng
-Ân nghĩa thầy – trò
-Ân tương trợ, giúp đỡ
Ân – Nghĩa là gì?
Trong chữ Hán, chữ Ân 恩 gồm chữ Nhân 因 và chữ Tâm 心, nghĩa là: Cái nhân tốt ở trong tâm, tức trong lòng (Tâm) ghi nhớ và cảm kích trước hành động (Nhân) giúp đỡ của người khác.
Trong chữ Hán, chữ Nghĩa 義 gồm chữ Dương 羊 và chữ Ngã 我, nghĩa là: chữ Dương nghĩa là con dế tế Thần, tức sự hy sinh, hiến dâng; chữ Ngã nghĩa là tôi, thế nên chữ Nghĩa có nghĩa là hy sinh cái tôi, hy sinh, hiến dâng bản thân vì người khác.
Ân Nghĩa là ghi nhớ việc người khác làm cho mình, giúp mình khi khó khăn, trong cuộc sống luôn làm điều tốt cho người khác. Ai ai cũng đối với nhau bằng ân nghĩa cuộc sống sẽ trở nên ấm áp, bình an.
Theo đó, trong cuộc sống mọi người đối tốt với nhau sẽ tồn tại rất nhiều loại ân nghĩa, tuy nhiên, có 4 loại ân nghĩa mà chúng ta nên khắc ghi và báo đáp:
1. Ân sinh thành
Trong đời người, ân sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ lớn hơn hết thảy và cũng không có cách nào báo đáp được trọn vẹn. Người con có hiếu thảo với cha mẹ là đối tốt với cha mẹ, không để cha mẹ phiền lòng về con cái, để họ cảm thấy hãnh diện, an vui hưởng tuổi già. Cha mẹ là hai ân nhân lớn, cho nên vinh danh, cung kính, phụng dưỡng là điều chính đáng, là trách nhiệm không thể trốn tránh, là đạo làm người tối quan trọng trong cuộc đời con người.
Bài thơ ca ngợi công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ vang mãi trong tâm trí mỗi người:
“Đi khắp thế gian không ai sánh bằng mẹ
Gian khổ cuộc đời ai nặng gánh hơn cha.
Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ
Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha.
Tảo tần sớm hôm mẹ nuôi con khôn lớn
Đưa tấm lưng gầy cha che chở đời con”.
2. Ân nghĩa vợ chồng
Tục ngữ có câu: “Tu trăm năm mới đi chung thuyền, tu ngàn năm mới chung chăn gối”, ý là những người ngồi chung trên một chuyến thuyền đều là người hữu duyên, còn có thể kết thành vợ chồng thì giữa họ với nhau mối nhân duyên sâu đậm.
Giữa vợ chồng với nhau không chỉ có ‘Nghĩa’, mà còn là một chữ ‘Ân’. Từ ngàn năm nay, có được bao đôi vợ chồng được như câu “phu xướng phụ tùy”, đồng cam cộng khổ, mãi mãi không xa lìa. Trong văn hóa truyền thống, vợ chồng không chỉ nên “tương kính như tân” (kính nhau như khách), mà còn phải biết ơn nhau, bởi vậy người xưa mới nói “ân ái phu thê” (ân nghĩa và tình nghĩa của vợ chồng).
Người xưa cũng nói: “Thân, không ai thân bằng anh em, gần, không ai gần bằng vợ chồng”.
Người xưa coi trọng ân nghĩa vợ chồng, vì vậy không nên bạc đãi với người vợ đã đồng cam cộng khổ với mình từ thuở hàn vi, nên cùng nhau đi đến đầu bạc răng long, trăm năm hảo hợp.
Giữa vợ chồng với nhau không chỉ có ‘Nghĩa’, mà còn là một chữ ‘Ân’. (Ảnh pixabay)
3. Ân nghĩa thầy – trò
Tôn sư trọng Đạo là mỹ đức truyền thống của nhiều dân tộc ở phương Đông. Người Việt thường nói “Một ngày làm thầy cả đời làm cha”.
“Người Thầy” là người truyền thụ luân lý đạo đức, tri thức, giá trị quan niệm, dạy cho con người quy phạm hành vi trong đối nhân xử thế, và cũng là biểu tượng của đạo đức. Cũng bởi vậy, cổ nhân mới có câu “Một ngày làm thầy cả đời làm cha”, rất chú trọng tu dưỡng phẩm hạnh, học đức hạnh của thầy, tạ ân nghĩa của thầy.
Nhạc Phi, anh hùng chống quân Kim của nhà Tống, từng nói: “Thầy dạy ta đạo nghĩa đối nhân xử thế, đạo lý tinh trung báo quốc, còn đem tuyệt kỹ bắn cung cùng võ nghệ cả đời đều truyền lại cho ta. Ơn thầy lớn như trời, như biển, cả đời cũng không được phép quên”.
Cổ nhân có câu “Tam giáo Thánh nhân, ai không có thầy; thiên cổ đế vương, ai không có thầy”; ý nói kể cả những bậc Thánh nhân trong tam giáo (Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo), hay các đế vương tài đức, cũng đều phải có thầy. Người bất kính với thầy là người vong ân bội nghĩa, sao có thể thành đạo?
Từ xưa tới nay, các vị Thánh hiền đều lấy mình là gương, rất mực khiêm tốn. Họ tôn sư trọng đạo khiến hậu thế noi gương làm theo.
4. Ân tương trợ, giúp đỡ
Sống trên đời chớ quên ơn đức của người đã giúp bạn khi khó khăn, cấp bách. Hãy ghi nhớ, ai là người giúp bạn thoát khỏi tình trạng khó khăn, lo lắng. Bây giờ bạn là một người giàu sang, phú quý, có địa vị, hãy nhớ đến những người đã giúp đỡ mình thuở hàn vi, khi cơ nhỡ, khó khăn. Bởi người xưa có câu: “Biết ân là người hiền, đáp ân là người tốt”.
Ví như, tiền không phải ai cũng dư giả, ai sẽ là người không ngần ngại cho bạn mượn tiền khi bạn cần? Người có thể cho bạn mượn tiền: Một là người tin tưởng bạn, hai là người yêu quý bạn. Sự giúp đỡ kịp thời của họ đã giúp bạn giải vây cho mình, vì vậy bạn không được quên ân tình của họ.
Không gặp được người đã giúp mình để báo ân, cách tốt nhất đó là ghi nhớ ân đó và giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn, giống như ân nhân đã giúp mình.
Mối quan hệ, nhân duyên giữa con người với con người là phức tạp nhất. Ngoài 4 ân nghĩa lớn kể trên còn có những ân nghĩa khác trong cuộc sống mỗi người gặp, bất kỳ ai nhận được sự giúp đỡ tương trợ từ người khác đó cũng là ân nhân của mình. Ví như: Giúp người bị hỏng xe trên đường, người giúp đỡ trong công việc, bạn bè giúp nhau, cho người khác lời khuyên bổ ích khi họ đang mất phương hướng… những việc đó còn được gọi là những việc tử tế.
Nguyên Anh
From: Tu-Phung
Từ chuyện y tế: Nhân sự theo quy trình; và khốn khổ, chết đúng… quy trình! (Phần 1)
Trân Văn
27-2-2023
Xây dựng bệnh viện cho dân chúng trong tỉnh nhưng ngay cả Bí thư tỉnh cũng phải dựa vào vài người như bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc AIC) để “xin vốn Trung ương”. Nguồn: Báo TN
Xây dựng bệnh viện cho dân chúng trong tỉnh nhưng ngay cả Bí thư tỉnh cũng phải dựa vào vài người như bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc AIC) để “xin vốn Trung ương”.
Gần như hoạt động của toàn bộ các bệnh viện lớn nhất tại Việt Nam đều đã chuyển từ trạng thái bình thường sang cầm chừng. Tuy tất cả các cơ sở y tế bất kể quy mô đều thiếu đủ thứ (dược phẩm, hóa chất, trang bị, thiết bị,…) để có thể khám bệnh, chữa bệnh là hết sức bất thường (1) nhưng việc các điểm tựa cuối cùng cho sức khỏe, tính mạng của những người đang “thập tử, nhất sinh” như Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội), Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM),… cũng thiếu đủ thứ khiến bệnh nhân và thân nhân nếu không muốn chết mòn thì phải tự di chuyển nhiều nơi để tìm mua thuốc, tìm mua vật dụng y tế, hoặc làm các xét nghiệm,… rồi giao lại cho bác sĩ của họ chẩn đoán, xác định cách thức điều trị (2)… rõ ràng là không thể tưởng tượng được!
27 tháng 2 hàng năm là Ngày Thấy thuốc Việt Nam và năm nay, vào dịp này, các nhân viên y tế, lãnh đạo các cơ sở y tế chỉ đề cập đến một chuyện, không chỉ ngành y tế mà những người Việt cần được khám bệnh, chữa bệnh đều đang ngắc ngoải. Hôm 23/2/2023, Cổng Thông tin điện tử của chính phủ Việt Nam tổ chức một cuộc tọa đàm nhân dịp 27 tháng 2 nhưng chủ đề lại là “Ngành y vượt khó”. Ở cuộc tọa đàm ấy, Bác sĩ Trần Bình Giang – Giám đốc Bệnh việt Việt Đức – cảnh báo: Tại các bệnh viện lớn trên toàn quốc, vật tư y tế để chăm sóc người bệnh gần như đã hết, các hóa chất xét nghiệm để phục vụ chẩn đoán, điều trị cho người bệnh cũng gần như đã hết. Chúng ta chỉ còn khoảng thời gian từ một tuần tới hai tuần nữa. Nếu như chúng ta không tháo gỡ được các vướng mắc liên quan đến mua sắm y tế, các bệnh viện hầu như sẽ không hoạt động được nữa!
Tương tự, khi đón ông Nguyễn Trọng Nghĩa – Bí thư BCH TƯ đảng kiêm Trưởng ban Tuyên giáo của BCH TƯ đảng đến tặng hoa, chúc mừng nhân Ngày Thấy thuốc Việt Nam, giống như các đồng nghiệp trên toàn quốc, Bác sĩ Nguyễn Tri Thức – Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy – dành phần lớn thời gian để trình bày về những bất cập của qui định hiện hành: Muốn mua sắm thì phải tổ chức đấu thầu. Muốn xét chọn thầu thì phải có ba bảng chào giá nhưng trên thực tế, tỉ lệ gói thầu có đủ ba bảng chào giá chỉ chừng 30% đến 40%. Có thể vì biết yêu cầu đó khó khả thi nên Bộ Tài chính hướng dẫn thêm rằng nếu không đủ ba bảng chào giá thì có thể thẩm định giá kê khai nhưng trên thực tế, không có cơ quan hữu trách nào thẩm định giá kê khai có đúng hay không… Do vậy mua sắm trong ngành y tế rất nhiều rủi ro vì rất dễ trở thành “cố ý làm trái” (3)…
Thiết bị kỹ thuật cao rất đa dạng. Chẳng hạn máy chụp cắt lớp (Computed tomography – CT) có hàng trăm loại, mỗi loại có độ phân giải, chức năng khác nhau. Do đặc điểm, các bệnh viện cấp tỉnh có thể chỉ cần mua máy CT 64 lát cắt nhưng những bệnh viện “tuyến cuối” cần phải loại 258 hay 512 lát cắt… Do đó, cũng là máy CT nhưng giá rất khác nhau và rất dễ bị buộc phải giải trình, dễ gặp rắc rối. Theo Bác sĩ Thức, Bệnh viện Chợ Rẫy cần thiết bị đặt stent mạch vành nhưng không đủ ba bảng chào giá cho gói thầu này nên có thể chỉ tiến hành đặt stent với bệnh nhân cấp cứu, những trường hợp khác sẽ phải chờ… Vào lúc này, 3/5 máy CT của Bệnh viện Chợ Rẫy bị hư nhưng thiếu ba bảng chào giá nên không thể sửa chữa hay mua máy mới để thay thế. Tình trạng tương tự là máy siêu âm, 10/35 máy đã hư…
Thiếu trang bị, thiết bị, nhân viên y tế phải làm thêm giờ (có khoa như Xạ trị phải làm từ 6 giờ sáng hôm nay đến rạng sáng hôm sau), căng thẳng hơn, cực nhọc hơn nhưng đó vẫn chưa phải là điều đáng ngại nhất. Điều đáng ngại nhất là bệnh nhân lãnh đủ. Rất nhiều bệnh nhân có nhu cầu phải đi nơi khác để được chụp, chiếu rồi mang kết quả về Bệnh viện Chợ Rẫy cho bác sĩ chẩn đoán. Trước, mỗi ngày Bệnh viện Chợ Rẫy khám – điều trị cho khoảng 6.000 bệnh nhân ngoại trú, nay – con số này chỉ còn… 2.000! Báo điện tử VietNamNet mới giới thiệu một phóng sự ảnh về Bệnh viện Chợ Rẫy và gọi đó là… “cảnh tượng chưa từng thấy” (4): Hàng loạt thiết bị kỹ thuật cao hư hỏng, bất khiển dụng nhưng không thể mua sắm, sửa chữa nên bệnh viện “tuyến cuối” cho cả khu vực Tây Nam, Đông Nam của miền Nam vốn nổi tiếng đông đúc, giờ thưa vắng khác thường.
***
Giống như nhiều lĩnh vực khác, lĩnh vực y tế tại Việt Nam cũng có đủ loại scandal liên quan đến đầu tư hạ tầng, mua sắm dược phẩm, trang bị, thiết bị,… Giống như nhiều lĩnh vực khác, tham nhũng trong lĩnh vực y tế tại Việt Nam cũng là vấn nạn trầm kha đã vài thập niên. Nỗ lực chấn chỉnh bằng việc đặt ra đủ loại quy định, soạn lập quy trình, rồi thanh tra, điều tra truy cứu trách nhiệm hình sự như đã thấy trong vài năm gần đây đối với lĩnh vực y tế nói riêng và các lĩnh vực khác nói chung không những không khả quan mà còn cho thấy hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam đã mục ruỗng đến mức vô phương cứu vãn! Dựa trên những gì đã biết, không thể chỉ xem yêu cầu ba bảng chào giá đang gieo vạ cho cả y giới lẫn dân chúng là biểu hiện của bất trí, trong nhiều trường hợp, sự vô lý đến mức không thể lý giải vì sao chính là đặt bẫy để kiếm lợi…
Đầu tháng trước, Tòa án thành phố Hà Nội công bố hình phạt đối với 36 bị cáo dính líu tới vụ giao cho Công ty Tiến bộ Quốc tế (AIC) 16 gói thầu trong Dự án xây dựng Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai từ 2010 đến 2015 gây thiệt hại cho công quỹ 148 tỉ (5). Diễn biến của phiên xử kéo dài gần hai tuần này bộc lộ một điều mà không cá nhân hay cơ quan hữu trách nào ở Việt Nam chịu thừa nhận: Chính qui định, quy trình là bà đỡ vụ án này. Xây dựng bệnh viện cho dân chúng trong tỉnh nhưng ngay cả Bí thư tỉnh cũng phải dựa vào vài người như bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc AIC) để “xin vốn Trung ương”. Năm 2016, Trung ương chỉ đồng ý cấp cho Đồng Nai 889 tỉ để làm “vỏ” Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai. Sau khi lãnh đạo Đồng Nai nhờ bà Nhàn, Trung ương cấp thêm 754 tỉ để nhồi “ruột” (mua sắm các thiết bị y tế).
Do bà Nhàn có công, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai mới chỉ đạo lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai sắp đặt để bà Nhàn thắng hết các gói thầu với giá cao hơn nhiều so với giá trị thật và cùng nhau nhận tiền… “tạ ơn”. Trước tòa, ông Trần Đình Thành – cựu Bí thư Đồng Nai – khai, chính ông điện thoại cho bà Nhàn để kể về dự án xây bệnh viện đa khoa cho tỉnh bị thiếu vốn và nhờ bà Nhàn “góp cho tỉnh Đồng Nai một tiếng nói”, bởi “Nguyễn Thị Thanh Nhàn có thể thuyết phục bộ, ngành Trung ương ủng hộ vốn cho các địa phương. Còn bộ, ngành nào thì tôi không biết” (6). Hệ thống tư pháp (công an, kiểm sát, tòa án) chỉ ghi nhận – đúng là hồi đầu (2006), Trung ương chỉ cho Đồng Nai 899 tỉ để xây bệnh viện đa khoa chứ không cấp tiền sắm thiết bị y tế, mãi đến năm 2010, Trung ương mới phê duyệt, cho thêm 754 tỉ để mua thiết bị – nhưng… không nói gì thêm!
(Còn tiếp)
Chú thích
(1) http://daidoanket.vn/khong-the-tram-dau-do-dau-nguoi-benh-5710713.html
(4) https://vietnamnet.vn/canh-tuong-chua-tung-thay-o-benh-vien-cho-ray-2113981.html
Thị Trường việc làm ở Trung Quốc đang gặp khó khăn
Theo Báo Bưu Điện Hoa Nam và Bloomberg
Google, Meta, Microsoft và những gã khổng lồ công nghệ khác của Thung lũng Silicon ở Hoa Kỳ đã sa thải hàng chục nghìn công nhân trong những tháng gần đây và tình trạng cắt giảm việc làm không có dấu hiệu ngừng lại.
Với nền kinh tế toàn cầu đang chậm lại và nhu cầu bên ngoài suy giảm, những người lao động văn phòng ở Trung Quốc cũng đang bị ảnh hưởng bởi bầu không khí khó chịu chung giữa những bất ổn và bất ổn lan rộng.
Tình trạng công ăn việc làm ở Trung Quốc, nhân viên văn phòng ngày càng lo sợ bị sa thải, trong khi sinh viên mới ra trường đối mặt với những thách thức không thể tưởng tượng
Báo cáo mới từ trang web tuyển dụng việc làm hàng đầu cho thấy gần một nửa số nhân viên văn phòng lo lắng rằng họ có thể mất việc trong năm nay – đánh dấu sự gia tăng mạnh mẽ của những nỗi sợ hãi như vậy so với năm ngoái
Một số nhân viên trẻ, điển hình là những sinh viên mới tốt nghiệp đại học, đang áp dụng tâm lý trong tìm việc là nắm bắt lấy những gì tôi có thể nhận được, trong một thị trường việc làm không có gì chắc chắn và triển vọng có việc làm trở nên ảm đạm hơn. Theo một báo cáo của Zhaopin được công bố vào tuần trước, 47,3% công nhân văn phòng ở Trung Quốc cho biết họ lo lắng rằng họ có thể mất việc vào năm 2023, tăng so với 39,8% vào năm ngoái, trong khi hơn 90% công nhân văn phòng nghĩ về việc thay đổi công việc, với 63% trong số họ đã bắt đầu nộp đơn.
Tuy nhiên, những tuần sau Tết Nguyên đán thường là thời gian bận rộn đối với thị trường việc làm, với cả nhà tuyển dụng và người tìm việc, họ đều có động thái liên quan đên nhau.
Theo một báo cáo được công bố hôm thứ Ba bởi Zhaopin, một trang web tuyển dụng việc làm lớn, số lượng tin tuyển dụng đã tăng lên trong tháng sau Lễ hội mùa xuân, kết thúc vào cuối tháng Giêng.
Tuần trước, số lượng vị trí mở cao hơn 28% so với ba tuần trước đó, trong khi số lượng hồ sơ do người tìm việc gửi đến tăng 76%.
Bất chấp mùa tuyển dụng có vẻ nhộn nhịp, những người trong ngành cho biết số lượng đăng tuyển các công việc cơ bản đang giảm, trong khi nhu cầu về nhân tài công nghệ cao, trong các lĩnh vực như khoa học đời sống và tài chính, lại ngày càng tăng; và điều đó có nghĩa là sự cạnh tranh trở nên khắc nghiệt hơn đối với những sinh viên mới tốt nghiệp xin vào làm các công việc cơ bản.
Feng Peixin, quản lý nhóm tại một công ty tuyển dụng có trụ sở tại Hồng Kông, cho biết công ty của ông gần đây đã đóng cửa văn phòng tại Thâm Quyến, trong khi số lượng nhân viên ở Bắc Kinh cũng bị cắt giảm 1/3 do nhu cầu tuyển dụng và dịch vụ săn tài năng giảm. “Đây là thời điểm đặc biệt khó khăn đối với sinh viên mới tốt nghiệp,” Feng nói thêm. “Năm ngoái chúng tôi có khoảng 38 nhân viên chính thức với 8 thực tập sinh. Nhưng tổng số nhân viên đã giảm xuống còn 25 người trong năm nay, không có bất kỳ thực tập sinh nào. Chúng tôi cũng đã sa thải một số sinh viên mới tốt nghiệp, trong đó có một người vừa hoàn thành thực tập toàn thời gian nhưng không được tuyển dụng.”
Những người tìm việc ở Trung Quốc
Họ đang thấy việc tìm kiếm bị cản trở bởi triển vọng việc làm không mấy khả quan và sự phục hồi kinh tế bấp bênh của đất nước – từ những công nhân văn phòng tìm cách kín đáo nhảy việc giữa nỗi lo mất việc, cho đến những sinh viên mới tốt nghiệp đang gặp khó khăn không ngừng trong thị trường việc làm.
Veronica Yang cho biết khá nhiều người đang tìm kiếm những cơ hội mới. Cô hiện đang làm việc tại một công ty internet nhà nước ở Bắc Kinh. Nhưng cô và những người bạn của mình cũng đang thận trọng về việc thực hiện bất kỳ bước chuyển đổi nghề nghiệp một cách vội vàng nào trong bối cảnh kinh tế khó khăn. “Với môi trường (kinh tế) ảm đạm và áp lực duy trì hoạt động kinh doanh, (áp lực công việc tại) tất cả các công ty đều trở nên rất căng thẳng, trong khi đó, phúc lợi ngày càng thu hẹp,” Yang nói và cho biết thêm rằng một số bạn bè của cô đã bị giảm lương, trong khi một số tiền thưởng hàng năm và tài khoản tiết kiệm để đầu tư của họ đã bị ảnh hưởng.
Báo Bloomberg đưa tin, Tại Trung Quốc đang có số lượng sinh viên tốt nghiệp đạt kỷ lục, tình trạng này đang gây áp lực lên thị trường việc làm cho giới trẻ vào năm 2023.
11,58 triệu sinh viên sẽ tốt nghiệp vào mùa hè năm nay theo thống kê của Chính Phủ.
Phan Sinh Trần
Nguyễn Thục Quyên: Khoa học gia trong top quyền lực của thế giới
Người phụ nữ ấy từ ngày mới tới Mỹ chỉ biết vài câu tiếng Anh cho đến khi lấy bằng tiến sĩ thì đúng mười năm. Đó là một hành trình kỳ lạ, vượt lên bởi nghị lực phi thường, ý chí sắt đá và một tình yêu mãnh liệt dành cho khoa học, muốn góp sức bằng những nghiên cứu có tính ứng dụng cao cho thế giới. GS-TS. Nguyễn Thục Quyên là một điển hình của người trẻ Việt Nam sinh ra trong chiến tranh nhưng nhanh chóng bắt nhịp với làn sóng toàn cầu hóa, trở thành nữ khoa học gia duy nhất bốn năm liền nằm trong top 1% các nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới, mà truyền thông quốc tế khi nhắc đến tên chị đã hình tượng sự ảnh hưởng đó chính là một loại quyền lực của tri thức.
Làm việc tại khoa hóa và hóa sinh Đại học California (Santa Barbara, Mỹ), ngoài việc giảng dạy, nghiên cứu, GS-TS. Nguyễn Thục Quyên còn thường xuyên đi nhiều nơi trong và ngoài nước Mỹ để tham dự và thực hiện các buổi thuyết trình khoa học. Giữa dòng công việc bận rộn, nữ khoa học gia đặc biệt ấy vẫn ưu ái dành cho Người Đô Thị cuộc trò chuyện thú vị ngay những ngày đầu năm mới 2019.
Xin được mở đầu câu chuyện bằng thông tin mà Clarivate Analytics vừa công bố cuối năm 2018. Đó là Giáo sư một lần nữa được vinh danh, khi nằm trong danh sách hơn 4.000 nhà khoa học toàn cầu vào top 1% những nhà khoa học có nhiều trích dẫn nhất thế giới (highly cited researchers – HCR). Nếu chúng tôi nhớ không nhầm thì Giáo sư là nhà khoa học nữ hiếm hoi trên thế giới bốn năm liền vào top 1% này. Thông tin vừa công bố mang lại cho Giáo sư cảm xúc như thế nào?
Tôi rất vui và tự hào về nhóm nghiên cứu của mình. Vào được nhóm các nhà nghiên cứu có nhiều trích dẫn nhất thế giới có nghĩa là công việc của nhóm nghiên cứu chúng tôi được đồng nghiệp và cộng đồng khoa học công nhận, chứng tỏ những kết quả nghiên cứu khoa học ấy quan trọng cho nên được trích dẫn trong những bài báo của họ. Ý nghĩa những lần được vinh danh như vậy là động lực để tôi cố gắng hơn nữa.
Các nghiên cứu được trích dẫn nhiều như vậy chứng tỏ Giáo sư đang hòa vào dòng chảy nghiên cứu tiên tiến của thế giới, thực hiện được những công trình mà quốc tế quan tâm, có tác động lớn tới rộng rãi cộng đồng. Và chắc hẳn, thời gian biểu dành cho nghiên cứu sẽ phải hết sức đặc biệt, theo cách người ta hay đòi hỏi phụ nữ “vừa giỏi việc khoa học nhưng phải đảm đang việc nhà” và rồi họ lại thắc mắc “nữ giới làm khoa học thì chắc càng khó hơn”. Giáo sư đã bao giờ đối diện với những điều như vậy?
Tôi có hai công việc: giáo sư/nhà khoa học và nội trợ. Điều khó khăn nhất khi làm hai công việc này là tôi luôn thiếu ngủ, thường xuyên vội vã và không có nhiều thời gian cho bạn bè, bố mẹ và anh chị em. Tôi luôn phải cố gắng dung hoà thời gian cho công việc ở trường và ở nhà.
Là một trong những người tiên phong nghiên cứu pin mặt trời hữu cơ, Giáo sư Nguyễn Thục Quyên hiện có 7 phòng thí nghiệm riêng cho nhóm nghiên cứu
“Nữ giới làm khoa học lại càng khó hơn” – tôi cảm nhận điều này rất đúng trong sự nghiệp của tôi và cả những đồng nghiệp nữ trên thế giới. Là phụ nữ làm khoa học, bạn phải làm việc chăm chỉ và tốt hơn rất nhiều để có được sự công nhận giống như các đồng nghiệp nam. Tôi đối diện với những câu hỏi như vậy rất nhiều. Trong tình huống đó, tôi thường nói với mọi người rằng tôi yêu thích những gì tôi làm và tôi tập trung vào công việc, cố gắng làm hết khả năng. Tôi để công việc và kết quả nghiên cứu của mình tự nói lên.
Theo quan sát của tôi, trong vòng 20 năm qua, đã có sự thay đổi suy nghĩ trên khá nhiều. Khi tôi còn là nghiên cứu sinh, tôi tham dự các hội nghị quốc tế, hầu hết diễn giả được mời là nam, chỉ có một vài người là nữ hoặc có các hội nghị hoàn toàn không có diễn giả nữ. Ngày nay, các hội nghị có nhiều diễn giả là nữ được mời hơn nhưng vẫn chỉ khoảng 25%. Tôi hy vọng trong tương lai, sẽ có nhiều thay đổi hơn nữa và xã hội công nhận rằng, phụ nữ có thể làm tốt công việc nghiên cứu khoa học như các đồng nghiệp nam của họ.
Là phụ nữ, làm nghiên cứu khoa học ở Mỹ rất khó khăn, thành thử không nhiều giáo sư khoa học là phụ nữ, nhất là những người lọt vào top 1% những nhà khoa học có nhiều trích dẫn nhất thế giới. Tôi không được may mắn trong chuyện tình cảm và đã chia tay với người bạn đồng hành sau 12 năm chung đường, vì không được sự hỗ trợ từ người đàn ông đó. Dường như anh ấy không muốn tôi có một sự nghiệp thành công và khi tôi càng thành công, anh ấy càng cảm thấy mất tự tin, cho dù anh cũng là giáo sư cùng phân ngành và một trong những nhà khoa học có nhiều trích dẫn nhất thế giới…
Trong một lần chia sẻ về lý do chọn đề tài, rằng thế giới khoa học vật liệu rộng lớn và đa dạng, nhưng Giáo sư chọn vật liệu hữu cơ và pin mặt trời hữu cơ bởi nỗi niềm với quê nhà, là tuổi thơ và cảnh nghèo không có điện thắp sáng. Quê hương với Giáo sư, dường như vẫn là một nỗi niềm chia hai nửa buồn vui?
Mỗi sự kiện xảy ra trong cuộc sống của tôi dạy cho tôi một bài học. Tôi luôn đánh giá cao bài học cuộc sống và những sự kiện tốt hay xấu, vui hay buồn, khó khăn, gian nan, cực khổ, đều giúp tôi trưởng thành, định hình tôi ngày hôm nay. Tuổi thơ khó khăn đã dạy tôi rất nhiều, như là óc sáng tạo, sự kiên nhẫn, tạo cho tôi rất nhiều động lực, cố gắng nhiều hơn để có một cuộc sống tốt hơn. Khi học đại học, tôi có nhiều động lực thúc đẩy hơn sinh viên Mỹ cùng trường…
Năng lượng tái tạo (renewable energy) rất quan trọng trong tương lai, vì năng lượng hóa thạch sẽ cạn kiệt và sử dụng nhiều năng lượng tái tạo giúp môi trường phát triển xanh, giảm ô nhiễm hơn. Năng lượng tái tạo cũng cực kỳ quan trọng cho các vùng sâu hoặc vùng cao… Việt Nam là một nơi hoàn hảo để phát điện từ pin mặt trời vì nắng khá nhiều quanh năm và không có tuyết.
Tấm pin mặt trời hữu cơ do Giáo sư Nguyễn Thục Quyên và cộng sự nghiên cứu
Tôi có những châm ngôn sống của riêng mình: Hãy làm những gì bạn yêu thích và yêu những gì bạn làm. Làm việc chăm chỉ và tận hưởng cuộc sống vì bạn chỉ có một cuộc đời. Sống giúp đỡ những người xung quanh và làm việc hữu ích cho xã hội. Hãy cố gắng và đừng từ bỏ dễ dàng. Thiết lập mục tiêu cho bản thân và theo đuổi nó. Đừng để mọi người ngăn cản bạn đạt được mục tiêu của mình. Khi người ta đạp tôi xuống, tôi càng cố gắng vươn lên. Tôi sử dụng những điều tiêu cực như động lực để cố gắng nhiều hơn. Tôi cho mọi người thấy những gì tôi có thể làm…
Là một trong những người tiên phong nghiên cứu pin mặt trời hữu cơ, được biết Giáo sư có 7 phòng thí nghiệm riêng cho nhóm nghiên cứu, và đã cùng các cộng sự đề xuất một kỹ thuật mới để sản xuất ra loại pin mặt trời polyme hữu cơ đơn lớp, có khả năng đưa các quang điện hữu cơ vào những thiết bị điện tử có thể đeo, mang trên người và phát điện năng ở quy mô nhỏ. Nghiên cứu đó hiện đã ứng dụng rộng rãi chưa, thưa Giáo sư?
Chúng tôi vẫn đang tiến hành. Nghiên cứu về OLED (Organic Light-Emiting Diode, tức các điốt phát quang hữu cơ – PV) bắt đầu từ đầu những năm của thập niên 1990, vì vậy nó phát triển hơn nhiều so với pin mặt trời hữu cơ, bắt đầu tích cực vào cuối thập niên 2000. Những thách thức hiện tại đối với pin mặt trời hữu cơ là tuổi thọ và hiệu quả của mô-đun. Chúng tôi cần cải thiện hiệu suất mô-đun của pin lên 15% và tuổi thọ từ 20 năm trở lên.
Nghiên cứu gần đây của chúng tôi tập trung vào các pin mặt trời hữu cơ bán trong suốt, các bộ tách sóng hữu cơ, pha tạp chất bán dẫn hữu cơ, vật lý thiết bị, vật lý quang của vật liệu phát sáng. Trong tương lai, tôi muốn làm việc về cảm biến sinh học và điện tử sinh học để giao tiếp giữa các hệ thống điện tử hữu cơ và sinh học cho ứng dụng trong sức khỏe và y tế.
Lựa chọn khó khăn nhất trong đời mà Giáo sư từng phải đối diện là gì?
Đó là con đường sự nghiệp nào tôi nên theo đuổi: giảng dạy, nghiên cứu, làm việc cho một công ty hóa chất, hoặc công việc công nghiệp, hoặc vừa giảng dạy và nghiên cứu. Tôi mất gần hai năm để quyết định theo đuổi sự nghiệp giáo sư ở đại học, vừa làm nghiên cứu vừa giảng dạy.
Giáo sư Nguyễn Thục Quyên và người mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến lựa chọn nghề giáo của cô: bà Trần Thị Thái (nguyên giáo sư Toán – Lý Trường trung học tổng hợp Ban Mê Thuột trước 1975)
Gia đình lớn có ảnh hưởng như thế nào đến Giáo sư, theo nghĩa định hình tính cách con người và tính cách làm việc/làm khoa học?
Tôi sinh ra trong một gia đình có truyền thống giảng dạy lâu đời: bốn thế hệ. Bà ngoại tôi kể rằng ông cố của tôi dạy chữ nho trong trường làng. Ông ngoại tôi và mẹ tôi là giáo viên toán. Một dì của tôi là giáo sư dạy Đại học Bách khoa. Một dì khác là giáo viên cấp 1. Một dì nữa làm bác sĩ giải phẫu cho đến khi định cư ở Đức. Cậu tôi Trần Khang Thụy và mợ tôi Đào Kim Ngọc làm cho Đại học Kinh tế cho đến khi về hưu. Hiện nay, em gái út của tôi là giáo sư toán Đại học Mt. San Antonio College Walnut, California. Em tôi lấy bằng tiến sĩ toán từ MIT. Trong gia đình của mẹ tôi, học hành và giáo dục là vô cùng quan trọng và tôi lớn lên với truyền thống như vậy.
Tôi nhớ rất rõ khoảnh khắc trong đời khi tôi muốn trở thành một giáo viên. Lúc tôi năm tuổi, mẹ tôi là giáo viên trong một ngôi làng, không có nhà giữ trẻ nên bà đưa chị em tôi đến lớp học. Chúng tôi chơi im lặng ở phía sau lớp học hoặc trước cửa lớp. Một ngày nọ, tôi chán chơi với các em của mình. Tôi đã xem mẹ dạy và thấy mẹ dạy rất hay. Tất cả các học sinh chú ý và lắng nghe bài giảng của mẹ. Lúc đó tôi nghĩ “khi lớn lên, tôi muốn làm giáo viên như mẹ”.
Giáo sư Nguyễn Thục Quyên (hàng đứng, giữa) trong một dịp hội ngộ gia đình ở Việt Nam, với vợ chồng người cậu ruột Trần Khang Thụy và Đào Kim Ngọc
Thành công của tôi ngày hôm nay là nhờ vào sự cố gắng của bản thân và công ơn của rất nhiều người đã khuyến khích, chỉ dẫn và giúp đỡ tôi: cha mẹ, anh chị em, họ hàng thân thuộc, thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp. Cho dù họ không giúp đỡ tôi được về tài chính nhưng họ giúp đỡ về mặt tinh thần, nhất là cô em gái Uyên Ly. Tôi nói chuyện với Ly hầu như hàng ngày và tôi hỏi ý kiến em rất nhiều về công việc. Ly cũng là tư vấn thời trang cho tôi khi tôi đi thuyết trình trên thế giới. Em rể tôi nhưng tôi gần gũi và coi như em trai mình, Le An, đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong sửa sang và bảo quản nhà, vì tôi rất bận công việc, không có thời giờ chăm chút nhà cửa. Mà thực sự thì tôi cũng không biết làm (cười). Mẹ tôi luôn là người khuyến khích và ủng hộ tôi về chuyện học hành. Tôi biết ơn gia đình và bạn bè rất, rất nhiều.
Qua những chuyến về Việt Nam để hội thảo, nghiên cứu khoa học… Giáo sư có dự án nào thực hiện ở Việt Nam không?
Hiện tại tôi đang bàn luận với một số đồng nghiệp ở VinGroup về việc nghiên cứu khoa học và phát triển trường đại học theo tiêu chuẩn quốc tế (VinUni). Ước mơ của tôi là một ngày nào đó Việt Nam sẽ có một tổ chức nghiên cứu khoa học có thể cạnh tranh với Mỹ, châu Âu, Úc, Trung Quốc, Nhật Bản…
Chuyện học tiếng Anh của Giáo sư đã trở thành giai thoại với nhiều du học sinh. Đặc biệt, có một giai thoại khác đáng ngưỡng mộ hơn: chỉ trong thời gian rất ngắn so với lộ trình học hành thông thường, Giáo sư đã hoàn thành xong chương trình đại học, thạc sĩ và tiến sĩ. Kỳ tích đó đến từ đâu?
Hồi ở trường làng của Phước Tỉnh và Long Điền tôi không học tiếng Anh, cho đến năm lớp 11, tôi chuyển qua Trường trung học phổ thông Trần Nguyên Hãn, Vũng Tàu. Tôi theo không kịp chương trình tiếng Anh, trường phải miễn cho tôi. Trước khi đi Mỹ, anh em tôi về Sài Gòn học khóa tiếng Anh cấp tốc vài tháng. Tôi qua Mỹ tháng 7. 1991 diện HO với bố, mẹ, anh trai và ba em gái. Cả gia đình biết rất ít tiếng Anh, nên thời gian đầu ở Mỹ rất cực.
Tôi quyết tâm học tiếng Anh thật nhanh bằng cách đi học tại ba trường ở ba thành phố cùng một lúc. Cứ sáng, chiều, tối, mỗi buổi học ở một trường. Mỗi ngày tôi xem tin tức đài truyền hình Mỹ để tập nghe. Tháng 9.1993, tôi xin vô học Santa Monica College. Mùa thu, tôi lấy bốn lớp tiếng Anh dành cho người nước ngoài. Tôi học ngày đêm, rồi tới những trung tâm dạy kèm sinh viên miễn phí trong trường để học thêm. Sau một năm thì tôi được vô học chính như những sinh viên khác…
Từ ngày mới tới Mỹ chỉ biết vài câu tiếng Anh cho đến khi tôi lấy bằng tiến sĩ thì đúng mười năm. Tôi chuyển từ Đại học Cộng đồng Santa Monica qua Đại học tiểu bang thành phố Los Angeles (UCLA) mùa thu năm 1995. Tôi xin làm ở một phòng thí nghiệm của ngành sinh vật, nhưng chỉ được rửa dụng cụ thí nghiệm cho họ. Sau một năm, tôi thấy mọi người làm nghiên cứu rất thú vị và tôi cũng xin làm thí nghiệm nhưng họ không nhận, họ nói “nghiên cứu không dành cho tất cả mọi người, bạn nên tập trung vào việc học tiếng Anh”. Rất buồn vì bị coi thường nhưng tôi không nản chí, thậm chí nhờ vậy mà tôi cố gắng nhiều hơn.
Sau khi tốt nghiệp đại học tháng 12.1997, tôi nộp đơn xin học lấy bằng cao học. Trong một năm, tôi lấy bằng cao học lý – hóa (tháng 12.1998) và quyết định ở lại lấy bằng tiến sĩ cũng ngành này. Tôi nhận được học bổng của phân ngành lý – hóa để học tiến sĩ. Trong thời gian này, tôi làm trong phòng thí nghiệm 6 ngày/tuần và hết sức thích thú. Thường tôi làm 16 tiếng một ngày cho tới 2 giờ sáng mới về nhà. Sinh viên Mỹ không làm nhiều và không cố gắng bằng tôi. Ai cũng hỏi tại sao tôi siêng vậy. Tôi trả lời vì khi ở Việt Nam, gia đình tôi rất nghèo, lớn lên không có nhà ở và không có cơm ăn, thường hay bị bạn bè chê cười. Qua Mỹ cũng bị nhiều người Mỹ lẫn Việt Nam coi thường, thành thử tôi phải cố gắng để có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Tôi đã khóc rất nhiều lần ở Việt Nam, lẫn ở Mỹ.
Thầy hướng dẫn của tôi – Benjamin Schwartz – rất tốt và tôi học hỏi được nhiều từ ông. Ông cho phép tôi tham dự rất nhiều đại hội trong và ngoài nước. Năm cuối của chương trình tiến sĩ, tôi là một trong bảy sinh viên trong 8.000 sinh viên được học bổng toàn trường, khoảng 30.000 USD…
Tôi ra trường tháng 6.2001, trước những sinh viên trong phòng thí nghiệm sinh vật mà trước đây tôi đã từng phải rửa dụng cụ thí nghiệm cho họ. Khi biết tôi được giải toàn trường, họ có vẻ rất mắc cỡ vì họ lấy bằng tiến sĩ trong tám năm, trong khi tôi lấy bằng tiến sĩ chỉ ba năm. Trong tám năm họ viết được một hoặc hai bài báo, còn tôi có được 12 bài báo khoa học và thuyết trình 19 lần ở đại học trong nước và các đại học quốc tế. Khi ra trường, tôi được giải thưởng xuất sắc của phân ngành lý – hóa.
Kể nhiều như thế không phải để chứng minh tôi giỏi hơn người. Thế giới rộng lớn, ngoài kia chắc chắn có người giỏi hơn tôi, mà để tôi muốn nói rằng, tôi hoàn thành chương trình đại học, thạc sĩ và thậm chí tiến sĩ trong thời gian ngắn là vì tôi có rất nhiều động lực, tôi muốn có một cuộc sống tốt hơn, và trọn vẹn niềm đam mê khoa học.
Du lịch là một trong những cách giúp Giáo sư Nguyễn Thục Quyên cân bằng lại cuộc sống, sau những áp lực công việc. Trong ảnh là chuyến du lịch Brazil của cô với mẹ
Trong 28 năm định cư tại Hoa Kỳ, có lần nào Giáo sư ăn Tết ở Việt Nam?
Tôi chưa về Việt Nam ăn Tết một lần nào từ khi xa quê, vì thường Tết cổ truyền Việt Nam trùng với mùa dạy của trường. Tôi ước rằng tôi sẽ có cơ hội quay trở lại Việt Nam để ăn mừng năm mới.
Ở Mỹ, nếu Tết vào ngày cuối tuần thì tôi về thăm gia đình và ăn Tết với gia đình; còn Tết vào những ngày trong tuần thì tôi vẫn phải đi làm. Tết bên Mỹ không có không khí mừng xuân như ở Việt Nam. Tôi vẫn chuẩn bị một mâm trái cây, dọn dẹp nhà cửa, không đổ rác ba ngày đầu năm.
Như Giáo sư chia sẻ, lịch làm việc hằng ngày dày đặc và nhiều áp lực, từ 8-12 tiếng cho công việc ở trường, thế nhưng nhìn thần thái của Giáo sư lại cảm giác rất nhẹ nhàng, yêu đời. Giáo sư có bí quyết gì chăng?
Mặc dù lịch trình làm việc rất bận rộn và căng thẳng nhưng tôi luôn cố gắng dành thời giờ để tập thể dục như yoga, đi xe đạp, đi bộ, chạy bộ, zumba. Thỉnh thoảng, tôi đi spa cũng là để thư giãn và giảm những căng thẳng công việc…
Các du học sinh Việt Nam vẫn hay đối diện với câu hỏi mang màu sắc dân tộc tính: nên ở lại hay về nước cống hiến. Giáo sư quan niệm về việc này như thế nào?
Ở lại nước ngoài hay về nước cống hiến phụ thuộc vào những gì sinh viên muốn làm. Nếu họ muốn làm nghiên cứu thì rất khó làm ở Việt Nam. Nếu họ muốn làm việc cho một công ty hay dạy học thì trở về và giúp đỡ đất nước là rất tốt. Mỗi nơi có những điều hay riêng. Ở Việt Nam thì vui hơn, có gia đình, bạn bè và cuộc sống đỡ bị stress hơn.
Tôi có một số lời khuyên cho bạn trẻ Việt Nam, là hãy có niềm tin vào bản thân. Khi bạn có ước mơ, hãy biến nó thành sự thật, đừng để mọi người làm bạn thay đổi ý kiến và từ bỏ ước mơ của mình. Khi bạn vấp ngã trong cuộc đời, có thể khóc một vài ngày nhưng sau đó suy nghĩ nguyên do mình vấp ngã để biến sự vấp ngã thành một kinh nghiệm sống. Bạn cần phải có trách nhiệm với chính bản thân, hành động và cuộc đời mình. Khi gặp khó khăn, hãy tự nhủ lòng sẽ có ngày mai và có thể ngày mai sẽ là một ngày tốt hơn!…
MỘT SỐ GIẢI THƯỞNG CỦA GS-TS. NGUYỄN THỤC QUYÊN
Được bầu vào Thành viên ưu tú của Hiệp hội Hóa học Hoàng gia Anh 2016
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học Alexander von Humboldt-Foundation của Đức 2015
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học của Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ 2010
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học của Alfred P. Sloan Foundation 2009
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học của Camille Dreyfus Foundation 2008
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học Harold J. Plous Memorial Award and Lectureship 2007
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học của Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ cho những nhà khoa học trẻ 2006
Giải thưởng Nghiên cứu khoa học của Hải quân quốc gia Mỹ 2005…
Trung Dũng thực hiện – ảnh: Lê An
Nhà hàng Tàu, văn hóa Việt – Huy Phương
Quang cảnh một nhà hàng Tàu
Lời giới thiệu của Trần Văn Giang
Nhân dịp đang sửa soạn đi tham dự vài buổi họp mặt trong tháng này, tôi xin giới thiệu một bài viết rất “hợp tình hợp cảnh” của ông bạn già Huy phương của tôi.
Chỉ có ở phố Bolsa, Little Sài gòn có hơn 1000 Hội Ái Hữu, mà hơn phân nửa là những Hội có 1 Hội Viên kiêm luôn Chủ Tịch, Phó Chủ Tịch, TTK và Thủ Quỹ.
Ở phố Bolsa, Little Sài gòn hằng tuần đều có tiệc họp mặt của các trường, các hội đoàn, các hội ái hữu, các tổ chức văn hóa, chính trị, tôn giáo…
Nếu nói về họp mặt của các trường thì nhiều lắm, kể không hết – Có nhiều trường tôi chưa hề nghe đến tên ở Việt nam, dù đã lê gót hết 4 vùng chiến thuật. Tổng cộng có trên vài trăm trường. Kế đến là các Hội Ái Hữu, Đồng Hương, Đồng xóm, Đồng… băng đảng (?) này nọ cũng có cả 100 hội. Rồi đến là các tổ chức văn hóa, tổ chức chính trị, tổ chức tôn giáo, hội từ thiện. các chương trình văn nghệ, họp mặt các trường Quân đội, CTCT, XDNT, Quân cảnh, Cảnh Sát Quốc gia, Hành Chánh, Tài chánh; họp mặt các binh chủng như Nhảy Dù, TQLC, BĐQ, LLĐB, Sư đoàn Bộ binh, Không quân, Hải quân, Địa Phương Quân… Rồi họp mặt các khóa ví dụ khóa Võ Bị Đà lạt, Thủ Đức, Võ… thuật. Rồi họp mặt các trại tù cải tạo nằm trên khắp 3 miền Bắc Trung Nam…
Tại phố Bolsa, Little Sài gòn có khoảng 15 nhà hàng lớn. Trưa thứ Bảy có 1 tiệc hội đoàn. Tối thứ Bảy, nhà hàng thường dành cho tiệc cưới. Trưa Chúa nhật 1 tiệc hội đoàn. Tối Chúa nhật 1 tiệc hội đoàn. Như thế 1 nhà hàng mỗi cuối tuần có thể có đến 4 tiệc hội đoàn và đám này nọ. 15 nhà hàng nhân cho 4 bằng 60 tiệc (15×4=60) mới chết người.
Vì vấn đề giao tế, hội này đi tiệc hội kia, nhóm này đáp lễ nhóm kia… cứ xoay quần như vậy. Nếu có sức thì 1 tháng dự khoảng 6-10 tiệc như chơi. Cộng thêm 1 hay 2 cái tiệc cưới và 1 hay 2 đám tang nữa !!
Xem ra tại phố Bolsa, Little Sài gòn này tiền khóc và tiền cười cũng khá bộn bạc đó các bác ơi.
Hu hu. Hi hi
TVG
***
Năm nào, vào khoảng thời gian này, chúng ta cũng thường có dịp tham dự những buổi họp mặt Tất Niên hay Tân Niên của các Hội Đoàn Đồng Hương, Ái Hữu hay Đơn Vị, Quân Binh Chủng,…
Nhiều khi nghĩ cũng lạ, nói không ngoa, trong hơn ba chục năm ở đây, trong vùng Little Saigon, mỗi năm tôi thường đến tham dự ở cái nhà hàng này, ít lắm cũng mỗi năm ba lần, tính ra trong ba mươi năm, là 90 lần đến cùng một cái nhà hàng, gặp gỡ bạn bè có khi thay đổi, nhưng cũng có khi với chừng ấy khuôn mặt.
Ba mươi năm, mỗi lần đến đây, ngồi vào bàn tiệc, tôi đã cầm đũa lên, ăn những món ăn trong cái thực đơn muôn thuở, không bao giờ thay đổi ấy, đến nhàm chán. Trên bàn thường không có mảnh giấy in bản thực đơn, nhưng dù có, nhắm mắt lại, cũng biết món mở đầu là “bát… nháo khai vị,” ở giữa là món đầu, đuôi và vỏ tôm hùm, và món cuối cùng là cơm chiên và một đĩa cá filet. Cái menu này chúng ta gọi là “Menu Hội Đoàn!” Cuối cùng món tráng miệng là một dĩa cam Cali cắt nhỏ, ngọt hay chua tùy theo mùa.
Trên bàn lúc nào cũng có một chai nước ngọt Coca hay 7Up, và thêm một chai rượu chát rẻ tiền nhất, mà theo lời ông chủ nhà hàng, là để biếu bà con, nói “văn vẽ” kiểu trong nước là… khuyến mãi! Không nhiều không ít, không di dịch, không thay đổi. Nhiều lúc trong hai ngày Chủ Nhật và Thứ Bảy cuối tuần, mà bất đắc dĩ chúng ta phải tham dự cùng ở một cái nhà hàng ấy ba buổi tiệc, thì đúng là một tai họa làm cho bộ phận tiêu hóa của chúng ta phải lên tiếng.
Những nơi mà chúng ta thường lui tới để dự tiệc tùng kể trên là những nhà hàng Tàu, theo cách nói quen miệng. Ở Mỹ, thì những nhà hàng này có thể gọi là nhà hàng Hồng Kông, Đài Loan hay Trung Quốc, với những cái tên có kèm theo chữ Seafood, Place, Cove, Paradise… sân khấu trang trí hình Long Phụng, Song Hỷ, nhưng chủ nhân và bồi bếp, trong cộng đồng này đều phần lớn là người Việt Nam hoặc là cư dân Chợ Lớn đến đây bằng con đường “bán chính thức!”
Dễ chừng không có nhà hàng Tàu thì người Việt lưu vong đã “không có… văn hóa.”
Bằng chứng là ngày cử hành hôn lễ của đôi trẻ trong cộng đồng Việt Nam, không phải do cha mẹ đôi bên giở lịch Tam Tông Miếu để chọn cho đôi trẻ ngày lành tháng tốt, mà do ông chủ nhà hàng Seafood… quyết định. Nói rõ ra, chưa, chưa… có ngày tháng để “book” nhà hàng, đãi đằng bà con hai họ, thì… chưa động phòng!
Chính trị thì ai cũng đòi “thoát Trung,” “chống Tàu lạ…” nhưng lề thói thì cứ mãi dính chặt với… Tàu!
Chưa ai làm được một cuộc cách mạng. Đám cưới mà không đãi tiệc ở nhà hàng Tàu thì ai đi. Có lần gia chủ đãi tiệc ở nhà hàng Tây, thực đơn chỉ có một đĩa rau trộn và chọn cái đùi gà, miếng beefsteak hay mấy con tôm… thì các cụ chê nhạt nhẽo và nghĩ rằng chắc là bọn chúng… hà tiện! Ba mươi năm rồi, địa điểm các nhà hàng Tàu để tham dự tiệc cưới, họp hội đoàn, đồng hương quen thuộc như nhìn bàn tay, chẳng bao giờ cần đến một cái GPS hay vào Google để tìm ra địa chỉ.
Bây giờ chúng ta trở lại với những buổi sinh hoạt của ái hữu, đồng hương, đơn vị mà trong đầu bài chúng tôi đã dạo qua ở trên.
Tôi cho buổi hội họp nào cũng trở thành một cực hình cho người tham dự, khi một chương trình ca nhạc “phong phú” đầy ắp, tra tấn lỗ tai người nghe, nhất là những lúc không may, các cụ được xếp ngồi ngay cái bàn trước loa phóng thanh, khuếch âm tối đa! Ai bảo nhân tài như lá mùa thu, tôi thì cho rằng, cộng đồng chúng ta lạm phát ca sĩ. Bằng chứng là khi phòng hội chưa đến giờ khai mạc, mới lai rai khách khứa năm bảy chục người, thì sân khấu đã ầm ĩ, ồn ào, liên tục, cho đến khi khách đứng dậy ra về, còn nghe tiếng hát của ca sĩ đuổi theo sau.
Cũng may là dân mình có thói quen đi trễ, giấy mời ghi 6:00 giờ, nhưng đến 7:30 giờ hơn cũng chưa vào cuộc, nhờ vậy mà “ca sĩ” và ban nhạc mới có cơ hội bằng vàng với thiện chí là “warm up,” kẻo không khí lạnh lùng, tẻ nhạt quá! Nhiều khi thấy thương cho ông nhạc sĩ “One Man Band,” không hề được ăn uống hay vào nhà vệ sinh, phải liên tục đệm đàn từ khi buổi hội chưa khai mạc cho đến khi nhà hàng dọn dẹp đóng cửa!
Trong một buổi họp mặt hội đoàn nào cũng vậy. MC chạy lui chạy tới, giới thiệu hết cô này đến bà nọ, cũng là người vất vả và mất lòng thiên hạ nhất, vì cô, bà nào cũng muốn lên sân khấu, mà phải được xếp ưu tiên hát trước và phải được tái ngộ… nhiều lần. Cái câu “Xin quý vị cho một tràng pháo tay…” dễ thường chúng ta phải nghe MC nói đi nói lại đến trăm lần trong một buổi ăn tại nhà hàng… Tàu hay cả trong những cuốn băng nhạc… Việt! Mỗi người hát sẽ được xin vỗ tay hai lần, một khi chưa hát và một sau khi hát xong cúi chào khán giả!
Nói chung, không phải ca sĩ tài tử nào hát cũng tệ, nhưng giá đừng hát, trả lại sự yên tĩnh… cho sân khấu chúng tôi thì tốt hơn. Vì gặp nhau ở chỗ này, ai cũng muốn chuyện trò, hàn huyên, thăm hỏi nhau, chứ mục đích buổi hội ngộ này không phải là nơi chúng ta mua vé để vào nghe ca sĩ “nghiệp dư,” được giải nghĩa là “rỗi nghề” lên hát! Nhưng ai hát thì cứ hát, ai đàn thì cứ đàn, ai chuyện trò lớn tiếng, ai ăn uống là quyền của họ. Và ca sĩ cần được hát hơn là cần có người nghe! Họ không cần chú ý đến nhau và chẳng cũng cần tôn trọng nhau.
Tôi biết một ca sĩ nổi tiếng, nay đã qua đời, lúc sinh tiền, cô không bao giờ nhận lời lên sân khấu trong lúc người ta ăn uống sì sụp. Vì lúc người ta đang phải bận rộn dùng hàm răng, lưỡi và dịch vị thì chức năng của màng nhĩ trở nên rối loạn!
Nhưng cũng chính vì lâu ngày gặp nhau, chúng ta cứ nói chuyện ào ào, chẳng coi ai ra gì, nên từ bài diễn văn của ông Hội Trưởng, đến phát biểu của một quan khách, kể cả những nghi thức tế lễ cổ truyền, cần đến sự nghiêm trang và yên lặng của mọi người tham dự, cũng chẳng có ai cần để ý đến!
Có nhân tài thì có người hâm mộ, tạo nên một lề thói tặng hoa rất là… dung tục. Lề thói này phát triển từ trong nước sau năm 1975 và theo chân người tỵ nạn đến đây. Trong khi ca sĩ đang mơ màng theo lời hát, thì dưới sân khấu, có người hùng hục bước lên, ghé qua chậu hoa, nhón một bông hoa, lên tặng người hát, xong đứng sát ca sĩ hay ôm hẳn người này để nhờ một người bạn gần đó bấm cho một “bô” hình kỷ niệm. Tội nghiệp cho ca sĩ, có khi hai ba người lên tặng hoa cùng một lúc, một tay bận cầm micro, tay kia phải nhận cả mấy chùm hoa, có khi phải kẹp vào nách. Có người còn phải ôm luôn cả một chậu hoa cúc, mà người hâm mộ lên sân khấu, tiện tay bê theo luôn cho tiện việc.
Một cái xô lớn đựng nhiều hoa được ban tổ chức đặt trước sân khấu, ca sĩ được tặng hoa, hát xong đem hoa về bỏ vào chỗ cũ, cho người khác tiếp tục lấy, tặng cho người sau, nên loại hoa này không còn được gọi là “hoa trinh nữ” nữa!
Lề thói này chúng ta chỉ có thể tìm thấy trong cộng đồng người Việt, vậy có thể cho rằng đây là một thứ văn hóa… Việt Nam chăng?
Cái mà người ta gọi là chương trình văn nghệ chỉ là một thứ tạp lục vô giá trị mà ban tổ chức nào cũng giẫm theo lối mòn, làm cho có, nhưng lại làm khổ người tham dự. Dễ thường một buổi sinh hoạt như vậy, có đến vài ba mươi ca sĩ tình nguyện lên sân khấu để được hát, được “cho” một tràng pháo tay rời rạc, được tặng hoa, được ôm và được chụp ảnh. Tiếng hát ở đây không những át được tiếng đàn của nhạc công, mà đôi khi còn át được tiếng trò chuyện cười đùa của người tham dự, trong đó ai cũng muốn giành phần thắng, nói lớn hơn, cười lớn hơn và ban tổ chức cũng muốn tiếng loa phải lớn hơn. Đi dự tiệc về nhà, phải uống thuốc… an thần.
Nhìn lên tấm lịch tháng có ghi ngày đi tham dự sinh hoạt hội đoàn, tính ra tháng này còn ba cái nữa. Đã là con đường cũ, cũng đành phải đi thôi! Vẫn là những cái nhà hàng Tàu cũ, những món ăn ba mươi năm trước đã ăn, chai coca trên bàn, chương trình ca nhạc không ai muốn nghe, câu nói “xin quý vị một tràng pháo tay!” sẽ được lặp lại.
May mắn là đến tuổi này, không còn có cơ hội đi tham dự đám cưới của con cháu nữa, chỉ còn đi dự đám tang. Yên trí, với đám tang, chắc chắn là không có câu “xin quý vị một tràng pháo tay” đâu!
Huy Phương
Trần văn Giang (st)
NGUYỆN XIN ƠN BIẾN ĐỔI – Linh Mục Cao Gia Ân SJ
NGUYỆN XIN ƠN BIẾN ĐỔI – Linh Mục Cao Gia Ân SJ
Mơ ước sáng thức dậy trở thành người Đài Loan, người Nam Hàn…
26-2-2023
Thời chiến tranh 54-75, có người (Mỹ hay Tây chi đó không nhớ), “mơ ngủ dậy trở thành người Việt Nam”. Hà Nội hồi đó còn mang tên là “thủ đô Hòa bình”.
Không biết bây giờ có ai còn mơ “sáng dậy trở thành người Việt Nam” nữa hay không?
Sự thật phũ phàng là hầu như mọi người Việt hôm nay, ước mơ của họ là ra sinh sống ở nước ngoài. Đài Loan, Nam Hàn, Nhật, Thái Lan, Mã Lai… chạy qua nước nào cũng được. Làm công chuyện gì cũng được.
Có nhà báo Việt Nam nào “quởn” thử làm một cuộc “thăm dò” đơn giản, kiểu đặt câu hỏi “ước mơ hiện nay của bạn là gì”? Để xem mơ ước ra sống ở nước ngoài của người Việt được bao nhiêu phần trăm?
Người Việt hiện nay sẵn sàng trả giá bằng sinh mạng của mình để được ra sống ở các nước giẫy chết. Vụ “thùng nhân” bên Anh gần đây là thí dụ điển hình.
Riêng các tài phiệt đỏ, các lãnh đạo cao cấp CSVN. Hầu như người nào cũng có “cơ ngơi” như nhà cửa, xí nghiệp, cửa hàng… ở Mỹ, hay ở các quốc gia khác như Anh, Úc, Pháp v.v… Số liệu thật của hạng mục này hiển nhiên là “tài liệu mật” của CSVN. (Ai hỏi bằng chứng đâu thì tôi thành khẩn khai báo rằng tôi không có. Tôi chỉ viết dựa trên sự phỏng đoán rằng thấy khói bốc lên ắt phải có lửa). Tôi hy vọng ngày nào đó cơ quan di dân của chính phủ Mỹ (Anh, Pháp, Úc…) bật mí bí mật này.
Con cháu cán bộ cao cấp cộng sản cũng đều lựa chon các “quốc gia thù địch” như Mỹ, Anh, Pháp… để du học. Không thấy họ tìm đến các quốc gia “đồng chí anh em” kiểu Nga hay TQ.
Cán bộ CS, con cháu cán bộ, tài phiệt… họ có tiền. Tài phiệt và người cộng sản có điểm chung. Họ là những người không có “tổ quốc”. Họ lựa chọn ra sống ở nước ngoài là điều có thể hiểu.
Vậy lý do nào người Việt lại muốn từ bỏ nơi chôn nhao cắt rún của mình?
Theo tôi, lý do là “đất lành chim đậu”. Chẳng có tổ cuốc tổ cò chi cả.
Xã hội Việt Nam bây giờ là một xã hội bán khai, mạnh được yếu thua.
Một người Việt Nam thất thế không phải là người Việt Nam mà là một con mồi, một cơ hội, để những kẻ có quyền lực, hay những kẻ có cơ hội sử dụng quyền lực, xâu xé.
Vụ Việt Á hay vụ “Các chuyến bay giải cứu” là các thí dụ điển hình.
Một người Việt Nam hoạn nạn chỉ là một cơ hội nhỏ để cán bộ xâu xé làm tiền. Cả nước Việt Nam hoạn nạn thì đây là một cơ hội lớn để cán bộ làm tiền trên cái hoạn nạn, trên những xác chết của từng người Việt nam.
Cán bộ ăn của dân không từ một thứ gì. Đảng CSVN là “cả một nồi sâu”. Những người nói câu này sống trong chăn nên biết chăn có rận.
Đọc báo hôm qua thấy xí nghiệp của Đài Loan sa thải công nhân, vì lý do không có đơn đặt hàng. Xí nghiệp “bồi thường” cho nhân công một cách “rộng rãi” hơn luật định. Ngoài ra ban quản trị xí nghiệp còn tổ chức “hướng nghiệp”, giúp công nhân sa thải dễ tìm được việc làm mới.
Trước đây không lâu ta thấy tòa án Đài Loan thụ đơn của nạn nhân ô nhiễm do Formosa (Hà Tĩnh) gây ra. Hôm trước lại thấy tòa Seoul ở Nam Hàn xử nhà nước Nam Hàn phải bồi thường cho nạn nhân chiến tranh ở Việt Nam.
Tại sao Đài Loan, Nam Hàn… lại đối xử “nhân bản”, nhân đạo như vậy đối với người Việt Nam hoạn nạn?
Theo tôi, người Việt Nam không cần phải bỏ nước ra đi. Điều họ cần là có một mơ ước “sáng dậy trở thành người Đài Loan, người Nam Hàn”.
Sống phải có mục đích sống. Đài Loan, Nam Hàn phát triển thành rồng là vì trước đó người dân họ có mơ ước “sáng dậy thành người Nhật”.
Họ vốn là người Đài, người Hàn… làm sao họ có thể thành người Nhật được?
Vậy là giới trí thức, tầng lớp tinh hoa của đất nước, cùng với các đảng phái chính trị, tất cả hợp lực xây dựng đất nước, sao cho đất nước của họ vĩ đại như là nước Nhật. Để người dân của họ hãnh diện là người Đài, người Hàn.
Cuối cùng dân Đài, dân Nam Hàn đã thành công. Mức sống dân Đài hiện thời đã vượt qua dân Nhật.
Chiến tranh đã qua gần 1/2 thế kỷ nhưng tro tàn chiến tranh vẫn còn nghi ngút khói. Kích động hận thù, kích động chia rẽ đấu tranh giai cấp vẫn còn. Thì đất nước Việt Nam, xã hội Việt Nam là “chiến trường” mà trong đó người sa cơ đều trở thành con mồi để kẻ mạnh xâu xé.
Bỏ nước, về lâu về dài không phải là lối thoát. Nhưng 1/2 thế kỷ như vậy rồi. Không bỏ nước, không đoạn tuyệt với Việt Nam thì làm cách nào để sống?
“Hết rau rồi anh có lấy măng không?”
26-2-2023
Trong 34 doanh nghiệp bất động sản, xây dựng xin khất nợ trái phiếu, có nhiều tập đoàn lớn: như Novaland, Hải Phát, Sacomreal, Nam Land, Đầu tư LGD, Danh Khôi, Gotec Land, Bất động sản Hà An, Apec Land Huế, Đất Xanh miền Nam, Nam Land, Sunny World, Gotec Land.
Novaland đề xuất gia hạn thanh toán hoặc hoán đổi tiền gốc lấy các sản phẩm bất động sản, tức hát bài Trường Sơn Đông – Trường Sơn Tây: “Hết rau rồi anh có lấy măng không?”. Hỏi cho có hỏi vậy, chớ em chưa có măng, vì em mới trồng tre mà!
Cách đây 3 năm, vào ngày mùng một Tết năm 2020 (25/1/2020), đại gia Bùi Thành Nhơn viết “Đơn kêu cứu khẩn cấp” gửi cựu bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà rằng “Novaland đã kiệt sức, cần Đảng và Nhà nước hỗ trợ, vì đang mất tính thanh khoản. Khẩn cầu Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho Cty Phát triển Quốc tế Thế kỷ 21 (Cty thànhviên của Novaland, do Novaland chuyển nhượng lại cổ phần) được tiếp tục phát triển Dự án Khu dân cư tại khu đất 30,224 ha tại phường Bình Khánh, Q.2, TPHCM, vì đây là dự án đã đủ điều kiện bán hàng và Novaland đã bỏ vào dự án hơn 6.000 tỷ đồng.
Novaland cam kết chấp hành mọi quyết định của Chính phủ. Việc cho Novaland tiếp tục phát triển dự án, ngoài việc giúp Novaland có nguồn thu, còn giúp cho hơn 200 nhà đầu tư nước ngoài đang đầu tư vào Novaland yên tâm tiếp tục bỏ vốn Novaland để tiếp tục phát triển các dự án đang dang dở”.
Đang khóc khẩn cầu, bỗng dưng Bùi Thành Nhơn trở giọng hăm dọa: “Để tránh hệ lụy xấu không thể nào cứu vãn được, nếu cổ phiếu của Novaland mất tính thanh khoản như: Gây nợ xấu gần 50.000 tỷ đồng cho hệ thống ngân hàng, gần 250.000 người biểu tình đòi trả nhà, đòi lấy tiền, mất an ninh trật tự Thành phố; gây kiện tụng quốc tế dây chuyền phức tạp; mất công ăn việc làm cho hàng chục gia đình (Novaland và các đối tác); giảm niềm tin của doanh nhân và doanh nghiệp trọng và ngoài nước; ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư… Novaland khẩn cầu Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẩn cấp giúp Novaland vượt qua khó khăn, cho phép Novaland tiếp tục thực hiện dự án 30,224 ha P. Bình Khánh, Q.2 đã bị tạm dừng gần 2 năm”.
Bộ trưởng Phạm Hồng Hà có bút phê trên đơn kêu cứu “TT Sinh chỉ đạo, b/c bộ trưởng”!
Khi con nợ quá to, nó đách sợ chủ nợ! Nhà nước nó còn dám dọa mà!
S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Ngoại Ngữ
S.T.T.D Tưởng Năng Tiến – Ngoại Ngữ
Thứ Sáu, 02/24/2023 — tuongnangtien
Ngay khi còn bé thơ – thỉnh thoảng – tôi cũng đã nghe người lớn nhỏ giọng, khi nhắc đến hai câu ca dao: Lênh đênh qua cửa Thần Phù/ Khéo tu thì nổi, vụng tu thì chìm.
Nói gì mà thấy ghê?
Mãi tới già, mới biết rằng cửa Thần Phù – thuộc huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình – là chỗ sông Chính Đại đổ ra vịnh Bắc Bộ… Đến cuối đời Lê, cửa sông này đã bị bồi lấp và trở thành đất liền rồi nhưng nỗi sợ (rõ ràng) vẫn còn ám ảnh cho mãi đến mấy đời sau.
Qua đến đời tôi thì Việt Ngữ lại phát sinh ra đôi câu ca dao (mới) nghe tuy không “thấy ghê” nhưng thấy … chán: Mấy ngàn cây số biển xanh/ Mà sao thiếu muối cho canh hàng ngày!
Sao kỳ vậy cà? Sao mà dân ta ngại biển dữ vậy, hả Trời?
Nhà thơ Inra Sara giải thích: “Xưa, người Việt mở cõi xuống đất liền ở phương Nam, và chỉ biết có đất liền; còn đóng tàu viễn dương, thì hầu như chưa. Suốt dòng lịch sử dựng nước và giữ nước, người Việt chỉ biết ra khơi về lộng, chứ chưa hề đi xa hơn. Mà ‘lộng’, theo Từ Chi, chỉ đâu khoảng ba cây số cách bờ, còn ‘khơi’ xa lắm cũng đến bảy cây số là cùng.”
Với núi rừng cũng vậy, người Việt cũng ngại ngùng không kém: “Đường lên núi rừng sao hãi hùng/ Ôi gió lộng/ muôn lá động/ cành trong bóng thê lương.” (Lê Bình. Đường Lên Sơn Cước. Nxb Sóng Nhạc:1954).
Mới chỉ là miền sơn cước (chân núi) mà đã “hãi hùng” lắm rồi nên cỡ cao nguyên Lâm Viên (với đỉnh Lang Biang, cao gần 2000 mét) thì tất nhiên là chả ma nào chịu lặn lội lên tuốt luốt lên đó làm chi. Rừng thiêng, nước độc, lam sơn chướng khí (tùm lum) ai mà không ngán?
Nói ra thì sợ mích lòng, chớ (đôi lúc) tôi vẫn trộm nghĩ: “Nếu không có Alexandre Yersin thì bản đồ nước Việt e cũng không có địa danh nào tên gọi là Đà Lạt cả.”
Người Pháp tìm ra Đà Lạt. Người Anh tìm ra Hang Sơn Đoòng (thuộc quần thể hang động Phong Nha – Kẻ Bàng) ở Quảng Bình. Còn người Việt thì mãi qua đến thế kỷ 21 mới có một phát hiện bất ngờ, khiến cho cả làng báo nướn nhà phải “xôn xao” bàn tán:
- Tiền Phong: “Xôn xao bức tường quảng cáo tiếng Pháp lộ diện sau hàng chục năm ở Hà Nội”
- Lao Động: “Áp phích quảng cáo vẽ tường bằng tiếng Pháp bị ẩn hàng chục năm tại Hà Nội”
- Dân Việt: “Nên xem bức tường quảng cáo tiếng Pháp mới lộ diện là dấu tích lịch sử một thời của Hà Nội”
- Pháp Luật: “Quảng cáo vẽ tường bằng tiếng Pháp khoảng 100 tuổi bỗng dưng lộ diện”
- An Ninh Thủ Đô: “Hà Nội tạm thời giữ nguyên bức tường quảng cáo tiếng Pháp lộ diện sau hàng chục năm bị che lấp
Chuyện gì vậy kìa?
Tuổi Trẻ Online cho biết qua đôi ba chi tiết: “Dư luận trên một số diễn đàn mạng xã hội về di sản và Hà Nội đang xôn xao chuyện một tấm áp phích quảng cáo bằng tiếng Pháp bất ngờ lộ diện trên tường của trạm biến áp phường Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội sau nhiều thập kỷ bị che lấp…
Ông Phạm Tuấn Long – chủ tịch UBND quận Hoàn Kiếm – cho biết sau khi nắm thông tin, quận đã giao UBND phường Cửa Nam tạm thời che áp phích để bảo vệ. Sự xuất hiện bất ngờ của áp phích quảng cáo bằng tiếng Pháp được nhiều người quan tâm đến di sản rất vui mừng, kêu gọi chính quyền cần bảo tồn, gìn giữ áp phích quảng cáo tiếng Pháp cuối cùng còn sót lại ở Hà Nội.”
Ủa! Cái “chính quyền” này “sính” ngoại ngữ từ hồi nào vậy há? Chứ theo như tôi biết thì nhà nước hiện hành chưa bao giờ có thái độ thân thiện với tiếng nước ngoài cả, còn “tiếng nước nào” bị kỳ thị hay dè bỉu thì tùy vào từng lúc. Hoàn toàn do tính khí và chính sách ngoại giao (thất thường) của … Đảng:
“Tôi quen ba người dạy tiếng Anh và tôi muốn nói tới các anh như những người từng chịu hẩm hiu lúc đất nước sập cửa lại với thế giới, tiếng Anh bị miệt thị. Thật ra chả phải chỉ tiếng Anh mà là bất cứ tiếng nói của kẻ thù nào. Chị P. T. M., dạy tiếng Trung Quốc ở Đại học Sư phạm đã ngồi làm thường trực mãi ở cống trường cho tới khi Trung Quốc hết là thù mới lên truyền hình dạy lại. Ông Nghĩa dạy tiếng Trung Quốc ở Cao đẳng sư phạm Hà Nội thì đi làm bảo vệ. Khi đánh xét lại, các giáo viên tiếng Nga nghỉ dài dài.” (Trần Đĩnh. Đèn Cù II. Westminster, CA: Người Việt, 2014).
Chỉ mất việc thôi thì vẫn may mắn chán. Đã có lúc, ở xứ sở này, lắm kẻ còn mất mạng luôn chỉ vì chút vốn liếng sinh ngữ của mình ấy chứ. Họ bị du kích ban đêm lôi ra khỏi nhà bắn bỏ (rồi gắn cho tấm bảng có hai chữ “Việt Gian” trên ngực) vì nói được tiếng Pháp, và bị tình nghi … là làm gián điệp cho Tây.
Nay thì cả nước “vui mừng” vì phát hiện ra được “tấm áp phích quảng cáo tiếng Pháp cuối cùng còn sót lại” ở Hà Nội, và coi đây như là một “di sản,” rồi “kêu gọi chính quyền cần bảo tồn, gìn giữ…”
Trong số thuộc địa của Tây (rải rác khắp đó đây) có lẽ không đâu mà dân bị trị lại yêu quý Pháp Văn đến thế (và lâu thế) dù không ít kẻ đã từng bị hành cho tới bến luôn, với lý do là có ít nhiều “liên lụy với bọn thực dân đế quốc.” Hỏi ra mới biết là đương sự đã từng nhận được thư (hay quà) của người thân, ở nước ngoài, từ Paris chả hạn!
Tiếng Tây, tuy vậy, không mang lại nhiều hệ lụy cho dân ta như tiếng Nga hoặc tiếng Tầu. Khi Đảng chủ trương chống lại chủ nghĩa xét lại của Liên Xô thì chỉ cần nhà ai có vài ba tạp chí tiếng Nga là cũng đủ “bằng chứng” để cho “khổ chủ” phải đi tù mà khỏi phải hầu tòa. Còn lúc Đảng coi “Trung Quốc là kẻ thù truyền kiếp” thì ai gốc Tầu (hay có liên hệ xa gần chi đó với Tầu) là … chết mẹ. Chắc chắn sẽ bị nhà nước hành cho tới bến luôn.
George Orwell than phiền: “Đặc trưng của nhà nước toàn trị là tuy nó kiểm soát tư tưởng, nhưng nó lại không xác dịnh dứt khoát tư tưởng ấy là gì. Nó đưa ra một số tín điều không được tranh cãi, nhưng các tín điều ấy lại thay đổi hàng ngày. Chế độ cần tín điều vì cần các thần dân phục tùng một cách tuyệt đối, nhưng nó không thể không thay đổi theo các nhu cầu của tầng lớp nắm quyền.”
Nét “đặc trưng” này thấy rất rõ ở chế độ toàn trị ở VN vì “tầng lớp nắm quyền” ở xứ sở này thay đổi đường lối và chủ trương xoành xoạch. Hôm qua thù Tây, hôm nay thù Mỹ, mai giận Nga, mốt oán Tầu … Lúc thế này, khi thế khác, bao giờ cũng với thái độ quá khích, giận cá chém thớt, trút hết mọi oán hận vào những lương dân vô tội.
Cái thời khốn khổ/khốn nạn này tuy có vẻ đã qua nhưng hệ lụy thì còn kéo dài lâu. Nhà báo Nguyễn Thông cho biết: “Giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đông như quân Nguyên nhưng số người lập bập được một ngoại ngữ cũng quá hiếm, chứ nói chi thông thạo.”
Đất nước “được” dẫn dắt bởi một đám người nông nổi, tiểu tâm, ngu tối, và thiển cận nên vấn đề (tất nhiên) không chỉ giới hạn vào ngôn ngữ. Họ còn tạo ra một “cái nền dân trí luôn là mảnh đất cho hận thù, ngờ vực và chia rẽ” nữa – theo lời của FB Nguyễn Thọ:
“Đa số người Việt trên mạng chỉ có một hình ảnh kẻ thù cố định hoặc một anh hùng vĩnh cửu. Khi coi Trung Quốc là kẻ thù thì mọi thứ của Trung Quốc đều xấu, đều đáng bị tiêu diệt. Ai chửi Trung Quốc thì là bạn, ai phê phán người chửi Trung Quốc là kẻ thù… Cách đơn giản hóa vấn đề, chỉ biết có trắng và đen đang làm cho người Việt trở nên cực đoan… Cái nền dân trí đó luôn là mảnh đất cho hận thù, ngờ vực và chia rẽ.”
Giữ cho dân trí thấp và khuyến khích người dân luôn hận thù/ngờ vực tha nhân – không chừng – còn (dám) là chủ trương xuyên suốt của chế độ hiện hành, từ hai phần ba thế kỷ qua!