Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em (Mt 5,44)
Tin Thế Giới
Chuyến bay SJ182 của hãng Hàng không Indonesia Sriwijaya Air flight với 62 hành khách bao gồm 10 trẻ em đã biến mất khỏi màn hình rada sau khi cất cánh từ phi trường Jakarta, vào ngày hôm qua Thứ Bảy 09-01-2021 để đến TP. Pontianak cách thủ đô Jakarta 90 phút bay.
Nhà chức trách đã huy động lực lượng cứu cấp để tìm kiếm nhưng chưa có kết qủa. Họ nghĩ rằng máy bay đã đâm xuống biển.
Stephanie Grisham, Chánh văn phòng của Đệ nhất Phu nhân Melania Trump và từng giữ vai trò phát ngôn viên Nhà Trắng, đã đệ đơn từ chức chiều thứ Tư và có hiệu lực ngay lập tức, CNN đưa tin. Bà Grisham là một trong những phụ tá chính trị lâu năm nhất của ông Trump, làm việc từ năm 2015.
Sarah Matthews, phó phát ngôn viên Nhà Trắng, đã từ chức liên quan đến những sự kiện xảy ra chiều nay, Fox News đưa tin.
Thư ký xã hội của Nhà Trắng Rickie Niceta đệ đơn từ chức tối nay như một phản ứng về vụ bạo động, ABC dẫn một nguồn tin biết trực tiếp cho biết.
Cố vấn an ninh quốc gia Robert O’Brien, phó cố vấn an ninh quốc gia Matt Pottinger và phó chánh văn phòng Chris Liddell đều đang cân nhắc từ chức, các nguồn tin nói với CNN.
Maggie Haberman, nhà báo hàng đầu của The New York Times đặc trách tường trình về Nhà Trắng, dẫn một nguồn thân cận với Tổng thống Trump cho biết sẽ có thêm những vụ từ chức nữa trong 24 giờ tới.
Hạ Viện vô hiệu hóa ‘phủ quyết dự luật ngân sách quốc phòng của Trump’
WASHINGTON, DC (NV) – Hạ Viện Mỹ do Dân Chủ kiểm soát đã bỏ phiếu vô hiệu hóa phủ quyết dự luật ngân sách quốc phòng của Tổng Thống Donald Trump, vào tối Thứ Hai, 28 Tháng Mười Hai.
Kết quả bỏ phiếu 322 phiếu thuận và 87 phiếu chống, hơn mức hai phần ba, vượt quá quyền phủ quyết của tổng thống.
Nếu dự luật này được Thượng Viện chuẩn thuận với tỷ lệ hơn hai phần ba, đây là lần đầu tiên chữ ký phủ quyết của Tổng Thống Trump bị Quốc Hội bác bỏ.
Trước đây, ông Trump lên Twitter dọa sẽ phủ quyết “Đạo Luật Quốc Phòng Thường Niên rất yếu ớt này,” trừ khi luật hủy bỏ Khoản 230, một phần trong bộ luật truyền thông bảo vệ Twitter, Facebook và các công ty công nghệ lớn khác khỏi bị kiện về nội dung.
Tổng thống muốn chấm dứt điều khoản này vì theo ông, các công ty trên “kiểm duyệt” nội dung các trang của những nhóm bảo thủ.
Ông Trump cho rằng trong thời gian vừa qua, các công ty Facebook và Twitter xóa đi hoặc ẩn các thông điệp không đúng với thực tế.
Rất nhiều tin nhắn của Tổng Thống Trump trên Twitter bị ẩn đi và đánh dấu là nội dung không đúng sự thật.
Đối với các nhà lập pháp, điều khoản 230 trên không có liên quan gì đến ngân sách quốc phòng.
Ông Trump cũng đòi Quốc Hội bỏ điều khoản cho phép đổi tên những căn cứ quân sự tôn vinh lãnh đạo Liên Minh Miền Nam thời nội chiến.
Sau đó, Hạ Viện tuyên bố sẽ vẫn bỏ phiếu cho dự luật được công chúng rất quan tâm này, bất chấp Tổng Thống Trump dọa phủ quyết. Kết quả cuối cùng, hơn 80% dân biểu bỏ phiếu ủng hộ, tức trên 2/3 số phiếu cần thiết để tránh nguy cơ bị phủ quyết.
Đáng chú ý, trong số 335 dân biểu này có 140 người Cộng Hòa.
– Điện Capitol, tòa nhà Quốc Hội Mỹ. (Hình minh hoạ: Samuel Corum/Getty Images)
Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden nói rằng các cơ quan chủ chốt đối với an ninh Mỹ đã phải hứng chịu “thiệt hại lớn lao” dưới tay chính quyền Trump.
Ông Biden nói rằng đội ngũ của ông không nhận được thông tin cần thiết, kể cả từ Bộ Quốc phòng, trong khi cơ quan này đang chuyển giao quyền lực.
Tổng thống đắc cử nói thêm rằng đội ngũ của ông cần một “bức tranh rõ ràng về vị thế lực lượng của chúng ta trên toàn thế giới” và các kẻ thù của Mỹ có thể khai thác bất kỳ sự nhầm lẫn nào dẫn đến kết quả.
Việc ông Trump sau đó cài cắm những người trung thành với mình trong Bộ quốc phòng bị các đối thủ chính trị xem là mối lo ngại, những người xem đó là nỗ lực gieo rắc mầm hỗn loạn trong những tuần cuối cùng của chính quyền ông.
Hôm 28/12, một tòa án Trung Quốc tuyên án 4 năm tù đối với một nữ YouTuber, người đưa tin từ thành phố Vũ Hán vào lúc cao điểm của đợt bùng phát dịch COVID-19 vào năm ngoái, với cáo buộc “gây gổ và kích động”, luật sư của bà cho Reuters biết.
Bà Zhang Zhan, 37 tuổi, một trong những người đầu tiên được biết là đã bị xét xử, nằm trong số ít ỏi những người được tận mắt chứng kiến thảm cảnh của đại dịch, từ những nơi đông đúc ở bệnh viện đến những con đường vắng, đã vẽ nên bức tranh đa chiều về tâm phát của đại dịch so với những gì do báo chí nhà nước Trung Quốc chính thức đưa tin.
“Tôi không hiểu được. Tất cả những gì Zhang làm là nói lên tiếng nói chân thật, vậy mà bị 4 năm tù,” bà Shao Wenxia, mẹ của bà Zhang, người tham dự phiên tòa cùng chồng, cho Reuters biết.
Luật sư Ren Quanniu của bà Zhang nói với Reuters: “Chúng tôi có thể sẽ kháng cáo.” Luật sư cho biết thêm rằng phiên tòa xét xử tại tòa án ở Pudong, một khu trung tâm kinh doanh của Thượng Hải, kết thúc lúc 12h30 chiều.
“Bà Zhang tin rằng bà bị đàn áp vì thực hiện quyền tự do ngôn luận của mình,” luật sư Ren nói trước phiên tòa.
Những lời chỉ trích về việc Trung Quốc xử lý dịch bệnh đã bị kiểm duyệt, và những người lên tiếng như các bác sĩ đã bị chính quyền cảnh cáo. Truyền thông nhà nước Trung Quốc luôn loan tin rằng nhờ sự lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình mà việc ngăn chặn dịch bệnh đã thành công.
Tại Thượng Hải, cảnh sát thắt chặt an ninh bên ngoài tòa án, nơi bà Zhang bị xét xử sau 7 tháng bị giam giữ.
Từng là một cựu luật sư, bà Zhang từ Thượng Hải đến Vũ Hán vào ngày 1/2.
Các video clip ngắn của bà được tải lên YouTube bao gồm các cuộc phỏng vấn với người dân, bình luận và cảnh quay về lò thiêu xác, ga xe lửa, bệnh viện và Viện virus học Vũ Hán.
(Nếu không vào được VOA, xin hãy dùng đường link voaviet2019.com hoặc vn3000.info để vượt tường lửa)
Dec 23, 2020
DENVER, Colorado (NV) – Một giới chức công ty máy bỏ phiếu Dominion Voting Systems kiện ban tranh cử của Tổng Thống Donald Trump cũng như các công ty truyền thông bảo thủ tội phỉ báng, theo CNN hôm Thứ Tư, 23 Tháng Mười Hai.
Kể từ sau thất bại của ông Trump trong cuộc bầu cử tổng thống 3 Tháng Mười Một, công ty này trở thành mục tiêu của những tin đồn vô căn cứ và thường xuyên bị vu cáo là làm thay đổi kết quả bầu cử theo hướng bất lợi cho ông Trump.
Kể từ không lâu sau ngày bầu cử đến nay, ông Coomer phải sống ẩn dật. (Hình: Bob Andres/Atlanta Journal-Constitution via AP, File)
Tổng Thống Trump từng gọi Dominion là “thảm họa,” còn phe ủng hộ ông đồn đãi rằng công ty này xóa phiếu bầu cho Trump trên hệ thống của công ty, và rằng ông Eric Coomer, giám đốc an ninh và chiến lược sản phẩm của Dominion, tiếp tay phá hoại cuộc bầu cử.
Không có bằng chứng nào cho thấy gian lận xảy ra lan tràn trong cuộc bầu cử 2020, và giới chức chính quyền cũng như bầu cử của Tổng Thống Trump đều xác nhận đây là cuộc bầu cử “an toàn nhất” lịch sử Mỹ. Tổng Thống đắc cử Joe Biden được 306 phiếu đại cử tri, còn ông Trump được 232 phiếu.
Đơn kiện mà ông Coomer nộp cho tòa liên bang ở Colorado hôm Thứ Ba nêu tên các bị đơn là ban tranh cử của Tổng Thống Trump, Luật Sư Rudy Giuliani, cố vấn Sidney Powell, hai công ty truyền thông bảo thủ One America News Network và Newsmax Media, trang web cánh hữu Gateway Pundit, và thương gia kiêm nhà hoạt động Joseph Oltmann ở Colorado, cùng vài người khác.
Mấy ngày gần đây, giữa lúc nguy cơ bị kiện càng tăng, vài công ty truyền thông bảo thủ bắt đầu rút lại một số lời cáo buộc nặng nề.
Trong đơn kiện, luật sư của ông Coomer khẳng định những lời cáo buộc đó là “sai và vô căn cứ” và gây “tổn thương nặng nề cho danh tiếng, nghề nghiệp, an toàn, và sự riêng tư của Tiến Sĩ Coomer.”
Đơn kiện còn nêu ra một loạt lời đe dọa cụ thể nhắm vào ông Coomer, và cho hay những lời đe dọa đó khiến ông phải bỏ nhà đi trốn “vì lo sợ an toàn cho bản thân.” Kể từ không lâu sau ngày bầu cử đến nay, ông Coomer phải sống ẩn dật, ông nói với đài Colorado Public Radio mới đây.
Ông Coomer đang yêu cầu bị đơn bồi thường thiệt hại cũng như công khai rút lại toàn bộ những tuyên bố được xem là phỉ báng.
Công ty Dominion, trụ sở ở Denver, Colorado, không đứng tên trong đơn kiện. (Th.Long) [qd]
ĐUỔI KỊP MÔNG CỔ
Sai.
Khái niệm về một nước Mông Cổ nghèo khó ngự trị trong đầu óc dân Việt Nam từ xa thời cùng phe XHCN. Nhà văn Tô Đức Chiêu bảo tôi: “Tao đã đi Mỹ, Ai Cập, Ả rập xê út, Nga và Đông Âu, không kể châu Á như Tàu, Thái… Tức là gần hết thế giới, nhưng khi đi Mông Cổ, mới thấy mình khám phá ra một thế giới mới, nếu có dịp, tao đi 2 -3 lần nữa”.
Tôi thấy thế nên cũng đú theo, đi Mông Cổ một chuyến.
(Mở ngoặc ngay là, khi anh (du lịch) đến đâu, anh phải tự vấn ta đến đấy để làm gì, muốn biết gì. Nói chung là nên đi phượt. Tôi có bài học kinh nghiệm về việc này, có 1 cậu trẻ đi cùng đến thảo nguyên Mông Cổ, cậu thốt lên chán nản: Ơ, đâu cũng như đâu, mênh mông cả, chả thấy cái gì.
Nhưng vấn đề là cái gì?
Sau chuyến đi Mông Cổ, tôi rút ra kết luận, 30 năm nữa (hoặc hơn) không biết Việt Nam mình có đuổi kịp Mông Cổ hay không?)
Mông Cổ diện tích gấp hơn 6 lần nước Việt Nam, dân số hơn 3 triệu người (bằng 1/2 của thủ đô Hà Nội). Mà 1/2 dân số ở thủ đô Ulan Bato. Hãy tưởng tượng hơn 1 triệu người còn lại ở rải rác trên lãnh thổ gấp 6 lần Việt Nam.
Mông Cổ có đặc biệt là có biên giới với Nga và Trung Quốc. Họ bị kẹp giữa 2 nước lớn, nên phải chọn 1, lịch sử đã chứng tỏ họ chọn đúng, chọn nước Nga để tránh nước Tàu kẻ thù. Chính chính phủ Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch vì khuất phục trước chính phủ Stalin mà phải công nhận Mông Cổ độc lập. Chuyện này chính phủ Mao cay cú ra mặt, công khai gọi Mông Cổ là Ngoại Mông, còn phần lãnh thổ Mông Cổ bị mất từ thời Nguyên triều, thì TQ gọi là Nội Mông (họ vẫn nhận đó là nước họ). Cấp độ cay cú ăn thua và nhòm ngó còn hơn một bậc so với Việt.
Người TQ chưa gọi Quảng Đông là Nội Việt, mặc dù vẫn dùng từ Việt gọi Quảng, Việt ngữ là tiếng Quảng, họ chưa gọi Việt Nam là Ngoại Việt. Nói thế để biết mức độ nguy hiểm chênh vênh của con ngựa Mông Cổ trước con sói Trung Quốc.
Ở Mông Cổ, tôi được nghe câu chuyện tiếu lâm. Một người Mông Cổ gặp một người Nhật. Người Nhật cám ơn người Mông, vì bài học của Nguyên triều, nên nước Nhật quyết định không chiếm Trung Quốc nữa. Nếu chiếm nó, có lẽ nước Nhật đã thành Trung Quốc rồi. Đó là một câu chuyện tiếu lâm cay đắng mà không thể cười.
Ân oán giang hồ với người Tàu thì rất nhiều. Chỉ kể 1 chuyện. Các công ty xây dựng ở Ulan Bato, và nói chung các công ty khác cần nhân công, thì đều thuê nhân công TQ, vì người TQ sinh sôi như cỏ dại, ở đâu họ cũng mò đến. Nên các công ty có quy định, chỉ được thuê dưới 6 tháng, mà trong 1 năm không được thuê quá 1 lần. Nên người làm thuê phải đi về TQ ngay sau khi hết hợp đồng. Cảnh sát Ulan Bato rất dễ dãi với người Việt sinh sống ở thủ đô của họ, hình như có khoảng 7000 người, còn riêng người TQ thì phải thống kê rất cụ thể. Người bạn Mông Cổ nói với tôi: Việc lớn nhất của cảnh sát là đuổi người Trung Quốc hết hạn cư trú. Đúng vậy, họ không có tình trạng kẹt xe, không có tệ nạn nhiều, việc chính là không để lọt một cái trứng tu hú. Chuyện này 30 hay 50 năm nữa, Việt Nam cóc làm được, mà cũng chả làm.
2.
Nhìn trên phim ảnh, thấy thảo nguyên là những dải đất trùng điệp, cây cỏ lưa thưa, nếu chỉ có thế, chưa biết gì về thảo nguyên Mông Cổ cả. Hồi tôi đi tầm tháng 7 dương lịch, là tháng đã hết cỏ rậm. Cỏ rậm thì đến ống chân, đến đầu gối, còn khi chuẩn bị vào đông, cỏ bị đám gia súc gặm gần hết. Chỉ còn cỏ thấp và cỏ tái sinh.
Nói từ “cỏ” với người Việt, cũng không ổn. Cỏ của Việt Nam là thứ chả để làm gì. Điều này lỗi ở các nhà làm ngôn ngữ khoa học, địa lý. Đáng lý nên dùng từ “thảo mộc thân mềm” hay cái gì đó khác với “cỏ”. Cúi nhìn xuống, hàng trăm hàng nghìn loài cây gọi là cỏ rất khác nhau, riêng hình lá cũng thiên hình vạn trạng. Nếu vò vài cái lá rồi đưa lên mũi, sẽ thấy nhiều mùi vị rất khác. Mùi thơm thoang thoảng, mùi hắc, mùi nồng… Thực sự đó là một thế giới cây thuốc và loại cây như rau thơm ở VN, chứ không phải cây cỏ thông thường. Gia súc Mông Cổ từ hàng nghìn năm nay ăn thứ cỏ đó. Sau khi đi thảo nguyên, tôi mới lý giải được việc ở Mông Cổ, người ta ăn rất ít rau, ăn rất nhiều thịt, ngay cả người Việt ở xứ ăn rau, đến Mông Cổ ăn toàn thịt, mà tiêu hóa bình thường, không bị táo bón. Bởi vì lũ gia súc ăn thứ cỏ thiên nhiên hoang dã bổ béo thơm lừng như hàng nghìn năm nay nó vẫn ăn. Không như gia súc ở nơi nuôi công nghiệp.
Mông Cổ ngày nay vẫn du mục và người ta tự hào vì nếp sống du mục này. Ông Chủ tịch Hội Hữu nghị Mông -Việt nói tiếng Việt sõi như người Việt, bảo tôi, rất may là thảm họa tập thể hóa, định canh định cư xảy ra rất nhanh, rồi thảo nguyên lại có sức sống quay lại nếp xưa.
Nếu ai đã đọc Tô-tem sói, của một nhà văn Trung Quốc (quyển này vang dội một thời trên văn đàn TQ) thì biết thảo nguyên Nội Mông đã bị tàn phá kinh khủng như thế nào. Họ dồn nén dân du mục vào hợp tác, triệt phá cách sinh hoạt truyền thống, mang hàng sư đoàn quân đội bắn sói. Sói là vật thờ của người Nội Mông, khi người chết, người ta kéo xác cha mẹ để ra một chỗ cho sói ăn. Người TQ Mao-ít bắn sói, thế là thỏ làm giặc, lại giết thỏ, lạc vào cái vòng quẩn, rồi đưa người Hán đến sinh sống, khiến thảo nguyên Nội Mông bị tiêu diệt. Trong quyển sách ấy, tác giả cũng nói, nhìn sang Ngoại Mông xanh tươi mà tiếc…
Nhìn thảo nguyên thì mênh mông, nhưng hoang dã hàng trăm thứ thú hoang vẫn ngày đêm sinh sống, tuân thủ cân bằng sinh thái của nó. Người Mông Cổ ngày nay có xe ô tô tải, có điện thoại di động, kéo theo cái nhà, và đàn gia súc, đi lang bạt trên thảo nguyên theo nhu cầu của gia súc. Thảo nguyên mênh mông, mình nhìn đâu cũng như đâu, nhưng chúng tôi đã được một chú bé 12 tuổi đưa từ thị trấn, đi xuyên 25 km đến đúng chỗ lều của bố mẹ chú bé. Hôm đi thảo nguyên, chúng tôi được đón tiếp Chủ tịch huyện đến chơi, cũng vì biết có khách Việt. Ông nói huyện ông có gần 80 hộ, diện tích huyện, khi đó làm phép so sánh, gần bằng tỉnh Hưng Yên cộng với Thái Bình. Chủ tịch huyện biết cả 80 hộ luôn. Quy định của họ chăn thả không giới hạn, nên có lúc có hộ gia đình chăn thả ở huyện khác (miễn là đăng ký vẫn ở huyện này). Chủ tịch người Đảng Dân chủ, alo gọi đồng chí Bí thư huyện ủy Đảng Nhân dân (đảng cộng sản cũ) thì đồng chí đang chăn ngựa, bèn cưỡi ngựa về. Bí thư huyện ủy đảng nào cũng làm nông dân cả và chả chức vụ gì, cười hề hề đúng là ông chăn ngựa. Riêng chuyện này, 50 năm nữa Việt Nam có theo kịp không?
3.
Người Mông Cổ có một niềm hãnh diện đã mất, đó là đã từng bá chủ thế giới, và còn một niềm kiêu hãnh vẫn còn, đó là sữa ngựa.
Thế giới văn minh và ở các nước phát triển có chỉ tiêu bao nhiêu lít sữa bò cho đầu người, thứ sữa đó người Mông Cổ chỉ làm lương khô, làm nguyên liệu chế biến, vì họ uống sữa ngựa. Hình như chỉ Mông Cổ dùng sữa ngựa làm thực phẩm chính yếu. Nó là nguồn gốc sức mạnh của các chiến binh từ xưa, và khiến người MC cao lớn.
Ngựa là gia súc chủ yếu ở thảo nguyên. Một hộ thường có vài trăm đến vài ngàn ngựa, thêm cừu và dê. Bao giờ cừu cũng đi kèm dê. Mùa đông cừu nằm trên giữ ấm cho dê moi cỏ chia nhau. Không có cừu dê chết rét, không có dê cừu chết đói. Kiểu chăn thả thiên nhiên ấy khác xa nông trại hiện đại. Kiểu vắt sữa ngựa cũng khác vắt sữa bò. Vì khi vắt sữa, luôn luôn có con ngựa con đứng cạnh. Người MC tôn thờ ngựa vì cả đức tính này, không buông tuồng vô cảm như bò, cứ vắt là ra sữa bất kể thế nào. Sữa ngựa làm bia, làm thức uống, nên con ngựa là đầu cơ nghiệp. Bò chỉ là loại thêm. Bò MC lông dài như voi mamut. Bây giờ cũng thoái giống, người MC buồn vì bò lông ngắn, còn gì là bò nữa.
Gia súc nuôi, thịt là thứ phẩm. Chính phẩm là lấy lông và da. Len MC đắt kinh khủng. Hình như hàng lông da là chủ lực xuất khẩu.
Cái lều Mông Cổ thật sự là một thứ thú vị. Cứ nói “lều” thì khó hình dung, đến mới thấy đó là cái biệt thự giữa thảo nguyên. Bây giờ lều có nhiều loại, từ 300 đến 30.000 đô Mỹ. Người TQ quá khôn, họ làm lều bán cho người Mông Cổ.
Trong cái lều Mông, tài nhất là cái bếp ở chính tâm nhà, tâm vòng tròn. Chất đốt bằng phân gia súc, thông hơi làm nhiệm vụ trụ chống giữa. Vào lều không nhận ra có bếp.
Người nông dân du mục cũng có vấn đề nan giải, đó là sinh ra và nuôi dạy trẻ. Du mục xa trung tâm thị trấn, nên nếu đẻ bất thường thì cấp cứu rất khó. Khi con 6 tuổi, phải cho nó đi học, thì nhà mất 1 người thường là mẹ hay chị lớn phải đưa lên thị trấn làm 1 cái lều ở nuôi con 1-2 năm mới yên tâm gửi con học nội trú. Ở các thị trấn thị tứ cứ thấy các cụm lều, đó là những người đi nuôi con học. Vì vậy, mà nhà nghèo hoặc quan điểm cũ chỉ cần đọc chữ, trẻ thất học.
Hình như chính việc hiếm người mà du mục có truyền thống quý người. Phụ nữ đẻ con là quý, con ai không quan trọng. Mấy ông Mông Cổ bảo, cộng đồng du mục có lệ, khách quý cao tuổi thì chủ nhà mời đầu dê. Thịt con dê, cái đầu là quý nhất. Còn khách trẻ và trung niên thì chủ nhà bảo con gái sưởi ấm cả đêm. Tôi không ở qua đêm ở thảo nguyên, nhưng nghe kể lại, các nhà văn Trần Nhương, Tô Đức Chiêu, Thúy Toàn có ngủ đêm thảo nguyên và được coi là khách quý trung niên. Vấn đề là các bác ấy có chịu đựng được mùi mồ hôi người ăn thịt cừu, uống sữa ngựa và 3 tuần mới tắm không thôi.
Người MC rất có ý thức giữ gìn môi trường thảo nguyên. Tôi khá ngạc nhiên. Mọi người picnic thu dọn rác tống lên xe về bãi rác ngoại ô vứt. Họ nói tivi có nhiệm vụ quan trọng nhất là tuyên truyền giữ sạch thảo nguyên. Và việc này chỉ có từ khi cách mạng dân chủ đa đảng. Người lái xe dẫn chúng tôi mặc dù xe chật, kiên quyết mang bao tải rác trên xe để về đến bãi rác ngoại ô.
Ở Ulan Bator, anh là công chức, lập tức được cấp 0,99 ha ở ngoại ô làm nhà nghỉ. Cuối tuần, chiều thứ 6, lũ lượt xe rời thủ đô ra ngoại ô. Thứ 7, Chủ nhật thủ đô vắng thênh thang. Tối CN, lại rồng rắn về thành phố. Nếu không phát động giữ thảo nguyên thì chả mấy chốc thảo nguyên nghìn đời thành bãi rác. Và họ đã làm được rất tốt. Tương tự thảo nguyên của họ là rừng là biển của người Việt, than ôi, chúng ta đã cư xử như là tự phá hủy cơ thể! Đuổi kịp Mông Cổ ư? Không bao giờ!
Nguyễn Xuân Hưng
BI KỊCH CUỐI ĐỜI CỦA EINSTEIN: THÊ GIỚI NỢ ÔNG LỜI XIN LỖI CHÂN THÀNH!
Cách đây 64 năm, thế giới tiễn biệt nhà vật lý thiên tài thế kỷ 20 Albert Einstein. Sự ra đi của ông cho đến nay vẫn khiến nhiều người day dứt…
Chúng ta nợ Einstein một lời xin lỗi…
Một ngày trước khi Einstein từ giã cõi đời…
“Tôi sẽ đi khi muốn. Thật vô vị khi cố gắng duy trì một cuộc sống nhân tạo. Tôi đã hoàn thành tâm nguyện khoa học của mình. Đã đến lúc ra đi rồi. Và tôi sẽ đi thanh thản.” – Đó là những lời chia sẻ mộc mạc của Albert Einstein ngày 17/4/1955 khi ông được đội ngũ bác sĩ tha thiết yêu cầu ông giải phẫu vì chứng phình mạch ông mắc đã biến chuyển ngày một xấu đi.
Chỉ một ngày ngắn ngủi sau đó, ngày 18/4/1955, bộ óc vĩ đại nhất thế kỷ 20 vĩnh viễn từ giã cõi đời, để lại đó bao niềm tiếc thương cho gia đình, người thân, cộng đồng khoa học và công chúng thế giới.
“Nhớ hồi còn trẻ, tất cả những gì tôi muốn trong đời là ngồi lặng lẽ ở một góc nào đó rồi chuyên tâm nghiên cứu, tránh xa mọi con mắt tò mò của người đời.” Ước mong giản dị của Einstein từ hồi còn trẻ đến khi ông được cả thế giới biết đến đều trước sau như một.
Einstein chưa bao giờ để gánh nặng của sự nổi tiếng đè bẹp những niềm vui đơn giản trong đời. Với ông, khoa học là cuộc sống. Ông khát khao cống hiến nghiên cứu của mình vì một thế giới hòa bình, tốt đẹp hơn.
Còn nhớ những ngày chiến tranh ác liệt xảy ra năm 1945, khi Mỹ giáng 2 quả bom hạt nhân xuống 2 thành phố của Nhật, nhà bác học coi chiến tranh là một căn bệnh ấy chìm sâu vào nỗi ân hận, day dứt đến tận cuối đời.
Với mong muốn chấm dứt chiến tranh. Với hy vọng về một thế giới không có sự chết chóc, chia lìa… nhà vật lý người Đức ấy mới đặt bút ký vào bức thư lịch sử ấy.
Một năm trước khi qua đời, vào tháng 11/1954, ông mang nỗi day dứt suốt 9 năm kể lại cho người bạn già của mình mà rằng: “Tôi đã gây ra một trong những lỗi lầm lớn nhất trong cuộc đời… đó là khi tôi đặt bút ký vào bức thư gửi Tổng thống Mỹ Roosevelt, mong muốn ông ấy chế tạo bom nguyên tử trước khi Đức Quốc xã có được nó…” ( đọc chi tiết nội dung bức thư ).
Thiên tài rồi cũng như bao người khác, cũng phải trải qua “sinh-lão-bệnh-tử”. Einstein tiễn biệt cõi đời năm 1955 sau khi động mạch chủ bị vỡ gây chảy máu trong dữ dội. Tang lễ của nhà vật lý vĩ đại ấy được tổ chức hết sức khiêm tốn và giản đơn, theo đúng tâm nguyện cuối đời của ông.
Albert Einstein, người từng dự đoán về sự tồn tại của hố đen – bí ẩn khổng lồ vừa mới được khoa học giải mã sau hơn 100 năm – khi sống, làm việc và từ giã cõi đời đều thật khiến nhiều người khâm phục.
Thế nhưng, vào đúng cái ngày Einstein mất, người ta đang tâm lấy đi một phần thân thể của ông rồi ngụy biện nhằm phục vụ cho khoa học: Đúng vậy! Bộ não của Eisntein bị đánh cắp.
Một người là Thomas Stoltz Harvey, nhà bệnh lý học, trong quá trình khám nghiệm tử thi tại Bệnh viện Princeton (Mỹ), đã tự ý mổ rồi lấy đi bộ não của Einstein mà không có sự cho phép của ông và gia đình ông.
Albert Einstein, một bộ óc vĩ đại của thế kỷ 20, nhà vật lý từng đoạt giải Nobel, người xây dựng cho thế giới thuyết tương đối vượt xa tầm hiểu biết của người thường, người tạo nên phương trình E = mc2, và định luật về hiệu ứng quang điện, rõ ràng có một bộ não đặc biệt – Và Thomas Stoltz Harvey muốn độc chiếm bộ não đó để tìm sự khác biệt của một thiên tài với người thường.
Sinh thời, Einstein nào có muốn não bộ hoặc bất cứ phần nào trên cơ thể mình khi qua đời bị lấy ra nghiên cứu dưới những chiếc bàn lạnh lẽo. Ông chỉ muốn hài cốt của mình được hỏa táng rồi tự do trở về với cát bụi một cách thanh bình, yên ổn mà không có ai phải thờ phụng, cúng bái. Nhưng nào có được!
Thomas Stoltz Harvey đã phá hủy tâm nguyện giản đơn của con người hết lòng vì khoa học và sống cuộc đời đầy nhân văn ấy. Cái giá mà Thomas Stoltz Harvey phải trả nào có rẻ: Ông ta mất việc, mất vợ và không còn cơ hội cống hiến cho khoa học về sau.
Nhưng thôi! Không bàn về thứ Thomas Stoltz Harvey được hay mất sau quyết định và việc làm điên rồ chẳng khác gì tự ý xâm phạm thân thể người quá cố của ông ta.
Bởi, sự việc sau khi bị phát giác, người ta mới biết khối óc vĩ đại ấy đã bị chia thành 240 phần khác nhau, bị ngâm tẩm trong thứ dung dịch Celloidin lạnh lẽo, ngày qua ngày bị soi xét nhằm tìm ra bí mật bộ óc siêu việt của nhà vật lý thiên tài ấy.
Sự thật là, sau nhiều năm nghiên cứu bộ não của Einstein người ta vẫn không thể khám phá cái gọi là “bí mật trong bộ óc thiên tài” của ông.
Nhưng, dù cho có tìm ra bí mật ấy đi chăng nữa, dù cho có nhằm phục vụ cho khoa học đi chăng nữa thì tất cả đều hủy hoại tâm nguyện mộc mạc cuối cùng của “cha đẻ Thuyết tương đối”.
Chúng ta đã có những cuộc cách mạng trong vật lý, trong lượng tử ánh sáng, trong các ý tưởng phát triển bom nguyên tử và nghiên cứu hố đen vũ trụ… từ ông, vậy tại sao không để cho ông hoàn thành nốt hành trình đi đến cuối đời trọn vẹn của ông. Chẳng phải đó là bi kịch của nhà thiên tài do chính chúng ta tạo ra ư?
“… Đã đến lúc ra đi rồi. Và tôi sẽ đi thanh thản.”
Đến tâm nguyện cuối cùng của ông, chúng ta cũng không thể hoàn thành… Thế giới cho đến hôm nay, vẫn nợ thiên tài ấy một lời xin lỗi chân thành!
Những câu nói truyền cảm hứng thời đại của Albert Einstein
Không chỉ để lại di sản khoa học đồ sộ cho nhân loại, Einstein còn có những câu nói thể hiện sự uyên bác, triết lý khiến người đời phải chiêm nghiệm:
Những mốc chính trong cuộc đời của Albert Einstein
– Ngày 14/3/1879: Albert Einstein được sinh ra tại Ulm, tiểu bang Baden-Württemberg, Đức.
– Tháng 1/1903: Einstein và Marić cưới nhau, sinh được hai người con là Hans Albert Einstein và Eduard Einstein. Ngày 14/2/1919, 2 người ly dị.
– Năm 1905: Còn gọi là “Năm kỳ diệu của Einstein” khi ông công bố 4 công trình đột phá về hiệu ứng quang điện, về chuyển động Brown, thuyết tương đối hẹp, và phương trình E=mc2
– Năm 1916, Einstein được bổ nhiệm làm chủ tịch của Hội Vật lý Đức (1916–1918).
– Ngày 2/6/1919, Einstein kết hôn với Elsa Löwenthal.
– Năm 1921, Einstein nhận giải Nobel Vật lý vì những giải thích về hiện tượng quang điện và các đóng góp cho vật lý.
– Năm 1925, Einstein nhận huy chương Copley từ Hội Hoàng gia Anh.
– Tháng 10/1933, Einstein cùng vợ Elsa quay trở lại Mỹ và đảm nhiệm chức vụ giáo sư tại Viện nghiên cứu cao cấp Princeton tại Princeton, New Jersey.
– Ông làm việc tại Princeton cho đến khi qua đời vì vỡ động mạch chủ năm 1955 tại Bệnh viện Princeton.
Bài viết sử dụng các nguồn: National Geographic, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ (AMNH), New York Times, History
Theo Trang Ly
HELINO
Nữ thủ tướng trẻ nhất thế giới
Cô gái vượt khó 34 tuổi ấy, năm nay đã trở thành thủ tướng trẻ nhất thế giới
Những phụ nữ xinh đẹp này là những người đang nắm trong tay vận mệnh đất nước Phần Lan. Bà thủ tướng Santa Marin xinh đẹp 34 tuổi trẻ nhất thế giới chụp hình cùng Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Bộ trưởng Bộ Tài chính và Bộ trưởng Bộ Nội an. Nhưng chưa hết bất ngờ, Phần Lan hiện có tới 12 Bộ trưởng là phụ nữ và chỉ có 7 nam giới. Dân xứ này giàu, GDP đầu người 1 năm là 43 ngàn USD.
Và dù nước ít dân (5,5 triệu) với diện tích rộng hơn Việt Nam, nhưng Phần Lan có tới 8 chính đảng và 5 ở trong liên minh chính phủ với 5 chủ tịch đảng hiện nay đều là phụ nữ. Người đứng đầu Đảng Trung tâm, Katri Kulmuni, 32 tuổi, trở thành bộ trưởng tài chính, lãnh đạo Đảng Xanh Maria Ohisalo, 34 tuổi, tiếp tục làm bộ trưởng nội vụ và chủ tịch của Liên minh cánh tả Li Andersson, 32 tuổi, vẫn là bộ trưởng giáo dục. Anna-Maja Henriksson, Đảng Nhân dân Thụy Điển, 55 tuổi, vẫn là bộ trưởng tư pháp. Bà Thủ tướng là phó chủ tịch đảng Dân chủ xã hội cầm đầu liên minh cầm quyền.
Tân thủ tướng Phần Lan Sanna Marin.
Sanna Marin là cô gái xinh đẹp trong hình. Cô sinh ra trong một gia đình nghèo khổ tại Phần Lan. Nhà cô thuộc tầng lớp lao động ở Phần Lan, sống trong nhà thuê ở Espoo, Pirkkala trước khi chuyển tới Tampere. Ba mẹ cô ly dị từ khi còn nhỏ. Nhà thiếu sau hụt trước. Ở trường cô bé luôn cảm thấy như “người vô hình” vì không thể nói chuyện cởi mở, thỉnh thoảng cô bị bắt nạt. Mẹ cô lại đi thêm bước nữa bằng việc sống cùng một phụ nữ đồng tính.
Khi 15 tuổi, Marin xin làm thêm tại một tiệm bánh trong kỳ nghỉ hè và đi phát báo để có tiền tiêu vặt. Sau khi trở thành người đầu tiên trong gia đình hoàn thành chương trình trung học, cô làm công việc thu ngân tại một cửa hàng trong vài năm, trước khi đăng ký học đại học Tampere. Cô tốt nghiệp đại học, sau đó sở hữu bằng thạc sĩ ngành nghiên cứu hành chính.
Được mẹ động viên, Marin tham tham gia chính trị lúc 20 tuổi và tranh cử ghế hội đồng thành phố Tampere, phía bắc Helsinki lúc 22 tuổi, nhưng không trúng cử. Dù vậy, Marin không nản chí và chỉ trong vòng 5 năm sau, cô không chỉ được bầu vào hội đồng thành phố và còn trở thành chủ tịch hội đồng, khi mới 27 tuổi.
Sanna Marin cùng con gái Emma.
Kể từ thời điểm này, Marin thăng tiến nhanh chóng đến mức sự nghiệp chính trị của cô được coi như một hiện tượng. Năm 2014, cô được bầu làm phó chủ tịch thứ hai của đảng SDP và bước chân vào quốc hội một năm sau đó. Marin là người đã thay cựu thủ tướng Rinne lãnh đạo đảng khi ông nghỉ ốm trong thời gian dài cuối năm ngoái, sau đó được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giao thông hồi tháng 6. Và nay chỉ sau nửa năm, Marin đã lên làm thủ tướng Phần Lan, là thủ tướng trẻ nhất thế giới. Năm nay 34 tuổi, cô và chồng đã có con gái 22 tháng tuổi Emma. Nữ Thủ tướng này cũng là một ngôi sao trên mạng xã hội Instagram. Bà thường xuyên đăng ảnh cuộc sống hàng ngày và ảnh bầu bí trên tài khoản có 30.700 người theo dõi.
Nguyễn Thị Bích Hậu
10 quốc gia có dân số học thức nhất thế giới.
(Theo 24/7 Wall Street) Tổ chức Phát Triển và Hỗ Tương Kinh Tế (OECD) vừa công bố một bản khảo cứu cho biết là trong vòng 50 năm qua, số sinh viên đại học ở các quốc gia phát triển gia tăng gần 200 phần trăm.
Bản công bố này cũng liệt kê danh sách 10 quốc gia trên thế giới có cư dân học thức nhất trên thế giới.
Đứng hàng thứ 10 là Phần Lan với tỷ lệ dân số có bằng cấp đại học là 37 %.
Sản lượng quốc gia (GDP) tính theo đầu người là 36,585 Mỹ kim
Úc Đại Lợi là quốc gia có cư dân học thức đứng hàng thứ 9 trên thế giới,
với tỷ lệ dân số có bằng cấp đại học cũng 37 %.
Sản lượng GDP tính theo đầu người là 40, 719 Mỹ kim
Anh là quốc gia đứng hàng thứ 8 về số dân học thức,
với tỷ lệ dân số có bằng cấp cũng ở mức 37 %,
và sản lượng GDP tính theo đầu người là 35, 504 Mỹ kim
Na Uy là quốc gia đứng hàng thứ 7 trong bảng sắp hạng,
với sản lượng GDP ở mức 56,617 Mỹ kim một đầu người
Nam Hàn là quốc gia đứng hàng thứ 6,
với tỷ lệ dân số có bằng cấp đại học là 39 %,
trong khi sản lượng GDP mỗi đầu người ở mức 29,101 Mỹ kim
Quốc gia đứng hàng thứ 5 là Tân Tây Lan,
với tỷ lệ dân số có bằng cấp đại học là 40 %.
Sản lượng GDP mỗi đầu người chỉ ở mức 29,871 Mỹ kim
Hoa Kỳ là quốc gia đứng hàng thứ 4,
với số dân có bằng cấp đại học ở mức 41 %.
Trong khi sản lượng GDP mỗi đầu người là 46,588 Mỹ kim
Quốc gia đứng hàng thứ 3 trong bảng danh sách là Nhật,
với 44 % dần số có bằng cấp đại học.
Sản lượng GDP mỗi đầu người ở mức 33,751 Mỹ kim
Do Thái là quốc gia đứng
hàng thứ 2 trong bảng danh sách
với 45 % dân số có bằng cấp đại học,
trong khi sản lượng GDP mỗi đầu người chỉ ở mức 28,596 Mỹ kim
Canada là quốc gia đứng hàng đầu về trình độ trí thức,
với 50 % dân số có bằng cấp đại học.
Sản lượng GDP mỗi đầu người ở mức 39, 070 dollars
Kỷ lục buồn của hôm trước lại bị phá ở Mỹ: Thêm hơn 2.900 người chết và hơn 210.000 ca nhiễm mới tại Hoa Kỳ trong vòng 24 giờ, một kỷ lục chưa từng có, theo số liệu tối 03/12/2020 của đại học Johns Hopkins. Mỹ và Brazil vẫn là hai nước bị tác động nặng nhất vì Covid-19. Virus corona đã khiến hơn 1,5 triệu người chết trên thế giới, tính đến ngày 04/12, riêng Mỹ có tổng cộng 276.000 ca.
Số ca nhập viện tăng chóng mặt ở bốn bang đông dân nhất Mỹ (California, Florida, New York và Texas). Bang California sẽ cấm mọi cuộc tập hợp, các hoạt động không thiết yếu (nhà hàng chỉ được bán mang đi, cấm khách sạn đón khách ban đêm…) ở những khu vực virus corona lan nhanh, nhằm giảm tải cho các bệnh viện.
Theo AFP, tình hình trên toàn quốc sẽ không được cải thiện trong thời gian tới, trong khi Mỹ đang trông đợi vac-xin, được cho là biện pháp giúp khống chế dịch. Ngoài hàng triệu liều vac-xin của Pfizer/BioNTech, Mỹ đang chờ khối lượng lớn vac-xin của Moderna, với từ 100 đến 125 triệu liều dự kiến sẽ được giao trong quý I năm 2021. Ba cựu tổng thống Bush, Clinton, Obama, cùng với tổng thống tân cử Biden đều tuyên bố sẵn sàng được tiêm vac-xin Covid-19 công khai. Ông Joe Biden cũng cho biết sẽ mời bác sĩ Fauci tham gia đội chuyên gia chống dịch Covid-19 trong nội các mới.
Chống dịch Covid-19, kinh tế, bất bình đẳng về chủng tộc và khí hậu là những ưu tiên được tổng thống và phó tổng thống tân cử nêu lên trong buổi phỏng vấn chung đầu tiên với đài truyền hình CNN ngày 03/12, tròn một tháng sau kỳ bầu cử Mỹ.
Thông tín viên RFI Anne Corpet tường trình từ Washington :
« Như thường lệ, bà Kamala Harris và ông Joe Biden thể hiện rõ sự tôn trọng các quy định dịch tễ. Hai người ngồi cách xa nhau, họ cam kết sẽ đi tiêm phòng Covid-19 ngay khi có thể. Tổng thống tân cử Mỹ thông báo ông sẽ đề nghị người dân Mỹ đeo khẩu trang trong vòng 100 ngày ngay khi ông bước vào Nhà Trắng.
Ông tỏ ra quả quyết, ý thức được những thách thức đang đợi trước mắt. Ông nói : « Sẽ rất khó khăn, nhưng tôi tin tưởng ». Tổng thống tân cử đã ca ngợi nội các của ông là đa dạng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Ông Biden chỉ trích ông Donald Trump về cách xử lý các hồ sơ quốc tế, về cách tổng thống thứ 45 điều hành chính phủ. Ông nói : « Tôi sẽ không làm chính trị trên Twitter », trong khi bà Kamala Harris, một cựu chưởng lý, nói rõ : « Mọi quyết định được đưa ra từ bộ Tư Pháp phải căn cứ trên thực tế, chứ không dựa vào chính trị. Chấm hết ! »
Cặp bài trùng tương lai của cơ quan hành pháp cũng kêu gọi trở lại với những chuẩn mực. Và để khép lại những bàn tán về việc tổng thống Donald Trump có sẽ tham gia lễ chuyển giao quyền lực hay không, tổng thống tân cử đã nói thẳng : « Điều đó quan trọng để cho thấy sự hỗn loạn do ông ấy (Donald Trump) gây ra đã chấm dứt ».
Tạp chí xã hội – Mạng truyền thông QAnon, ‘‘đồng minh’’ trong bóng tối của Trump
Một người biểu tình mang biểu tượng QAnon tại một cuộc tập hợp ủng hộ Donald Trump, ngày 02/08/2018, Pennsylvania, Hoa Kỳ. Matt Rourke/AP
Tạp chí xã hội – Mạng truyền thông QAnon, ‘‘đồng minh’’ trong bóng tối của Trump
Bầu cử 2020 cho thấy một nước Mỹ chia rẽ hơn bao giờ hết. Tổng thống mãn nhiệm liên tục lên án bầu cử gian lận quy mô lớn, tước đoạt chiến thắng của ông, dù không hề có bằng chứng. Rất nhiều người ủng hộ Trump coi đối thủ chính trị của ông là kẻ thù không đội trời chung. Cho dù chuyển giao quyền lực diễn ra, đối đầu dự báo sẽ kéo dài trong căng thẳng. Vì sao nước Mỹ bị phân hóa đến thế ?
Trong số các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhiều chuyên gia, nhà quan sát khẳng định vai trò quan trọng của đủ loại « thuyết âm mưu », nở rộ trong những năm vừa qua. Mạng truyền thông không chính thức QAnon được coi là một thế lực trong bóng tối hùng mạnh, nơi phát xuất của nhiều « thuyết âm mưu », có ảnh hưởng lớn đến cách suy nghĩ của người Mỹ, đặc biệt là các cử tri đảng Cộng Hòa nói chung, giới ủng hộ ông Donald Trump nói riêng. QAnon hoạt động ra sao ? Vì sao mạng lưới truyền thông này là có nhiều ảnh hưởng như vậy ? Trên đây là các chủ đề chính của Tạp chí Xã hội của RFI tuần này.
***
« Cuộc nội chiến » thầm lặng chống lại một « nhà nước ngầm »
QAnon xuất hiện vào mùa thu 2017, ít tháng sau khi ông Trump nhậm chức tổng thống. « Q » là tên gọi rút gọn của « Q Clearance Patriot », biệt danh của một tài khoản trên một diễn đàn mạng nhiều tai tiếng mang tên « 4chan ». « Anon » là tên viết tắt của từ « vô danh » trong tiếng Anh. Cho đến nay, giới nghiên cứu vẫn chưa xác định được danh tính của cá nhân hay nhóm đứng đằng sau biệt danh « Q ». Chủ nhân của tài khoản mang tên « Q » khẳng định tiếp cận được với các tài liệu mật cho thấy có một âm mưu ngầm chống lại tổng thống đương nhiệm Donald Trump.
Đọc thêm : Vì sao phong trào ủng hộ Trump củng cố được vị thế trong xã hội Mỹ ? (bài RFI ngày 11/11/2020)
Theo « Q », lãnh đạo nhóm chống tổng thống hiện nay là một tổ chức tội phạm, bao gồm cựu tổng thống Obama, cựu ngoại trưởng Hillary Clinton, tỉ phú George Soros, gia đình Rothschild, nhiều ngôi sao điện ảnh Holywood, và nhiều quan chức cao cấp Mỹ. Thế lực này cũng bị cáo buộc tham gia buôn bán trẻ em làm nô lệ tình dục, và được coi là đã bí mật điều khiển nước Mỹ từ nhiều thập niên nay, cùng với nhiều thế lực nước ngoài. Theo « Q », chỉ có Donald Trump và các cộng sự của ông mới là người có thể chống lại « nhà nước ngầm » này, cứu nước Mỹ, trả lại quyền lực cho nhân dân (Les Echos ngày 21/08/2020).
Gần đây, các thành viên của QAnon khi xuất hiện trước công chúng thường mang theo biểu tượng chữ Q, mang màu đỏ, hoặc màu cờ Mỹ, với khẩu hiệu « Một người trong chúng ta đi đâu, tất cả cùng đi » (Where We Go One We Go All – viết tắt là « WWG1WGA »).
Một người ủng hộ phong trào, ông Jordan Sather, cho biết trên Youtube, « QAnon, tóm lại, là một cuộc nội chiến bí mật, do một số người ly khai khỏi hệ thống tình báo tiến hành. Các thông điệp của ‘‘Q’’ giúp chúng ta thức tỉnh, để nhận ra sự thật ». Nhà nghiên cứu Travis View, chuyên gia về phong trào QAnon, xác nhận : « ‘‘Q’’ tự nhận là một quan chức cao cấp trong ngành tình báo quân sự, thân cận với ông Donald Trump ». Một niềm tin chủ yếu của những người theo QAnon đó là những thế lực có « âm mưu đen tối » sẽ sớm bị bắt giữ hàng loạt, và « trận cuồng phong này » (the Storm) sẽ đưa tất cả đến nơi « bình an và hạnh phúc ». Erin Cruz, một người ủng hộ QAnon, ứng cử viên Cộng Hòa vào Nghị Viện California cuối năm 2019, khẳng định đầy vẻ tin tưởng : « Các thuyết âm mưu có vẻ điên rồ, cho đến khi chúng được chứng minh là đúng ».
***
Phẫn nộ : « Bão chồng lên bão »
Phong trào QAnon thoạt tiên chỉ nằm bên lề xã hội Mỹ, bởi các thuyết âm mưu những người chủ xướng đưa ra bị coi quá cực đoan. Tuy nhiên, QAnon nhanh chóng thu hút được nhiều « tín đồ », với việc tung ra tin giả đủ loại, đặc biệt gần đây trong bối cảnh xã hội Mỹ lâm vào khủng hoảng với đại dịch Covid-19, hay phong trào Black Lives Matter (Mạng sống người da đen cũng quan trọng), chống bạo lực và kỳ thị chủng tộc của cảnh sát. Chẳng hạn như một điều tra của New York Times cho biết nhiều thành viên phong trào này đã xâm nhập vào mạng lưới bảo vệ trẻ em #SaveTheChildren, để tung ra một bản đồ bịa đặt về các địa điểm buôn trẻ em.
Chuyên gia về truyền thông và hiện tượng tin giả, bà Whitney Phillips, đưa ra một ẩn dụ đầy hình ảnh để nói về sức mạnh và tốc độ phát triển của QAnon. Nhà nghiên cứu Đại học Syracus, New York, so sánh QAnon với hiện tượng thời tiết được đặt tên là « hiệu ứng Fujiwhara », một cơn cuồng phong trở nên mạnh hơn gấp bội, nhờ một cơn cuồng phong khác tiếp sức. QAnon không chỉ là một « trận bão » truyền thông, phong trào này còn mang năng lượng của nhiều « trận bão » dồn dập ập đến trong những năm gần đây.
Chuyên gia về các thuyết âm mưu Mike Rothschild, tác giả cuốn « The World’s Worst Conspiracies » (cũng là tác giả một cuốn sách về QAnon, sẽ ấn hành năm tới 2021) nhận xét : với đại dịch Covid, mọi thứ nhập làm một. Nếu bạn đến một nhóm chống vac-xin, bạn sẽ gặp những người chống khẩu trang, nếu bạn đến một nhóm chống khẩu trang, sẽ gặp người chống Bill Gates, đệ tử cuồng nhiệt của QAnon… Rốt cục bạn sẽ tin vào tất cả những điều này.
Theo chuyên gia về thuyết âm mưu Travis View, « điều mà QAnon mang lại cho người tin theo là khả năng hiểu được những gì diễn ra mà không cần đến các phương tiện truyền thông. Chỉ cần đi theo ‘‘Q’’, người được coi là có quan hệ với giới tình báo cao cấp, người có thể nói cho bạn biết những gì diễn ra thực sự trong hậu trường. Mong muốn có được các thông tin bí hiểm này là đặc điểm chung của tất cả những người tin theo ”Q” » (Le Monde, 14/10/2020).
***
Mạng xã hội: Nơi phù thủy luyện âm binh
Trong thông điệp đầu tiên năm 2017, « Q » khẳng định cựu ngoại trưởng Hillary Clinton sắp bị bắt giam. Tuy nhiên, tiên đoán này đã không xảy ra. Kể từ đó « Q » từ bỏ giọng điệu khẳng định, để chuyển sang kêu gọi những người tham gia đóng góp « phần nhỏ của mình », tùy theo sáng kiến riêng, miễn là phù hợp với chủ trương chung của phong trào. Các thông điệp của phong trào liên tục đổi mới, thích ứng với phương thức liên hệ hết sức uyển chuyển, trên các mạng xã hội, nơi mà mỗi cá nhân toàn quyền đưa ra các giải thích riêng của mình.
Theo chuyên gia Mike Rothschild, khi những người chủ trương mạng « QAnon » thấy một số các bài viết hay thông điệp thu hút nhiều chú ý, họ sẽ đưa lên Youtube, và chính từ đây, các nội dung đó sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ. Một điều tra nội bộ của Facebook, mà kênh truyền hình NBC tiếp cận được hồi đầu tháng 8, mang lại một hình dung sơ bộ về quy mô của phong trào. Facebook xác định được hàng nghìn nhóm, trang mạng với hơn 3 triệu thành viên và người đăng ký, có liên quan đến trào lưu QAnon. Kể từ tháng 3 đến tháng 8, số lượng trang và nhóm QAnon trên Facebook tăng gấp 6,5 lần (FranceInfo). Cũng tháng 8/2020, theo điều tra của New York Times, những nhóm QAnon nổi tiếng nhất trên Facebook tập hợp đến 200.000 người tham gia.
***
Chia rẽ, ngờ vực, thù hận : Nỗi lo nước Mỹ bị xé làm hai
« Thuyết âm mưu » và tin giả song hành như hình với bóng. Để hiểu được vì sao mạng truyền thông trong bóng tối QAnon lại có được sức hấp dẫn như vậy trong xã hội Mỹ, bên cạnh những bối cảnh thuận lợi như đại dịch Covid – gây nhiều lo lắng trong xã hội, một nguyên nhân khác có thể thấy trong chính chủ trương của tổng thống Hoa Kỳ, chống lại truyền thông chủ lưu, chống lại cách xử lý thông tin nghiêm túc của nhiều phương tiện truyền thông chuyên nghiệp, gây tâm lý hoang mang trong xã hội. Trả lời RFI Tiếng Việt, nhà báo Phạm Trần, nhà quan sát chính trị Mỹ từ nhiều thập niên nay, nhận xét :
« Lần đầu tiên trong lịch sử bầu cử tổng thống của nước Mỹ, một tổng thống đương quyền thất cử lại nói rằng mình thua là do gian lận. Đối với người dân Mỹ, phải coi đó là một lời tuyên bố, một xác quyết xâm phạm đến tính ngay thẳng của nền dân chủ Hoa Kỳ. Cho đến giờ này, bốn năm cầm quyền của ông Donald Trump đã tạo ra một không khí nghi ngờ, chia rẽ, phân hóa trong xã hội Mỹ, và trong chính quyền Mỹ, không có tin tưởng ở nhau. Đấy là một hậu quả tôi cho rằng là nghiêm trọng.
Ông Trump tạo ra sự nghi ngờ đối với nền dân chủ Hoa Kỳ, và tạo ra ấn tượng là bầu cử ở Mỹ có gian lận, nhưng không đưa ra được bằng chứng cụ thể nào. Báo chí hỏi ông ấy, tại sao lại không đưa ra bằng chứng ? Thì ông ấy lại tố cáo những người phóng viên đã đặt câu hỏi ấy là đã đưa ra tin giả, ‘‘fake news’’. Ông Trump đã thành công trong việc tạo ra làn sóng (chống lại cái gọi là) ‘‘fake news’’.
Những gì không thuận tay ông ấy, những gì ông ấy không thấy có lợi cho ông ấy, thì ông ấy gọi là ‘‘fake news’’, hay không có lợi cho đảng Cộng Hòa thì ông ấy cho là fake news. Và những gì mà đối thủ của ông ấy nói, những người chống ông ấy, tuyên bố thì đều bị coi là fake news, thì ông ấy lại gán ghép cho họ là đưa ra những ‘‘fake news’’, để che đậy âm mưu của mình. Hiện tượng gọi là ‘‘fake news’’ đó, cách tuyên truyền của ông Donald Trump đã trở thành một hiện tượng trong xã hội Mỹ, sẽ tiếp tục tồn tại, sẽ phát triển mạnh hơn, mặc dù ông Donald Trump sẽ rời Tòa Bạch Ốc vào ngày 20/01/2021 ».
Với khoảng 80 triệu người đăng ký theo dõi trên Twitter, ông Donald Trump, với quyền lực của một tổng thống Mỹ, là một trong những người có ảnh hưởng ghê gớm nhất đến công luận toàn cầu. Việc tổng thống Trump thường phổ biến quan điểm gây chia rẽ công chúng, những người theo ông và những người chống ông, quyết liệt chống lại các phương tiện truyền thông không ủng hộ ông, quy tất cả vào một nhóm « kẻ thù của nhân dân » (ngôn từ thường được các chế độ toàn trị sử dụng để triệt hạ hoàn toàn các đối thủ), ắt hẳn đã tạo đất tốt cho sự nở rộ của đủ loại thuyết âm mưu, tin giả, trong đó có các thuyết âm mưu mà QAnon phổ biến.
***
Trump – QAnon : Quan hệ nước đôi
Về mặt nguyên tắc, ông Donald Trump được coi là người không bao giờ nói trực tiếp về QAnon. Tùy viên báo chí của Nhà Trắng năm 2018 tuyên bố tổng thống Trump « tố cáo và lên án mọi hành động bạo lực nhắm vào một cá nhân ». Trong một cuộc họp báo vào tháng 8/2020, ông Trump đã tránh trả lời phóng viên, khi được đặt câu hỏi về QAnon. Câu hỏi được nhà báo đặt ra sau khi tổng thống Trump gửi thông điệp trên mạng Twitter khen ngợi ứng cử viên vào Hạ Viện, bà Marjorie Taylor Greene, một đệ tử của phong trào QAnon (theo AP, ngày 14/08/2020). Trong một đoạn video đưa lên mạng năm 2017, bà Greene ca ngợi ông Trump là cơ hội giúp cho nước Mỹ « chống lại băng nhóm của những kẻ ấu dâm, tôn thờ quỷ Satan » – một nội dung chủ yếu trong thuyết âm mưu của QAnon. Người vừa đắc cử hạ nghị sĩ cũng là người chủ trương chống phá thai, ủng hộ mang súng, coi người da trắng là nhóm xã hội « bị ngược đãi nhất » tại Mỹ (bà Greene là một trong hai ứng cử viên ủng hộ QAnon đắc cử Hạ Viện lần này) (France Culture, ngày 04/11/2020).
Trên thực tế, tổng thống Donald Trump có quan hệ gần gũi với nhiều thành viên QAnon. Ví dụ như Michael William Lebron (biệt danh « Lionel »), một người dẫn chương trình phát thanh, hoạt động tích cực trên mạng, với gần 150.000 người theo dõi trên Twitter và 250.000 người trên kênh Youtube cá nhân. Michael William Lebron nổi tiếng là một trong những người tuyên truyền nhiệt tình cho các luận thuyết « âm mưu » của QAnon. Hay cựu cố vấn an ninh quốc gia của ông Trump, Michael Flynn, cũng là người nhắc lại các khẩu hiệu của QAnon trên trang Twitter.
Nhà nghiên cứu Joseph Uscinski, Đại học Miami, chuyên gia về các nhóm chính trị bên lề, ghi nhận QAnon là nhóm được coi là « cực đoan nhất » trong giới cử tri ủng hộ Donal Trump. Thái độ gần gũi của ông Trump với nhóm này đặt chính đông đảo giới chính trị gia Cộng Hòa vào thế khó xử. Đa số không dám phản đối, bởi ông Trump được cử tri ủng hộ đông đảo, nhưng việc lờ đi chuyện này có thể gây khó cho đảng Cộng Hòa, khi QAnon đã nằm trong tầm ngắm của Cục Điều tra Liên bang (FBI), như một « nguy cơ đối với an ninh quốc gia » (France 24, 22/07/2020).
***
Mối đe dọa thường trực đối với nền dân chủ
Ảnh hưởng QAnon có nguy cơ dẫn đến các hành động cực đoan nguy hiểm trong kỳ bầu cử Mỹ. Đây có thể là lý do khiến tập đoàn Facebook đầu tháng 10 vừa qua đã quyết định loại trừ tất cả những gì liên quan đến QAnon ra khỏi mạng xã hội này, sau một thời gian dài dung dưỡng mạng truyền thông trong bóng tối. Youtube cũng đưa ra một số biện pháp. Tuy nhiên, QAnon chắc chắn không chết, bởi sự phát triển của phong trào này giờ đây không còn phụ thuộc vào Facebook.
Quan hệ giữa tổng thống mãn nhiệm Mỹ với QAnon, mạng truyền thông đầy thế lực, chủ trương các thuyết mưu mờ ám, là vấn đề đang tiếp tục được giới chuyên gia làm sáng tỏ. Tuy nhiên, theo nhiều nhà quan sát, thái độ nước đôi của tổng thống Mỹ, chủ trương phủ nhận triệt để vai trò của truyền thông chủ lưu, tất cả những gì đi ngược lại quan điểm của cá nhân ông Trump đều bị gán nhãn « fake news », đã tạo ra một không khí xã hội rất thuận lợi cho đủ loại thuyết âm mưu phát triển. Đây cũng chính là nguồn gốc sản sinh vô số tin giả, gây rối nhiễu công luận.
Nhà chính trị học Pháp Rudy Reichstadt, phụ trách trang mạng Conspiracy Watch (thành lập từ năm 2007, chuyên nghiên cứu các phong trào cực đoan), nhấn mạnh « sự nở rộ của thuyết âm mưu biến các tranh luận trong một xã hội dân chủ thành cuộc đối thoại giữa những người điếc », « việc hủy bỏ mọi khả năng về ‘‘một thế giới chung’’ mà mọi người có thể chia sẻ, việc hủy hoại niềm tin vào một hiện thực mang tính sự kiện, mà xung quanh đó, có thể diễn ra đối thoại giữa các quan điểm trái ngược » là mối đe dọa thường trực đối với các nền dân chủ (Le Monde 25/11/2020).