Category: BÌNH LUẬN- SỰ KIỆN

Ông Trịnh Văn Quyết FLC bị bắt, có phải vì “thao túng thị trường chứng khoán….”? (RFA)

Bình luận của Gió Bấc
2022.03.30

 Reuters

Sau hai ngày dư luận ồn ào đồn đoán, báo chí nhà nước kẻ đấm người xoa chuyện “tạm hoãn xuất cảnh”, “khởi tố”, thị trường chứng khoán rung lắc, cổ phiếu FLC bị nằm sàn, chiều 29-3, báo chí đồng loạt đưa tin theo Bộ Công An: đã khởi tố bắt tạm giam ông Trịnh Văn Quyết, Chủ Tịch Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Tập đoàn FLC về hành vi thao túng thị trường chứng khoán….

Trước hết xin minh định việc khởi tố, bắt giam ông Quyết là không oan. Cũng như rất nhiều đại gia khác của Việt Nam hiện nay, con đường làm giàu của ông Quyết khởi đầu và kết tụ từ đất đai, mồ hôi nước mắt và số phận bị thảm khốn cùng của hàng vạn người dân rơi vào vùng dự án, là bao tài nguyên môi sinh bị tàn phá để xây nên những resort, khu vui chơi du lịch. Trong nền hành chính nổi tiếng trì trệ và tham nhũng, những dự án thần tốc của ông Quyết chắc hẳn phải tiêu tốn hàng núi tiền để bôi trơn.

Cao tay hơn những đại gia khác, Quyết học Luật, từng làm luật sư nên còn thêm chiêu trò lách luật, xé luật để làm giàu trong lĩnh vực tài chính. Thâu tóm các doanh nghiệp có chút tiếng tăm đánh bóng thương hiệu dùng thủ thuật tài chính nâng giá khống lên cả chục lần rồi sang bán, sáp nhập… Việc bán chui cổ phiếu thao túng thị trường ông đã từng làm và từng bị đổ bể năm 2017 nhưng chỉ bị phạt nhẹ nhàng trên trăm triệu đồng và chiếm đoạt ngon ơ hàng trăm tỉ.

Bên phạt để tha, bên cố bắt  không cần luật

Việc ông Quyết bị bắt giam làm nhiều người mừng rỡ hy vọng vụ này sẽ là án lệ, án mẫu để làm trong sạch thị trường chứng khoán xóa bỏ tình trạng thao túng, tiêu cực. Có người còn ca ngợi sức mạnh của lò, củi tươi chừng ấy còn cháy được thì lo gì tham nhũng.

Tuy nhiên có một số thông tin, sự kiện ban đầu cho thấy việc khởi tố bắt giam Trịnh Văn Quyết không vì làm thị trường chứng khoán lành mạnh mà vì động cơ khác. Tội danh thao túng chứng khoán chỉ là cái cớ.

Việc ông Quyết bán chui 75 triệu cổ phiếu bị bể mánh từ ba tháng trước. Ngày 18-1, Ủy Ban Chứng khoán đã xử phạt mức khung vi phạm với số tiền 1,5 tỉ đồng, buộc phong tỏa cổ phiếu năm tháng, trước đó đã vô hiệu giao dịch, buộc hoàn trả lại tiền cho người mua. Ông Quyết đã mau mắn ngoan ngoãn chấp hành (1)

Theo Luật tố tụng hình sự nếu muốn khởi tố hình sự hành vi đã bị xử phạt hành chính, Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước phải ra quyết định hủy bỏ quyết định xử phạt trước đây và chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra.

Thế nhưng trên hệ thống truyền thông Nhà nước Việt Nam, không hề có thông tin nào về việc hủy bỏ này. Ngược lại, mới đây ngày 25-3, Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước lại phạt tiếp ông Trịnh Văn Quyết 500 triệu đồng về hành vi “không công bố đối với thông tin phải công bố” (2). Với việc xử phạt như vậy, Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước vẫn đang xác nhận vi phạm của ông Quyết trong hoạt động chứng khoán vẫn còn nằm trong mức vi phạm hành chính.

Như vậy, hoặc do không công bố thông tin, hoặc do thiếu phối hợp giữa Bộ Công An và Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước phát sinh tình trạng là cùng một hành vi ông Quyết bị xử lý bởi cả hai luật hành chính và hình sự, không phù hợp với pháp luật hiện hành. Cách hành xử tréo ngoe giữa hai cơ quan quyền lực này phải chăng có hai nguồn lực khác chiều nhau từ bên trên, một cố ý muốn tha và một quyết lòng muốn bắt.

Rõ ràng nhất là mãi tối 29-3, sau khi Bộ Công An công bố quyết định khởi tố, bắt giam rất lâu, Ủy Ban Chứng Khoán nhà nước mới ra thông báo về vụ việc này. Nội dung thông báo chỉ lặp lại thông tin của Bộ Công An mà không nói gì về việc đã hủy quyết định xử phạt hành chính hay chưa. Như là một đồng phạm muốn lập công chuộc tội, Ủy ban này hứa hẹn “Ủy ban cũng cho biết đã yêu cầu Tập đoàn FLC thực hiện công bố thông tin theo quy định và báo cáo ủy ban, sở giao dịch chứng khoán theo quy định của pháp luật.

“Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục cung cấp đầy đủ thông tin trong phạm vi chức năng thẩm quyền và cùng các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong quá trình xử lý vụ việc, trên tinh thần thượng tôn pháp luật, đảm bảo kỷ cương, kỷ luật và tính minh bạch của thị trường” (4)

Ông Trịnh Văn Quyết chơi golf ở sân golf ở Vịnh Hạ Long hôm 19/4/2019. Reuters

Nửa kín nửa hở, chứng khoán lắc lư

Hơn thế nữa, cách khởi tố và thời điểm khởi tố rất ư là nhạy cảm. Vậy ông Quyết bị bắt có phải vì thao túng thị trường chứng khoán như Bộ Công an công bố?

Cụ Tổng chủ lò đã ra phương châm “ném chuột không được vỡ bình”. Theo ý cụ là bắt tham nhũng không được làm hư hao cái Đảng yêu quý. Lẽ ra cách bắt chuột chứng khoán, làm trong sạch nó cũng phải giữ cho cái bình chứng khoán đỡ sứt mẻ.

Cơ quan chức năng đã có quá nhiều kinh nghiệm về mối liên quan, tác động giữa số phận các đại gia chứng khoán với sức khỏe của thị trường. Một lần có tin bắt bầu Kiên, Trầm Bê, Trần Bắc Hà là hàng ngàn tỉ đồng, hàng chục ngàn tỉ đồng bốc hơi khỏi thị trường.

Đàng này, cái bình yếu ớt ngặt nghèo do bị Quyết nâng giá bán chui rồi rung lắc dữ dội sau khi bán chui bại hai tháng qua chưa phục hồi bao nhiêu lại dính chưởng mới từ những thông tin rò rỉ.

Từ thông tin của các Facebooker tín hiệu như tiếng cú gọi hồn vào giữa đêm 27-3. cơn bão truyền thông dấy lên trên mạng xã hội, lan ra báo chí thành cuộc tranh luận lao xao, cãi nhau chí chóe ông Trịnh Văn Quyết bị tạm hoãn xuất cảnh, bị tạm giam, chưa bị tạm giam,… Thị trường chứng khoán bị rung lắc, cổ phiếu FLC bị nằm sàn. Chưa ai biết được sau khi tin ông Quyết bị khởi tố tụng ra thị trường chứng khoán sẽ bốc hơi bao nhiêu ngàn tỉ.

Việc khởi tố bắt giam tội phạm mà đa số người dân đều biết, đều căm ghét là hết sức chính danh, lẽ ra phải được thông tin chính thức nhanh chóng minh bạch, nhưng không rõ vì sao lại được công bố rò rỉ, từ từ và hết sức mù mờ suốt hai ngày.

Đầu tiên lúc 21g30 ngày 27-3, Facebook Trương Huy San đăng hình cận cảnh ông Quyết ngồi ăn mì tôm vẻ mặt thất thần và stt ngắn ngủi “Mì tôm Nội Bài lúc này chưa quá tệ”” (4)

Facebook Truong Huy San

Cùng thời điểm ấy, Facebook của nhà báo Phạm Việt Thắng cũng đăng một status trên nền đen ““Ai lũng đoạn thị trường chứng khoán cũng cần phải dùng hình luật”.

(Người thổi còi)”

Ngoài quyển sách Bên Thắng Cuộc, Trương huy San nổi tiếng là cây bút dự báo chính xác những vụ bắt bớ bí ẩn tầm cỡ của cung đình từ Trịnh Xuân Thanh, Trần Bắc Hà vv… Tương tự, Phạm Việt Thắng cũng nhiều lần dự báo chuông gọi hồn ai. Khi hai con cú gọi hồn song kiếm hợp bích vào anh Quyết thi lập tức cộng đồng náo động. Ngày 28/3, các cổ phiếu có nguồn gốc FLC rớt giá thê thảm và bị bán ra ồ ạt.

Trưa ngày 28/3, báo Tuổi Trẻ đăng tin “Chủ tịch FLC Trịnh Văn Quyết bị tạm hoãn xuất cảnh một tháng”, và cho biết theo nguồn tin của Tuổi Trẻ Online, từ ngày 26-3 Cơ quan điều tra Bộ Công an đã ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Trịnh Văn Quyết, chủ tịch hội đồng quản trị Công ty CP Tập đoàn FLC, thời hạn tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Trịnh Văn Quyết là một tháng. (6)

Từ chuyện tạm hoãn đi liền với nhập kho của bà Phương Hằng, cộng với thông tin dự báo dư luận trộn lên đủ thứ tin, tạm hoãn, tạm giam, khởi tố…

Báo Thanh Niên lại đưa thông tin lấp lửng “Thực hư việc tỉ phú Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch FLC, bị tạm hoãn xuất cảnh”. Báo dẫn lời một lãnh đạo Cơ quan điều tra Bộ Công an cho biết, thông tin ông Trịnh Văn Quyết bị bắt giam là thất thiệt, không chính xác. Cơ quan điều tra Bộ Công an cũng đã cử người xác minh, truy tìm thông tin cho rằng cơ quan này đã ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Quyết. Cơ quan điều tra Bộ Công an xác nhận đang xác minh một số thông tin từ dư luận báo chí nêu trước đây liên quan các doanh nghiệp và dự án do ông Trịnh Văn Quyết sáng lập, điều hành. (7)

Càng đọc tin người ta càng nhũn não, không biết ông Quyết đang trong tình trạng pháp lý nào/ Hàng trăm tờ báo khác cũng rộ lên thông tin theo hai hướng khác nhau như vậy. Một nhóm khẳng định đã tạm hoãn, một nhóm lấp lửng như báo Thanh Niên, tất cả đều dẫn nguồn từ một lãnh đại ẩn danh của Cơ quan Cảnh Sát Điều tra Bộ Công An.

Dư luận bàn tán càng ầm ĩ, bão táp với cổ phiếu chứng khoán càng tăng nhiệt. Trưa 29/3/2022, báo VnExpress  đưa tin: “Cổ phiếu FLC vẫn ‘trắng bảng bên mua’

Khối lượng dư bán sàn của FLC và ROS vẫn ghi nhận vài chục triệu cổ phiếu, nhưng các mã vốn hóa thấp hơn như AMD, KLF và HAI đã có lực cầu bắt đáy.

Trước đó, chốt phiên 28/3, nhóm FLC là tâm điểm chú ý khi giữ trạng thái “trắng bảng bên mua”, khối lượng dư bán giá sàn của nhóm này đến cuối phiên xấp xỉ 140 triệu cổ phiếu. Trong đó, dư bán sàn của FLC và ROS ghi nhận gần 60 triệu đơn vị.(8)

Mãi đến chiều tối 29-3, Bộ Công An mới công bố thông tin khởi tố tạm giam ông Trịnh Văn Quyết và báo chí đồng loạt đăng theo. Có điều ngộ nghĩnh khó hiểu là trên cổng thông tin điện tử của Bộ Công An, thông tin ngắn ngủi trên 100 chữ về việc khởi tố lại được ghi bút danh là Ban Biên Tập. Thông thường bút danh này chỉ dành để thông tin những chủ trương, sự kiện quan trọng hoặc những bài chính luận thể hiện quan điểm của tờ báo (xem ảnh)

Xâu chuỗi các sự kiện có thể suy đoán rằng ông Trịnh Văn Quyết đã bị bắt tạm giữ đâu đó từ ngày 27 và ăn tối tại sân bay Nội Bài. Việc công bố quyết định vào ngày 29 tháng 3 chỉ là thủ tục?

Thông báo của Bộ Công an về việc bắt giữ ông Trịnh Văn Quyết

Ném chuột không sợ vỡ bình

Về thời điểm khởi tố bắt giam cũng rất nhạy cảm và ít nhiều có ảnh hưởng đến hợp tác đầu tư của FLC nói riêng và Việt Nam nói chung với các nước phương Tây.

Trong năm 2021, Bamboo Airways của ông Quyết đã công bố đường bay thẳng Việt – Anh và ra mắt Tổng đại lý tại Anh dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Chính phủ.

Đây là sự kiện mở màn chuỗi hoạt động của Đoàn lãnh đạo cấp cao Việt Nam tại một số nước châu Âu từ ngày 31/10. Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26), thăm làm việc tại Anh và thăm chính thức Pháp. Chuyến công du và làm việc bao gồm nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Vương quốc Anh, đối tác chiến lược Việt Nam – Cộng hoà Pháp, trong đó có các cuộc làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn lớn của Anh, tham dự diễn đàn về môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công An và đoàn công tác Bộ Công An đã trực tiếp trải nghiệm chuyến bay trực tiếp này và sau đó xảy ra vụ tiệc bò dát vàng. (9)

Từ thành công ở Anh, ông Quyết đã mở đường bay thương mại trực tiếp sang Đức và đầu năm 2022 đã tổ chức “Tuần lễ hoạt động xúc tiến đầu tư vào Việt Nam” tại CHLB Đức.

Tiếp theo, tập đoàn FLC, hãng hàng không Bamboo Airways tiếp tục phối hợp cùng ĐSQ Việt Nam tại Anh tổ chức Diễn đàn xúc tiến đầu tư tại London, ngày 30/3/2022.

Diễn đàn có chủ đề “Khám phá hệ sinh thái đa ngành độc đáo nhất Việt Nam”, diễn ra vào chiều ngày 30/3, với sự tham gia của lãnh đạo các cấp chính quyền Việt Nam và Anh; lãnh đạo đại diện các cơ quan ngoại giao; các tổ chức tài chính, công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, doanh nghiệp, nhà đầu tư cá nhân tiềm năng tại Anh và châu Âu, các cơ quan thông tấn, báo chí Việt Nam và quốc tế.(10)

Tuy là hoạt động quảng bá cho quan hệ hợp tác của FLC nhưng không chỉ vai trò doanh nghiệp riêng lẻ mà đại diện cho Việt Nam, có sự hỗ trợ của Nhà nước Việt Nam. Không chỉ báo chí trong nước mà cả BBC tiếng Việt cũng ghi nhận

“Hôm 28/3, hãng theo kế hoạch có chuyến bay mang số hiệu QH27 tới London, được cho là tham gia một phần hỗ trợ cho Tuần lễ Văn hóa Việt Nam tại Anh, tổ chức từ ngày 28/3 đến 10/4/2022.

Theo chương trình, ông Quyết dự kiến có mặt ở một số sự kiện tại London tuần này, theo một nguồn tin từ Anh.” (11)

FB dự báo Phạm Việt Thắng có một status bóng gió nói về sự kiện này như sau

“TIẾC và VUI

Tháng trước, anh tui tổ chức một hội nghị đầu tư hoành tráng bên châu Âu.

Đọc tin, tui rất vui vì kết quả của hội nghị rất tốt, hơn cả mong đợi.

Tui chỉ tiếc là, trước đó anh tui có mời đại diện lãnh đạo tất tần tật các tỉnh, thành đi châu Âu dự hội nghị.

Nghe đâu có gần 50 tỉnh thành cử người tham gia.

Tiếc quá, cơ quan chức năng không duyệt cho lãnh đạo nào đi cả.

Tui không hiểu vì lí do gì mà các lãnh đạo không được đi.

Tui thì tiếc, còn các bác ấy có khi giờ này lại vui” (12)

Hành vi phạm tội của Quyết xảy ra đã ba tháng, có nhiều thời điểm và phương pháp để khởi tố bắt giam Quyết ít tác hại hơn. Bắt giam ngay vào lúc ông Quyết phải bay đi London tham dự các sự kiện này hẳn sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động các quan hệ hợp tác của FLC mà còn là của nhà nước Việt Nam.

Người bắt chuột Trịnh Văn Quyết đã không ngại vỡ cái bình chứng khoán lẫn cái bình hợp tác đầu tư với châu Âu thì tội danh “lũng đoạn chứng khoán” quá khiên cưỡng.

Chỉ sau hơn 20 năm, một thanh niên tay trắng khởi nghiệp thần tốc biến thành tỷ phú giàu nhất nhì thị trường chứng khoán, chiếm đất vàng đất bạc khắp toàn cõi Việt Nam không thua kém Soái Ca Vượng Vin, vượt mặt ông lớn quốc doanh Vietnam Airlines mở đường bay thẳng đi Mỹ, Anh, Đức chắc chắn phải có phép lạ thần kỳ của những cổ thụ chống lưng.

Điểm lại với các đại gia như Trần Bắc Hà, Trầm Bê, Trịnh Xuân Thanh…. hay tiểu gia như Nhật Cường Hà Nội đều là sân sau của một ai đó, được ai đó chống lưng.

Trước khi đốn cây phải mé nhánh, dẹp sân sau sẽ lộ ra nhà. Hội nghị Trung ương 5 bàn về nhân sự sắp đến gần. Khởi tố Trịnh Văn Quyết nếu không loại trừ thì cũng làm ai đó phải chồn chân.

Van Pham

GÓC SUY GẪM…

Cuộc Sống Không Cho Ai Quá Nhiều

Chuyện kể rằng: – Có một cô ca sĩ nổi tiếng sống tại một đất nước giàu có ở châu Âu. Tuy mới chỉ 30 tuổi nhưng danh tiếng của cô đã vang dội khắp nơi, triệu người ngưỡng mộ.

Cô có một người chồng yêu thương và một gia đình hạnh phúc mỹ mãn khiến không ít phụ nữ trong thiên hạ đều ao ước.

Một lần, sau đêm diễn thành công, cô ca sĩ cùng chồng và con trai đang tìm cách rời khỏi nơi tổ chức thì bị đám đông người hâm mộ cuồng nhiệt bao quanh. Mọi người dành những lời lẽ ca tụng, khen ngợi cô không dứt.

Có người khen ngợi cô tuổi trẻ mà chí lớn, vừa tốt nghiệp đại học đã được biên chế vào nhà hát tầm cỡ quốc gia và trở thành nữ ca sĩ trụ cột của nhà hát. Có người ca ngợi cô còn trẻ mà đã trở thành một trong mười nữ ca sĩ có giọng hát opera xuất sắc nhất thế giới.

Người khác thì vô cùng ngưỡng mộ khi cô có người chồng tuyệt vời và một cậu con trai kháu khỉnh, dễ thương. Trong mắt họ, cô quả thực là người phụ nữ hạnh phúc nhất thế gian, được Thượng đế ưu ái quá nhiều.

Mọi người tranh nhau bàn luận, ai cũng muốn bày tỏ quan điểm và suy nghĩ của bản thân để thể hiện sự ngưỡng mộ đối với thần tượng. Cô ca sĩ chỉ im lặng lắng nghe, không thể hiện thái độ gì.

Khi mọi người nói xong, cô mới chậm rãi nói: “Trước hết, tôi cảm ơn những lời ngợi khen của các vị dành cho tôi và những người trong gia đình tôi. Tôi rất trân trọng tình cảm của mọi người dành cho tôi. Tôi hy vọng có thể chia sẻ niềm vui này với mọi người. Tuy nhiên, các vị chỉ nhìn thấy một số mặt bên ngoài trong cuộc sống của tôi. Còn một số mặt khác, các vị vẫn chưa nhìn thấy. Cậu con trai của tôi được mọi người khen là kháu khỉnh, đáng yêu, nhưng thật bất hạnh, cháu là đứa trẻ bị câm. Ngoài ra, nó còn có một người chị tâm thần và thường xuyên bị nhốt ở nhà”.

Nghe cô ca sĩ nói vậy, mọi người đều ngơ ngác, sửng sốt nhìn nhau. Họ dường như khó chấp nhận sự thật như thế.

***

Câu chuyện này nói lên điều gì? Có lẽ chúng thể hiện một triết lý đó là Thượng đế rất công bằng, ngài không cho ai quá nhiều thứ bao giờ”.

Bạn có hài lòng về cuộc sống của mình không?

Cuộc sống vốn dĩ rất công bằng, mỗi người đều có những thế mạnh và cơ hội của riêng mình. Chúng ta đừng nên chỉ nhìn thấy hoặc ngưỡng mộ những thứ người khác có mà hãy biết nghĩ và trân trọng những thứ bạn đang có, cho dù đó không phải những điều tuyệt vời lớn lao.

Nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại tạo sự thay đổi trong kỳ vọng của con người về cuộc sống. Con người thời nay ít hài lòng về bản thân. Điều đó khiến họ tự đánh mất đi hạnh phúc và niềm vui, chỉ còn ở lại với những bộn bề, áp lực, căng thẳng và lo lắng.

Nếu bạn đang cảm thấy hạnh phúc và hài lòng với cuộc sống của mình, điều đó thật tốt. Bạn không cần phải thay đổi điều gì cả.

Nếu như bạn đang mang bên mình quá nhiều áp lực, quá nhiều suy nghĩ, cảm thấy mệt mỏi, đôi lúc cảm thấy mất năng lượng, không hứng thú với nhiều thứ, thì có lẽ bạn nên dừng lại một chút để thay đổi bản thân.

Loại bỏ khỏi tâm trí những suy nghĩ tiêu cực và rèn luyện những thói quen tích cực cũng là một cách tốt để cuộc sống của bạn tốt hơn.

Bạn có thể ghi chép lại nhật ký thành công, tức những gì mà bạn làm được, cho dù là nhỏ hay lớn, hãy ghi chép lại để gia tăng sự tự tin cho chính mình.

Dành thời gian cho những thú vui đơn giản giúp giảm áp lực hay sự không hài lòng của bản thân. Bạn có thể đọc sách, đi dạo, tìm gặp và nói chuyện với những người đã lâu bạn không gặp hoặc mới quen… Bất kỳ cách nào cũng được, nhưng ít nhất thì bạn cũng phải làm một điều gì đó khác đi.

Cuộc đời mỗi người sẽ có những lúc bạn cảm thấy hạnh phúc hoặc cũng có thể có khoảng thời gian “xám xịt” với bạn, đó là chuyện tất yếu.

Cho nên, việc đơn giản của bạn, đôi khi lại là chẳng phải suy nghĩ quá nhiều, chấp nhận nó là một phần của cuộc sống, và học cách thích nghi để thay đổi.

Sau khi đọc bài viết trên đây, nếu ai đó hỏi: “Bạn có hạnh phúc không?”. Bạn hãy trả lời rằng: “Mình hạnh phúc. Hạnh phúc theo cách sống và những gì mình đang có trên đời này”.

Qua đó, mọi người ai cũng có thể hạnh phúc, nếu mình biết chấp nhận những gì đang có. Đừng ngó người khác để so sánh hay ước muốn được như họ vì bạn có biết họ có hạnh phúc hay không?

Tình Bằng Hữu Bạn Già

BS Nguyễn Ý Đức

Tục ngữ Mỹ có câu nói: “Tiếp tục kiếm thêm bạn mới nhưng hãy duy trì bằng hữu cũ, vì bạn mới là bạc mà bạn cũ lại là vàng.” Cụ Nguyễn Đình Chiểu của chúng ta trang trọng bạn xưa với:

“Trong đời mất bậc cố tri,
Mấy trang đồng đạo, mấy nhìn đồng tâm”

Nhà thơ Lê Đại Thanh viết:

“Bạn là một nửa bản thân tôi
Nửa da thịt, nửa trái tim, khối óc”

Nhiều người tuổi cao cũng có chung ý nghĩa là, khi về già, ngoài việc có một sức khỏe tốt, một gia đình êm ấm, thì tình bạn lâu năm là một hành trang quý giá mà họ đã mang theo được cho tới giai đoạn cuối của cuộc đời.

Bạn Hữu là gì?

Hiểu theo nghĩa thông thường, bạn là một nhóm người không có liên hệ ruột thịt, gắn bó với nhau qua những tương đồng về hoàn cảnh sinh sống.

Họ đến với nhau trong tâm đầu ý hợp, bằng kết nối những tâm tư, những nguồn giao cảm gần giống nhau.

Họ thân với nhau để chia sẻ vui buồn, để cùng thực hiện những hoài bão chung, để nương tựa lẫn nhau. Họ hiểu nhau, tin tưởng nơi nhau, thích nhau. Đây là một gắn bó của sự chung thủy và thương yêu vị tha và lâu dài. Với nhau, họ là người đồng hành, là người tin cậy.

Bạn hữu khác với người quen biết, gặp nhau trong sinh hoạt hàng ngay như ở sở làm, trong cộng đồng, ngoài lối xóm. Đó chỉ là những tiếp xúc trong một thời gian giới hạn và cần thêm nhiều lôi cuốn khác nữa để chuyển sang tình bằng hữu.

Trong đời sống hàng ngày, nhiều khi người ta đã lạm dụng chữ bạn. Mới gặp nhau vài lần đã nói đó là bạn tôi, cứ như là thật. Ông chủ lấy lòng nhân viên, sai bạn ơi làm hộ tôi cái này, sao mà gọi như mía lùi.

Bạn hữu thường tập trung vào mấy nhóm.

Một số người có tinh thần độc lập, tự cho là không cần ai. Không phải họ sống cô độc. Nhưng, với họ, những giao tế qua lại thường nhẹ nhàng, có cũng được mà không cũng chẳng sao. Rồi tùy theo hoàn cảnh, tùy theo nhu cầu, nếu cần thì giao tiếp, sau đó có thể quên đi cũng được. Họ sống với hiện tại và thỏa mãn với những người mà họ mới gặp hay đã có sẵn. Cho nên khi mất một giao hữu, họ cũng chẳng tiếc mấy.

Những người kỹ tính, lựa bạn mà chơi thì có gắn bó sâu đậm đặc biệt với một số người mà họ coi là rất thân, nên họ buồn tiếc khi mất. Còn những liên hệ khác thì chỉ là những thiển giao, quen biết nhiều hơn là kết bạn. Họ sống nhiều với bạn xưa và không muốn tìm bạn mới khi tới tuổi cao.

Người hiếu bạn có nhiều bằng hữu hơn: bạn quen từ những năm trước, bạn mới tạo ra sau này. Họ là những người sống với cả quá khứ, hiện tại trong tình bạn và sửa soạn cho tương lai với nhiều bạn bè. Họ luôn luôn dùng giao tế nhân sự để kiếm thêm bạn mới.

Nhiều nhà xã hội học phân biệt bằng hữu tương nhượng, bằng hữu tiếp thu và bằng hữu trong hợp tác.

Khi đôi bên cho nhau lòng trung thành và tình thương yêu thì có sự cân bằng của tình bạn, đôi bên nương tựa lẫn nhau.

Khi chỉ hợp tác vì một quyền lợi, một mục đích mà không có thương yêu, chung thủy thì giao tế không bền lâu và rất giới hạn.

Đặc điểm của bằng hữu

Khác với tình anh em, vợ chồng, tình bạn hữu có những sắc thái riêng biệt. Đây là một giao hảo có tính cách tự nguyện, một ràng buộc riêng tư do đôi bên thương lượng, một liên hệ qua lại trong tinh thần bình đẳng và mang nhiều thiện ý, cảm tình tốt.

Vì tự nguyện với có quyền lựa chọn và được chọn lựa nên không ai bắt buộc ai phải là bạn. Nó cũng không có ràng buộc pháp lý như tình nghĩa vợ chồng, hoặc lễ nghĩa huyết tộc như tình anh chị em ruột thịt.

Cho nên dù có liên hệ huyết mạch, người cùng lối xóm, cùng sở làm mà không có tương khí tương đồng thì cũng không trở nên bằng hữu được. Ta có thể tỏ ra hết sức lịch sự với người cùng phòng, cùng sở, nhưng không có điều gì bắt buộc ta phải thích và là bạn người đó. Ta không thể tự coi là bạn của một người khi ta không biết người đó có sẵn sàng nhận ta là bạn không. Một nhà văn Pháp đã nói: “Cha mẹ là do số phận, bạn bè do lựa chọn”.

Bình Đẳng vì tình bạn xây dựng trên cá nhân mỗi con người. Nó không đòi hỏi sự bằng nhau tuyệt đối về học vấn, về địa vị trong xã hội, về sự giàu tiền, lắm bạc như nhau, thành công như nhau. Đã có nhiều tình bạn nảy nở giữa chủ và thợ, giữa thầy và trò, giữa người giàu và người nghèo.

Tình bạn cũng tôn trọng tính cách độc lập của nhau: mỗi bên có nếp sống riêng tư, tự do quyết định cho đời sống của mình mà không bị bên kia can thiệp. Không có sự áp đặt như chủ với nô lệ hay khuất phục như lãnh chúa độc tài với thần dân.

Trong tình bạn, đôi bên dành cho nhau những cảm tình tốt, những chăm sóc, quan tâm tận tình, những giúp đỡ khi cần và sự rộng lượng, sẵn sàng với nhau. Thiện ý này không đưa đến sự lợi dụng nhau hoặc phụ thuộc nhau. Người giúp thấy thoải mái làm mà không cho là có bổn phận hoặc bị bắt ép phải làm, mà người nhận không bị ám ảnh là đã đòi hỏi quá nhiều ở bạn.

Khi đã phụ thuộc vào nhau thì sự tự do, bình đẳng không còn nữa. Một tình bạn đích thực không những chỉ cởi mở để cho mà còn vui vẻ để nhận.

Tình trạng sẵn sàng với nhau cũng là căn bản của bằng hữu và trong tình bằng hữu, không có sự ghen tỵ mà còn cần chung thủy, thành thật với nhau, không màu mè, che đậy.

Để có bằng hữu

Tình bạn có thể được xây dựng trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh nào của con người.

Căn bản là ít nhất họ có cùng một thôi thúc tình cảm, có sự chia sẻ trao đổi những ý nghĩ giống nhau, có cùng sở thích, cùng quyền lợi. Trong tình bạn tuy cũng có những khác biệt nhưng khác biệt này bổ túc cho nhau. Nếu hoàn toàn giống nhau thì đâu còn đối thoại, đồng cảm.

Bạn thường tìm thấy trong các nhóm có chung sinh hoạt: học cùng trường, ở cùng khu phố, làm cùng nghề, cùng thú vui chơi giải trí, cùng lui tới cơ sở tôn giáo. Nó nẩy sinh ở những lứa tuổi khác nhau. Nhóm trung niên có lợi điểm là có bạn ở mọi lứa già trẻ trong khi người già có bạn ở cùng lứa tuổi hoặc trẻ hơn.

Về giống tính thì thường thường đàn ông đàn bà đều có nhiều bạn như nhau, nhưng chồng thì không hay tâm sự nơi bạn mà tin cẩn vợ hơn, còn vợ thì có nhiều bạn gái để tâm sự ngoại chồng mình.

Bằng hữu nảy sinh trong những thôi thúc tình cảm giữa hai người. Thôi thúc càng cao thì bằng hữu càng sâu đậm.

Một câu hỏi thường được nêu ra là tại sao ta có ước muốn gắn bó với đối tượng này mà lại hững hờ với đối tượng khác. Có những tình bạn xuất hiện như tia chớp trên nền trời xanh: mới chỉ gặp một vài lần, chưa biết quá trình, hiện tại của nhau nhưng đã có cảm tình cho nhau, đã muốn được có bạn và được nhận là bạn. Ý thức chưa thấy gì, nhưng tiềm thức đã nhận ra và tiên đoán là nhiều triển vọng tình bạn sẽ nẩy nở sau này.

Sự chèo kéo, nài nỉ không đưa tới tình bạn, như các cụ ta nói: “Thấy sang bắt quàng làm họ”.

Đồng nghiệp, đồng sở không đương nhiên thành bằng hữu vì đây chỉ là giao tế khách quan, không vượt qua lãnh vực nghề nghiệp.

Một vấn đề tế nhị là sự xét đoán và chấp nhận trong tình bạn: nhận xét một cách khách quan về việc làm của bạn hoặc chấp nhận và hỗ trợ vô điều kiện. Đa số đều kỳ vọng có sự chấp nhận không phê phán từ bạn mình. Một số khác lại tin cậy ở nhận xét của bạn để quyết định và để học cách hành xử trong hoàn cảnh mới. Như vậy mặc dù con người không thích bị đánh giá, nhưng một nhận xét chân thành của bạn có thể có ích cho họ.

Bạn già

Giống như lúc mới sinh và trong thời còn thơ ấu, tuổi già chịu một số phận không mấy vui là phải phụ thuộc vào người khác sau khi đã có nhiều mất mát.

Nhưng, thay vì vươn ra khỏi sự phụ thuộc như lớp tuổi thơ thì người già lại đi sâu vào vòng phụ thuộc. Họ không còn làm việc, bị giảm lợi tức, con cái đi ở riêng, mất dần bạn bè, người thân yêu kém sức khỏe, bệnh hoạn. Cho nên về già mà có được những bạn cố tri thân thiết hoặc tạo thêm ra những bạn mới để nương tựa lẫn nhau là một điều rất an ủi.

Nhiều người cho rằng dù họ hàng thân thuộc có giúp đỡ nhưng bằng hữu thường gần gũi nhau hơn. Và có những điều mà chính người phối ngẫu không cung ứng được bằng những bạn cố tri. Họ đã cùng vui buồn có nhau khi xưa mà bây giờ già rồi vẫn còn có nhau. Họ nương tựa lẫn nhau để có bầu bạn, hiểu nhau để giúp đỡ lẫn nhau. Họ lắng nghe nhau tâm sự, kể lại cho nhau những kỷ niệm, những việc đã cùng làm. Họ đối xử, xưng hô thân mật như mấy chục năm về trước.

Thường thường người già muốn có những người bạn cùng lứa tuổi, có hoàn cảnh như nhau, sở thích kinh nghiệm như nhau, sống gần nhau để thuận tiện qua lại. Nhưng họ cũng có khuynh hướng là tạo thêm bạn mới ở lứa tuổi trẻ hơn để thay thế vào chỗ của những người bạn cùng tuổi sẽ lần lượt ra đi. Cũng có người già tập trung nuôi dưỡng bạn cố tri, giới hạn trong việc tìm thêm bạn mới để tiết kiệm sinh lực và để tránh gặp những trái ý không cần thiết.

Về già cũng có một số hoàn cảnh khiến tình bạn gặp trở ngại.

Kém sức khỏe khiến không cùng nhau sinh hoạt; phụ thuộc vào bạn trong các sinh hoạt hàng ngày. Nếu sự phụ thuộc quá nhiều khiến đôi khi bạn cũng cảm thấy khó chịu, xa dần. Rồi người già rơi vào cảnh cô lập, nhất là khi giảm khả năng đối thoại với tai nghễnh ngãng, mắt kèm nhèm.

Cũng nhiều người già không có thì giờ nhiều cho bạn bè vì phải dành thì giờ chăm sóc cho sức khỏe của mình, dành thì giờ để nghỉ ngơi. Ngoài ra, có trường hợp trong đó khi dư giả thì bạn bè năng tới lui, mà nghèo khó thì lại vắng kẻ tới lui.

Tình nghĩa vợ chồng già dù có như đũa có đôi, nhưng cũng nên có những bạn riêng để phòng hờ thời gian cô góa.

Khi mất người phối ngẫu, lão nam cảm thấy cô đơn nhiều hơn vì đã mất người bạn tâm tình quan trọng nhất. Bình thường các cụ bà có nhiều bạn tâm tình trong suốt cuộc đời. Nhưng khi chồng chết, cụ bà thấy quan hệ với bạn cũ của vợ chồng giảm dần. May mắn là họ dễ dàng tạo thêm bạn mới, giao hảo mới bằng cách tham dự vào nhiều sinh hoạt cộng đồng, tôn giáo. Đa số bạn của các bà cụ khi đó là cô quả vì đồng cảnh tương lân, chỉ có một số nhỏ có gia đình.

Cho nên khi còn sống với nhau mà bà vợ không chịu giao tế tạo bạn cho mình thì khi góa sẽ có nguy cơ cô đơn nhất là chẳng may khả năng tài chánh lại không được dồi dào.

Kết luận

Mặc dù có thể có những căng thẳng, những thay đổi ngoài tầm kiểm soát, tình bạn vẫn giúp người già cảm thấy vui lên rất nhiều. Cho nên mất một bạn cố tri là một tai biến vì nhiều người già cảm thấy không còn đủ thời gian để thay thế chỗ trống tình cảm đó.

Hơn nữa, như Simone de Beauvior đã viết: “Cái chết của bạn thân thiết là sự đoạn tuyệt đột ngột với quá khứ của mình. Chúng ta không những mất một sự hiện diện mà còn mất cả một phần của cuộc sống mà chúng ta đã gửi gắm nơi họ.”

BS Nguyễn Ý Đức
Texas – Hoa Kỳ

 Ngoại giao mềm dẻo có kết quả (VOA)

28/03/2022

• Ngô Nhân Dụng

Ở Bruxelles, chính phủ Mỹ đóng vai khiêm tốn hơn, mở mặt trận ngoại giao qua ba cuộc họp thượng đỉnh, giúp dân Ukraine chống Nga và cảnh cáo Trung Cộng.

 Napoleon từng nói rằng trong chiến tranh tinh thần chiến đấu quan trọng gấp ba lần sức mạnh vật chất. Lòng yêu nước của quân và dân Ukraine đang lên cao tột đỉnh. Tinh thần quân lính Nga đang xuống thấp.

Trong 20 năm, Mỹ không quan tâm đến các nước đồng minh. Chính phủ George W. Bush tấn công Iraq mặc dù Pháp, Đức, New Zealand và Canada không ủng hộ. Chính phủ Donald Trump đánh thuế trên hàng hóa của Âu châu cũng như của Trung Quốc, dọa rút ra khỏi NATO và thỏa hiệp với Taliban để rút chân ra khỏi Afghanistan, không cần bàn với các nước khác. Ông Joe Biden rút quân vội vàng và lộn xộn cũng không báo trước cho các đồng minh để cùng chuẩn bị rút. Chính phủ Biden ký thỏa ước với Anh quốc giúp Australia về tàu ngầm nguyên tử bất chấp dự án cộng tác giữa Australia với Pháp; sau đó ông Biden phải xin lỗi.

Chính sách ngoại giao “một mình một ngựa” này khiến các nước Âu châu lạnh lùng không phản ứng khi được báo động quân Nga đang kéo quân tới biên giới Ukraine, tháng 12 năm 2021.

Đầu năm 2022, Mỹ đã thay đổi. Ngoại trưởng Mỹ đi một vòng các thủ đô và Tổng thống Biden gọi điện thoại cho lãnh đạo các nước từ Âu sang Á. Các tin tức tình báo về hoạt động của quân Nga được chia sẻ với các nước Âu châu, dần dần đã thuyết phục được họ. Các nước Âu châu đã chấp nhận phải hợp tác đối phó với tham vọng của Vladimir Putin.

Tân thủ tướng Đức Olaf Scholz qua thăm Tòa Bạch Ốc ngày 7 tháng Hai cho thấy đường lối ngoại giao mới có hiệu quả. Từ lâu Đức vẫn chủ trương hòa dịu với Nga, một phần vì hầu hết dầu và khí đốt nhập cảng từ Nga. Olaf Scholz đã đổi hướng hoàn toàn, khi Putin tấn công Ukraine. Đức tăng ngân sách quốc phòng gấp đôi, lên cao hàng thứ ba trên thế giới sau Mỹ và Trung Cộng.

Hầu hết thế giới ủng hộ dân Ukraine. Ngày Thứ Năm 24 tháng Ba, trong khi ông Joe Biden đến Bruxelles, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua một quyết nghị lên án Nga. Có 140 quốc gia bỏ phiếu thuận, chỉ có năm nước chống là Nga, Belarus, Eritrea, Bắc Hàn và Syria; Ấn Độ và Trung Cộng không bỏ phiếu, cùng 36 nước khác.

Ở Bruxelles, chính phủ Mỹ đóng vai khiêm tốn hơn, mở mặt trận ngoại giao qua ba cuộc họp thượng đỉnh, giúp dân Ukraine chống Nga và cảnh cáo Trung Cộng.

Thứ nhất, Liên hiệp Âu châu (EU) yêu cầu Nga tuân theo luật pháp quốc tế. Tòa Án Quốc tế đã cảnh cáo Nga đang phạm tội ác chiến tranh, bắt Nga phải rút khỏi Ukraine.

Cuộc họp EU tìm cách giảm bớt cảnh lệ thuộc vào nguồn năng lượng của Nga. Nga cung cấp 40% số khí đốt và một phần tư số dầu lửa cho Âu châu. Khi tấn công Ukraine, Vladimir Putin đã báo trước sẽ tiếp tục cung cấp dầu khí cho Âu châu. Bây giờ, ông Putin tỏ ý muốn các nước mua dầu, khí phải trả bằng tiền Nga, là đồng rúp. Đó là một cách giảm bớt hiệu lực của lệnh cấm vận các ngân hàng và Ngân Hàng Trung Ương Nga. Vì các nước nhập cảng sẽ phải mua đồng rúp, tức là cho Nga thâu ngoại tệ, nhất là đô la Mỹ. Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã bác bỏ ý kiến này, vì không nằm trong các hợp đồng đã ký kết. Đức đang tìm mua dầu, khí từ các nguồn cung cấp khác.

Các nước EU nhập cảng 90% khí đốt. Bà Ursula von der Leyen, đứng đầu cơ quan hành chánh của EU muốn Mỹ bán khí đốt lỏng (LNG) cho liên hiệp trong hai mùa Đông sắp tới. Trong 27 quốc gia, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Italy và Hy Lạp tùy thuộc vào Nga nhiều hơn cả. Ông Jake Sullivan, cố vấn an ninh quốc gia hứa chính phủ Mỹ sẽ hỗ trợ Âu châu.

Năm 2020 ông Biden tranh cử với khẩu hiệu giữ gìn môi trường, hứa sẽ bớt khai thác dầu lửa và khí đốt ở Mỹ. Bây giờ ông phải làm ngược lại, khuyến khích sản xuất dầu khí nhiều hơn; nếu muốn nước Mỹ đóng vai trò lãnh đạo. Nhưng Mỹ vẫn tiếp tục dùng nghệ thuật ngoại giao mềm mỏng, tỏ ra luôn luôn tham khảo các đồng minh

Bên cạnh khối EU là Nhóm G7. Thực ra 6 trong 7 người cầm đầu 7 quốc gia nước kinh tế lớn đã gặp nhau trong các phiên họp của EU và NATO. Nhưng việc triệu tập cuộc “họp khẩn cấp” của G7 chỉ cốt mời thêm thủ tướng Fumio Kishida. Nhóm G7 có Nhật Bản nhưng không có Trung Quốc. Nga đã bị trục xuất ra khỏi tập hợp này, trước gọi là G8, sau khi cưỡng chiếm Crimea của Ukraine. Ông Kishida là chính khách duy nhất từ một nước Á châu có mặt, để cho thấy phản ứng chống Nga khắp thế giới. Ông Biden còn đề nghị chính phủ Indonesia không mời Nga tới dự cuộc họp G-20 sắp tới ở Bali. Nhưng ông vẫn dè dặt nói rằng quyết định đuổi Nga ra khỏi G-20 là quyền của 20 nước kinh tế lớn nhất.

Nhóm G7 lên án cuộc xâm lăng Ukraine; cảnh cáo Nga không được dùng các vũ khí hóa học và nguyên tử; và sẽ điều tra các bằng cớ Nga phạm tội ác chiến tranh. Họ báo trước sẽ trừng phạt các nước đang giúp Nga, như Belarus, và cảnh cáo Trung Cộng. Ông Biden nói, “Trung Quốc hiểu rằng tương lai kinh tế của họ liên hệ với các nước phương Tây hơn là với Nga. Ông nghĩ họ sẽ không giúp Nga nhưng “sẽ theo dõi hành động của họ.”

Sau Liên hiệp Âu châu và G7, cuộc họp của khối NATO nhắm vào các biện pháp hỗ trợ quân sự cho Ukraine và cô lập hóa nước Nga. Nước Phần Lan đã tiếp tế vũ khí cho Ukraine, nay sẽ ngưng tất cả các chuyến xe lửa nối Helsinki và St Petersburg.

Anh quốc là nước tích cực nhất trong việc gửi vũ khí cho Ukraine, mới gửi thêm 6,000 hỏa tiễn sau khi đã giúp 4,000 tên lửa NLAW bắn thiết giáp mà quân đội dùng, cùng với Javelin của Mỹ để tiêu diệt các đoàn xe Nga. Hơn 70% dân chúng ủng hộ Thủ tướng Boris Johnson tích cực giúp dân Ukraine, dù Anh quốc đã rút khỏi EU. Sau khi Nga đánh Ukraine, ông Johnson đã triệu tập phiên họp của 10 nước trong tổ chức JEF (Joint Expeditionary Force) gồm Anh và 9 nước Bắc Âu và vùng Baltic. Tất cả đồng ý phải ngăn chặn trước mối nguy Nga sẽ tấn công các nước khác ngoài Ukraine. Với danh nghĩa JEF, nước Anh có thể hành động ngoài khuôn khổ của NATO, và không cần chờ ý kiến của Mỹ và các nước khác.

Mặt trận ngoại giao chỉ diễn ra ở Bruxelles trong vài ngày nhưng cho thấy thế giới đã chia thành hai khối rõ rệt. Tổng thư ký khối NATO, ông Jens Stoltenberg kêu gọi Trung Cộng hãy “ngưng ủng hộ Nga cùng toàn thể thế giới lên án cuộc xâm lăng tàn bạo ở Ukraine. NATO yêu cầu Trung Cộng không trợ giúp Nga về quân sự, không được giúp Nga tuyên truyền loan tin sai lạc.

Tuần trước, ông Biden đã điện thoại cảnh cáo Tập Cận Bình sẽ “lãnh hậu quả” nếu giúp Nga cưỡng lại lệnh cấm vận. Ngày 25 tháng Ba, Sinopec, công ty dầu khí lớn của Trung Quốc đã quyết định ngưng thảo luận dự án đầu tư xây dựng nhà máy hóa chất trị giá $500 triệu mỹ kim, cũng như ý định mua bán khí đốt của Nga, theo tin Reuters.

Ông Biden đã cam kết sẽ bảo vệ các nước NATO trước mối đe dọa của Nga. Ông tuyên bố “Điều quan trọng nhất là chúng ta đoàn kết.” Ông ca ngợi nhà lãnh đạo NATO đã thiết lập bốn đạo quân chiến đấu, từ 1,000 đến 1,500 binh sĩ, tới các nước cộng sản cũ ở Đông Âu Slovakia, Romania, Bulgaria và Hungary. Ông đi thăm Ba Lan, gặp các binh sĩ Mỹ. Trước đây ông Biden đã từng gọi ông Putin là “sát nhân.” Tháng trước, ông lên án Putin là một “tội phạm chiến tranh.” Ở Ba Lan, sau những vụ Nga ném bom và bắn hỏa tiễn giết thường dân trong các thành phố, Biden tặng thêm một danh hiệu mới, gọi Putin là một “tên đồ tể.”

Ở Ba Lan, ông Biden lại cổ động cho lý tưởng tự do, lên án Putin đang tìm cách “thắt cổ” chế độ dân chủ. Nhưng điều quan trọng nhất là, sau một tháng chiến đấu, quân đội Ukraine đang thắng thế và quân Nga đang thất bại. Quân Ukraine đang bao vây những toán quân Nga ở vùng ngoại ô Kyiv, kêu gọi họ đầu hàng. Ở phía Đông, một chiến hạm Nga bị bắn cháy ở hải cảng Berdyansk. Mỹ đang chuyển các vũ khí chống tàu thủy cho Ukraine. Phó tư lệnh hải quân Nga trong vùng tử nạn, nâng tổng số tướng lãnh Nga tử thương lên 7, cho đến nay.

Bộ quốc phòng Nga tìm cách gỡ thể diện, nói rằng quân Nga đã “hoàn tất giai đoạn thứ nhất” trong cuộc chiến, và từ nay sẽ chỉ còn lo củng cố hai tỉnh phía Đông Ukraine mà thôi. Nga phải chấp nhận không thể chiếm được nước Ukraine.

Napoleon từng nói rằng trong chiến tranh tinh thần chiến đấu quan trọng gấp ba lần sức mạnh vật chất. Lòng yêu nước của quân và dân Ukraine đang lên cao tột đỉnh. Tinh thần quân lính Nga đang xuống thấp. Hệ thống tiếp liệu đình đốn, không tiếp liệu đủ đạn dược, xăng nhớt, thực phẩm. Lý do không phải chỉ vì cấp chỉ huy sai lầm; nhưng là nạn tham nhũng. Xe cộ, vũ khí không được bảo trì. Các sĩ quan bán xăng lậu, có khi bán cả dụng cụ truyền tin, ngay từ lúc đóng quân ngoài biên giới Ukraine. Quân Nga có lúc đói quá phải xin ăn hoặc vào cướp các siêu thị, nhiều người lính không đủ quần áo ấm bị hư ngón tay vì băng giá. Đây là lần đầu tiên thế giới chứng kiến “sức mạnh” của quân đội chính quy nước Nga; chỉ có dân Nga không được biết.