Theo  BBC tiếng Việt
Tác giả,Lữ Gia Hồng, thuộc bộ phân BBC News Tiếng Trung

Giữa tháng 6, Việt Nam và Trung Quốc lại một lần nữa xung đột về vấn đề chủ quyền ở Biển Đông. Một tuần sau, vào ngày 25/6, tàu sân bay Mỹ USS Ronald Reagan đã đến cảng Đà Nẵng nhân dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập “quan hệ đối tác toàn diện” giữa Mỹ và Việt Nam.

Một số nhà phân tích cho rằng trong những năm gần đây, cả Mỹ và Việt Nam không chỉ nâng tầm quan hệ kinh tế và thương mại, mà còn chia sẻ những lo ngại chung về việc Trung Quốc bành trướng quân sự ở Biển Đông.

Việt Nam đã liên tục bày tỏ phản đối các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Trong tuần qua, bộ phim “Barbie” sắp ra mắt của Mỹ đã bị cấm chiếu ở Việt Nam vì có hình ảnh bản đồ chứa đường lưỡi bò.

Phải chăng Việt Nam bắt đầu có lập trường “thân Mỹ, chống Trung Quốc” vì vấn đề Biển Đông?

Nhưng khi phải duy trì quan hệ chính trị và kinh tế với Trung Quốc và đối với hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông, Việt Nam cần duy trì sự cân bằng.

Theo ông, sự tương tác giữa Việt Nam với Mỹ được coi là quá thân thiện hoặc nếu Hà Nội ủng hộ các chiến lược khu vực của Washington được coi là chống Trung Quốc, thì Việt Nam có nguy cơ làm tổn hại đến mối quan hệ với Bắc Kinh.

Tháng 10/2022, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng hội kiến Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trở thành nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên đến thăm Bắc Kinh sau Đại hội Đảng lần thứ 20.

Cuối tháng 6, khi tàu sân bay USS Ronald Reagan đến Đà Nẵng, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính nhận lời mời của Ủy viên Quốc vụ Trung Quốc Lý Khắc Cường, đã bay đến Bắc Kinh, bắt đầu chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên kể từ khi nhậm chức thủ tướng.

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES. Chụp lại hình ảnh,Tháng 4/2023, Ngoại trưởng Mỹ Blinken thăm Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập “quan hệ đối tác toàn diện”

“Mảnh ghép Việt Nam”?

Tàu sân bay USS Ronald Reagan thăm cảng Việt Nam vào cuối tháng 6, đánh dấu chuyến thăm thứ ba kể từ khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc. Chuyến thăm này đã gây chú ý và làm dấy lên lo ngại ở Bắc Kinh.

Nhà nghiên cứu Pretat nói với BBC Tiếng Trung rằng chuyến thăm này là một dấu hiệu quan trọng của việc tăng cường hợp tác an ninh giữa hai nước, cho thấy Việt Nam hoan nghênh sự hiện diện của hải quân Mỹ trong khu vực, trái ngược với sự phản đối của Trung Quốc.

Chuyến thăm của tàu sân bay USS Ronald Reagan đến Đà Nẵng diễn ra sau một vụ việc gần đây liên quan đến việc tàu Trung Quốc đi vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam và các khu vực khác, mà các nhà phân tích tin rằng có thể nhằm mục đích thách thức hoạt động thăm dò dầu khí của Việt Nam.

Tiến sĩ Tô Tử Vân, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan, cho biết từ góc độ địa chính trị, Việt Nam là mảnh ghép cuối cùng trong bức tranh ghép hình để bao vây Trung Quốc.

Tiến sĩ Tô phân tích rằng chiến lược này trong quá trình thời Trump là lấy Việt Nam, Bắc Hàn để tạo thế gọng kềm chặt chẽ với Trung Quốc. Nhưng thời Biden chuyển trọng tâm sang củng cố Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Philippines, bỏ rơi Bắc Hàn, biến Việt Nam thành mảnh ghép cuối cùng trong thế cờ địa chính trị của Biden.

NGUỒN HÌNH ẢNH,@SPOKESPERSONCHN TWITTER. Chụp lại hình ảnh,Khi Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 27/6, ông hiếm khi nêu về khả năng nghiên cứu, hợp tác phát triển đường sắt cao tốc giữa hai nước

…

Ông tin rằng thái độ chiến lược của Việt Nam là chơi “ván bài của Mỹ” và “thậm chí có thể chấp nhận hỗ trợ quân sự của Mỹ.” Do đó, trong khi vẫn duy trì quan hệ với Bắc Kinh, Hà Nội cho phép các chuyến thăm ngắn hạn và triển khai máy bay quân sự từ Mỹ, như một chiến lược cân bằng quyền lực.

Giáo sư Tô nhấn mạnh mối quan hệ an ninh giữa Mỹ và Việt Nam sẽ trở nên thân thiết hơn. Ví dụ, cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama đã dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam vào năm 2016 và chính quyền Trump bắt đầu cung cấp viện trợ quân sự không quân cho Việt Nam, với tổng trị giá 92 triệu USD vào năm 2022.

“Với hiệu suất kém của vũ khí Nga trên chiến trường Ukraine sẽ tạo điều kiện cho việc Việt Nam chuyển sang mua vũ khí của phương Tây (Ấn Độ đã cho thấy xu hướng này). Việc mở rộng hợp tác an ninh và quân sự giữa Mỹ và Việt Nam sẽ được hưởng lợi và sẽ mở rộng hơn nữa vòng vây Bắc Kinh,” ông nói.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Pretat của CSIS nói với BBC rằng chuyến thăm này của USS Ronald Reagan có thể không mang ý nghĩa như bên ngoài vẫn tưởng. Ở một góc độ nào đó, đây có thể là chuyến thăm bù cho việc Việt Nam đã hủy chuyến thăm dự kiến vào năm ngoái.

Điểm mấu chốt là Mỹ đã ám chỉ về việc sắp nâng cấp quan hệ song phương với Việt Nam thành “đối tác chiến lược”. Nếu điều này trở thành hiện thực, đây sẽ là một tín hiệu quan trọng hơn.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng nỗ lực của Mỹ trong việc dùng Việt Nam để kiềm chế Trung Quốc đã không thành công như mong đợi, hoặc vẫn còn một chặng đường dài phía trước.

Giáo sư Zachary Abuza từ Đại học National War College (Mỹ) nói với VOA Tiếng Việt rằng vào tháng 10/2022, ông Nguyễn Xuân Phúc đã phải mất “nhiều tháng thu xếp” để có cuộc điện đàm với Biden, cho thấy Hà Nội vẫn đánh giá cao mối quan hệ với Bắc Kinh .

Còn Tiến sĩ Bill Hayton của Chatham House nhận định: “Lãnh đạo của Việt Nam theo chủ nghĩa Lênin, và họ coi nền dân chủ do Mỹ hậu thuẫn là mối đe dọa lớn nhất mà họ phải đối mặt. Các vấn đề của Trung Quốc không đáng kể so với các vấn đề của Mỹ”.

Theo Tiến sĩ Abuza, Bắc Kinh tự tin rằng “Việt Nam biết mình là một bên tham gia độc lập và kiên quyết từ chối thực hiện bất kỳ hành động nào mà Bắc Kinh coi là thù địch với lợi ích của Trung Quốc.” Ông gợi ý Nhà Trắng phải nhận ra những vấn đề nhạy cảm mà Hà Nội quan tâm và “không nên liên kết rõ ràng việc cải thiện quan hệ với Việt Nam với Trung Quốc”.

Theo phân tích của các chuyên gia, có vẻ như mong muốn nâng cấp quan hệ với Việt Nam của Mỹ nhân dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ đối tác toàn diện vào tháng 7 sẽ khó thành hiện thực dưới tác động của Bắc Kinh.

Mặc dù Mỹ là nhà đầu tư lớn và thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với phái đoàn thương mại lớn nhất từ trước đến nay của Mỹ thăm Việt Nam vào đầu năm nay, Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất và là nguồn hỗ trợ kinh tế quan trọng của Việt Nam.

NGUỒN HÌNH ẢNH,GOOGLE/DIGITAL GLOBE. Chụp lại hình ảnh,Năm 2020, Trung Quốc thành lập thành phố Tam Sa khiến Việt Nam dậy sóng, ra tuyên bố phản đối

Reuters dẫn lời các quan chức Việt Nam nói rằng trong khi mong muốn của Washington là nâng cấp hệ ngoại giao với Hà Nội, “các nhà lãnh đạo Việt Nam do dự, sợ rằng Trung Quốc có thể trả đũa.” Cạnh tranh Trung-Mỹ và khoảng cách giữa Trung Quốc và Việt Nam, Hà Nội có thể miễn cưỡng chính thức nâng cấp quan hệ đối tác toàn diện với Washington,” Bích Trần, từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế của Washington nói với Reuters.

Tiến sĩ Huỳnh Tâm Sáng từ Đại học Quốc gia TP HCM Việt Nam nói với BBC Tiếng Trung rằng Việt Nam hiện nay rất cần sự hỗ trợ của Mỹ, đặc biệt là về an ninh và quốc phòng, để đối phó với áp lực ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông. Nhưng các nhà lãnh đạo Việt Nam cũng cần sự hỗ trợ chính trị của Trung Quốc để duy trì và củng cố địa vị của Đảng Cộng sản Việt Nam.

“Tôi tin rằng Việt Nam sẽ tiếp tục sử dụng các chiến lược phòng ngừa rủi ro”, ông nói.

Giáo sư Vũ Tường từ Đại học Oregon cho rằng, trên thực tế, mối quan hệ tay ba giữa Mỹ, Trung Quốc và Việt Nam đã không có bất kỳ thay đổi nào trong những năm qua. Ví dụ, mỗi mùa hè, Trung Quốc đều đưa một số tàu đến các khu vực tranh chấp ở Biển Đông để tuyên bố chủ quyền, trong khi Hà Nội đáp trả một cách tượng trưng, khiến bên ngoài tin rằng họ rất quan tâm đến vấn đề Biển Đông.

“Việt Nam muốn giữ cho Mỹ hy vọng rằng họ có thể có mối quan hệ gần gũi hơn với Việt Nam trong tương lai để họ không chỉ trích những vi phạm về nhân quyền ngày càng rõ ràng của Việt Nam,” ông nói với BBC.

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES. Chụp lại hình ảnh,Thành tích kinh tế của Việt Nam trong những năm gần đây khá ấn tượng

Cái nhìn khác biệt giữa chính quyền và người dân Việt Nam

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc không được lòng công chúng Việt Nam, vốn ngày càng trở nên chống Trung Quốc trong những năm gần đây.

Theo các cuộc khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew của Mỹ thực hiện, tâm lý của công chúng Việt Nam đối với chính phủ Trung Quốc ngày càng trở nên tiêu cực.

Một khảo sát do trung tâm này công bố vào tháng 8/2017 cho thấy Việt Nam là nước châu Á-Thái Bình Dương có cái nhìn kém thiện cảm nhất với Trung Quốc, hơn cả Nhật Bản, quốc gia lâu nay có quan hệ căng thẳng với Trung Quốc. Chỉ 10% người Việt Nam được hỏi ủng hộ Trung Quốc hơn Mỹ.

Hơn nữa, báo cáo của Pew chỉ ra rằng Việt Nam đứng đầu trong số các quốc gia coi tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là một điều tồi tệ. Ngoài ra, người dân Việt Nam có niềm tin thấp nhất vào ảnh hưởng tích cực của Tập Cận Bình đối với các vấn đề toàn cầu trong số tất cả các quốc gia được khảo sát.

Phân tích tâm lý chống Trung Quốc đang gia tăng trong xã hội Việt Nam. Giáo sư Hoàng Quỳnh Thu từ Đại học Quốc lập Chính trị Đài Loan, đã chỉ ra rằng ở Việt Nam, tâm lí chống Trung Quốc đã được chính phủ tích cực thúc đẩy thông qua các bản đài báo và thậm chí giáo dục, tăng cường trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh tâm lý chống Trung Quốc của người dân Việt Nam không chỉ nảy sinh sau khi Trung Quốc trỗi dậy 20 năm về trước.

Theo giáo sư Hoàng, gốc rễ của việc chống Trung Quốc có thể bắt nguồn từ thời kỳ thuộc địa khi Việt Nam bị đô hộ. Bà nhấn mạnh, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam nắm quyền kiểm soát Việt Nam, sự thao túng tâm lý chống Trung Quốc của chính quyền ngày càng trở nên rõ ràng, “thậm chí làm rung chuyển quan hệ Việt – Trung.”

Ông Hoàng nêu ví dụ, dựa trên những ghi chép lịch sử, vào năm 1946, lãnh tụ Việt Nam khi đó, ông Hồ Chí Minh đã nói trong cuộc đàm phán với đại diện của Pháp rằng: “Chúng tôi thà ngửi mùi xì hơi của Pháp trong 5 năm còn hơn là ăn phân Trung Quốc cả đời”.

Giáo sư Hướng nhấn mạnh, chính sách chính thức về Trung Quốc và tâm lý của công chúng ở Việt Nam không nhất quán, tạo ra nhiều mâu thuẫn. Nói cách khác, Hà Nội thường xuyên phải cân bằng những khó khăn giữa “củng cố tình cảm của người dân” và “lợi ích quốc gia”.

Chẳng hạn, nếu chính phủ Việt Nam không thể đòi hỏi sự công bằng từ Bắc Kinh theo quan điểm chống Trung Quốc, thì sự thất vọng của công chúng đối với chính phủ có thể phản tác dụng.

Ví dụ, vào năm 2014, khi Trung Quốc đưa giàn khoan HD981 đến khu vực mà Việt Nam cho là thuộc quyền tài phán của mình, các cuộc biểu tình chống Trung Quốc đã nổ ra và các nhà máy nước ngoài ở tỉnh Bình Dương phía nam đã bị đập phá.

Vào tháng 6/2018, hàng chục ngàn người dân Việt Nam đã xuống đường biểu tình phản đối “Luật Đặc khu kinh tế” mới được đưa ra mà họ cho rằng sẽ có lợi cho Trung Quốc, khiến giới lãnh đạo ở Hà Nội sửng sốt.

Tiến sĩ Huỳnh Tâm Sáng giải thích với BBC rằng thực sự người Việt Nam nghiêng về phía Mỹ nhiều hơn do quan hệ song phương phát triển mạnh mẽ và “sức mạnh mềm” mà Mỹ thể hiện thông qua giáo dục ở Việt Nam.

Ông nói rằng hầu hết người dân Việt Nam không có ấn tượng tốt về Bắc Kinh, nhưng họ tôn trọng nền văn minh và sự phát triển kinh tế của Trung Quốc.

---

Theo đài Á Châu Tự Do

Hình minh họa: Pexels. 

Nhà bình luận nổi tiếng của chương trình News Hour, Roger Rosenblatt, tóm lược về nguồn gốc nước Mỹ: “Quốc gia được thành lập từ những giấc mơ, và cũng qua đó, đã hun đúc nên giấc mơ của cả một quốc gia.”

Vâng đúng thế. Ngoài trừ số nhỏ người bản xứ, đất nước Hoa Kỳ được xây dựng nên do bàn tay và khối óc của những kẻ bên ngoài. Họ đến đây từ trăm ngả đường khác nhau và hàng trăm vùng đất khác nhau.Irving Berlin, được xem là một trong những nhạc sĩ lớn nhất của nền âm nhạc Mỹ và tác giả của nhạc phẩm bất hủ God Bless America được hát trong mọi ngày lễ, nhất là Lễ Độc Lập Hoa Kỳ (the Fourth of July) không phải là người sinh ra và lớn lên trên nước Mỹ.

Cậu bé có tên Mỹ là Irving Berlin sinh tại Nga vào năm 1888. Cậu theo cha mẹ đến định cư tại New York khi mới vừa lên 4 tuổi. Khi còn rất nhỏ, cậu Irving phải vừa làm nghề dọn chén bát trong một nhà hàng và vừa học sáng tác nhạc, một bộ môn mà cậu say mê. Sau khi nhạc phẩm đầu tay được xuất bản vào lúc 13 tuổi, tên tuổi của nhạc sĩ trẻ tài ba Irving Berlin đã trở thành đồng nghĩa với nền âm nhạc Hoa Kỳ thế kỷ 20 qua nhiều nhạc phẩm vượt thời gian.

Bà Madeleine Albright, cựu Bộ Trưởng Ngoại giao và là người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ cao cấp nhất trong chính phủ Hoa Kỳ, vốn là người Tiệp Khắc. Cha mẹ bà đã phải vượt qua nhiều biên giới để trốn tránh chế độ Cộng sản vào năm 1948. Cuối cùng bà cùng gia đình đã vượt thoát được và định cư tại Hoa Kỳ khi Madeleine Albright vừa 11 tuổi. Bà theo học Luật, đỗ tiến sĩ và trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ chức Ngoại Trưởng Hoa Kỳ.

Edward Bannister, họa sĩ nổi tiếng về phong cảnh của Mỹ là một người da đen. Cha của ông sinh ra tại Barbados, West Indies. Tác phẩm Under The Oaks của ông là một trong những thành tựu nghệ thuật lớn của nền hội họa Hoa Kỳ thế kỷ 19. Tác phẩm này đoạt giải nhất trong cuộc thi đánh dấu 100 năm hội họa tại Philadelphia Centennial Exposition. Khi khám phá ra Edward Bannister là người da đen, Ban Giám khảo có ý định thu hồi giải thưởng. Tuy nhiên, trước sự đấu tranh của những họa sĩ đồng nghiệp, nhất là của những họa sĩ da trắng đã từng cùng tranh giải với ông, Ban Giám khảo đã hủy bỏ dự tính.

Những người di dân điển hình thuộc nhiều lãnh vực, màu da và chủng tộc khác nhau. Họ không từng quen biết nhau, không cùng một thế hệ, không cùng huyết thống và chẳng hẹn hò đính ước gì nhau.

Những người di dân đầu tiên không phải ai cũng giàu có, học hành, trí thức, trái lại phần đông họ rất nghèo nàn, ít học, đến đây từ hai bàn tay trắng. Tuy nhiên, dù từ đâu đến và trong hoàn cảnh nào, họ đã cùng góp bàn tay đưa nước Mỹ từ một vùng đất hoang vu thuộc địa của Anh thành một cường quốc tự do, dân chủ và thịnh vượng nhất thế giới ngày nay.

Câu chuyện thành công của nước Mỹ, đúng như Roger Rosenblatt viết, đã bắt đầu từ một giấc mơ chung: Giấc Mơ Mỹ hay American Dream như chúng ta thường nghe gọi bằng tiếng Anh.

American Dream được định nghĩa trong tự điển Wordsmyth như là “một lý tưởng của người Mỹ, nhờ đó, bất cứ người nào cũng có thể nhận được sự giàu có vật chất, bình đẳng, tự do, và các giá trị tương tự (the American ideal that any man or woman may obtain material wealth, equality, freedom, and the like).

American Dream đã giúp nhân dân Mỹ chiến thắng đạo quân tinh nhuệ của Anh Hoàng George III trong cuộc chiến tranh giành độc lập (1775-1783), đã giúp nhân dân Mỹ vượt qua những bất đồng kinh tế chính trị sâu sắc trong thời kỳ chiến tranh nội chiến (1860-1865), đã giúp đưa nước Mỹ trở nên quốc gia có lợi nhất sau cả hai cuộc chiến tranh thế giới.

American Dream là giấc mơ mà những người cha sáng lập của quốc gia Hoa Kỳ từng ôm ấp và theo đuổi: Tự Do, Dân Chủ và Cường Thịnh. Tổng Thống đầu tiên George Washington đã từng dặn dò: “Tôi mong được thấy Hoa Kỳ mãi mãi là đất nước của tự do và công lý”. Tượng đài kỷ niệm Tổng Thống George Washington được kiến trúc dựa theo tinh thần độc lập, tự chủ và vươn lên đó.

American Dream là giấc mơ bình đẳng mà Mục Sư Martin Luther King đã đọc trên thềm đài kỷ niệm Lincoln ngày 28 tháng 8 năm 1963: “Tôi mơ một ngày, trên đồi Georgia, con cháu của những người nô lệ cũ, và con cháu của những chủ nô cũ, ngồi lại với nhau chung một bàn trong tình huynh đệ…Tôi mơ một ngày, bốn người con của tôi sẽ được sống trong một đất nước, nơi đó, chúng sẽ không bị phán xét do màu da mà chính bằng tư cách riêng của chúng.”

American Dream, qua nhiều thời đại, từ những người trên chiếc tàu Mayflower cho đến hôm nay, đã được làm phong phú thêm để trở thành một bản sắc văn hóa, một truyền thống đặc biệt của quốc gia này.

Trần Trung Đạo

Quan đòi quyền gì đều được Quốc hội làm ngay luật về quyền đó. 

+ Dân đỏ mắt chờ luật bảo đảm những quyền tối thiểu của dân, suốt mấy chục năm quốc hội vẫn làm ngơ.

Phạm Đình Trọng

1. Luật Công an Nhân dân hiện hành mới có hiệu lực từ đầu năm 2019, bảo đảm cho lực lượng công an được quyền có tới 199 ông tướng. Nhưng lãnh đạo công an vẫn chưa thoả lòng, đòi Quốc hội phải sửa luật để công an có nhiều tướng hơn. Lập tức chiều 22.6.2023, Quốc hội liền sốt sắng thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công an Nhân dân, tăng thêm 6 vị trí cấp tướng cho công an, để công an có tới 205 ông tướng đương quyền.

Các phường xã đều có lực lượng công an quản lý mọi động tĩnh của dân. Công an phường, xã rải công an khu vực, nắm dân đến từng gia đình, từng người dân. Trưởng công an xã, phường đều có hàm thiếu tá, trung tá – hàm của sĩ quan chỉ huy cấp tiểu đoàn, trung đoàn. Chưa tính đội quân dân phòng mỗi phường xã đều có vài chục “người nách thước, kẻ tay dao” (Nguyễn Du. Truyện Kiều) do công an xã, phường điều động, chỉ huy, mỗi phường, xã đều có vài chục công an chính quy. Tạm tính mỗi phường, xã chỉ ba chục công an. Cả nước có 10 598 phường, xã, quân số công an quản lý dân đã lên tới 317 640 người. Dù biên chế mỗi phường xã chỉ hai mươi công an thì ngân sách quốc gia cũng phải chu cấp, nuôi dưỡng 211 960 suất lương, suất đãi ngộ ở mức được biệt đãi, chăm bẵm cao. Lại còn công an ở các cơ quan cấp huyện, tỉnh, trung ương, công an kỹ thuật, công an chuyên ngành, các nhà trường, học viện công an, quân số công an phải ngót nghét gần nửa triệu!

2. Ngân sách quốc gia eo hẹp. Quỹ phúc lợi xã hội đã ít ỏi, lại dồn cho những đấng bậc trên cao. Chế độ thực dân, chế độ tư bản đều không có ban Bảo vệ Chăm sóc sức khoẻ cán bộ nhưng đều có nhà thương Làm Phúc chữa bệnh miễn phí cho dân nghèo. Cử nhân văn chương, tổng bí thư đảng cầm quyền Nguyễn Phú Trọng vốn tốt nghiệp trường xã hội nhân văn nên rất hay nhắc đến từ nhân văn, và quả thật nhà nước ta rất nhân văn với các quan, có hẳn ban Bảo vệ Chăm sóc sức khoẻ cán bộ ở cấp tỉnh và cấp trung ương, nhưng không có cấp nào có nhà thương làm phúc cho dân.

Quan hắt hơi, sổ mũi có ngay bác sĩ chuyên khoa lắng nghe từng nhịp thở, có đầy đủ thuốc đắt tiền, quý hiếm. Tất cả đều miễn phí. Dân ốm đau phải nộp tiền mới được bác sĩ ngó tới, phải bỏ tiền mua thuốc, phải nằm ba, bốn người một giường bệnh. Dân nghèo, chạy ăn chưa xong lại dính bệnh hiểm, không có tiền trả tiền nằm bệnh viện dài ngày thì đành nằm nhà chịu đau đớn do bệnh hành và chờ chết.

Điều 14, Luật Giáo dục 2019 ghi rành rành: 1, Giáo dục tiểu học là giáo dục bắt buộc. Nhà nước phổ cập giáo dục mần non cho trẻ em 5 tuổi và phổ cập giáo dục trung học cơ sở. 2, Nhà nước chịu trách nhiệm thực hiện giáo dục bắt buộc trong cả nước . . . bảo đảm các điều kiện để thực hiện phổ cập giáo dục.

Nhà nước chịu trách nhiệm thực hiện giáo dục bắt buộc và bảo đảm các điều kiện để thực hiện phổ cập giáo dục là nhà nước bảo đảm đủ mọi điều kiện, gồng gánh mọi chi phí để những công dân tương lai đang ở tuổi mẫu giáo và tuổi trung học cơ sở đều được các trường nhà nước, các trường công lập đón vào học mà không phải trả, không phải đóng, không phải nộp bất cứ khoản tiền nào, kể cả tiền sách giáo khoa, vì “nhà nước bảo đảm các điều kiện để thực hiện phổ cập giáo dục”.

Lý tưởng đẹp đẽ, đúng đắn và cần thiết về giáo dục dù đã trở thành luật, nhà nước cũng không thực hiện được, vì ngân sách quốc gia quá eo hẹp. Đứa trẻ đi học từ mẫu giáo, cha mẹ đã phải nộp cho nhà trường quá nhiều khoản tiền. Trẻ nhà nghèo ở độ tuổi được “nhà nước bảo đảm các điều kiện để thực hiện phổ cập giáo dục” không có tiền đóng cho các khoản thu của trường đành chịu thất học. Số trẻ ở tuổi đi học, nhà nghèo, không có tiền theo đuổi đèn sách, phải mang tuổi thơ thất học vào đời kiếm sống không phải là cá biệt, không phải là số ít.

3. Ngân sách quốc gia eo hẹp như vậy. Đất nước đang thời yên hàn. Lực lượng nước ngoài rình rập ở biên cương, quấy nhiễu ở Biển Đông là việc của quân đội, không phải việc của công an. Dân lo làm ăn, chính quyền lo phát triển kinh tế, văn hoá là thời bình yên. Trong thời yên hàn, đội quân công an đã đông tới cả chục quân đoàn nhưng lãnh đạo công an vẫn muốn có thêm quân, có thêm sức mạnh, liền trình ra Quốc hội luật Cảnh sát Cơ động, và sáng 14.6.2022, Quốc hội khoá XV, kỳ họp thứ ba với 454/474 đại biểu tán thành, luật Cảnh sát Cơ động được thông qua mau lẹ.

Có luật Cảnh sát Cơ động, Bộ Công an liền gấp gáp tuyển quân, rèn lính, lần lượt ra mắt 12 trung đoàn cảnh sát cơ động bộ binh, mỗi trung đoàn hơn ngàn tay sung, cùng với một trung đoàn cảnh sát cơ động không quân, một trung đoàn cảnh sát cơ động kỵ binh. Mười bốn trung đoàn cảnh sát cơ động, hơn mười bốn ngàn quân, được trang bị hiện đại từ đầu đến chân. Mũ, áo chống đạn, giày chống chông, súng lớn, súng nhỏ hiện đại, đầy đủ các thiết bị điện tử tinh vi và đắt tiền. Mười bốn trung đoàn cảnh sát cơ động rải khắp nước. Từ núi rừng Đông Bắc, Tây Bắc Bắc Bộ đến miệt vườn Đông Nam Bộ, miệt sông nước Tây Nam Bộ. Từ Hà Nội đến Đà Nẵng, Sài Gòn. Từ rẻo cao Điện Biên Phủ đến thủ phủ cao nguyên Buôn Mê Thuộc, thủ phủ miền Tây Cần Thơ.

Được Quốc hội mau mắn thông qua luật Cảnh sát Cơ động, Bộ Công an liền trình tiếp ngay dự luật Lực lượng Tham gia Bảo vệ An ninh, Trật tự ở Cơ sở. Dự luật cho ra đời thêm lực lượng an ninh trật tư ở cơ sở làm cho Quốc hội khoá XIV ngần ngại, dè dặt vì luật làm tăng quân số lực lượng an ninh vốn đã quá đông, tăng thêm nguồn chi lớn cho ngân sách quốc gia vốn đã phải giật gấu vá vai, giật của văn hoá, giáo dục, y tế vá vào những khoản chi khác đang bắt đền ngân sách, đang ăn vạ ngân sách nhà nước. Có thêm lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở thì ngân sách lại phải chi, lại phải vá!

Sang Quốc hội khoá XV ở kỳ họp thứ năm từ 22.5.2023, Bộ trưởng Bộ Công an lại hối thúc Quốc hội xem xét dự luật về Lực lượng an ninh trật tự ở cơ sở và Uỷ ban Thường vụ Quốc hội liền gật đầu tán thành đưa ra Quốc hội thảo luận tại kỳ họp thứ 5, thông qua tại kỳ họp thứ 6 đối với dự án luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.

4. Lấy cớ bảo vệ an ninh, trật tự, Bộ Công an liên tục đòi tăng tướng, tăng quân, tăng trang bị, tăng chi ngân sách nhà nước cho công an và đều được Quốc hội mau mắn đáp ứng. Nhưng có điều Quốc hội và những người có trách nhiệm gìn giữ bình yên cho xã hội, chăm lo cho sự an dân không nhận thức được là nhiều vụ việc gây bất ổn xã hội, làm bất an lòng dân lại từ công an.

. Người dân dính vào vụ việc phi pháp như trộm cắp vặt, xô xát cá nhân… bị bắt vào đồn công an. Hôm trước còn khoẻ mạnh, lành lặn, hôm sau đã chết bầm dập. Không phải đơn lẻ chỉ có một, hai người dân chết bầm dập trong đồn công an. Hàng trăm người dân đều ở tuổi trai trẻ bị công an đưa về trại giam hôm trước còn tràn trề sức sống, hôm sau đã thành thây ma. Những cái chết tức tưởi diễn ra ở nhiều nơi và đều chìm trong nỗi đau của dân, chìm trong sự im lặng của pháp luật, nên những cái chết thảm thương như vậy cứ tiếp diễn không có điểm dừng. Làm sao lòng dân không bất an, làm sao người dân có thể tin tưởng vào việc bảo vệ pháp luật, bảo vệ an ninh, bảo vệ người dân của công an. Mang cái chết đến cho người dân thì người dân phải coi là hung thần. Một hung thần đã bất an. Hung thần có mặt ở nhiều nơi, làm sao có thể bình yên!

. Đau đáu với phận dân, vận nước, người dân thực hiện quyền con người, quyền tự do ngôn luận, quyền và bổn phận công dân, chỉ ra việc kiên trì lý tưởng xã hội đã bị thực tế cuộc sống loài người chứng minh là sai trái, là tội ác, bị loài người ném vào sọt rác lịch sử. Không chỉ là tội ác, lý tưởng xã hội sai lầm còn đưa đất nước lệ thuộc vào nước ngoài về hệ tư tưởng, triệt tiêu tiềm lực con người, tiềm lực tài nguyên đất nước, kìm hãm sự phát triển xã hội, lạc lõng với loài người văn minh.

Điều 28 Hiến pháp 2013 cho người dân quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước. Nhưng những tiếng nói công dân hợp pháp của tâm hồn, trí tuệ và khí phách Việt Nam đều bị những điều luật hình sự hoá quyền con người, quyền công dân, buộc tội tuyên truyền chống nhà nước, tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ, bị công an gọi tên, tra vấn, hạch xách, bị giám sát cả trong không gian xã hội và không gian sóng internet, bị cản trở trong những quan hệ xã hội, bị cấm xuất cảnh, bị bắt giam bất cứ lúc nào… Luật pháp hình sự hoá những quyền cơ bản của con người, của công dân, và công an can thiệp vào đời sống dân sự hợp pháp của người dân, xã hội làm sao có sự bình yên!

. Lão thành cách mạng, đảng viên sáu mươi tuổi đảng Lê Đình Kình cùng người dân một nắng hai sương, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời ở thôn Hoành xã Đồng Tâm, Mỹ Đức, Hà Nội, khiếu kiện giữ mảnh đất Đồng Sênh ngàn đời cho người dân màu xanh sự sống là vụ việc dân sự thường tình. Khiếu kiện cũng là quyền hợp pháp của công dân. Tranh chấp và khiếu kiện đất đai diễn ra khắp nước, đâu phải chỉ riêng thôn Hoành. Người dân thôn Hoành đều là người lương thiện, chưa ai bị truy tố là tội phạm hình sự. Cụ Kình là đảng viên đang sinh hoạt đảng. Vậy mà giữa đêm rằm tháng Chạp giáp Tết Canh Tý, công an phá cửa, xông vào tận giường ngủ, xả súng bắn nát đầu, nát ngực đảng viên đang sinh hoạt đảng Lê Đình Kình. Làm sao lòng dân không bất an. Làm sao xã hội có thể bình yên!

. Dân chắt chiu đóng thuế nuôi công an để công an trấn áp trộm cướp, bảo vệ tài sản cho dân, nhưng ngày 26.6.2023, ba công an thị trấn Đại Nghĩa, huyện Mỹ Đức, Hà Nội mang súng săn vào ngọn núi nhỏ và lẻ loi giữa đồng bằng Bắc Bộ như hòn non bộ giữa làng quê, từ hàng trăm năm nay không còn thú hoang, không còn dê núi, chỉ có dê của dân chăn thả. Ba công an vào hòn non bộ giữa làng quê bắn dê của dân là chủ tâm bắn trộm, bị dân bắt tại trận. Với lực lượng bảo vệ an ninh trật tự như vậy thì làm sao xã hội có an ninh, trật tự!

Để cuộc sống bình yên, để xã hội an ninh thì lực lượng bảo vệ an ninh trước hết phải tinh, quý hồ tinh, bất quí hồ đa, chứ không phải chỉ cần đông quân, nhiều tướng, vũ khí hiện đại. Lực lượng bảo vệ an ninh trên đầu phải thờ thần linh pháp quyền và trái tim phải thuộc về nhân dân, cội nguồn của quốc gia, dân tộc, cội nguồn của lịch sử, văn hoá, chứ không phải “công an nhân dân chỉ biết còn đảng, còn mình” như cái slogan lớn ở mặt tiền cơ quan Bộ Công an.

5. Với vụ việc ba công an mang cấp hàm đại uý, thượng uý bắn trộm dê của dân chỉ là vụ việc bất thường nghịch đạo lý, trái qui tắc xã hội trong đời sống dân sự vốn luôn có những bất thường. Người dân độ lượng, bao dung sẽ bỏ qua. Thời gian vô tình cũng sẽ xoá nhoà, dìm vụ việc vào quên lãng.

Nhưng sự kiện ba ngàn cảnh sát cơ động trong đêm rầm rập binh mã, tua tủa nòng súng, bao vây một làng quê bình yên, xông vào tận giường ngủ xả đạn giết người dân chưa hề bị pháp luật truy tố, chưa hề bị toà án buộc tội thì sẽ đi vào lịch sử về một thời mảnh đất ngàn năm văn hiến chìm đắm trong bạo lực chuyên chính vô sản.

Dù cả hệ thống truyền thông chính thống đứng về phía quyền lực, thờ ơ với máu dân lành đổ ra, không thông tin đúng sự thật. Dù nền tư pháp do quyền lực chuyên chính vô sản dựng lên cũng đứng về phía bạo lực, biến nạn nhân thành tội phạm. Nhưng lịch sử viết bằng máu. Lịch sử mọi chế độ độc tài, mọi giai đoạn độc tài đều viết bằng máu dân. Máu dân lành thôn Hoành lênh láng trong làn đạn của công an đêm 9.1.2020 sẽ còn mãi trong lịch sử. Lịch sử sẽ khắc vào thời gian những cái tên làm đổ máu dân thôn Hoành. Không phải tên những người lính cảnh sát công cụ có mặt ở thôn Hoành, mà tên những người bài binh bố trận, điều binh, khiển tướng, lên phương án tấn công thôn Hoành, giết dân thôn Hoành từ những phòng máy lạnh.

Lịch sử bỏ qua vụ việc ba công an dù mang hàm đại uý, thượng uý cũng chỉ là những nhân cách trộm cắp, bắn trộm dê của dân. Nhưng lịch sử không bỏ qua hàng trăm người dân chết bầm dập trong đồn công an. Lịch sử không bỏ qua những tiếng nói của lương tâm và trách nhiệm công dân bị toà án không có thần linh công lý tuyên những bản án tù năm năm, mười năm tù. Lịch sử ghi nhận những cái chết oan khiên của dân lành, ghi nhận những bản án vắng bóng công lý để khắc ghi vào thời gian về đất nước văn hiến trong thời đảng trị và công an trở thành kiêu binh của đảng.

6. Bộ Công an liên tục đòi Quốc hội làm luật cho công an có thêm quyền hạn. Quyền có nhiều tướng. Quyền có đông quân. Các luật này đều làm ngân sách nhà nước phải bội chi, làm cho chi ngân sách mất cân đối, làm hao hụt, teo tóp ngân sách dành cho an sinh xã hội.

Công an là công cụ bạo lực nhà nước. Bảo đảm an ninh trật tự xã hội không phải chỉ là bạo lực mà còn là chính sách xã hội mang lại sự an dân, còn là nền giáo dục phát triển nâng cao dân trí và đời sống văn hoá cao, nâng con người lên những giá trị văn hoá.

Chiếc bánh ngân sách dành phần lớn cho công cụ bạo lực thì chỉ còn phần nhỏ bé, hẩm hiu chia cho chính sách xã hội, cho giáo dục, văn hoá và y tế. Chi ngân sách cho công cụ bạo lực nhà nước lớn gấp nhiều lần chi cho giáo dục, y tế, văn hoá nếu không làm mất đi thì cũng làm giảm sút rất nghiêm trọng giá trị nhân văn, bản chất nhân văn của một nhà nước, một chính thể.

Những đòi hỏi dồn dập của công an, đòi hỏi sửa luật, đòi hỏi ban hành luật mới cho công an có thêm tướng, thêm quân đều được Quốc hội chấp thuận tắp lự.

Trong khi tất cả năm bản Hiến pháp của nhà nước Việt Nam Xã hội chủ nghĩa từ 1946 đến nay, Hiến pháp nào cũng xác nhận quyền tự do ngôn luận, quyền tự do báo chí, quyền tiếp cận thông tin, quyền hội họp, lập hội, quyền biểu tình của người dân. Đó là những quyền sơ đẳng, cơ bản, tối thiểu của con người, của công dân. Có những quyền đó, con người mới thực sự là Người, mới khẳng định được sự có mặt của những cá nhân con người, những nhân cách công dân trong cuộc đời.

Những bộ luật về tự do ngôn luận, luật lập hội, luật biểu tình ra đời, ngân sách nhà nước không phải chi một xu, không hao hụt một cắc bạc cho người dân thực hiện những quyền sơ đẳng của người dân. Nhưng suốt mấy chục năm qua, Quốc hội lạnh lùng làm ngơ, không ngó ngàng đến xây dựng những bộ luật bảo đảm cho người dân được thực sự làm Người, được có tư thế đàng hoàng, chính danh làm bổn phận công dân.

P.Đ.T.Nguồn: FB Phạm Đình Trọng

Theo TTX AP Hoa Kỳ

Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường (phải) bắt tay Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen (trái) trong cuộc họp tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc, thứ Sáu, ngày 7/2023/. (Ảnh AP / Mark Schiefelbein, Hồ bơi)

BEIJING (AP) – Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Janet Yellen và Thủ tướng Trung Quốc Li Qiang hôm thứ Sáu bày tỏ hy vọng sẽ có liên lạc tốt hơn khi bà Yellen kêu gọi Bắc Kinh không để sự thất vọng về việc hạn chế xuất khẩu công nghệ của Hoa Kỳ làm gián đoạn hợp tác kinh tế.

Cả hai chính phủ đã sử dụng các thuật ngữ tích cực để mô tả chuyến thăm của Yellen đến thủ đô của Trung Quốc, nhằm cải thiện mối quan hệ căng thẳng, và nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ kinh tế Mỹ-Trung.

Bà Yellen và ông Lý tuyên bố không có kế hoạch mới nào cho các cuộc họp cấp cao hơn để khôi phục các mối liên hệ mà các tranh chấp về công nghệ, an ninh và các yếu tố gây khó chịu khác đã làm gián đoạn. Tuy nhiên, bà Yellen là người mới nhất trong số một số quan chức cấp cao của Mỹ đến Bắc Kinh để khuyến khích các nhà lãnh đạo Trung Quốc khôi phục tương tác giữa chính phủ của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Các quan chức Bộ Tài chính cho biết trước đó rằng bà sẽ không được gặp nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và không có đột phá nào được mong đợi.

Trong cuộc gặp kéo dài một giờ với nhà lãnh đạo số 2 của Trung Quốc, bà Yellen cho biết Washington và Bắc Kinh có nghĩa vụ hợp tác về các vấn đề ảnh hưởng đến thế giới. Bà kêu gọi “các kênh liên lạc thường xuyên” và, rõ ràng hơn, cho “cạnh tranh kinh tế lành mạnh”, ám chỉ đến những phàn nàn rằng Trung Quốc đang tăng cường trợ cấp và rào cản thị trường để bảo vệ các công ty của mình.

Đồng thời, bà Yellen bảo vệ “các hành động có mục tiêu”, chẳng hạn như việc Mỹ hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip xử lý tiên tiến và các công nghệ khác, mà bà nói là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia của Mỹ.

“Quý vị có thể không đồng ý”, Bộ trưởng Tài chính nói. “Nhưng chúng ta không nên cho phép bất kỳ sự bất đồng nào dẫn đến những hiểu lầm làm xấu đi các mối quan hệ kinh tế và tài chính song phương của chúng ta một cách không cần thiết”.

Ông Lý cho biết ông hy vọng Washington sẽ “gặp Trung Quốc giữa quãng đường” nhưng không đưa ra dấu hiệu nào về những thay đổi có thể xảy ra đối với thương mại của Trung Quốc và các chính sách khác khiến Washington khó chịu.

“Sự phát triển của Trung Quốc là một cơ hội chứ không phải là một thách thức đối với Hoa Kỳ và là một lợi ích chứ không phải là một rủi ro”, ông Lý nói, theo một tuyên bố từ Bộ Ngoại giao nước này. “Hai bên cần tăng cường liên lạc và tìm kiếm sự đồng thuận về các vấn đề quan trọng trong lĩnh vực kinh tế song phương thông qua trao đổi thẳng thắn, sâu sắc và thực tế”.

Việc Mỹ hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ đe dọa trì hoãn hoặc làm chệch hướng những nỗ lực của Đảng Cộng sản cầm quyền Trung Quốc nhằm phát triển viễn thông, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ khác. Hồi tháng Ba, ông Tập cáo buộc Washington đang cố gắng cản trở sự phát triển của Trung Quốc.

Mỹ và các công ty nước ngoài khác không thoải mái về tình trạng của họ ở Trung Quốc sau các cuộc đột kích vào các công ty tư vấn, mở rộng luật an ninh quốc gia và lời kêu gọi của ông Tập và các quan chức khác về khả năng tự cung tự cấp nhiều hơn.

“Tôi đang truyền đạt những lo ngại mà tôi đã nghe từ cộng đồng doanh nghiệp Mỹ – bao gồm việc Trung Quốc sử dụng các công cụ phi thị trường như trợ cấp mở rộng cho các doanh nghiệp nhà nước và các công ty trong nước, và các rào cản đối với việc tiếp cận thị trường cho các công ty nước ngoài”, bà Yellen nói, theo một bản ghi do bộ của bà công bố.

Bà Yellen bác bỏ những ý kiến cho rằng Washington đang cố gắng “tách rời” hoặc tách nền kinh tế Mỹ khỏi nền kinh tế Trung Quốc.

Các doanh nhân đã cảnh báo rằng Trung Quốc và Mỹ có thể tách thành các thị trường riêng biệt với các sản phẩm không tương thích khi Bắc Kinh và Washington thắt chặt kiểm soát thương mại và yêu cầu các công ty giảm sự phụ thuộc vào nhau. Họ nói rằng điều đó sẽ làm tổn hại đến tăng trưởng kinh tế và đổi mới.

“Tôi đã nói rõ rằng Hoa Kỳ không tìm kiếm một sự tách biệt toàn diện các nền kinh tế của chúng ta”, bà Yellen nói với các doanh nhân. “Việc tách rời hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ gây bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu, và hầu như không thể thực hiện được”.

Cũng trong ngày thứ Sáu, bà Yellen đã gặp Thống đốc sắp mãn nhiệm của ngân hàng trung ương Trung Quốc, Yi Gang, và cựu Phó Thủ tướng Lưu Hạc, người trước đây là đối tác của bà trong các cuộc đàm phán tài chính, theo Bộ Tài chính.

Bà dự kiến sẽ gặp và ăn tối vào thứ Bảy với Phó Thủ tướng Hà Lệ Ngân, người kế nhiệm ông Lưu làm trợ lý kinh tế chính của ông Tập.

Ngoại trưởng Antony Blinken đã gặp ông Tập vào tháng trước trong chuyến thăm cấp cao nhất của Mỹ tới Bắc Kinh trong 5 năm. Hai bên đồng ý ổn định quan hệ nhưng không đồng ý về việc cải thiện liên lạc giữa quân đội hai nước.

Đợt bùng phát mới nhất diễn ra sau khi ông Biden gọi ông Tập là một nhà độc tài. Chính phủ Trung Quốc đã phản đối, nhưng ông Biden nói rằng những tuyên bố thẳng thừng của ông “không phải là điều tôi sẽ thay đổi nhiều”.

Mối quan hệ trở nên đặc biệt gay gắt sau khi một khinh khí cầu giám sát của Trung Quốc bay qua Hoa Kỳ vào tháng Hai và bị bắn hạ.

Đặc phái viên về khí hậu của ông Biden, John Kerry, sẽ đến thăm Trung Quốc vào tuần tới. Trung Quốc và Hoa Kỳ là những nước phát thải carbon thay đổi khí hậu hàng đầu thế giới, thực hiện bất kỳ bước nào họ thực hiện đều quan trọng.

Bắc Kinh đã cắt đứt các cuộc thảo luận về khí hậu với Washington vào tháng 8 để trả đũa chuyến thăm của Chủ tịch Hạ viện khi đó là Nancy Pelosi tới Đài Loan, hòn đảo dân chủ tự trị mà Trung Quốc tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình.

___

Phóng viên Fatima Hussein của Associated Press ở Washington đã đóng góp cho báo cáo này.

Theo VOA tiếng Việt

Các diễn viên (từ trái sang): Kate McKinnon, Issa Rae, Ryan Gosling, Margot Robbie, America Ferrera, Michael Cera, đạo diễn Greta Gerwig và các nhà sản xuất chụp ảnh trong cuốn sách quảng cáo cho bộ phim Barbie của hãng Warner Bros tại Los Angeles vào ngày 25/6/2023.

Hãng phim Warner Bros hôm thứ Năm (6/7) nói bản đồ có chứa “đường chín đoạn” trong bộ phim “Barbie” sắp ra mắt chỉ là một bức vẽ “trẻ con”, không có ý nghĩa gì và không có ý tuyên bố gì.

Phát biểu chính thức của đại diện hãng phim nổi tiếng của Hollywood được đưa ra vài ngày sau khi Việt Nam có quyết định chính thức cấm chiếu bộ phim trên vì lý do có đường lưỡi bò.

“Bản đồ trong Barbie Land là một bức vẽ bằng bút chì màu kiểu trẻ con”, hãng phim nói trong một tuyên bố. “Những nét vẽ nguệch ngoạc mô tả hành trình giả tưởng của Barbie từ Barbie Land đến thế giới thực. Nó không có ý định đưa ra bất kỳ loại tuyên bố nào”.

Warner Bros cho rằng bản đồ này là vô hại.

Bộ phim Barbie đầy triển vọng của đạo diễn Greta Gerwig, do diễn viên Margot Robbie và Ryan Gosling thủ vai chính Barbie và Ken, ban đầu dự kiến ra rạp ở Việt Nam vào ngày 21/7, cùng ngày với ở Mỹ, nhưng nó đã bị gỡ ra khỏi lịch chiếu của các nhà phát hành phim lớn và các trang mạng vì có “đường chín đoạn” (hay “đường lưỡi bò – yêu sách chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông, nơi Việt Nam cũng tuyên bố chủ quyền).

Philippines “xem xét lại” việc trình chiếu Barbie

Sau lệnh cấm của Việt Nam, Philippines – quốc gia cũng có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông – cũng đang xem xét về việc trình chiếu bộ phim này.

Hôm 4/7, Hội đồng phân loại và đánh giá phim và truyền hình của Philippines đã đăng một thông báo xác nhận bộ phim Barbie “đang được xem xét lại”. Cơ quan quản lý phim của Phillipines không cho biết lý do tại sao bộ phim phải “xem xét lại”, cũng như không cho biết khi nào sẽ có quyết định cho phép bộ phim được chiếu tại các rạp trên toàn quốc.

Dự kiến, bộ phim sẽ ra rạp trên khắp Philippines vào ngày 19/7.

Động thái “xem xét lại” việc trình chiếu bộ phim diễn ra sau khi Thượng nghị sĩ Philippines Francis Tolentino thúc giục cơ quan quản lý phim ngăn chặn bộ phim vì lý do bản đồ trong phim. Ông nói với CNN Philippines rằng việc trình chiếu bộ phim trong nước sẽ làm mất chủ quyền của Philippines.

“Bộ phim Barbie nên bị cấm vì đường chín đoạn mà nó thể hiện là trái với sự thật và đã bị vô hiệu bởi phán quyết trọng tài năm 2016”, CNN Philippines dẫn lời ông Tolentino nói, đề cập đến quyết định của Tòa án Trọng tài Thường trực Hague năm 2016 bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông vì lý do không có cơ sở trong luật pháp quốc tế.

Bắc Kinh từ đó tới nay đã phớt lờ phán quyết này và tiếp tục bồi đắp, xây dựng các đảo nhân tạo và tăng cường hoạt động trong khu vực rộng lớn của tuyến đường thủy quan trọng, khiến các nước láng giềng tức giận.

Ngoài Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, Brunei, Malaysia và Đài Loan cũng có những tuyên bố chủ quyền chồng lấn trên Biển Đông.

Trả lời báo chí về quyết định cấm phim Barbie của Việt Nam vì lý do có đường lưỡi bò, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh hôm 4/7 nói các nước “không nên gắn vấn đề Biển Đông với các hoạt động trao đổi văn hóa và giao lưu nhân dân bình thường”.

Ngược lại, hôm 6/7, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng khẳng định tại cuộc họp báo thường kỳ rằng quan điểm của Việt Nam về “đường chín đoạn” là rõ ràng, nhất quán.

“Việc quảng bá, sử dụng các sản phẩm, ấn phẩm có ‘đường chín đoạn’ ở Việt Nam là vi phạm các quy định và không được chấp nhận tại Việt Nam”, Phát ngôn viên Phạm Thu Hằng nói.

Trước phim Barbie, Việt Nam đã từng cấm một số bộ phim khác với lý do tương tự, trong đó có phim Abominable của DreamWorks Animation và Uncharted của Sony. Netflix cũng đã được yêu cầu phải gỡ bỏ bộ phim gián điệp của Úc Pine Gap khỏi dịch vụ của mình tại Việt Nam vào năm 2021.

Nhà tổ chức của  nhóm Blackpink ‘xin lỗi’

Trong tuần qua, ngoài bộ phim Barbie, nhóm nhạc đình đám Blackpink của Hàn Quốc cũng đã gặp rắc rối và phản ứng dữ dội tại Việt Nam sau khi xuất hiện thông tin trên mạng xã hội nói rằng iME, một công ty tổ chức sự kiện và giải trí có trụ sở tại Bắc Kinh, đã sử dụng một bản đồ có “đường chín đoạn” đăng trên trang đầu website của họ.

Một số người dùng Facebook và TikTok đã kêu gọi “tẩy chay” nhóm nhạc đang gây cơn sốt tại Việt Nam.

Báo Tuổi trẻ nêu thắc mắc của thương nghị sĩ Hoa Kỳ:

Tại sao đường 9 đoạn phi pháp lại có mặt trong bộ phim Barbie? Một số nhà lập pháp Mỹ đặt câu hỏi này và cho rằng Hollywood đang chiều lòng cơ quan kiểm duyệt Trung Quốc.

Tổng hợp báo chí Hoa Kỳ 

(Bloomberg) – Nhà sản xuất xe điện Việt Nam VinFast có kế hoạch niêm yết cổ phiếu của mình trên Nasdaq Global Select Market trong quý thứ ba sau khi sáp nhập với một công ty mua lại mục đích đặc biệt Black Spade.

Một đại diện của công ty cho biết, VinFast và Black Spade Acquisition Co. sẽ thảo luận và quyết định việc niêm yết VinFast trên Sàn giao dịch chứng khoán New York hay Nasdaq và sẽ công bố thêm thông tin về việc niêm yết vào thời điểm thích hợp, theo một tuyên bố qua email.

Hồi tháng 5, VinFast cho biết họ sẽ niêm yết tại Mỹ bằng cách sáp nhập với công ty SPAC Black Spade vào nửa cuối năm nay. Thương vụ dự kiến ​​hoàn tất vào ngày 20/7 sẽ mang lại cho VinFast giá trị vốn chủ sở hữu khoảng 23 tỷ USD.

Nhà sản xuất EV đã chuẩn bị cho một đợt IPO truyền thống trước đó, trong khi thị trường vốn trở nên “rất khó khăn” trong 18 tháng qua, đó là lý do tại sao công ty chọn (giải pháp thứ hai)  hợp nhất với một công ty SPAC, Giám đốc điều hành Lê Thị Thu Thủy cho biết vào tháng Năm.

Từ ​​​​Bloomberg Businessweek

Theo BBC tiếng Việt

Sarah Rainsford từ Warsaw & Thomas Mackintosh từ London