Theo các báo Bưu Điên Washington, Politico, Les Echo
Báo Les Echo phỏng vấn tổng thống Pháp Macron
“Trong một thời gian quá dài, châu Âu đã không xây dựng được quyền tự chủ chiến lược này. Hôm nay, cuộc chiến ý thức hệ đã giành chiến thắng”, Emmanuel Macron nói trong một cuộc phỏng vấn với “Echos”. Nhưng chiến lược này bây giờ phải được thực hiện. “Cái bẫy đối với châu Âu sẽ là khi nó đạt được sự rõ ràng về vị trí chiến lược của mình, nó sẽ bị mắc kẹt trong một sự gián đoạn của thế giới và các cuộc khủng hoảng sẽ không phải là của chúng ta.”
Phản ứng dữ dội đã trở nên gay gắt và lan rộng.
Phản ứng mạnh mẽ của Thế Giới tự do
Chuyến đi ba ngày của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tới Trung Quốc đã gây chú ý ngay cả trước khi nó bắt đầu, với phái đoàn lớn và sự háo hức của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Pháp đã tháp tùng ông đến chế độ chuyên chế ưu việt của thế giới vào tuần trước. Nhưng nó đã càng thu hút thêm nhiều những tiếng kêu giận dữ sau khi chuyến đi kết thúc.
Trung tâm của cuộc tranh cãi là một cuộc phỏng vấn mà ông đã trả lời các phóng viên từ Politico và nhật báo Pháp Les Echos trong chuyến thăm khi ở trên COTAM Unité, phiên bản Air Force One của Pháp, nơi ông đưa ra một loạt các điểm nói chuyện có khả năng làm hài lòng Bắc Kinh. Đề cập đến những lo ngại về kế hoạch của Trung Quốc đối với Đài Loan, ông Macron cảnh báo rằng châu Âu không nên “bị cuốn vào các cuộc khủng hoảng không phải của chúng ta”. Ông cũng nói rằng ông hy vọng lục địa này có thể xây dựng “quyền tự trị” của mình thay vì trở thành một “chư hầu” để phục vụ chương trình nghị sự của một cường quốc lớn hơn.
“Câu hỏi mà người châu Âu cần trả lời… có lợi cho chúng ta khi đẩy nhanh [một cuộc khủng hoảng] về Đài Loan không? Không”, ông nói. “Điều tồi tệ hơn sẽ là nghĩ rằng người châu Âu chúng ta phải trở thành những người theo dõi chủ đề này và lấy gợi ý từ chương trình nghị sự của Mỹ và phản ứng thái quá của Trung Quốc.”
“Trung Quốc đã ủng hộ tầm nhìn của Macron về ‘tự chủ chiến lược’, coi khái niệm này như một cú hích có thể được sử dụng để chia rẽ châu Âu và Hoa Kỳ”, đồng nghiệp Emily Rauhala của tôi lưu ý. “Thực tế là những nhận xét của ông Macron phù hợp chặt chẽ với đường lối của Bắc Kinh sẽ khiến các đồng minh phải nhíu mày trong bất kỳ trường hợp nào, nhưng thời điểm này đặc biệt nhạy cảm”.
Đó là bởi vì vào khoảng thời gian Macron ở trên không, các máy bay chiến đấu của Trung Quốc cùng lúc đang bay xung quanh Đài Loan, khi Trung Quốc tiến hành đợt tấn công mới nhất vào nền dân chủ trên đảo để đáp trả cuộc họp ở California vào tuần trước giữa Tổng thống Đài Loan và Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ. Ở châu Âu, các nhà phân tích và bình luận lập luận rằng Macron đã làm cho mình lọt vào bàn tay Trung Quốc một cách hiệu quả và cho phép mình trở thành một cái nêm giữa Mỹ và châu Âu. Nó cũng củng cố sự chia rẽ trong lục địa về cách tiếp cận các cường quốc phi tự do lớn giống như nước Trung Quốc.
“Điều trông thấy đó là bạn đã có một tổng thống khá tự mãn rời khỏi Trung Quốc sau một chuyến thăm, trong bối cảnh đang có các cuộc tập trận quân sự bắt đầu [xung quanh Đài Loan], ông là người không bao giờ thể hiện sự xa cách với Trung Quốc đồng thời là người hay chỉ trích Mỹ”, Antoine Bondaz, một chuyên gia về Đài Loan tại tổ chức nghiên cứu chiến lược của Pháp, nói với Financial Times.
Thành viên của Liên minh nghị viện đã có các ý kiến về Trung Quốc, tham gia bởi hàng chục nhà lập pháp từ khắp nơi trên thế giới, chủ yếu từ châu Âu, đã đưa ra một tuyên bố nhấn mạnh rằng “những lời nói của tổng thống hoàn toàn không phù hợp với cảm giác trên khắp các cơ quan lập pháp của châu Âu và hơn thế nữa”. Họ nói rằng sự thờ ơ dường như của Macron đối với hoàn cảnh của Đài Loan đã coi thường “vị trí quan trọng của Đài Loan trong nền kinh tế toàn cầu” và làm suy yếu “cam kết kéo dài hàng thập kỷ của cộng đồng quốc tế trong việc duy trì hòa bình trên eo biển Đài Loan”.
“Liệu ông Macron có thực sự tin rằng đó không phải là việc của châu Âu khi Trung Quốc cố gắng định hình một trật tự thế giới chỉ dựa trên lợi ích và sức mạnh của Trung Quốc?” Norbert Roettgen, một thành viên quốc hội Đức và cựu lãnh đạo ủy ban đối ngoại quốc hội của đất nước, đã hỏi trên Twitter. “Macron đã xoay sở để biến chuyến đi Trung Quốc của mình thành một cuộc đảo chính quan hệ cho Tập Cận Bình và một thảm họa chính sách đối ngoại cho châu Âu”.
Trật tự thế giới mới của Trung Quốc đang hình thành
Chuyến đi của ông Macron được cho là nhấn mạnh tinh thần đoàn kết của châu Âu, vì ông được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tháp tùng trong một phần thời gian ở Trung Quốc. Thay vào đó, trọng tâm trong chuyến thăm của họ là sự khác biệt rõ ràng giữa hai bên, với việc bà von der Leyen đưa ra một lập trường ít mập mờ hơn, rõ ràng hơn về mối đe dọa mà Trung Quốc đặt ra cho châu Âu.
“Sự thất vọng với Pháp đã gia tăng ở các thủ đô châu Âu, đặc biệt là ở Đông Âu, nơi những lời đề nghị của (Macron) với Putin trong việc xây dựng cuộc chiến đã đi xuống rất kém”, Noah Barkin, cố vấn cấp cao tại công ty nghiên cứu Rhodium Group, nói với tôi. “Bây giờ ông ấy dường như đang phạm sai lầm tương tự với Tập Cận Bình, cùng với một thông điệp rằng châu Âu cần phải tránh xa Mỹ.”
Sự tức giận công khai đối với Macron, Barkin gợi ý, có thể thúc đẩy chính sách của EU hướng tới một lập trường diều hâu hơn. “Chúng ta có thể thấy các thành viên EU dao động tập hợp lại ủng hộ chương trình nghị sự an ninh kinh tế của bà von der Leyen, một phần để gửi thông điệp rằng ông Macron không đại diện cho châu Âu”, ông nói.
Tại Mỹ, nhiều nhà lập pháp đảng Cộng hòa đã chỉ trích ông Macron vì “sự phản bội” Đài Loan và coi lập trường của ông là bằng chứng cho sự thiếu thận trọng của châu Âu. “Macron muốn Mỹ cưỡi ngựa đến giải cứu châu Âu chống lại sự xâm lược của Nga, nhưng dường như tuyên bố trung lập chống lại sự xâm lược của Trung Quốc ở Thái Bình Dương”, Thượng nghị sĩ John Cornyn (R-Tex.) đã tweet hôm thứ Hai.
Các nhà ngoại giao Pháp, trong chế độ kiểm soát thiệt hại gây ra bởi Macron, nhấn mạnh với các phóng viên rằng bình luận của ông Macron đã bị hiểu sai. Họ chỉ ra bản ghi chép đầy đủ, được xuất bản bởi Les Echos, cho thấy tổng thống Pháp đưa ra một quan điểm phức tạp và sắc thái hơn so với quan điểm được miêu tả bởi một loạt các trích dẫn riêng biệt. Họ cũng nhấn mạnh rằng Pháp không tìm kiếm “khoảng cách bình đẳng” giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, một đồng minh vững chắc, lâu đời của Pháp.
Trong một chủ đề tweet, Pascal Confavreux, phát ngôn viên chính của Đại sứ quán Pháp tại Washington, cho biết lập trường của Pháp về Đài Loan không thay đổi. “Những gì Pres đang nói: nếu chúng ta không thể chấm dứt xung đột ở Ukraine, chúng ta sẽ có uy tín gì đối với Đài Loan?” Confavreux đã tweet. Ông cho biết Paris tìm cách lôi kéo Trung Quốc vì hòa bình và ổn định ở Ukraine, và “vấn đề Đài Loan rõ ràng đã xuất hiện” trong các cuộc đàm phán với ông Tập.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã phản ứng một cách hân hoan.
Tuyên bố của ông Macron “báo hiệu một ngõ cụt cho chiến lược của Mỹ nhằm lôi kéo châu Âu kiềm chế Trung Quốc”, tờ Thời báo Hoàn cầu của Bắc Kinh cho biết hôm thứ Hai.
Chen Weihua (陳偉華), trưởng văn phòng Brussels của Nhật Báo Trung Quốc Hàng Ngày (China Daily), đã viết trên Twitter rằng “những lời của Macron về quyền tự chủ chiến lược của EU và chống lại một cuộc Chiến tranh Lạnh mới và tách rời cũng sẽ chứng minh là một quyết định sáng suốt”.
Những phát biểu của ông Macron về việc tách châu Âu khỏi Washington về vấn đề Đài Loan đã gây ra sự phấn khích trên mạng xã hội ở Trung Quốc.
“Dám nói chuyện cởi mở về quyền tự chủ”, một người dùng mạng xã hội Sina Weibo bình luận dưới một bài báo về Macron. “Châu Âu đã tiến bộ.”
Phản ứng của Quốc Hội và Chính Phủ Hoa Kỳ
“Đảng Cộng sản Trung Quốc là thách thức đáng kể nhất đối với xã hội phương Tây, an ninh kinh tế và lối sống của chúng ta… Pháp phải rõ ràng về mối đe dọa này”, Thượng nghị sĩ Todd Young (R-Ind.), một thành viên của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện cho biết.
Những tuyên bố của ông Macron “thật đáng xấu hổ, thật đáng hổ thẹn… và rất ngây thơ về địa chính trị”, Mike Gallagher (R-Wis.), Chủ tịch Ủy ban Chọn lọc về Trung Quốc ở Hạ viện, nói với Fox News hôm thứ Hai.
Quan điểm của Tổng thống Pháp “gây thất vọng vì mối đe dọa của Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với Đài Loan là mối nguy hiểm ngày càng tăng đối với cán cân quyền lực toàn cầu”, Michael McCaul (R-Texas), Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện cho biết.
Bộ Ngoại giao Mỹ lập luận rằng những bình luận của ông Macron không gây chia rẽ như vẻ ngoài của chúng. “Có sự hội tụ to lớn giữa chúng tôi với các đồng minh và đối tác châu Âu và cách chúng tôi giải quyết thách thức [của Trung Quốc]”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Vedant Patel nói với các phóng viên hôm thứ Hai.
Nhà Trắng cũng có chiến thuật tương tự. “Chúng tôi sẽ để Điện Élysée lên tiếng về những bình luận của Tổng thống Macron – chúng tôi tập trung vào sự hợp tác và phối hợp tuyệt vời mà chúng tôi có với Pháp với tư cách là đồng minh và bạn bè”, phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia John Kirby nói.
Về phần mình, Nhà Trắng đã tìm cách giảm nhẹ bất kỳ câu hỏi nào về sự chia rẽ giữa hai đồng minh lâu năm về chính sách ở châu Á. “Chúng tôi tập trung vào sự hợp tác và phối hợp tuyệt vời mà chúng tôi có với Pháp với tư cách là một đồng minh và một người bạn”, phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia John Kirby nói, chỉ ra cách “người Pháp đang đẩy mạnh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”
