NGƯỜI THEO ĐẠO CÔNG GIÁO TOÀN DỐT VÀ NGHÈO
Giáo dân: Có người nói: “Chỉ có người dốt và nghèo mới theo đạo Công giáo, còn người thông thái thì không.” Có đúng vậy không?
Linh mục: Không đúng. Đó là một nhận xét phiến diện và thiếu cơ sở. Trong Giáo hội có người giàu, người nghèo, người học cao và người ít học. Đức tin Công giáo không tùy thuộc vào tiền bạc, bằng cấp hay địa vị xã hội.
Giáo dân: Nhưng thực tế có nhiều người nghèo và ít học theo đạo Công giáo, phải không?
Linh mục: Đúng. Có nhiều người nghèo, người lao động, người ít được học hành vẫn sống đức tin rất chân thành. Nhưng ít học không có nghĩa là dốt; nghèo không có nghĩa là kém giá trị.
Một người mẹ không biết chữ vẫn có thể rất khôn ngoan trong cuộc sống, biết hy sinh cho gia đình, biết yêu thương, tha thứ và sống ngay thẳng. Những giá trị ấy không thể đo bằng bằng cấp hay tiền bạc.
Giáo dân: Vậy trong Giáo hội có những người trí thức và khoa học gia nổi tiếng không?
Linh mục: Có. Lịch sử cho thấy có nhiều nhà khoa học, triết gia và học giả có niềm tin Kitô giáo. Trong số đó có những người Công giáo như Blaise Pascal, nhà toán học và vật lý học; Alessandro Volta, một trong những người tiên phong nghiên cứu về điện; André-Marie Ampère, nhà vật lý nổi tiếng; Louis Pasteur, nhà hóa học và vi sinh vật học; và Georges Lemaître, linh mục Công giáo kiêm nhà vật lý thiên văn, có đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu sự giãn nở của vũ trụ.
Vì thế, không thể nói rằng “người thông thái thì không theo đạo Công giáo.”
[GLCG 27–49: Con người có khả năng nhận biết Thiên Chúa bằng lý trí.
GLCG 154–159: Đức tin không trái nghịch với lý trí và khoa học chân chính.]
Giáo dân: Có phải càng học cao thì người ta càng khó tin vào Thiên Chúa không?
Linh mục: Không nhất thiết. Trình độ học vấn không tự động quyết định một người có tin hay không tin vào Thiên Chúa.
Có nhà khoa học tin vào Thiên Chúa, cũng có nhà khoa học không tin. Vì thế, không thể nói “người có học thì không tin Chúa”, cũng không nên nói “người không tin Chúa là người dốt.”
Đức tin là một sự đáp trả tự do của con người trước Thiên Chúa, chứ không phải là một bài kiểm tra trình độ học vấn.
[GLCG 154–160: Đức tin là một hành vi tự do của con người, đồng thời không trái nghịch với lý trí.
GLCG 1730: Con người được Thiên Chúa ban cho tự do.]
Giáo dân: Khoa học ngày nay tiến bộ rất nhiều. Vậy khoa học có chống lại đức tin Công giáo không?
Linh mục: Không. Khoa học và đức tin không nhất thiết đối nghịch nhau.
Khoa học nghiên cứu thế giới tự nhiên và những quy luật vận hành của nó. Đức tin giúp con người hướng về Thiên Chúa và suy tư về những vấn đề sâu xa của cuộc sống: con người từ đâu mà có, sống để làm gì, điều thiện và sự thật có ý nghĩa gì, và con người sẽ đi về đâu.
Vì thế, khoa học càng tiến bộ không có nghĩa là Thiên Chúa càng bị loại bỏ.
[GLCG 159: “Không bao giờ có thể có sự mâu thuẫn thật sự” giữa đức tin và khoa học, vì mọi sự thật đều bắt nguồn từ Thiên Chúa.
Công đồng Vaticanô II, Gaudium et Spes, 15–16: đề cao phẩm giá, lý trí và lương tâm con người.]
Giáo dân: Người Công giáo có cần bỏ lý trí để tin không?
Linh mục: Không. Giáo hội không dạy con người tin một cách mù quáng. Trái lại, đức tin đòi hỏi con người dùng trí khôn để tìm hiểu và suy xét.
Thánh Gioan Phaolô II đã trình bày rất rõ trong Thông điệp Fides et Ratio: đức tin và lý trí giống như hai cánh giúp con người vươn tới việc nhận biết chân lý.
[Thánh Gioan Phaolô II, Fides et Ratio (Đức tin và Lý trí), 1–2. GLCG 158–159.]
Giáo dân: Vậy tại sao có những người rất thông minh lại không tin Thiên Chúa?
Linh mục: Vì con người có tự do và có thể đưa ra những lựa chọn, nhận định khác nhau. Có người tin, có người không tin.
Do đó, chúng ta không nên lấy sự thông minh hay bằng cấp của một người làm tiêu chuẩn để phán đoán đức tin của họ.
Giáo dân: Có câu chuyện nào giúp chúng con hiểu điều này dễ hơn không?
Linh mục: Có một giai thoại thường được kể về Louis Pasteur.
Một sinh viên trẻ ngồi trên xe lửa, thấy một ông già đang lần chuỗi Mân Côi. Anh nghĩ ông già nên dành thời gian ấy để học hỏi thêm nên đã khuyên ông như vậy.
Ông già không tranh luận, chỉ đưa cho anh một tấm danh thiếp. Trên đó ghi tên Louis Pasteur.
Người sinh viên rất ngạc nhiên vì nhận ra mình vừa khuyên một nhà khoa học nổi tiếng rằng ông cần “học hỏi thêm”.
Đây là một giai thoại khó xác minh đầy đủ về nguồn gốc, nên không nên dùng như một chứng cứ lịch sử. Tuy nhiên, câu chuyện gợi cho chúng ta một bài học rất hay: đừng vội coi thường đức tin của một người chỉ vì thấy họ cầu nguyện, lần chuỗi hay sống đạo.
Giáo dân: Như vậy, điều quan trọng nhất không phải là giàu nghèo hay học cao thấp sao?
Linh mục: Đúng. Điều quan trọng là con người sống thế nào trước Thiên Chúa và trước tha nhân.
Người có bằng cấp cao chưa chắc đã sống tốt; người không có bằng cấp cũng không vì thế mà kém giá trị. Một người nghèo có thể có tâm hồn quảng đại; một người giàu cũng có thể sống bác ái và phục vụ.
Thiên Chúa không nhìn con người theo cách người đời thường đánh giá. Phẩm giá của mỗi người bắt nguồn từ việc họ được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa.
[GLCG 1700–1709: Phẩm giá con người bắt nguồn từ việc được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa.
St 1,26–27: Con người được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa.]
Giáo dân: Nếu có người nói: “Chỉ có người dốt và nghèo mới theo đạo Công giáo”, chúng con nên trả lời thế nào?
Linh mục: Chúng ta có thể bình tĩnh trả lời: “Trong đạo Công giáo có người nghèo và ít học, nhưng cũng có nhiều người trí thức, học giả và khoa học gia. Đức tin không tùy thuộc vào tiền bạc hay bằng cấp. Người Công giáo được mời gọi dùng cả đức tin và lý trí để tìm kiếm và sống theo chân lý.”
GHI NHỚ:
Nghèo không có nghĩa là dốt; ít học không có nghĩa là thiếu khôn ngoan. Đức tin Công giáo không dành riêng cho người giàu hay người nghèo, người có học hay ít học. Đức tin chân chính không chống lại lý trí, nhưng giúp con người dùng cả trí khôn và con tim để tìm kiếm chân lý.
Lm. Mi Trầm & AI