November 10, 2026
Luật Sư Trần Thái Văn
LTS. Luật Sư Trần Thái Văn từng là dân biểu Hạ Viện California trong ba nhiệm kỳ, từ năm 2004 đến năm 2010. Hiện nay, ông là đệ nhất phó chủ tịch Hội Đồng Quản Trị Cơ Quan Thủy Cục Orange County (OCWD), California. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của luật sư.
Chào cờ khai mạc Diễn Hành Tết 2026 trên đại lộ Bolsa, Westminster. (Hình minh họa: Văn Lan/Người Việt)
Với số phiếu đếm gần hết, được Cơ Quan Bầu Cử Orange County (ROV) thông báo, Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn của Westminster và Dân Biểu Trí Tạ (Cộng Hòa) của Địa Hạt 70 tại Hạ Viện California có nhiều khả năng thất cử vì những hoàn cảnh chính trị khác nhau. Nhưng đối với cộng đồng người Việt tại Orange County, hệ quả chung là cộng đồng mất đi hai tiếng nói người Mỹ gốc Việt trực tiếp trong chính quyền – một ở trung tâm Little Saigon và một tại thủ phủ Sacramento.
Theo kết quả kiểm phiếu của ROV tính đến ngày 10 Tháng Mười Một, cả hai cuộc đua vẫn chưa có kết quả chính thức. Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn kém Nghị Viên Carlos Manzo 1,093 phiếu. Trong cuộc đua tại Địa Hạt 70, bà Paula Swift (Dân Chủ) dẫn trước ông Trí 5,254 phiếu trong tổng số gần 147,000 phiếu đã được đếm.
Westminster: Cuộc đua sít sao và các ứng cử viên gốc Việt bị chia phiếu
Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn đang trên đường thất cử sau một giai đoạn có nhiều bất đồng trong chính trường Westminster trong bốn năm qua. Dù ông có đầy nhiệt tình và đạt được một số thành quả tốt trong thành phố, phong cách điều hành trong bốn năm qua có phần gây xáo trộn, và những tranh cãi tại Hội Đồng Thành Phố khiến ông làm mất lòng một số đồng minh và người từng ủng hộ mình. Việc ông công khai gắn bó với đảng Cộng Hòa có thể cũng gây bất lợi trong năm bầu cử mà đảng Dân Chủ đạt được nhiều thắng lợi. Và quan trọng không kém, những dự kiến về số phiếu đi bầu năm nay tại Westminster cho thấy cử tri gốc Việt đi bầu thấp hơn khoảng 4%-5% so với các kỳ bầu cử trước. Ngược lại, tỉ lệ cử tri gốc Hispanic đi bầu năm nay lại tăng cao hơn 4%, đem lại thuận lợi cho Nghị Viên Manzo, một ứng cử viên gốc Mexico. Những yếu tố này giúp giải thích kết quả của kỳ bầu cử này, nhưng không làm giảm ý nghĩa của sự mất mát đối với cư dân gốc Việt.
Cuộc đua chức thị trưởng còn có hai ứng cử viên gốc Việt khác. Đó là Bác Sĩ Kimberly Hồ và ông Nguyễn Phương Hùng. Hai ứng cử viên này nhận tổng cộng 5,187 phiếu. Ông Chí nhận 10,331 phiếu, còn ông Manzo nhận 11,424 phiếu. Theo nhận định của các quan sát viên chính trị tại Orange County, nếu chỉ có một ứng cử viên gốc Việt – chẳng hạn ông Chí – thì ông có nhiều triển vọng tái đắc cử. Ông Chí chỉ cần thêm 1,093 phiếu để vượt qua ông Manzo – tương đương khoảng 21% số phiếu dành cho hai ứng cử viên người Việt còn lại. Dĩ nhiên, không thể biết chắc những cử tri đó sẽ chọn ai nếu chỉ còn hai ứng cử viên. Nhưng các con số khiến khó có thể bỏ qua khả năng cuộc đua bị tình trạng chia phiếu ảnh hưởng trầm trọng.
Nếu kết quả hiện tại được xác nhận, Westminster sẽ khép lại 14 năm có thị trưởng người Mỹ gốc Việt. Đây là một mất mát đáng kể đối với thành phố giữ vị trí trung tâm của Little Saigon, cũng như đối với cộng đồng tị nạn Cộng Sản, có các cơ sở kinh doanh, phong trào đấu tranh, tổ chức văn hóa và hoạt động dân sự, đã góp phần định hình khu vực. Orange County là nơi có cộng đồng người Việt đông nhất ngoài Việt Nam.
Nghị Viên Carlos Manzo sẽ là thị trưởng của tất cả cư dân Westminster, trong đó có người Mỹ gốc Việt. Tuy vậy, việc mất đi một thị trưởng người Việt đồng nghĩa với việc cộng đồng không còn đại diện ở vị trí dân cử cao nhất của thành phố – một người có mối liên hệ trực tiếp với lịch sử, văn hóa, và hiểu những gì cộng đồng trải qua. Sự thay đổi đó nên được nhìn nhận là một mất mát đối với sự đại diện của người Việt.
Sacramento: Địa Hạt 70 bao gồm trung tâm Little Saigon
Việc Dân Biểu Trí Tạ thất cử là một câu chuyện chính trị khác, nhưng hệ quả cũng nghiêm trọng không kém. Địa Hạt 70 gồm Westminster và một số thành phố lân cận trong Orange County thuộc khu vực Little Saigon. Đây là địa hạt có cộng đồng người Việt quốc gia đông đảo và có ảnh hưởng nhất tại Hoa Kỳ.
Kết quả kiểm phiếu chưa chính thức ngày 10 Tháng Mười Một cho thấy ông Trí cũng bị cuốn vào làn sóng ủng hộ đảng Dân Chủ toàn quốc, và nhất là tại tiểu bang California. Nếu ông thất cử, đây không chỉ là sự thất bại của một dân biểu đương nhiệm có mối liên hệ lâu năm tốt đẹp với cử tri địa phương và được nhiều người đánh giá cao. Đó còn là việc Orange County mất đi tiếng của nói người Mỹ gốc Việt tại thủ phủ Sacramento.
Điều đó không có nghĩa là người Mỹ gốc Việt sẽ không còn người bênh vực hay không còn hiện diện trong chính quyền. Nhưng cộng đồng sẽ mất đi một nhà lập pháp cùng chia sẻ di sản và có sự hiểu biết trực tiếp về lịch sử và hoài bão của người Việt. Đối với một cộng đồng đông đảo và có tầm quan trọng như vậy, đây là một mất mát lớn.
Cộng đồng người Việt nên rút ra điều gì?
Bài học đầu tiên là không thể xem đại diện chính trị của người Mỹ gốc Việt là điều đương nhiên. Sự lớn mạnh và lịch sử của cộng đồng không đủ để bảo đảm hai vị dân cử gốc Việt đương nhiệm giữ được chức vụ. Ảnh hưởng chính trị phải được duy trì liên tục. Khi đại diện của cộng đồng bị đặt trước thử thách, những yếu tố và hoàn cảnh thời sự quốc gia ngoài tầm ảnh hưởng của cộng đồng – và sự chia rẽ – có thể dẫn đến những hệ quả thực tế.
Kết quả tại Westminster là lời cảnh báo đặc biệt rõ ràng. Số phiếu dành cho hai ứng cử viên thị trưởng người Việt còn lại cao hơn nhiều lần so với khoảng cách giữa ông Chí và ông Manzo. Những lá phiếu đó, tất nhiên, không mặc nhiên thuộc về ông Chí. Nhưng cuộc đua cho thấy một danh sách ứng cử viên bị chia rẽ giữa ba người Việt sẽ khiến cộng đồng không có được ứng cử viên có khả năng chiến thắng.
Bài học thứ ba là những thất bại này ảnh hưởng đến cả cộng đồng, chứ không chỉ riêng các ứng cử viên thất cử. Một thị trưởng người Việt tại Westminster và một dân biểu người Việt đại diện cho Little Saigon tại Westminster và các thành phố phụ cận – một khu vực lớn được mệnh danh là thủ phủ của cộng đồng người Việt quốc gia trên toàn thế giới – đã đem lại sự hiện diện trực tiếp của người Việt trong hai vị trí có ảnh hưởng. Khi họ rời nhiệm sở, người Mỹ gốc Việt sẽ ít hiện diện hơn trong chính quyền địa phương và mất đi một mối liên hệ trực tiếp tại Quốc Hội California.
Những hoàn cảnh khác nhau dẫn đến hai thất bại sắp xảy ra: Bất đồng và chia phiếu tại Westminster và một cuộc đua sít sao giữa làn sóng ủng hộ đảng Dân Chủ tại Địa Hạt 70. Hệ quả vẫn giống nhau – một mất mát đối với đại diện chính trị của người Mỹ gốc Việt tại Orange County. Cộng đồng có quyền tiếc nuối trước sự mất mát đó, rút kinh nghiệm, và cùng tái nỗ lực để bảo đảm tiếng nói của mình tiếp tục hiện diện và có ảnh hưởng trong các cuộc bầu cử sắp tới.
Với số vốn chính trị đã có và một ban vận động tranh cử tạo dựng được trong những năm tại chiến trường tranh cử, Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn và Dân Biểu Trí Tạ còn có nhiều cơ hội và nghị lực để cống hiến và đóng góp cho sinh hoạt dòng chính. Các cử tri Việt tại Orange County sẽ không ngạc nhiên nếu hai vị này tiếp tục dấn thân vào những chức vụ dân cử trong tương lai.
Chính trường là một cuộc chơi đường dài. Mỗi chu kỳ bầu cử hai năm lại đem đến một bối cảnh chính trị khác, với những vấn đề và cơ hội mới. Nền sinh hoạt dân chủ Hoa Kỳ luôn năng động và biến chuyển. Kết quả có thể đảo chiều nếu giới lãnh đạo đảng Dân Chủ đi quá xa và bỏ lỡ cơ hội đưa ra những giải pháp thực tế, hợp lý, và khả thi trước các chính sách của Tổng Thống Donald Trump. Hướng về tương lai, kỳ bầu cử năm 2028 sẽ là cơ hội để cộng đồng khôi phục vị thế và tiếng nói chính trị tại Westminster và Sacramento. Mong lắm thay. [đ.d.]