SỐNG NHỮNG PHÚT CUỐI NGÀY TRONG TINH THẦN CÁNH CHUNG
Kinh Thánh nhắc nhở chúng ta một lời vừa ngắn gọn vừa đầy sức lay động: “Thời gian chẳng còn bao lâu” (1 Cr 7,29). Đó không phải là một lời làm ta hoảng sợ, nhưng là một tiếng chuông thức tỉnh. Cuộc đời này không kéo dài mãi. Lịch sử thế giới rồi cũng sẽ đi tới hồi viên mãn, khi Thiên Chúa hoàn tất mọi sự và quy tụ vạn vật trong Đức Kitô. Tuy nhiên, cũng chính Kinh Thánh lại dạy rằng: “Đối với Chúa, một ngày ví thể ngàn năm, ngàn năm cũng tựa một ngày” (2 Pr 3,8). Nghĩa là con người không thể dùng đồng hồ của mình để đo lường chương trình của Thiên Chúa. Ta không biết ngày tận thế đến khi nào. Ta cũng không biết giờ phút nào đời mình sẽ khép lại. Điều duy nhất ta biết chắc, đó là ngày ấy sẽ đến.
Chính vì thế, Hội Thánh thật khôn ngoan khi mỗi năm đều dành những tuần cuối năm phụng vụ, đặc biệt là tuần XXXIII Thường niên, để hướng lòng con cái mình về thực tại cánh chung. Đây là thời gian của tỉnh thức. Đây là thời gian của hồi tâm. Đây là thời gian để mỗi người tự hỏi: nếu hôm nay là ngày cuối cùng của đời tôi, tôi có sẵn sàng chưa? Nếu đêm nay Chúa gọi tôi ra khỏi thế gian này, lòng tôi sẽ thế nào? Bình an hay bối rối? Tín thác hay sợ hãi? Gần Chúa hay xa Chúa?
Nhiều người khi nghe nói đến ngày cùng tận thường nghĩ đến những biến động lớn lao của vũ trụ, những hình ảnh kinh hoàng, những biến cố chấn động. Nhưng thật ra, đối với mỗi người, ngày cánh chung gần gũi nhất không hẳn là ngày tận thế của toàn cầu, mà là giờ phút cuối cùng của chính đời mình. Thế giới có thể còn tiếp tục, nhưng đời tôi thì không kéo dài vô tận. Vì thế, vấn đề không phải là đoán khi nào tận thế xảy ra, nhưng là học cách sống sao cho mỗi ngày, nhất là mỗi buổi tối, đều trở thành một cuộc chuẩn bị âm thầm mà nghiêm túc cho cuộc gặp gỡ sau cùng với Chúa.
Cuối ngày là một khoảnh khắc rất đặc biệt. Sau bao bận rộn, tiếng động, công việc, lo toan, con người trở về với chính mình. Bóng chiều buông xuống như nhắc rằng một ngày đã qua và sẽ không bao giờ trở lại. Mỗi buổi chiều là một hình ảnh nhỏ của đời người. Sáng là tuổi trẻ, trưa là trưởng thành, chiều là tuổi xế bóng, và đêm là lúc mọi sự đi vào thinh lặng. Nếu biết sống giây phút cuối ngày với tâm tình đức tin, ta sẽ nhận ra rằng đó không chỉ là lúc nghỉ ngơi của thân xác, mà còn là giờ linh thiêng để dọn tâm hồn.
Có biết bao người sống rất kỹ cho ngày mai, nhưng lại quá hời hợt với phần rỗi đời đời. Người ta biết khóa cửa nhà trước khi ngủ, biết sạc điện thoại, chuẩn bị quần áo, lên kế hoạch công việc, nhưng nhiều khi lại quên dọn lòng mình trước mặt Chúa. Người ta sợ một đêm mất trộm, nhưng lại không sợ một linh hồn nguội lạnh. Người ta cẩn thận với sức khỏe thể lý, nhưng lại dễ dãi với đời sống thiêng liêng. Trong khi đó, có một sự thật không thể chối cãi: không ai biết mình còn thức dậy vào sáng hôm sau hay không. Nói điều ấy không phải để gieo buồn phiền, nhưng để giúp ta sống sâu hơn, thật hơn, và khôn ngoan hơn.
Những phút cuối ngày vì thế không nên bị bỏ trôi trong vô thức. Đó phải là lúc ta trở về trước mặt Chúa, lặng lẽ nhìn lại một ngày đã sống. Hôm nay tôi đã yêu thương thế nào? Tôi đã nói những lời nào làm người khác được nâng đỡ, và những lời nào làm người khác bị tổn thương? Tôi đã trung thành với bổn phận ra sao? Tôi đã sống gần Chúa hay để mình trôi dạt giữa quá nhiều bận tâm? Tôi có cố chấp, ghen ghét, kiêu ngạo, ích kỷ không? Tôi có bỏ lỡ những cơ hội làm điều tốt không? Một ngày qua đi không chỉ là thêm một ô trên tờ lịch bị xé bỏ. Một ngày qua đi là một phần đời không thể lấy lại. Mỗi buổi tối là lúc ta đặt phần đời vừa sống ấy vào tay Chúa.
Xét mình cuối ngày là một việc đạo đức rất đơn sơ nhưng vô cùng sâu sắc. Đó không phải là lúc tự dằn vặt mình, cũng không phải là lúc chỉ ngồi đếm lỗi để rồi thất vọng. Xét mình là đứng trong ánh sáng của Thiên Chúa mà nhìn lại chính mình. Trong ánh sáng ấy, ta thấy cả hai điều: tội lỗi của mình và lòng thương xót của Chúa. Ta thấy mình yếu đuối, nhưng cũng thấy Chúa vẫn kiên nhẫn đợi chờ. Ta thấy mình đã có lúc nguội lạnh, nhưng cũng thấy ơn Chúa vẫn âm thầm nâng đỡ mình suốt ngày qua. Người tín hữu chân thành không kết thúc ngày sống bằng mặc cảm, nhưng bằng sự khiêm nhường và tín thác. Họ biết nói với Chúa: “Lạy Chúa, hôm nay con còn thiếu sót nhiều, nhưng con xin trở về với Ngài. Xin tha thứ, thanh tẩy và gìn giữ con trong tình yêu của Chúa.”
Đẹp biết bao khi một Kitô hữu đi vào giấc ngủ với một linh hồn đã được hòa giải. Đẹp biết bao khi trước khi nhắm mắt, ta kịp nói một lời cảm ơn vì mọi ơn lành nhận được, một lời xin lỗi vì những vấp ngã, một lời phó thác cho đêm tối sắp đến. Đó là cách sống những phút cuối ngày trong tinh thần cánh chung. Không phải sống trong lo âu, nhưng trong tỉnh thức. Không phải trong ám ảnh, nhưng trong bình an. Không phải trong nỗi sợ bị phán xét, nhưng trong niềm hy vọng được gặp Đấng mình yêu mến.
Thật ra, ai sống tốt phút cuối ngày thì cũng sẽ sống tốt phút cuối đời. Người nào mỗi tối đều biết trở về với Chúa, người ấy sẽ không quá bỡ ngỡ khi một ngày nào đó phải trở về với Chúa mãi mãi. Người nào tập sống trong ánh sáng sự thật từng ngày, người ấy sẽ không quá hoảng hốt khi đứng trước ánh sáng vĩnh cửu. Cái chết, đối với người sống trong ân sủng, không còn chỉ là một kết thúc, nhưng là cuộc vượt qua. Không còn chỉ là mất mát, nhưng là cuộc gặp gỡ. Không còn chỉ là đóng lại một cánh cửa, nhưng là mở ra một quê hương.
Bởi vậy, những phút cuối ngày mang một giá trị thiêng liêng rất lớn. Đó là lúc ta học buông bỏ những gì không cần thiết. Một ngày sống qua đi cho ta thấy rõ hơn biết bao điều mình tưởng quan trọng thật ra rất chóng qua. Những bực bội, tranh chấp, tự ái, ganh đua, hơn thua… đến cuối ngày nhìn lại, nhiều khi chỉ là bụi nhỏ. Trước mặt Thiên Chúa, chỉ còn điều quan trọng nhất: tôi đã yêu mến Ngài và yêu thương anh em đến đâu. Càng gần đêm, tâm hồn càng được mời gọi sống đơn sơ hơn. Và chính trong sự đơn sơ ấy, ta chạm được điều cốt lõi của Tin Mừng.
Tuần XXXIII Thường niên và những ngày cuối năm phụng vụ vì thế không muốn làm ta sợ hãi về ngày tận thế, nhưng muốn dạy ta nghệ thuật sống mỗi ngày như một hồng ân và mỗi buổi tối như một cuộc chuẩn bị. Ai biết sống như thế sẽ không phung phí đời mình. Họ không trì hoãn việc hoán cải. Họ không nói: mai tôi sẽ cầu nguyện hơn, mai tôi sẽ tha thứ, mai tôi sẽ sửa mình, mai tôi sẽ sống tử tế hơn. Vì họ hiểu rằng đời người rất mong manh, và ơn gọi nên thánh luôn là chuyện của hôm nay. Chính hôm nay tôi phải yêu. Chính hôm nay tôi phải hoán cải. Chính hôm nay tôi phải làm hòa với Chúa. Chính tối nay tôi phải dọn lòng.
Có lẽ điều đáng sợ nhất không phải là tận thế đến bất ngờ, mà là lòng ta ngủ mê giữa khi Chúa đang đến gần. Có những người sống rất lâu nhưng không thực sự tỉnh thức. Có những người kéo dài năm tháng, nhưng tâm hồn thì nguội lạnh, trống rỗng, xa Chúa. Trái lại, có những người sống âm thầm, ngắn ngủi, nhưng từng ngày đều đầy ý nghĩa vì họ biết sống dưới ánh sáng vĩnh cửu. Điều làm nên giá trị của đời người không phải chỉ là sống bao nhiêu năm, nhưng là sống những năm tháng ấy như thế nào trước mặt Thiên Chúa.
Vì thế, khi chiều xuống, ta hãy coi đó như một lời mời của Chúa. Lời mời dừng lại. Lời mời nhìn lại. Lời mời quay về. Lời mời phó thác. Giữa bao xao động của cuộc sống, những phút cuối ngày có thể trở thành cuộc hẹn rất đẹp giữa linh hồn và Thiên Chúa. Ở đó, không cần những lời lẽ cầu kỳ. Chỉ cần một tâm hồn thật lòng. Chỉ cần một ánh nhìn hướng về Chúa. Chỉ cần một câu nguyện đơn sơ: “Lạy Chúa, nếu đêm nay là đêm cuối cùng của đời con, xin cho con được ở trong tình thương của Ngài.”
Sống như thế, ta sẽ không sợ ngày mai, cũng không sợ ngày cuối cùng. Vì người luôn trở về với Chúa vào mỗi cuối ngày thì thật ra đã bắt đầu sống đời đời ngay giữa cuộc đời này rồi. Mỗi đêm là một lần tập phó thác. Mỗi sáng thức dậy là một lần được ban thêm thời gian để yêu mến và sửa mình. Và đến khi tiếng gọi sau cùng vang lên, người tín hữu có thể thưa lên trong bình an: “Lạy Chúa, con đây.”
Xin cho những tuần cuối năm phụng vụ đánh thức nơi chúng ta một tâm hồn tỉnh thức. Xin cho mỗi buổi chiều không chỉ là lúc kết thúc công việc, mà còn là lúc bắt đầu một cuộc trở về nội tâm. Xin cho ta biết tận dụng những phút cuối ngày để dọn mình, để yêu thương hơn, để tha thứ hơn, để sống thật hơn, và để mỗi đêm đều là một bước chuẩn bị dịu dàng cho cuộc gặp gỡ vinh quang với Chúa, Đấng sẽ đến, chắc chắn sẽ đến, nhưng đến vào giờ ta không ngờ.
Lm. Anmai, CSsR