Category: TIN TỨC

Tao Le

 Chuyến đi Tầu lần này, nhìn bề nổi thì ai cũng thấy: toàn CEO, toàn những cái tên mà chỉ cần xuất hiện ở sân bay là giá cổ phiếu đã nhúc nhích lên. Nhưng cái làm tôi suy nghĩ nhiều hơn lại là…  những thỏa thuận chưa nói ra, những nước cờ chiến lược mà chỉ những người ngồi trong phòng kín mới biết.

Và trong cái im lặng đó, hình ảnh Elon Musk đi cạnh tổng thống Trump lại toả sáng như ánh mặt trời. Như ngọn đèn trong đêm tối.

Tôi nhìn hai người họ mà nghĩ:

Ở Mỹ, người ta có thể cãi nhau nảy lửa hôm nay, nhưng ngày mai vẫn bắt tay nếu đất nước cần.

Ở Mỹ, người ta có thể chửi nhau trên Twitter, nhưng khi lợi ích quốc gia đặt lên bàn, cái tôi cá nhân tự động lùi xuống.

Ở Mỹ, người ta có thể bất đồng, nhưng không vì thế mà không làm việc cùng nhau.

Còn ở quê tôi… thì ngược lại.

Cãi nhau một câu, thù nhau ba đời.

Khác ý một chút, là gắn nhãn phản động, phản quốc, phản đủ thứ.

Thắng rồi thì ăn mừng trên nỗi đau của người thua, thù hằn đến đời con đời cháu.

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng.” Chỉ là câu cửa miệng

Nhìn tổng thống Trump và Elon, tôi nhận ra một điều:

Một quốc gia mạnh không phải vì có lãnh đạo hoàn hảo, mà vì có văn hóa chính trị biết đặt lợi ích chung lên trên cảm xúc cá nhân.

Tổng thống Trump không cần Elon phải quỳ xuống xin lỗi.

Elon cũng không cần giả vờ ngoan hiền.

Họ chỉ cần cùng nhìn về một hướng, hướng mà nước Mỹ có lợi.

Và chính điều đó làm tôi buồn cho quê hương mình.

Năm mươi năm rồi, vẫn chưa chịu buông bỏ.

Năm mươi năm rồi, vẫn còn đào bới quá khứ để chia phe.

Năm mươi năm rồi, vẫn chưa học được cách “thắng không kiêu,”.

Tôi nhìn nụ cười của Elon bên  tổng thống Trump mà nghĩ:

Có những dân tộc tiến lên vì họ biết tha thứ.

Có những dân tộc đứng yên vì họ chỉ biết ghi thù.

Buồn — nhưng là cái buồn bất lực, như nhìn một vết thương cũ mà người dân, ai cũng biết cần khâu lại, nhưng lãnh đạo chẳng chịu cầm kim.

Nhưng rồi tôi cũng tự hỏi:

Liệu có phải chúng ta không biết tha thứ! 

Một xã hội lớn  triền miên trong chiến tranh thì quen với việc phân định đúng sai bằng ranh giới rất rõ ràng: bạn – thù, ta – địch. 

Vấn đề là… chiến tranh đã qua lâu rồi, nhưng cách nghĩ ấy thì vẫn còn nằm lại trong đầu nhiều thế hệ.

Người ta không chỉ nhớ quá khứ — người ta sống trong quá khứ.

Mỗi cuộc tranh luận nhỏ đều có thể bị kéo lùi về những câu chuyện của vài chục năm trước. 

Mỗi khác biệt quan điểm đều có nguy cơ bị thổi phồng thành lập trường, thành chiến tuyến.

Và thế là thay vì đối thoại, người ta chọn kết luận. 

Thay vì hiểu nhau, người ta chọn dán nhãn cho nhau. Đội cho nhau cái mũ “ phản động”

Có lẽ vì vậy mà tôi thấy cái hình ảnh Elon và tổng thống Trump đi cạnh nhau lại trở nên… xa xỉ. 

Không phải vì họ đặc biệt hơn người, mà vì cái nền văn hóa cho phép họ “không thích nhau nhưng vẫn làm việc cùng nhau”

Một quốc gia trưởng thành không phải là nơi không có mâu thuẫn. 

Mà là nơi người ta biết đặt mâu thuẫn vào đúng chỗ của nó.

Không phải cái gì cũng biến thành thù hằn. 

Không phải bất đồng nào cũng cần phải thắng – thua.

Và có lẽ, điều khó nhất không phải là thay đổi thể chế,

mà là thay đổi cách người ta nhìn nhau.

Tôi không bi quan đến mức nghĩ rằng mọi thứ sẽ không bao giờ khác đi. 

Nhưng tôi cũng không lạc quan đến mức tin rằng: Sự hằn thù của bên thắng cuộc sẽ thay vào sự đồng cảm.

Nếu điều đó thật sự xẩy ra, những đàn chim Việt cùng bay về quê mẹ chung tay xây dựng đất nước, Không còn những đoàn người xếp hàng ghi danh lao động xuất khẩu, mà thay vào đó là những hàng hoá Made in Vietnam.

Để con cháu còn ngẩng cao đầu hãnh diện thay cho tủi nhục.

Ngày đó, có lẽ còn xa.

Nhi Duong 

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

May 14, 2026

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Một đề nghị của Bộ Công An Việt Nam được cho là “mở đường” cho việc giảm án đối với tù nhân Hồ Duy Hải từ án tử hình xuống chung thân.

Đến nay, vụ án Hồ Duy Hải bị cáo buộc giết người tại bưu điện Cầu Voi, tỉnh Long An cũ, nay thuộc Tây Ninh, “rơi vào ngõ cụt,” do đã qua trình tự xét xử giám đốc thẩm, nhưng tòa vẫn tuyên y án tử hình.

Bà Nguyễn Thị Loan và con gái có 18 năm đi kêu oan cho con trai là tử tù Hồ Duy Hải. (Hình: Người Lao Động)

Theo tờ Thanh Niên hôm 14 Tháng Năm, Bộ Công An đề nghị, nếu hết thời hiệu 20 năm mà tử tù chưa bị thi hành án thì được chuyển xuống tù chung thân, nhằm “hạn chế thi hành án tử hình sau thời gian quá dài.”

Đại diện Bộ Công An khẳng định, việc quy định trường hợp hết thời hiệu thi hành án tử hình thì chuyển thành tù chung thân là cần thiết, nhằm “xử lý khoảng trống, vướng mắc thực tiễn trong thi hành bản án tử hình.”

Tử tù Hồ Duy Hải bị bắt ngày 21 Tháng Ba, 2008, tính đến thời điểm hiện tại đã hơn 18 năm.

Theo báo Dân Việt hôm 3 Tháng Năm, bà Nguyễn Thị Loan, mẹ ông Hồ Duy Hải, đã rơi vào cảnh khánh kiệt, phải bán sạch tài sản, nhà đất để trang trải chi phí sau 18 năm đi kêu oan cho con trai.

Biết được hoàn cảnh này, ông Nguyễn Văn Phước, giám đốc công ty Sách First News-Trí Việt, đứng ra kêu gọi mạnh thường quân chung tay trợ giúp gia đình bà Loan có kinh phí thăm nuôi con và trang trải cuộc sống.

Sau vài giờ kêu gọi, các mạnh thường quân chuyển khoản cho bà Hồ Thị Thu Thủy, em gái ông Hồ Duy Hải, tổng cộng 140 triệu đồng ($5,311).

Ngay sau đó, bà Thủy nhận được tin nhắn trên ứng dụng Zalo mạo danh ông Nguyễn Văn Phước, yêu cầu bà chuyển lại số tiền nêu trên cho “nhóm bạn của ông Phước” để gộp chung vào một quỹ lớn hơn.

Kẻ gian hứa hẹn sau khi gom đủ tiền sẽ đến tận nhà trao cho bà Loan để “tạo sự lan tỏa.”

Do xúc động trước sự giúp đỡ bất ngờ và tin tưởng vào uy tín của người mà mình ngỡ là ông Phước, bà Thủy thực hiện lệnh chuyển tiền cho chủ tài khoản Lê Văn Vinh tại ngân hàng Techcombank. Sau đó, bà Thủy mới nhận ra mình bị lừa.

Theo cập nhật của ông Trương Châu Hữu Danh, nhà báo tự do, bà Thủy sau đó được cộng đồng mạng chuyển khoản 140 triệu đồng bù lại khoản tiền bị lừa mất.

Bị cáo Hồ Duy Hải tại một phiên tòa. (Hình: Tuổi Trẻ)

Hồ Duy Hải, thanh niên 23 tuổi, quê Long An, bị kết án tử hình vì tội giết hai nữ nhân viên bưu điện Cầu Voi vào năm 2008. Tuy nhiên, ngay từ đầu, vụ án đã vướng rất nhiều điểm nghi vấn, khiến dư luận và gia đình Hải tin rằng ông bị oan.

Không có nhân chứng nào nhìn thấy Hồ Duy Hải gây án, mẫu DNA của ông cũng không được tìm thấy tại hiện trường. Con dao được cho là hung khí đã bị thay đổi một cách khó hiểu so với ban đầu, các vật chứng khác cũng có dấu hiệu bị làm giả hoặc bị hủy một cách có chủ đích.

Hồ Duy Hải từng khai nhận tội nhưng sau đó lại liên tục rút lại lời khai, khẳng định mình bị ép cung, bị đánh đập và đe dọa để nhận tội.

Đáng chú ý, cơ quan điều tra đã bỏ qua những bằng chứng ngoại phạm quan trọng, cho thấy Hải có thể đã ở nơi khác vào thời điểm xảy ra vụ án, thậm chí còn có những nhân chứng có thể xác nhận điều này. (N.H.K) [dt]

---

 

Việt Luận – Viet’s Herald

 Nguyễn Hạnh

Tại TP. Sài Gòn, không xa dinh Độc Lập, ngay cạnh nhà thờ Đức Bà, bên trong đường sách Nguyễn Văn Bình, bạn sẽ tìm thấy những cuốn sách rất đắt tiền. Chúng đắt tiền không phải do chúng dày dặn, đẹp đẽ, mà vì một lẽ khác, bởi đó là những cuốn sách đã may mắn sống sót khỏi chảo lửa đốt sách điên cuồng tại miền Nam.

Năm 1977, một cán bộ tại TP. Sài Gòn khoe với báo chí quốc tế rằng khoảng 700 tấn sách của miền Nam đã bị tịch thu và nghiền nát sau hai năm “giải phóng”.

Trong cùng năm, một cán bộ ở Huế cho biết hàng chục nghìn cuốn sách và tranh ảnh “lạc hậu” về “tình yêu ủy mị” và “tìm kiếm niềm vui thể xác” đã bị đốt bỏ.

Một cuốn sách xuất bản vào năm 1976 của một nhà báo ngoại quốc đã kể lại chuyện một nhóm học sinh, sinh viên ở Sài Gòn chủ động tổ chức đốt sách nhằm xóa bỏ “văn chương né tránh hiện thực”.

Linh mục André Gelinas cho biết một số lượng lớn trong khoảng 80.000 cuốn sách của thư viện Trung tâm Giáo dục Alexandre de Rhodes tại Sài Gòn đã bị đốt bỏ theo chính sách tiêu diệt “văn hóa tư sản”.

Nhà báo Richard Dudman, phóng viên kỳ cựu của báo St. Louis Post-Dispatch, cho rằng chính quyền miền Bắc có lẽ đã không ngờ chiến thắng tại miền Nam lại đến nhanh như vậy, và họ đã không chuẩn bị kế hoạch tiếp quản phù hợp.

Một số hành động hấp tấp trên quy mô lớn để lại di chứng đời đời. Trong đó, sự kiện đốt sách đã mở đầu chiến dịch hủy diệt ngành xuất bản tư nhân đang phát triển ở miền Nam với kỹ thuật xuất bản hiện đại. Đau khổ hơn là những người cầm bút cũng có chung số phận với những cuốn sách.

Cho đến nay, sau 51 năm, Việt Nam vẫn chưa lấy lại được khí thế sôi động của ngành xuất bản tư nhân thời Việt Nam Cộng hòa.

Nền xuất bản rực rỡ của miền Nam:

Trước năm 1975, miền Nam có 44 tỉnh, thành từ tỉnh Quảng Trị đến tỉnh An Xuyên (địa phận Cà Mau hiện nay) với Sài Gòn là thủ đô. Tổng dân số năm 1971 là khoảng 18,7 triệu người.

Vào năm 1974, ông Lê Bá Kông, Chủ tịch Hội Các Nhà in và Xuất bản thời Việt Nam Cộng hòa cho biết miền Nam có khoảng 180 nhà xuất bản lớn nhỏ. Trong khi đó, miền Bắc chỉ có 21 nhà xuất bản.

Từ năm 1954 cho đến giữa năm 1972, trung bình mỗi năm miền Nam xuất bản hơn một nghìn tựa sách, tổng cộng 21.279 tựa sách đã được xuất bản. Một số tác giả dẫn số liệu năm 1972 của Ủy hội Quốc gia UNESCO Việt Nam thì có khoảng ba nghìn đầu sách được cấp phép xuất bản hàng năm.

Năm 1963, Đoàn Thêm cho biết chỉ trong ba năm (từ 1961 đến 1963) đã thấy 2.624 nhan đề sách, nhiều nhất là tiểu thuyết và thơ. Ông nhận định, sau năm 1954, văn nghệ miền Nam đã sống động hơn rất nhiều, nhờ sự đóng góp của các nhà văn, nhà báo, nghệ sĩ di cư từ miền Bắc.

Trong ba năm 1965, 1970 và 1973, miền Nam đã nhập về tổng cộng 96.392 tấn giấy. Giấy được dùng để in nhiều ấn phẩm khác nhau, trong đó có sách.

Năm 1974, miền Nam có hơn 700 nhà in với 20 cơ sở có khả năng in một triệu cuốn sách mỗi năm. Các nhà in này đã in hơn 86 triệu cuốn sách của miền Nam, trung bình mỗi năm xuất bản khoảng 4,5 triệu cuốn sách.

Ở Sài Gòn mỗi ngày có khoảng 3.000 cuốn sách được bán ra. Số nhà sách ở miền Nam là 2.500 cửa hàng, đa số tập trung tại Sài Gòn, chưa tính đến các nhà cho thuê sách. Những nhà xuất bản, nhà in, hiệu sách ở miền Nam này dù khác nhau như thế nào nhưng đều có chung một ngày khai tử là ngày 30/4/1975.

Đốt sách trước năm 1975, chuyển sách ngoài Bắc vào

Năm 1977, báo London Telegraph cho biết chính quyền đã chuyển hàng trăm tấn sách “hợp pháp” của miền Bắc vào miền Nam.

Báo chí nhà nước cũng xác nhận “hàng trăm triệu bản sách” của miền Bắc đã được chuyển vào miền Nam ngay sau tháng 4/1975 để “phục vụ cho công tác tuyên truyền, giáo dục, xây dựng tư tưởng, tình cảm mới – xã hội chủ nghĩa”.

Điều nghịch lý là những cán bộ miền Bắc tại Sài Gòn đã không mặn mà với những cuốn sách từ miền Bắc, mà họ thích đọc và giữ lại những cuốn sách bị cấm ở miền Nam.

Theo Nguyễn Vy Khanh, ngay sau khi tiếp quản miền Nam, chính quyền quân quản đã ra chỉ thị cấm lưu hành và tàng trữ tất cả sách, báo trước ngày 30/4/1975. Chỉ trong một tuần, số sách tịch thu được tại một quận của Sài Gòn là 482.460 cuốn, ba tấn báo chí. Một nhà sách ở Nha Trang phải nộp 35.530 cuốn sách.

Năm 1976, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Việc xây dựng nền Văn Hóa mới được tiến hành trong cuộc đấu tranh quét sạch những tàn dư mà Mỹ đã gieo rắc ở miền Nam. Đó là thứ Văn Hóa nô dịch, lai căng, đồi trụy, cực kỳ phản động […]”

Đến tháng 1/1978, Bộ Văn hóa và Thông tin đã tổ chức “Hội nghị đấu tranh xóa bỏ tàn dư văn-hóa thực dân mới” tại TP. Sài Gòn. Hai tháng sau hội nghị, chính quyền TP. Sài Gòn đã mở chiến dịch hủy diệt sách lần thứ nhì. Lần này, chính quyền trung ương cho rằng việc tiêu hủy sách trước đó vẫn chưa được thực hiện một cách triệt để nên lần này phải hủy diệt tất cả các cuốn sách từ tiểu thuyết, thơ văn đến chính trị, kinh tế, luật, chỉ cho phép giữ lại các sách về khoa học tự nhiên.

Đến năm 1981, chính quyền trung ương đã công bố danh sách 122 tác giả có toàn bộ tác phẩm bị cấm lưu hành. Trong chiến dịch vào tháng 6/1981, chính quyền cho biết đã tịch thu khoảng 3 triệu ấn phẩm, trong đó tại Sài Gòn có khoảng 60 tấn sách, hàng chục nghìn cuộn băng nhạc, tranh ảnh và hơn 600 cuộn phim.

Nhiều tác giả cho biết chính quyền đã huy động thanh niên, thậm chí là trẻ em mang băng đỏ vào nhà của người dân để lục soát, tịch thu các thể loại sách vở, báo chí, băng đĩa. Có người kể rằng một chủ tiệm cho thuê sách cạnh nhà thờ Ba Chuông (Quận 3, TP. Sài Gòn) đã cho nổ một quả lựu đạn khi các em nhỏ đeo băng đỏ xông vào nhà để tịch thu sách.

Việc đốt sách không chỉ hủy hoại nền xuất bản, tài sản của người dân, mà còn là hủy hoại nền tảng tri thức được gây dựng hơn 20 năm ở miền Nam trên nhiều lĩnh vực.

Nguyễn Văn Lục cho rằng chính quyền đã đốt sạch các sách của miền Nam mà không phân biệt thể loại, nội dung, chính trị hay không chính trị, kể cả những sách thiếu nhi có tính chất giáo dục cao cũng bị đốt bỏ. Chính quyền đã nhắm vào quan điểm, thái độ chính trị của tác giả hơn là nội dung của những cuốn sách.

Mãi đến năm 1985, chính quyền vẫn còn lo sợ về các loại sách, báo cũ của miền Nam, mặc dù vào lúc này, nhiều nhà văn, nhà thơ miền Nam vẫn còn bị giam giữ trong các trại cải tạo trên khắp đất nước.

Đẩy người trí thức vào tình thế quẫn bách, vong mạng:

Sự sụp đổ ngành xuất bản tư nhân ở miền Nam đã phủ một bóng đêm u ám, nặng nề lên các văn nghệ sĩ miền Nam. Việc bị cấm sáng tác, xuất bản sách đã sớm đẩy các tác giả vào hoàn cảnh khó khăn, túng quẫn.

Nguyễn Hiến Lê từng nói rằng sau ngày 30/4/1975 ông và nhiều tác giả khác tại miền Nam sống cũng như chết trước sự thù hận, phân biệt đối xử của chính quyền mới. Bên cạnh sự bức bối trong việc sáng tác, họ hồi hộp chờ đợi không biết ngày nào chính quyền đến gõ cửa nhà.

Tháng 4/1976, ngay trước cuộc bầu cử thống nhất hai miền Việt Nam, các nhà văn của phe chiến thắng như Vũ Hạnh, Sơn Nam đã liên tục đăng bài phỉ báng, kết tội các nhà văn miền Nam trên các mặt báo. Chính quyền đã lập ra một danh sách bắt giữ 44 nhà văn, nhà thơ, nhà báo miền Nam.

Trong hai tuần đầu tháng 4/1976, chính quyền vây bắt khoảng 70 văn nghệ sĩ với tội danh “văn nghệ sĩ chống cộng [của] chế độ cũ”.

Hàng loạt các nhà văn đã bị bắt như Vũ Hoàng Chương (5 tháng tù), Nguyễn Mạnh Côn (3 năm), Nhã Ca (2 năm), Trần Dạ Từ (12 năm), Mai Thảo (kịp trốn thoát), Duyên Anh (gần 6 năm), Dương Nghiễm Mậu (1 năm), Doãn Quốc Sĩ (5 năm), Nguyễn Sĩ Tế (11 năm), Thanh Thương Hoàng (8 năm), v.v.

Một số nhà văn, nhà thơ khác có lẽ cũng đã bị bắt trước hay trong cùng khoảng thời gian này như Phạm Thành Tài (8 năm tù), Trần Tuấn Kiệt (10 năm), Lê Xuyên, v.v. Một năm sau, chính quyền bắt thêm các nhà văn khác như Hồ Hữu Tường (2 năm tù giam), Hoàng Hải Thủy (bị bắt hai lần, 8 năm), v.v.

Những nhà văn, nhà thơ đã chết dưới điều kiện khắc nghiệt của trại cải tạo được biết đến là Vũ Hoàng Chương (qua đời tháng 9/1976), Ngọc Thứ Lang (1979), Nguyễn Mạnh Côn (tháng 6/1979), Hồ Hữu Tường (tháng 6/1980), Dương Hùng Cường (1987), Hiếu Chân (1986), v.v.

Số phận của các nhà văn quân đội miền Nam:

Một tháng sau ngày 30/4/1975, theo lệnh của Ủy ban Quân quản Sài Gòn – Gia Định, đã có hơn 44.000 cựu quân nhân, nhân viên và quan chức chế độ cũ ra trình diện chế độ mới.

Trong số những quân nhân này có những văn nghệ sĩ thuộc quân đội Việt Nam Cộng hòa, trong đó có một số là sĩ quan của Cục Tâm lý chiến, một cơ quan thuộc Tổng cục Chiến tranh Chính trị, Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Những văn nghệ sĩ của quân đội Việt Nam Cộng hòa có các sáng tác với xu hướng đa dạng, đương nhiên có cả những sáng tác được cho là chống cộng sản và các sáng tác theo rung cảm cá nhân của họ.

Nhà văn Nguyên Ngọc gần đây đã nhận xét về văn chương của quân nhân Việt Nam Cộng hòa: “Còn văn học miền Nam thì khác, họ viết thật về chiến tranh, về tâm trạng con người sống trong chiến tranh. Văn học miền Nam được đứng ngoài chính trị.”

Tuy nhiên, sau 30/4/1975, những văn nghệ sĩ là quân nhân thường phải chịu những bản án tù rất nặng nề.

Những nhà thơ là quân nhân miền Nam bị bắt giữ ngay sau 30/4/1975 được biết đến là Thanh Tâm Tuyền (cấp bậc đại úy, nhà báo của Tập san Quốc phòng, 7 năm tù), Phan Lạc Phúc (trung tá, biên tập viên của Tập san Quốc phòng, 10 năm), Cung Trầm Tưởng (trung tá Không quân, 10 năm), Hoàng Anh Tuấn (2 năm, nhờ Pháp can thiệp), v.v.

Trong đó, nhà thơ Tô Thùy Yên, thiếu tá, trưởng phòng Văn nghệ của Cục Tâm lý chiến thuộc Tổng cục Chiến tranh Chính trị, đã bị giam giữ ba lần với tổng cộng 13 năm tù giam.

Một số các nhà văn như Văn Quang (trung tá quản đốc Đài phát thanh Quân đội, 12 năm tù giam), Thế Uyên (trung úy, 3 năm), Phan Nhật Nam (đại úy Sư đoàn Nhảy dù, 14 năm), Thảo Trường (thiếu tá ngành chiến tranh chính trị thuộc Cục An ninh Quân đội, 17 năm), v.v.

Ông Đỗ Văn Phúc, quân nhân thuộc ngành chiến tranh chính trị, cựu tù cải tạo, cho biết sau năm 1975 những sĩ quan ngành chiến tranh chính trị là những người bị chính quyền cộng sản cầm tù lâu nhất rồi đến an ninh, tình báo, v.v. cùng với các yếu tố đi kèm khác như là người Công giáo, di cư từ miền Bắc, thuộc đảng Dân chủ của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, v.v.

Sau khi ra tù, những nhà văn, nhà thơ dù thuộc hay không thuộc quân đội đều không được phép sáng tác. Nếu muốn sống ở quê hương, cuộc sống của họ phải cắt đứt vĩnh viễn khỏi văn chương. Hầu hết các văn nghệ sĩ sau khi được trả tự do đã ra nước ngoài tị nạn.

Những nhà văn Việt Cộng nằm vùng:

Sau năm 1975, một số ít nhà văn miền Nam vẫn tiếp tục được chính quyền mới cho phép sáng tác.

Những người này là các cán bộ cách mạng “nằm vùng”, đã sáng tác công khai ở Sài Gòn trước năm 1975. Trong đó, nổi bật có nhà văn Vũ Hạnh là cán bộ văn hóa Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, trước năm 1975 đã viết cho tờ Tin Văn, Bách Khoa, Mai, v.v. Hay Huỳnh Bá Thành, còn gọi là họa sĩ Ớt, là nhân viên tình báo, trước năm 1975 đã sáng tác cho tờ Điện Tín, Tin Sáng, Bút Thần, v.v.

Bên cạnh đó là các nhà văn thân Việt Cộng như Sơn Nam, Lữ Phương, Thẩm Thệ Hà, Tô Nguyệt Đình, Cung Văn, Ngụy Ngữ, v.v. Những người này sau năm 1975 đã tham gia vào các cơ quan văn hóa, nghệ thuật của chính quyền.

Những nhà văn này không chỉ sáng tác tự do trước năm 1975 mà còn thành lập các nhà xuất bản, phát hành các tạp chí. Các sáng tác của họ có xu hướng thân cách mạng, chỉ trích chính quyền miền Nam, kêu gọi hòa bình thống nhất.

Một số tác phẩm của họ bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa kiểm duyệt, gây khó khăn. Tuy nhiên, việc kiểm duyệt của chính quyền miền Nam không phân biệt, kỳ thị vào tác giả mà tập trung vào tác phẩm, kể cả văn nghệ sĩ là quân nhân Việt Nam Cộng hòa vẫn có tác phẩm bị kiểm duyệt.

Ở một mức độ nhất định, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã tôn trọng quyền tự do báo chí, tự do sáng tác, không có sự phân biệt, kỳ thị tác giả, cho phép tất cả các xu hướng sáng tác. Điều này tạo điều kiện thuận lợi và tương đối an toàn cho các văn nghệ sĩ nói trên hoạt động.

Tuy nhiên, sau năm 1975, chính quyền cách mạng đã không làm điều tương tự với các nhà văn khác của miền Nam. Trái lại, một số nhà văn miền Nam còn bị chính quyền mới áp bức cho đến chết, hoặc phải bỏ đất nước ra đi.

Nhà nước chiếm nhà in:

Từ 700 nhà in vào năm 1974, sau 30/4/1975, số nhà in lớn nhỏ chỉ tính riêng ở Sài Gòn đến kê khai với nhà nước là 932. Nhà nước đã chiếm dụng ngay lập tức những nhà in này, rồi tịch thu, tiến tới quốc hữu hóa tất cả các nhà in ở miền Nam.

Ngay sau 30/4/1975, chính quyền mới đã chiếm kho giấy, dùng các nhà in để in hàng loạt các ấn phẩm như 300.000 tờ báo đầu tiên của báo Sài Gòn Giải Phóng, in màu hai triệu tấm ảnh chân dung Hồ Chí Minh, in 7 triệu cuốn sách giáo khoa của miền Bắc chỉ trong 45 ngày, v.v.

Hai năm sau, số giấy trong kho ở miền Nam đã hết sạch, chính quyền thất bại trong việc nhập giấy từ nước ngoài. Việt Nam tập trung vào tự sản xuất giấy.

Tuy nhiên, nhiều sản phẩm xuất bản trong những năm 1980, 1990 dùng những loại giấy xấu hơn rất nhiều so với giấy in trước đó của miền Nam.

Những nhà in lớn được gộp lại thành các xí nghiệp công ty hợp doanh in từ số 1 đến số 7. Ví dụ như Xí nghiệp in số 1 gồm các nhà in mà nhà nước tịch thu như nhà in Tòng Bá, các cơ sở in Nam Đường, Huê Dương Ly Ky, Lương Hữu, Tân Đại Minh. Xí nghiệp in số 4 từ các nhà in đã tịch thu bao gồm Văn Hữu, Thanh niên, Trí Thức mới, Văn hóa Mỹ thuật. Các hộ in nhỏ khác được tập hợp lại rồi chia thành các xí nghiệp in tập thể từ số 1 đến số 10.

Các máy móc in ấn hiện đại nhất trên cả nước khi đó tập trung tại Sài Gòn đã được chính quyền chuyển về Hà Nội và các tỉnh, thành khác.

Sau 30/4/1975, ngành in trên cả nước đã bị nhà nước độc quyền kinh doanh, hoàn toàn kiểm soát. Không có in ấn tư nhân thì cũng không có xuất bản tư nhân.

Xuất bản tư nhân tuyệt chủng

Người dân miền Nam trước năm 1975 là những người sau cùng còn nhìn thấy, trải nghiệm việc xuất bản tư nhân trên đất nước Việt Nam.

Sau năm 1975, 180 nhà xuất bản, hầu hết là nhà xuất bản tư nhân của miền Nam đã bị chính quyền mới giải thể. Đến năm 1985, tổng số nhà xuất bản trên cả nước là 40.

Theo Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật, xuất bản tư nhân vẫn còn tồn tại sau năm 1954 ở miền Bắc, nhưng rất ít và hoạt động hạn chế, chủ yếu là các cơ sở in và buôn sách có từ thời Pháp thuộc. Xuất bản phục vụ sự phát triển của văn hóa cách mạng chiếm đa số.

Về mặt luật pháp, Sắc lệnh 003/SLT do Hồ Chí Minh ký năm 1957 vẫn thừa nhận xuất bản tư nhân, và cá nhân cũng có thể tự xuất bản tác phẩm.

Tuy nhiên, xuất bản tư nhân ở miền Bắc có lẽ đã teo tóp dần và đi vào ngõ cụt dưới bàn tay sắt của những người cộng sản. Điển hình như Nhà xuất bản Minh Đức đã xuất bản các tác phẩm của nhóm Nhân văn giai phẩm, bao gồm các trí thức nổi tiếng bị cầm tù, đàn áp vì chỉ trích nhà nước kiểm soát, chính trị hóa lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.

Từ năm 1959, việc xuất bản đã bị chính trị hóa hoàn toàn. Nội dung xuất bản phải theo sát mục tiêu chính trị của đảng, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và lật đổ chính quyền miền Nam.

Từ năm 1993, chính quyền chính thức quy định rằng “nhà xuất bản là tổ chức thuộc cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội”, nói cách khác, nhà xuất bản phải thuộc hệ thống của nhà nước. Sau 30 năm, quy định này không có thay đổi nào đáng kể trong các lần sửa đổi luật về xuất bản.

Đến năm 2022, cả nước chỉ có 57 nhà xuất bản. Chính quyền vẫn dùng các cơ quan của nhà nước, tổ chức hội đoàn thuộc hệ thống của Mặt trận Tổ quốc để thành lập các nhà xuất bản. Việc này nhằm kiểm soát chặt chẽ quy trình bổ nhiệm nhân sự, định hướng hoạt động hay loại bỏ người đứng đầu các nhà xuất bản nếu không làm theo yêu cầu của chính quyền.

Một số nhà xuất bản hiện nay có xu hướng trở thành một cơ quan kiểm duyệt đơn thuần. Những nhà xuất bản này chịu trách nhiệm bán giấy phép xuất bản, kiểm duyệt tác phẩm của các công ty làm sách.

Từ sau ngày 30/4/1975, nền xuất bản tư nhân đã biến mất khỏi Việt Nam. Khí thế xuất bản sôi nổi một thời của Việt Nam Cộng hòa vẫn chưa thể phục hồi. Nỗi sợ hãi của chính quyền về xuất bản tư nhân đã tạo thành nhiều rào cản ngăn cấm người dân thưởng thức những tác phẩm đa dạng, nhốt tư tưởng người viết vào trong những chiếc lồng ý thức hệ và kéo lùi nền tri thức của cả đất nước.

Nguyễn Hạnh 

---

 

 Ba’o Moi

Câu chuyện về người con gái ‘mang cha bỏ chùa’ tạo nên một cơn địa chấn tâm lý trong cộng đồng.

 Hình ảnh người cha già ngã quỵ trước cổng chùa cùng mảnh giấy viết vội không chỉ là một bi kịch gia đình đau đớn, mà còn là hồi chuông cảnh báo về sự kiệt quệ của các trụ cột an sinh truyền thống trước áp lực của xã hội hiện đại và tốc độ già hóa dân số chóng mặt.

Khi đôi vai người trẻ không còn gánh nổi chữ hiếu

Câu chuyện về người con gái đưa cha già bệnh tật đến gửi lại nơi cửa chùa giữa lúc bản thân đang đối mặt với bạo bệnh và sự túng quẫn cùng cực đã tạo nên một cơn địa chấn tâm lý trong cộng đồng. Những lời chỉ trích về đạo hiếu, những phán xét về sự nhẫn tâm ban đầu dường như đã lùi lại, nhường chỗ cho một nỗi xót xa và một câu hỏi lớn hơn: Chúng ta đang ở đâu khi những tế bào của xã hội bị tổn thương đến mức không thể tự chữa lành?

Trong văn hóa Việt Nam, mái ấm gia đình luôn được coi là “thánh đường” của tình phụ tử, là nơi “trẻ cậy cha, già cậy con”. Thế nhưng, khi cái nghèo và bệnh tật bủa vây, khi người con gái vừa mới sinh con lại phải duy trì sự sống bằng những ca chạy thận liên miên, thì mái ấm ấy đã trở thành một pháo đài đổ nát. Sự lựa chọn đưa cha lên chùa, nhìn ở một góc độ nghiệt ngã, lại chính là nỗ lực cuối cùng của một tình thương đang tuyệt vọng, một sự “buông tay” để tìm cho người thân một con đường sống khi mọi nguồn lực cá nhân đã hoàn toàn cạn kiệt.

Hình ảnh người con mang cha bỏ chùa được cắt từ clip.

Tình phụ tử, vốn dĩ là thứ tình cảm thiêng liêng và bản năng nhất, đang bị đặt lên bàn cân với những áp lực mưu sinh khốc liệt của thời đại. Bi kịch “mang cha bỏ chùa” là minh chứng rõ nhất cho việc đạo đức và tình cảm gia đình, dù bền vững đến đâu, cũng có những giới hạn chịu đựng trước sức ép kinh tế.

Nhìn rộng hơn ra toàn xã hội, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc hàng nhanh nhất thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc gánh nặng chăm sóc người cao tuổi sẽ ngày càng đè nặng lên vai những gia đình trẻ. Trong khi đó, hệ thống an sinh xã hội và chế độ chăm sóc người già của chúng ta vẫn còn rất nhiều khoảng trống.

Chúng ta thiếu những trung tâm dưỡng lão cộng đồng có chi phí thấp, thiếu mạng lưới nhân viên xã hội hỗ trợ tại nhà và đặc biệt là thiếu một cơ chế bảo hiểm chăm sóc dài hạn. Ở các quốc gia phát triển như Nhật Bản hay Bắc Âu, việc chăm sóc người già không chỉ là trách nhiệm của riêng gia đình mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội với sự điều tiết của nhà nước. Người già được coi là một tài sản cần được bảo vệ, và việc hỗ trợ họ là một phần tất yếu của nền kinh tế bền vững. Còn tại Việt Nam, khi hệ thống an sinh chưa kịp bao phủ, gia đình vẫn là đơn vị duy nhất phải gánh chịu mọi rủi ro. Khi gia đình sụp đổ, người già trở thành những phận đời bị bỏ lại phía sau.

Sự phẫn nộ trước hành vi vi phạm đạo đức truyền thống là cần thiết, nhưng sự thấu cảm và hành động để thay đổi hệ thống mới là điều quan trọng hơn cả. Hãy nhìn vào sự thật rằng, người con gái ấy đã bán sạch nhà cửa, đã kiệt sức vì chạy thận và chăm con nhỏ. Khi mọi cánh cửa đều đóng sập lại, cửa chùa là nơi cuối cùng cô tin rằng cha mình có thể được sống. Đó không phải là sự tàn nhẫn, đó là sự bất lực của một số phận bị đẩy vào ngõ cụt.

Chúng ta không thể chỉ đứng ngoài cuộc để phán xét khi những người trong cuộc đã bị dồn đến đường cùng. Mỗi người trong chúng ta rồi cũng sẽ già đi, cha mẹ chúng ta cũng không thể tránh khỏi quy luật của thời gian. Nếu hôm nay chúng ta không cùng nhau xây dựng một lưới an sinh vững chắc, thì bi kịch của gia đình nọ có thể sẽ là tương lai của bất kỳ ai trong chúng ta.

Xã hội công nghệ hiện đại sẽ nhân văn hay chỉ biết tạo áp lực?

Một xã hội văn minh là một xã hội mà ở đó, không ai phải chọn giữa việc sinh tồn của bản thân và việc chăm sóc đấng sinh thành. Nhiệm vụ của xã hội, của chính sách an sinh là phải mở ra những lối thoát khác, nhân văn hơn, an toàn hơn. Chúng ta cần những quỹ hỗ trợ người già bệnh tật, cần những trung tâm bảo trợ xã hội có sự tham gia của cả nhà nước và tư nhân để chia sẻ gánh nặng với các gia đình. Chỉ khi đó, tình phụ tử mới không bị bẻ gãy bởi những con số nợ nần hay những cơn đau bệnh tật.

Chúng ta sống trong thời công nghệ số, nơi mọi thứ chuyển động với tốc độ ánh sáng, nơi con người mải mê đuổi theo những giá trị vật chất và sự tiện nghi, nhưng lại dường như đang bỏ quên những giá trị cốt lõi về sự kết nối giữa người với người. Công nghệ có thể giúp chúng ta kết nối với cả thế giới chỉ bằng một cú chạm, nhưng nó không thể thay thế bàn tay chăm sóc của người thân, không thể làm dịu đi nỗi cô đơn của tuổi xế chiều hay nỗi lo âu của những người trẻ đang gánh trên vai “tứ thân phụ mẫu” cùng áp lực cơm áo gạo tiền.

Trong kỷ nguyên số, chúng ta thường tự hào về những thành tựu công nghệ, về y tế thông minh hay quản lý dữ liệu dân số hiện đại. Vậy nhưng, tại sao công nghệ chưa thể giúp chúng ta nhận diện sớm những gia đình đang đứng bên bờ vực thẳm như trường hợp của người phụ nữ kia? Tại sao chúng ta chưa có một hệ thống dữ liệu an sinh đủ nhạy bén để kết nối những hoàn cảnh ngặt nghèo với các nguồn lực hỗ trợ kịp thời?

Mảnh giấy ghi những dòng chữ và quần áo, sữa, tiền… của người cha khiến không ít người không khỏi xót xa.

Thay vì để họ phải chọn cách đau lòng nhất là “mang cha bỏ chùa”, xã hội cần một cơ chế để mái ấm không bị biến thành gánh nặng. Chăm sóc người già không thể chỉ dựa vào lòng tốt hay đạo đức cá nhân, mà cần phải được luật hóa và cụ thể hóa bằng các chính sách phúc lợi xã hội thực chất. Chúng ta cần những mô hình dưỡng lão không chỉ dành cho người giàu, mà còn phải bao dung cả những người yếu thế nhất.

Cuối cùng, dù xã hội có hiện đại đến đâu, dù công nghệ có thay đổi cuộc sống thế nào, thì mái ấm gia đình vẫn phải là nơi an trú cuối cùng của mỗi con người. Để giữ vững mái ấm ấy, tình thương thôi là chưa đủ, cần phải có sự đồng hành của cả cộng đồng. Đừng để những hồi chuông cảnh báo như vụ việc vừa qua trôi vào quên lãng sau những đợt sóng dư luận.

Hãy bắt đầu từ việc thay đổi góc nhìn về trách nhiệm chăm sóc người già, từ việc yêu cầu những chính sách an sinh công bằng và thiết thực hơn. Để không còn những người cha phải ngã sụp trước cổng chùa, và không còn những người con phải mang theo nỗi dằn vặt suốt đời vì đã phải buông tay người mình yêu thương nhất trong sự cùng cực của định mệnh.

Lê Thọ Bình

---

 

BBC

Hãng sản xuất xe điện VinFast sẽ tái cấu trúc quy mô lớn bằng việc tách mảng sản xuất tại Việt Nam ra khỏi hệ thống trực thuộc để chuyển giao cho một nhóm nhà đầu tư mới, theo văn bản nộp Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC).

Thương vụ này có giá trị khoảng 530 triệu USD, dự kiến hoàn tất trong quý 3/2026.

Sau tái cơ cấu, tỷ phú Phạm Nhật Vượng vẫn tham gia pháp nhân mới nhưng giảm tỷ lệ sở hữu.

Mục tiêu cốt lõi của bước đi này được cho là giúp VinFast thoát khỏi mô hình thâm dụng vốn cao từ các hoạt động sản xuất, từ đó có thể dùng nguồn lực vào phát triển thương hiệu, nghiên cứu sản phẩm và công nghệ.

Theo kế hoạch, VinFast sẽ thoái vốn toàn bộ khỏi Công ty cổ phần Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) – đơn vị hiện nắm giữ mảng sản xuất và một số mảng phụ trợ khác.

Bên nhận chuyển nhượng là một nhóm công ty do Future Investment Research & Development dẫn đầu, trong đó nhà sáng lập VinFast Phạm Nhật Vượng cũng là một nhà đầu tư.

Bên cạnh thoái vốn, VinFast sẽ thành lập pháp nhân mới mang tên Công ty cổ phần VinFast Việt Nam (VFVN), tiếp quản nhiều tài sản quan trọng như hoạt động R&D toàn cầu, mảng kinh doanh bán hàng, dịch vụ hậu mãi,..

Hãng xe điện Việt Nam khẳng định việc thoái vốn tại mảng sản xuất trong nước sẽ không gây ảnh hưởng đến các hoạt động kinh doanh quốc tế hay các cơ sở sản xuất tại Ấn Độ và Indonesia.

Theo nguồn tin của Reuters vào hồi tháng 4, VinFast đặt mục tiêu đạt điểm hòa vốn sau năm 2027.

Dù đang phải đối mặt với áp lực chi phí leo thang, doanh nghiệp niêm yết trên sàn Nasdaq này vẫn quyết liệt đẩy mạnh sự hiện diện tại các thị trường khu vực như Indonesia, Ấn Độ và Philippines, đồng thời thực hiện các điều chỉnh chiến lược bằng cách thu hẹp quy mô tăng trưởng tại Mỹ và châu Âu.

Gần đây, chiến lược này dường như gặp thách thức khi một chiếc VinFast của Green SM – công ty gọi xe công nghệ của ông Vượng – vướng vào một vụ tai nạn đường sắt thảm khốc ở Jakarta, Indonesia và đang bị điều tra.

Theo đó, chiếc taxi này đã va chạm nhẹ với đoàn tàu ngoại ô tại một điểm giao cách nhà ga vài trăm mét.

Sự cố này đã khiến một đoàn tàu ngoại ô khác phải dừng lại tại ga và bị một chiếc tàu đường dài đâm vào phía sau chiếc tàu thứ hai này.

Việc tái cấu trúc diễn ra trong bối cảnh VinFast đang đối mặt với áp lực tài chính lớn khi ghi nhận mức lỗ lũy kế ngày càng lớn tính đến cuối năm 2025, dù doanh thu và thị phần tại Việt Nam tăng trưởng vượt bậc, chiếm đến 36% thị phần ô tô nội địa.

Tính đến hết năm 2025, hãng xe này lỗ lũy kế gần 171.600 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu âm hơn 90.000 tỷ đồng.

Trái với các cổ phiếu họ Vin đang tăng phi mã ở thị trường chứng khoán trong nước trong năm vừa qua, liên tục nâng hạng ông Phạm Nhật Vượng trên bảng xếp hạng tỷ phú thế giới, thì cổ phiếu VinFast trên sàn Nasdaq ở Mỹ dù tăng ấn tượng trong năm nhưng vẫn chưa trở lại đỉnh hồi tháng 9/2023.

Hiện giá mã VFS của VinFast đang ở mức 4,08 USD/cổ, mất 75,64% so với giá trị lúc cao nhất hồi tháng 9/2023.

Tài sản ông Vượng hiện ở mức 35,2 tỷ USD, xếp 62 thế giới, theo Forbes.

---

 

Việt Luận – Viet’s Herald

 VÌ SAO PÉTRUS TRƯƠNG VĨNH KÝ BỊ ĐÈ BẸP TỚI NGÀY NAY?

Nguyễn Gia Việt

Người Nam Kỳ tự hào vì có Phan Thanh Giản, vì có Petrus Trương Vĩnh Ký. Nhưng vui làm sao! Sau 1975 hai nhơn vật Miền Nam này bị hạ bệ, miệt thị, truy sát lịch sử không thương tiếc, rất thô bạo.

Lịch sử thiệt là trớ trêu, sau 1975, “bác cả” cho quan Phan Thanh Giản vô vòng lao lý lịch sử, hạ tượng xoá đường. “Bác cả” cũng cho học giả Trương Vĩnh Ký và nhà tư bản chủ chợ Bình Tây vô sân sau nhà chú Hoả đứng đối diện nhìn nhau say đắm ngày qua ngày với danh phận 2 con ma gác cửa sau nhà chú Hỏa.

Vì sao nhân vật lịch sử Miền Nam bị hạ bệ nhiều quá vậy? Ai giỏi giỏi nổi nổi là bị ha hết?

Pétrus Trương Vĩnh Ký (1837 – 1898), tên đủ là Jean-Baptiste Pétrus Trương Chánh Ký, sau này là Pétrus Trương Vĩnh Ký, gọi tắt là Pétrus Ký-một người quê Cái Mơn Bến Tre.

Ông thông thạo 27 ngoại ngữ, được Châu Âu liệt vào 18 nhà bác học trên thế giới, là ông tổ nghề báo Việt Nam, tham gia viết lách, thông ngôn, hoạt động chánh trị một thời gian và về già thì lấy sự dạy học  làm vui.

Cái vĩ đại của  Pétrus Trương Vĩnh Ký ngoài học thuật còn về cách sống, ông sống đơn sơ như  một nho sinh sân Trình cửa Khổng, có vô số điều kiện làm giàu nhưng nhứt định từ chối, cuối đời sống thanh bần, lấy dạy học và viết sách làm vui.

Bài văn dưới đây là bài trích ông Jacques Lê Văn Đức  ca ngợi học giả Petrus Ký ở những năm 20 của thế kỷ trước. Ông Jacques Lê Văn Đức người Mỹ Tho, con trai đốc phủ sứ Lê Văn Mầu, bản thân là hội đồng quản hạt Nam Kỳ- sanh thời cũng rất thông bác, được gọi là đồ đệ Petrus Ký.

Mọi người đọc lại cho biết cách diễn giải văn chương của năm 1920:

“Ai ai cũng đến cùng người vì biết người thông thái, khoan hậu niềm nỡ và hiền lành. Bởi sự đơn sơ, sự ngay thẳng của người, nên người mới được những kẻ một xứ sở cùng với người Pháp đều kính trọng vì nễ.

Petrus Trương Vĩnh Ký nhờ trí tuệ thông minh và cách làm việc rất chuyên chú của người nên được trở nên đơn sơ khiêm tốn nhơn lành khoan hậu, công bình thanh liêm khôn ngoan và xứng đáng, đầy lòng luân lý và cao vọng chớ chẳng phải toàn là vật chất chủ nghĩa.

Như tiên sanh, ở người tài ba đầy sự hiền vinh, tinh khiết, đã đế thế này rất sớm mà vội đi cũng sớm, chúng tôi muốn được biết cái cách ăn ở đơn sơ mà hữu chỉ cho người đồng loại.

Chúng tôi muốn được sự vui thỏa trọng những đức hạnh gia đình.

Chúng tôi muốn gieo rãi sự hạnh phúc khắp nơi, sự hạnh phúc thật của một đời kiểu mẫu, chớ không phải một đời không những vô ích, vô sự, ích kỷ.”

Pétrus Trương Vĩnh Ký là người Việt Nam làm nhựt trình (báo chí) đầu tiên, nhưng sau 1975 “bác cả” không liệt kê ra, “bác cả” chỉ liệt kê con cháu “bác”.

Pétrus Trương Vĩnh Ký và Phan Thanh Giản sau 1975 được ban tặng sự thù ghét, đê tiện, là “bán nước” theo ý chí của “bác cả”.

Tả Quân Lê Văn Duyệt đại diện quyền lực Miền Nam tiêu biểu cũng bị miệt thị trên mạng hàng ngày.

Các nhân vật lịch sử Miền Nam đều là thứ không ra gì trong mắt “bác cả”, và tới giờ họ vẫn rất sợ khi con cháu Miền Nam đã hiểu ra, tìm đọc, và đặt cha ông về đúng vị trí trang trọng.

Tạo sao cứ phải tỉa gọn như vậy?

Vì chánh trị, muốn con cháu người đó quên, thù nghịch với cha ông nó kiểu mả cha không khóc phải khóc đống mối để dễ dạy dỗ…thì cứ hạ bệ, cứ triệt gọn những nhân vật được yêu thương là xong.

Mà làm được không?

Nguyễn Gia Việt

---