TÔI ĐI BỆNH VIỆN – TG: Chu Thị Hồng Hạnh

 Xuyên Sơn

TÔI ĐI BỆNH VIỆN

(Tôi rất hy vọng bài viết này của tôi sẽ được ai đó làm trong bệnh viện Bình Dân đọc được)

Sau 6 tháng nằm nhà uống thuốc tan sỏi thận vì sợ con Corona Vũ Hán, cũng đến lúc phải đi siêu âm lại rồi.

Cầm kết quả siêu âm ghi rõ sỏi niệu quản 13 li, thận ứ nước độ 2 (6 tháng trước viên sỏi còn nằm trong thận phải, giờ nó rớt xuống niệu quản) tôi gọi điện thoại cho rất nhiều người để tư vấn rồi chốt với chồng:

” Phải đi Bình Dân thôi anh à!, anh nghĩ coi một ngày mà mổ 100 con gà, thì tay nghề sẽ tốt gấp trăm lần 10 ngày mới mổ một con”

Vợ chồng dắt nhau đi khám ở khu dịch vụ công nghệ cao, vì nghĩ rằng trả tiền nhiều thì sẽ được ưu tiên và chăm sóc tốt hơn.

Vào đến nơi mới biết mình bé cái nhầm, khi nhìn người bệnh nhiều như quân Nguyên ngồi chật kín khắp nơi.

Sau 2 ngày làm hết các loại xét nghiệm, chụp X quang, chụp CT, siêu âm tim, đo điện tim và hẹn với bác sĩ sẽ mổ nội soi vào ngày thứ hai đầu tuần (15 tháng 6)

vợ chồng ra về, chồng còn hào hứng nói:

“Nếu chỉ ở có một ngày trong bệnh viện thì mổ xong mình xin về nhà luôn”.

Sáng 15 tôi dậy lúc 5 giờ, nấu một bát cháo loãng ăn theo lời khuyên của bác sĩ rồi theo chồng vào bệnh viện, người còn khỏe mạnh tươi tỉnh nên vào chào bác sĩ mổ rồi đi đến phòng xếp hồ sơ ngồi chờ.

8h00 cô điều dưỡng xuất hiện dắt cả đoàn chừng chục người leo cầu vượt sang bên khu phẫu thuật.

Vào phòng thấy rất đông bệnh nhân ngồi và 3 cô y tá đang sắp xếp các loại hồ sơ.

Một lúc một cô lanh lảnh gọi:

“Chu thị Hồng Hạnh”

– Có tôi đây

– Có bị tiểu đường không?

– Cô không bị tiểu đường, chỉ bị huyết áp cao.

– Đề nghị bệnh nhân hỏi gì nói nấy nhá!

– Có bị huyết áp cao không?

– Thì cô vừa mới nói cô bị huyết áp cao mà.

Tôi ngồi im re nhìn những người khác bị kêu tên đi bổ sung hồ sơ do bác sĩ dặn không kỷ nên người thì chưa xét nghiệm máu, người thì chưa chụp CT,

người thiếu siêu âm tim…

Khoảng một tiếng sau, hộ lý tới gom chừng chục người chúng tôi sang căn phòng khác (gọi là phòng chờ), trong đó cả đàn ông đàn bà đã ngồi kín trên các giường rồi dặn chúng tôi chờ, khi nào kêu tên thì vào phòng mổ.

Cô phát cho mỗi người một bộ quần áo bệnh nhân và một con dao cạo râu rồi chỉ vào cái nhà vệ sinh bé tí xíu kêu chúng tôi tự xử. Tôi trợn tròn mắt nhớ lại cách đây 20 năm sinh mổ con gái ở bệnh viện Từ Dũ thì việc này là hộ lý làm cho chúng tôi mà.

Tiền xét nghiệm đã hết hơn 2 triệu, tiền mổ đã đóng tạm ứng 17 triệu mà lại khổ thế này.

Vào bên trong không sữa tắm, không xà bông gì hết nên ai cũng phải hì hụi chừng 20 phút đến nửa tiếng mới chui ra.

Nằm sát cạnh tôi là một chị ốm yếu, xanh xao vì phải đi từ Kiên Giang lên từ lúc 10 giờ đêm và chưa hề ăn chút gì, chị kêu chóng mặt quá.

Tôi bảo chị nói người nhà đi mua cho viên kẹo ngậm tạm đi. Giường sát bên một bà lão hơn 80 tuổi than thở rằng tháng nào cũng phải lặn lội từ quê lên Sài Gòn thay ống nhựa trong người, nếu có 30 triệu đặt ống kim loại thì mang đến lúc chết nhưng 7 đứa con đều nghèo rớt không gom đủ tiền cho mẹ nên thân già đành chịu khổ.

Nhìn xung quanh toàn những khuôn mặt khắc khổ, nhợt nhạt vì mệt.

Đúng lúc đó Zalo,Viber của 2 người đàn ông ré lên, thế là họ say sưa bật loa ngoài tám chuyện ầm ầm.

Tôi mấy lần nhắc họ đừng nói to cho bà con cô bác nghỉ trước khi mổ nhưng họ cứ lờ tịt đi.

Cửa phòng thỉnh thoảng mở ra, hộ lý gọi tên mấy người đã nằm chờ từ hôm thứ sáu tuần trước (hôm nay là thứ hai) đi trước.

Rốt cuộc cũng gọi tới tên tôi.

Tôi mừng hụt vì lại bị đưa vào phòng khám gặp bác sĩ chỉ để hỏi khi leo cầu thang có bị mệt không.

Sau khi trả lời rằng:

“nếu vừa leo vừa nghỉ tôi có thể leo được 20 tầng”

thì cô y tá lúc trước nói:

– Giờ bệnh nhân đi về phòng chờ nghỉ ngơi đi

– Thôi con cho cô ngồi tạm phòng này chứ về đấy cô vỡ tung đầu vì nghe điện thoại, phòng chừng 15 mét vuông mà nhốt đến hơn 20 người

– Tại bệnh nhân đông quá, bệnh viện quá tải, đang xây bệnh viện mới đấy cô.

Ngồi lủi thủi một góc, chờ đến 12 giờ hộ lý tới kêu (Bên ngoài chồng tôi cũng chờ từ 8h sáng)

“Bệnh nhân Chu thị Hồng Hạnh”

Tôi mừng rỡ xách túi đồ mang ra cửa giao cho chồng, cả đôi dép, điện thoại với cặp kính cũng bị tháo ra đưa nốt.

Tôi tròng cái mũ ni lông lên đầu, xỏ chân vào hai bịch ni lông rồi mò mẫm đi theo hộ lý vì mắt tôi một bên mù, một bên cận 6 độ không có kính nhìn gì cũng nhòe. Tôi ngồi chừng mười phút thì thấy có người vỗ nhẹ vào vai rồi cười

” Chị Hồng Hạnh phải không, chút xíu nữa tôi mổ cho chị”

Tôi mừng quá cảm ơn rồi thấy người ấy biến nhanh như cơn lốc.

Bệnh viện quá tải, bệnh nhân đông, phòng mổ thiếu.

Bệnh nhân của bác sĩ nào khám thì bác sĩ ấy mổ.

Tôi ngồi chờ mãi.

Thỉnh thoảng lại có người tới ngồi bên cạnh, người thì sỏi 9 mm, người 15 mm, họ đều được kêu tên vào phòng mổ còn tôi cứ ngồi trơ trọi một chỗ.

Đến khi thấy lâu quá tôi đành liều hỏi mấy giờ rồi và giật mình khi biết là đã 2 giờ chiều (chồng tôi vẫn chờ bên ngoài và nghĩ khoảng 45 phút sẽ đón tôi về phòng nghỉ hồi sức như lời bác sĩ nói).

Tôi lại quờ quạng đi thẳng ra cửa, mấy cô hộ lý la lên

– Cô đi đâu đấy, ai cho cô ra ngoài

– Cô chỉ nói với chồng cô một câu thôi

(Suốt 6 tiếng mà chồng tôi vẫn chờ trước phòng mổ, chỉ đứng và đi đi, lại lại vì không có chỗ ngồi để chờ kêu người nhà bệnh nhân..)

Tôi đẩy cửa ra và kêu

– Anh ơi họ vẫn chưa mổ cho em, anh đi ăn uống vệ sinh đi.

Rồi đóng ngay cửa vào nhưng cũng kịp nghe được tiếng chồng tôi

“Trời ơi là trời! anh khát nước và mắc tiểu từ sáng đến giờ “

Tôi lại lê bước về chỗ cũ, tiếp tục ngồi chờ, khoảng 20 phút sau, một cô y tá mập mạp, trắng trẻo kéo cái xe nhỏ ra,cô bảo tôi. 

– Cô đưa tay ra đây

Sau đó buộc ga rô cổ tay tôi lại, tôi không biết làm gì nên hỏi

– Làm gì hả con?

– Lấy ven

– Có đau không?

Chỉ hỏi có vậy thôi mà cô sừng sộ, tháo ngay garo ra rồi hất tay tôi.

– Thôi không làm cho cô nữa, tí vào phòng mổ làm.

Tôi điếng người, chị bệnh nhân kế bên giải thích

“Lấy ven để chút nữa cắm ống truyền dịch chị à!”

Nói xong, cô y tá lấy ven cho chị và không thèm nhìn tôi lấy một cái.

Sau khi chị ấy vào phòng phẫu thuật thì một người đàn ông khác lại tới ngồi bên cạnh.

Cô kia lại đến lấy ven, tôi mới chìa tay ra giải thích

– Con làm cho cô đi, mấy hôm trước cô bị lấy máu xét nghiệm liên tục nên cô đau quá mới hỏi con vậy thôi!

Cô ta lạnh lùng

– Không, cô chờ vào phòng phẫu thuật mà lấy.

Rồi quay sang lấy ven cho bệnh nhân kia.

Huyết áp tôi bắt đầu lên.

Ông trời ơi! tôi đã nộp cho các người cả đống tiền mà các người cư xử với tôi như vậy à?

Tôi uất ức muốn bỏ về luôn thì một người y tá khác ra dẫn tôi vào gian mổ.

Hỏi giờ đã gần 4 giờ rồi.

(vậy là tôi vào đây ngồi đã gần 4 tiếng rồi).

Cô bác sĩ gây mê nói chuyện rất nhẹ nhàng, tình cảm, tôi nói:

– Con làm ơn đo huyết áp giúp cô, cô thấy không ổn rồi.

– 170/110 cô

– Con báo lại cho bác sĩ giúp cô nhé, bình thường nếu uống thuốc rồi huyết áp cô chỉ khoảng 135/85 thôi.

Cô bác sĩ vừa chích thuốc tê vừa nói

– Cô cứ yên tâm, bác sĩ sẽ biết cách xử lý.

Chừng 2 phút sau  khi chân tôi tê cứng lại và mất hết cảm giác thì bác sĩ xuất hiện và bắt đầu mổ, vừa làm bác sĩ vừa hỏi

– Chị làm nghề giáo hả?

– Trước kia tôi là giáo viên.

– Tại tôi thấy cách nói chuyện của chị nên đoán vậy.

Tôi nhìn lên màn hình thấy có cái gì giống như mũi khoan đang nhắm thẳng vào viên sỏi của tôi bắn nát ra rồi sau đó máu ra đỏ kín màn hình.

Ca mổ từ lúc bắt đầu cho đến kết thúc kéo dài chừng 10 phút.

Sau khi cột vào tay tôi cái bịch nilon có mấy miếng sỏi lụn vụn họ đẩy tôi về cuối dãy nằm cạnh những người đã mổ xong để theo dõi.

Khoảng 30 phút sau khi ngón chân tôi bắt đầu nhúc nhích thì một cô điều dưỡng đến kéo giường tôi đi.

Vừa ra đến cửa cô gọi to:

“Người nhà Chu Thị Hồng Hạnh đâu”

Chồng tôi vừa chạy tới chạm tay vào cáng băng ca thì cô lôi tôi như tên bắn, quẹo phải, quẹo trái, vào thang máy, xoay vòng vòng rồi lại quẹo tiếp, bảo chồng tôi đẩy, còn cô thì kéo lên cầu vượt sang khu bên kia đường,

(Tôi là người ngồi máy bay qua vùng thời tiết xấu, lộn nhào đủ kiểu cũng không sao) giờ đây tôi thấy chóng mặt, quay cuồng, buồn nôn quá.

Tôi kêu lên với chồng:

“Em mắc ói quá”

Vừa kịp vào phòng, chồng tôi đưa cho cái bịch nilon tôi ói ra mật xanh, mật vàng, toàn nước.

Sau khi dặn dò chồng tôi cách đổ nước tiểu cô y tá đi ngay

(Lúc này đã đúng 5h30).

Phòng rộng 10 mét vuông kê được 2 cái giường giá 1.1 triệu đồng /giường/ngày.

Giường bên cạnh là của một bệnh nhân nam, sỏi có 5 li nhưng vì đau nên phải mổ.

Cứ khoảng nửa tiếng thì phải đi đổ nước tiểu một lần nhưng từ 10 giờ rưỡi đêm thì chồng tôi nói nước tiểu không chảy ra nữa.

Tôi bảo:

-Thôi anh leo lên giường ráng nghỉ ngơi chút đi.

Hai vợ chồng xếp chặt cứng trên giường, đến 2 giờ sáng tôi lay chồng:

-“Anh đi gọi y tá đi, bụng em cứng lại rồi”

Chồng tôi dụi mắt đi 2 lần liền đều quay về nói không tìm thấy ai.

– Anh đi nữa đi em chịu hết nổi rồi!

Tôi năn nỉ

Lại đi.

Lần này y tá tới chỉ cho cách mở túi để thông khí thì tôi mới tiểu được.

Hơn 3 giờ dịch truyền hết.

Tôi lại lay:

“Anh ơi! dịch truyền hết rồi”

Chồng tôi ngái ngủ làu nhàu

– Anh mới chợp mắt được, để yên cho anh ngủ

– Anh gỡ ra đi không máu nó chảy ngược ra này

Chồng tôi rướn người kéo bình dịch truyền xuống.

6 giờ sáng y tá vào chích thuốc cho tôi.

Sau đó máy điện thoại báo có tin nhắn.

Là Bác sỹ Phạm Ngọc Thắng chúc mừng Sinh nhật.

Tôi lấy cái tay còn đang cắm một mớ kim run run bấm mấy chữ cảm ơn anh.

7 giờ một cô điều dưỡng vào tịch thu remote máy lạnh, bắt mở toang cửa thông thoáng để hưởng ứng lời kêu gọi của UBND phòng trừ dịch CoViD

(Thật nực cười, tiết kiệm điện thì có).

Sau đó bác sĩ của bệnh nhân giường bên đến khám rồi cho làm thủ tục xuất viện.

Một lúc sau đến lượt bác sĩ của tôi đến khám và cũng cho tôi được xuất viện sau khi chích mũi cuối cùng lúc 11 giờ.

Hẹn tái khám rút ống trong người tôi ra sau 1 tháng (ngày 15 tháng 7).

Buổi tối hôm trước có người khách của bệnh nhân giường bên cạnh nói cho tôi biết, bệnh viện Bình Dân quá tải, chất lượng phục vụ rất kém nên cứ khám ở Bình Dân nhưng thỏa thuận với bác sĩ đến mổ ở bệnh viện khác vì tay nghề của bác sĩ Bình Dân rất cao.

Tôi mà biết trước thì tôi đã không khổ sở thế này.

Xuất viện, chồng tôi xin chứng từ để làm thanh toán với Bảo hiểm (tôi mua bảo hiểm Bảo Việt) Nhân viên văn phòng nói:

“Bệnh viện phải giữ lại tất cả hồ sơ của bệnh nhân, sao chú không photo lại trước đi”

– Các phiếu chỉ định của bác sĩ và kết quả siêu âm, xét nghiệm bên bảo hiểm họ điều yêu cầu phải có.

(Chồng tôi nói)

– Vậy chú phải làm đơn xin trưởng khoa đề nghị cấp bản pho to và đóng 30 ngàn chiều mai chú đến lấy.

Về nhà, hôm sau chồng tôi xem lại chi tiết thanh toán rồi nói.

-Cái chỗ mà em ngồi chen chúc mấy tiếng chờ đó họ tính nửa ngày 240 ngàn đồng, còn giường em nằm từ 5h30 chiều hôm trước đến 11 giờ trưa hôm sau họ tính một ngày rưỡi là 1.65 triệu đó.

Đi buôn cái gì mà lời bằng mở bệnh viện ở Việt Nam?

Nhưng thôi. Chỉ cần 10, 20 năm nữa chẳng may em lại bị đi bệnh viện thì chỉ mong khi người ta gọi người nhà bệnh nhân… là thấy anh, thế là được rồi.

Già cũng được, chậm cũng được, lẫn cũng được, lầu nhàu cũng được. Miễn là còn nhìn thấy nhau.

TG: Chu Thị Hồng Hạnh


 

CHO TỚI GIỜ PHÚT NÀY, NGƯỜI DÂN HÀ NỘI VÀ BẮC NINH MỚI HIỂU NỖI ĐAU THẾ NÀO LÀ “GIẢI PHÓNG”

Chân Trời Mới Media

 CHO TỚI GIỜ PHÚT NÀY, NGƯỜI DÂN HÀ NỘI VÀ BẮC NINH MỚI HIỂU NỖI ĐAU THẾ NÀO LÀ “GIẢI PHÓNG”

Đã hơn nửa đời người trôi qua, cụm từ “giải phóng” được tuyên truyền rất đỗi oanh liệt, rất đỗi ngạo nghễ. Tưởng chừng như được mở ra một cuộc đời mới. Tưởng chừng như đất nước sẽ đi lên. Nhưng cho tới thời điểm hiện tại. Khi người dân Hà Nội và Bắc Ninh nằm trong diện “giải tỏa” nhà đất, để xây hai dự án. Mới nếm hưởng thực sự được “giải phóng” là gì? Đau đớn và oan trái như thế nào?

“Giải phóng” có thể hiểu là một ngày đẹp trời, mình có một mái nhà, có một khu đất, có làng xóm yên vui. Thì đột ngột bị tới ép, đuổi đi trong vòng bảy ngày, cắt điện cắt nước, căng băng rôn thì bị tháo dỡ. Không chỉ tàn phá một hai ngôi nhà, mà là hàng nghìn ngôi nhà, cùng với nhà thờ, nhà tình thương và thậm chí là nghĩa trang cũng không được buông tha. Và sau lần đó, vĩnh viễn không được nhìn thấy quê hương lần nào nữa.

Đây cũng là tâm trạng của những người dân miền Nam cách đây hơn nửa thập kỷ về trước. Cho nên, thưa quý độc giả. Có đau đớn nào cho việc đã nửa đời người trôi qua. Mà trên quê hương mình vẫn chưa bao giờ là ổn. Người dân vẫn phải lây lất kêu oan, vẫn sống trong lầm than khổ sở, vẫn “vườn không nhà trống” trong cảnh “màn trời chiếu đất”. Cụm từ “giải phóng” sao mà đắng cay đến thế. Vậy mà truyền thông, tuyên giáo nhà nước vẫn tự hào vỗ ngực xưng tên gọi đây là “chính quyền nhân dân”, một thể chế “vì dân” hay sao?

#sanbaygiabinh #duansonghong #csvncuopdat #chantroimoi


 

STRESS –  Bs Đỗ Hồng Ngọc

 Bs Đỗ Hồng Ngọc

Không có stress có lẽ con người cũng không thể tồn tại. Thế nhưng, vượt ngưỡng đến một mức nào đó thì con người cũng… không thể tồn tại, bởi chính stress gây ra nhiều thứ bệnh về thể chất và tâm thần, nên rất cần biết cách “xả” stress trong cuộc sống đầy căng thẳng, âu lo hiện nay.

Stress là một phản ứng bảo vệ, khi cơ thể bị một mối đe dọa, mối nguy hiểm xảy đến cho nó. Người ta gọi nó là phản ứng (hay đáp ứng) “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight or flight response), nghĩa là trong tình huống đó, chỉ có hai cách để chọn lựa: chiến đấu để sinh tồn hoặc bỏ chạy để… sinh tồn!

Lúc đó, cơ thể phải huy động toàn lực để đối phó. Não thùy sẽ ra lệnh tiết các kích thích tố cần thiết, nào adrénaline, nào norepinephrine, cortisol… ồ ạt đổ vào máu. Tim đập nhanh để bơm máu về các cơ bắp lớn, phổi hổn hển tăng tốc bơm oxy, đường huyết vọt lên cao nhằm tăng cường khẩn cấp năng lượng, đồng tử mắt nở to để nhìn cho rõ, tai vểnh lên, mũi phồng ra… Tóm lại, mọi thứ đều phải trong tư thế sẵn sàng. Trong lúc các mạch máu lớn chuyển máu đến các bắp cơ thì mạch máu nhỏ ngoại biên co thắt lại, để nếu có bị thương thì máu cũng không bị mất nhiều… Vì thế mà người bị stress thường mặt mày tái ngắt, xanh lè, tay chân đơ cứng!

Stress cấp tính có những phản ứng mạnh hơn ta tưởng. Một người đang đứng trước chuồng cọp, thấy cọp sổng chuồng thì… phân, nước tiểu tóe ra mà không hay, tay chân bủn rủn, ngất xỉu. Nguy cơ qua đi, hiểm họa chấm dứt thì mọi thứ lại trở về trật tự cũ. Tim đập chậm lại, hơi thở điều hòa, bắp cơ buông xả.

Nếu sự đe dọa không mãnh liệt nhưng cứ dồn dập, hết lớp này tới lớp khác, đến một lúc vượt quá mức chịu đựng gọi là “mất bù” thì sẽ tạo ra những hiệu ứng âm thầm gây tác hại không lường được lên thể chất và tâm thần của ta.

Thời đại ngày nay, con người ít có dịp chiến đấu một mất một còn trước thú dữ hay trước “hòn tên mũi đạn” như xưa. Nhưng con người ngày nay lại phải thường xuyên đối đầu với những “hòn tên mũi đạn” còn nguy hiểm hơn, kiểu “bề ngoài thơn thớt nói cười / bề trong nham hiểm giết người không dao”.

Stress vượt qua ngưỡng lúc nào không hay và dẫn tới vô số bệnh tật mà bác sĩ cũng phải bó tay, đành gắn cho những cái tên mơ hồ như “rối loạn chức năng”, “mệt mỏi kinh niên”, “rối loạn thần kinh thực vật”… Ðại học Y khoa Harvard ước tính có từ 60%- 90% bệnh nhân (ở Mỹ) tìm đến bác sĩ là do stress.

Stress liên quan đến rất nhiều bệnh lý như nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, tiểu đường, suyễn, đau nhức kinh niên, mất ngủ, dị ứng, nhức đầu, đau thắt lưng, một số bệnh ngoài da, ung thư, tai nạn thương tích, tự tử, trầm cảm, giảm miễn dịch v.v… Tóm lại là rất phức tạp.

Bác sĩ nếu không quan tâm đúng mức – đau đâu chữa đó – thì chỉ chữa đựơc triệu chứng bên ngoài còn cái gốc sâu thẳm bên trong là stress vẫn không đựơc giải tỏa, bệnh vẫn cứ luẩn quẩn loanh quanh, chuyển từ “bệnh” này qua “bệnh” khác, và do đó, chất lượng cuộc sống bị giảm sút rõ rệt!

Nhiều khi ta tưởng cholesterol xấu tăng cao trong máu là do thức ăn, nhưng không phải, do stress nhiều hơn! Tiểu đường tưởng do ăn nhiều chất ngọt, thực ra do stress nhiều hơn. Ta thấy đời sống càng căng thẳng, bệnh tiểu đường càng phát triển mạnh! Ở nước ta mới mấy năm trước, tiểu đường chỉ lai rai, bây giờ thì… “năm sau cao hơn năm trước”, lan tràn cả ở thành thị lẫn nông thôn! Các nghiên cứu trên thế giới cũng cho thấy vào thời kỳ khủng hoảng kinh tế, người làm việc ở những khu vực dễ bị sa thải thì chết vi tim mạch, tai biến mạch máu não cao gấp đôi các khu vực khác…!

Stress thay đổi từ người này sang người khác. Cùng một sự việc, với người này thì nổi điên lên còn với người kia chỉ là một trò cười, với người này là cả một sự sụp đổ, với người kia là một bài học… Cùng là con ông bà “viên ngoại họ Vương”, cùng “sắm sửa bộ hành chơi xuân”, mà Thúy Kiều thì khóc sướt mướt, thở than, nằm mộng, làm mười khúc đoạn trường đầy nước mắt trong khi Thúy Vân ngạc nhiên sao chị mình “kỳ cục” vậy! Hẳn là bên trong Thúy Kiều có cái gì đó khác với Thúy Vân, bởi bên ngoài thì cả hai đều “mười phân vẹn mười” cả!

Người dễ bị stress là người thường có tính quá lo lắng, cầu toàn, hay tự chỉ trích, thiếu quyết đoán, hay do dự… Nếu bị thêm sức ép từ bên ngoài thì dễ suy sụp, dễ bị vượt ngưỡng!

Nhiều học sinh học giỏi mà thi rớt cho là “học tài thi phận” một phần chính là do stress! Gia đình kỳ vọng nhiều quá, tạo một áp lực vô hình, khiến em không còn là chính mình nữa!

Những dấu hiệu sớm để nhận biết stress là có vấn đề về trí nhớ như hay quên, mất định hướng, thường hoang mang…

Về cảm xúc thì dễ dao động, bứt rứt, dễ bị kích động, tâm tính bất thường, hay cáu gắt, lúc nào cũng có cảm giác bị tràn ngập, rất khó tìm được sự thư giãn. Trong lúc nghỉ ngơi mà vẫn cứ lo lắng, thậm chí còn lo lắng nhiều hơn!

Các triệu chứng về thể chất dễ nhận ra như nhức đầu, đau lưng, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, chóng mặt.. Ðặc biệt đau cột sống cổ hay cột sống thắt lưng. Cứ tưởng là loãng xương, là gai cột sống, là thoát vị đĩa đệm gì gì đó, thực ra gốc ở stress.

Người bị stress dễ bị bệnh vặt, cảm cúm triền miên vì sức đề kháng giảm sút đáng kể, dễ bị mất ngủ, tức ngực, tim đập nhanh và … dễ nổi mụn, nổi chàm trên da. Không có gì ngạc nhiên vì ở trong phôi thai, não và da vốn cùng xuất phát từ một lá mầm ngoại bì (ectoderme). Não mà bất an thì da cũng nhăn nhúm, nổi mụn, nổi chàm, chữa hoài không khỏi, thoa mỹ phẩm đắt tiền cũng vô ích. Não mà an vui thì da cũng tươi nhuận, hồng hào, sáng láng.

Người bị stress còn hay có những hành vi bất thường như tự dưng thèm ăn, ăn hoài, lên cân đột ngột; hoặc bỗng nhiên bỏ ăn, sụt ký đột ngột…

Có người còn đi qua đi lại, đi tới đi lui, cắn móng tay, nhai nhóp nhép. Các huấn luyện viện bóng đá, ông nào cũng hay đi qua đi lại, đi tới đi lui, nhai nhóp nhép “sinh-gom” hoặc phì phèo thuốc lá liên tục giữa lúc hai đội bóng vờn nhau trên sân. Họ bị stress. Nhưng đó là một thứ stress cấp, coi căng vậy mà hiền, chóng qua, hết trận đấu là xong, lại bắt tay nhau vui vẻ!

Còn cái thứ stress nhai nhóp nhép kiểu “gặm một khối căm hờn trong cũi sắt”… mới là thứ stress nặng, mãn tính, triền miên, sinh đủ thứ chuyện.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh.

Nguyên tắc là đừng tự đòi hỏi mình phải luôn hoàn hảo, phải luôn luôn đúng!

Cũng đừng bao giờ so sánh mình với người khác. Con vịt là con vịt mà con gà là… con gà. Con gà mà dại dột so với con vịt thì sẽ chìm nghỉm trong nước! Lục súc tranh công không thể nào vui được! Một khi đã so sánh thì dù hơn, dù kém, dù ngang bằng cũng đều khổ!

Nên tránh những kẻ chuyên “phun” nọc độc! Họ rất sung sướng khi “tiêm” được nọc độc cho kẻ khác. Tránh những kẻ nhỏ mọn, đố kỵ, “đâm bị thóc, thọc bị gạo”

Bói ra ma quét nhà ra rác, dị đoan mê tín… làm ta căng thẳng lo lắng vô lối.

Một lời nói, một cử chỉ của thầy thuốc cũng có thể gây stress trầm trọng không ngờ. Bác sĩ vừa xem phim X quang vừa lắc lắc cái đầu đủ cho bệnh nhân thót tim, nhưng thực ra chì vì bác sĩ mỏi cổ do cả đêm thức coi bóng đá. Bác sĩ chỉ cần “phán” một câu mơ hồ như tim hơi lớn, gan hơi yếu, phổi hơi dơ… đủ cho bệnh nhân sống trong hoang mang ám ảnh dài lâu. Lời nói của bác sĩ không chỉ mang thông tin, mà còn truyền cảm xúc, gây stress, bởi người bệnh luôn ở trong một trạng thái tâm lý rất nhạy cảm khi tiếp xúc với thầy thuốc.

Có nhiều cách “xả” stress!

Nhậu nhẹt, hút thuốc lá, ma túy… cũng là một cách xả stress, nhưng rõ ràng là có hại, “chạy ô mồ mắc ô mả”!

Nhảy múa, ca hát, viết nhật ký, viết blog…. là những cách xả stress tốt. Nói chuyện tào lao (tám) cũng là một cách xả stress… , miễn là đừng có “chuyển lửa” từ người này qua người khác! Thực ra, nói ra được với ai đó, một bạn thân thiết, một người có khả năng lắng nghe, một người sẵn sàng làm “thùng rác” cho mình thì mình sẽ cảm thấy nhẹ gánh! Không có bạn bè để tâm sự thì có thể tâm sự cùng tượng đá. Trải lòng ra một lúc, tượng đá cũng xiêu. “Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau” là vậy! “Chửi chó mắng mèo”, “Giận cá chém thớt” cũng được. Ðập bể mấy cái ly cái dĩa… cũng hay! Có điều nên chọn trước một ít ly tách, chén dĩa mẻ, để dành sẵn, khi nào cần thì đập nghe vừa rôm rả vừa đỡ tốn kém!

Nguyên tắc chung là phải làm một cái gì đó cho năng lượng bị dồn nén trong stress có chỗ “xì” ra, thoát ra.

Ta vẫn thường nói “xả xú bắp”, “xả hơi” đó thôi…

Tóm lại, đừng có ngồi đó mà gậm nhấm, suy nghĩ vẩn vơ. Giặt đồ, nấu ăn, rửa chén, lau nhà gì cũng tốt. Chạy bộ, đánh đấm, la hét, khóc lóc… cũng đựơc. Ðọc sách, xem phim càng hay, miễn là biết chọn phim, chọn sách!

Thấy người chồng trằn trọc mãi không ngủ được, lăn qua lộn lại cả đêm, người vợ hỏi có chuyện gì vậy anh? “Anh mắc nợ anh John hàng xóm một số tiền, hẹn ngày mai trả mà không có một xu dính túi!”. Người chồng đau khổ nói. Lập tức bà vợ tung mền dậy, chạy ra bờ rào gọi với sang nhà hàng xóm: “Anh John ơi, ngày mai chồng tôi chưa có tiền trả cho anh đâu nhé!”. Xong, bà quay vào bảo chồng: “Anh yên tâm ngủ đi, bây giờ là lúc để cho anh John trằn trọc”. Cô vợ đã rất thông minh! Cô đã “chuyển lửa” từ chồng mình sang… chồng hàng xóm. Chắc chắn anh John sẽ trằn trọc cho tới sáng, còn ông chồng cô sẽ ngủ ngon!

“Chuyển” như vậy vẫn chỉ là ở bên ngoài. Chuyển bên trong hay hơn. Chuyện xưa kể bà mẹ già có hai cô con gái, một cô bán dù, một cô bán giày vải. Cô bán dù sống nhờ những ngày mưa, cô bán giày làm ăn khá nhờ những ngày nắng ấm. Bà mẹ lo buồn cho cô bán giày suốt những ngày mưa và đau khổ cho cô bán dù ngày nắng ráo. Có người biết chuyện khuyên bà sao không làm ngược lại, mừng cho cô bán dù ngày mưa và mừng cho cô bán giày ngày nắng?

Não ta có một đặc điểm lý thú là không thể cùng lúc nghĩ tới hai việc. Ðã nghĩ điều này thì quên điều kia. Và người ta đã “lợi dụng” đặc điểm này để dịch chuyển các điểm tập trung trên vỏ não từ vùng này sang vùng khác. Chẳng hạn đang giận sôi lên thì… xảy ra động đất hay cháy nhà, lập tức vùng “giận sôi” của vỏ não tắt ngấm để nhường chỗ cho vùng sợ hãi!

Ta biết giận dữ hay sợ hãi đều tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Nó có thể làm ta kiệt sức, suy sụp, thở không ra hơi… Có thể chọn cách nào khác chuyển dịch hay hơn, có lợi cho sức khỏe hơn chăng?      ***Có đó***.

Ðó là cách thở sâu, thở bụng, đưa hơi xuống huyệt… đan điền (dưới rún chừng 4 cm). Nó giúp làm cho ta tĩnh tâm lại, nó chuyển dịch vùng căng thẳng ở vỏ não qua vùng êm ái của … cái rún, với điều kiện là phải để tâm quan sát xem cái hơi thở đó nó vào ra lên xuống ra sao.

Khi chú tâm vào hơi thở, lắng nghe hơi thở , quan sát nó, dòm ngó nó, nghiền ngẫm nó… thì ta đã đánh “lạc hướng” cảm xúc ta rồi! Vỏ não khi đã tập trung vào hơi thở thì “quên” tập trung vào các chuyện linh tinh khác.

Cách đơn giản này có khả năng giải stress rất tốt. Tập luyện đúng mức, não thùy sẽ tiết ra một kích thích tố gọi là endorphine, một thứ á-phiện nội sinh, làm cho dịu nhẹ toàn thân, tạo sự sảng khoái, lâng lâng, mà không gây tác dụng phụ.

Thiền, yoga, dưỡng sinh, tài chí, khí công… đều là những cách làm cho thân tâm hợp nhất, làm cho ta quay trở lại với chính mình bằng cách lắng nghe hơi thở của chính mình (có thể kết hợp với động tác hay không cần động tác) đó thôi.

Hiện nay các kỹ thuật này ngày càng được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở các Trung tâm y khoa lớn trên thế giới để trị liệu các bệnh do stress gây ra, các chứng trầm cảm, tâm thần, lo âu, đau nhức…, kể cả nghiện rượu, thuốc lá, ma túy… một cách rất có hiệu quả.

 Bs Đỗ Hồng Ngọc

From: ctkd-k & NguyenNThu


 

Vì sao một công ty AI dọn dẹp miễn phí căn hộ của tôi ở New York (BBC)

BBC

 Các quảng cáo với hình ảnh những người dọn dẹp đeo máy quay được trưng bày khắp Thành phố New York

Tác giả, Archie Mitchell

Vai trò, Phóng viên kinh doanh

21 tháng 6 2026

Hãy tưởng tượng: một nhóm người dọn dẹp đeo máy quay và cả một đầu bếp riêng, tất cả đều được trang bị thiết bị ghi hình công nghệ cao, xuất hiện tại nhà bạn.

Bạn không đang ở trong một chương trình truyền hình thực tế, cũng không phải vừa thức dậy trong một cuốn tiểu thuyết của Aldous Huxley hay Margaret Atwood.

Thay vào đó, bạn là một cư dân của Thành phố New York, nơi các công ty AI đang đưa dịch vụ nấu ăn và dọn dẹp miễn phí đến tận cửa nhà dân.

Nhưng có một điều kiện đi kèm: công ty AI này đang thu thập dữ liệu để huấn luyện thế hệ robot nấu nướng và dọn dẹp tiếp theo, và mọi ngóc ngách trong căn hộ của bạn đều bị ghi hình.

Sáng kiến này có tên là Shift, do công ty AI Micro AGI triển khai. Đây là một phần trong làn sóng ngày càng nhiều công ty đang phát triển thế hệ robot tự động tiếp theo, mà các lãnh đạo công nghệ hy vọng sẽ có thể làm mọi việc, từ rửa bát cho đến trở thành người chăm sóc sống cùng gia đình.

Tại căn hộ của tôi ở khu Upper East Side, hai thanh niên ngoài 20 tuổi đã tới dọn dẹp. Họ đã tốt nghiệp đại học, từng làm ở một số công ty khởi nghiệp và đang tìm việc.

Do nhu cầu sử dụng dịch vụ dọn dẹp miễn phí rất cao, họ được bố trí làm việc lâu dài tại New York, dọn khoảng năm căn hộ mỗi ngày, năm ngày mỗi tuần.

Điểm khác biệt duy nhất giữa họ và một người dọn dẹp thông thường là các máy quay gắn trên mũ, kết nối bằng dây với điện thoại di động. 

Mục tiêu chính của chương trình này là thực hiện các công việc đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay, nhằm huấn luyện các robot trong tương lai biết cách sử dụng bàn tay của chúng. Vì vậy, trong suốt quá trình làm việc, các nhân viên dọn dẹp đặc biệt tập trung vào các thao tác bằng tay.

‘Hàng tấn’ dữ liệu

Bercan Kilic, nhà sáng lập của sáng kiến Shift, nói với BBC rằng mục tiêu của hoạt động thu thập dữ liệu là “thúc đẩy nhân loại”.

Ông chỉ ra các mô hình AI hiện có như ChatGPT, có thể tạo ra câu dựa trên những đoạn văn đã được viết trước đó có sẵn trên mạng.

Nhưng ông cho biết mỗi căn bếp, phòng khách và mỗi công cụ đều có sự khác biệt, vì vậy robot cần được huấn luyện để thích nghi với các không gian và vật dụng khác nhau.

Khó khăn lớn nhất, theo ông Kilic, là để hoạt động hiệu quả, đội ngũ dọn dẹp cần thu thập “hàng tấn” dữ liệu.

“Trong thế giới thực, mọi vật thể đều khác nhau, ánh sáng khác nhau và không gì giống như vài giờ trước đó. Các mô hình AI cần học cách bàn tay, máy quay và môi trường phối hợp với nhau,” ông nói.

Mô hình kinh doanh của công ty này dựa trên khả năng bán lượng dữ liệu có giá trị thu thập được bên trong nhà người dân – dưới dạng đã được ẩn danh – cho các công ty robot và AI khác để huấn luyện robot.

Máy quay trên mũ của người lao động cho thấy công việc dọn dẹp nhà bếp từ góc nhìn của họ

Ông Kilic nói rằng Shift có thể cung cấp các dịch vụ miễn phí hoặc giảm giá cho “mọi kỹ năng mà con người có thể làm”, đồng thời lưu ý rằng ngoài việc dọn dẹp căn hộ ở New York, công ty còn có thợ cơ khí sửa xe tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Dường như không có giới hạn đối với những việc robot hình người có thể làm trong tương lai, và BBC cũng đã đưa tin về việc phát triển robot hỗ trợ binh sĩ trên chiến trường.

Lo ngại về quyền riêng tư

Các chuyên gia về dữ liệu và quyền riêng tư cảnh báo người tiêu dùng nên thận trọng khi cung cấp dữ liệu của họ – đặc biệt là quyền tiếp cận ngôi nhà – để đổi lấy các dịch vụ được quảng bá là miễn phí.

Rory Mir, giám đốc phụ trách truy cập mở và tương tác cộng đồng công nghệ tại tổ chức vận động Electronic Frontier Foundation, cho biết họ đã chứng kiến “sự gia tăng đáng lo ngại của các hình thức ‘trả phí bằng quyền riêng tư’ và ‘hối lộ bằng dữ liệu’ từ các doanh nghiệp”.

“Mặc dù ban đầu bạn có thể nhận được tiền hoặc một dịch vụ nào đó, nhưng dữ liệu mà bạn chia sẻ có thể quay trở lại gây bất lợi cho bạn. Ngay cả khi bạn tin tưởng doanh nghiệp thu thập dữ liệu đó, vẫn luôn tồn tại nguy cơ họ chia sẻ thông tin với các công ty khác hoặc với chính phủ,” ông nói.

“Chúng ta vừa trải qua hàng chục năm dữ liệu cá nhân bị sử dụng để thao túng hành vi của chúng ta thông qua quảng cáo và các hoạt động mang tính khai thác như định giá giám sát.”

Ông Mir nói thêm rằng việc chia sẻ dữ liệu góp phần tạo ra “những hệ thống có thể không đặt lợi ích của bạn lên hàng đầu”.

Calli Schroeder, giám đốc chương trình AI và nhân quyền tại trung tâm nghiên cứu Electronic Privacy Information Center (Epic), cho rằng cách làm của Shift là “một cách sáng tạo đến quỷ quyệt để bán việc xâm phạm quyền riêng tư”.

Bà cho biết công nghệ được phát triển dựa trên lượng dữ liệu đang được thu thập này một ngày nào đó có thể khiến những người làm nghề dọn dẹp mất việc.

Bà cũng cảnh báo rằng ngay cả lợi ích từ một lần được dọn nhà miễn phí cũng chỉ là “một khoản lợi nhỏ nhoi” so với khoản lợi nhuận tiềm năng mà các công ty có thể thu được từ việc tổng hợp và bán các bộ dữ liệu có giá trị.

“Tôi nghĩ mọi người đánh giá thấp mức độ thông tin nhạy cảm mà việc ghi hình trong nhà có thể thu thập,” bà nói.

‘Chúng tôi không kỳ vọng ai cũng thích điều này’

Tuy nhiên, ông Kilic cho rằng Shift là “nền tảng minh bạch nhất về những gì xảy ra với dữ liệu của bạn”.

“Rõ ràng dữ liệu của bạn đang được sử dụng mỗi ngày, nhưng bạn không biết để làm gì và không được trả tiền,” ông này nói, đề cập đến lượng dữ liệu mà các trang web và công ty mạng xã hội thu thập từ người dùng.

“Nhưng một dịch vụ miễn phí có nghĩa là ít nhất bạn được trả công, và điều đó minh bạch và mang tính giao dịch như vậy,” ông nói thêm.

“Nếu bạn không muốn tham gia, bạn không cần phải tham gia. Chúng tôi không kỳ vọng ai cũng thích điều đó, và điều đó là bình thường.”

Trong khi một số người lo ngại về tác động đến quyền riêng tư từ kế hoạch của Shift, những người khác lại hào hứng với cơ hội đóng vai trò chủ động trong cuộc cách mạng AI.

Những người dọn dẹp căn hộ của tôi nói về niềm tin rằng AI sẽ thay đổi mạnh mẽ thế giới việc làm, nhưng những ai đón nhận điều này sớm thì không có gì phải lo sợ.

Một người trong số họ thậm chí đã gửi bộ thiết bị quay phim và giám sát về cho mẹ mình, người ghi lại cảnh quay từ góc nhìn của chính bà khi thực hiện các công việc trong nhà.

Và dù họ được trả mức lương mà công ty Micro AGI khẳng định là cao hơn mức phổ biến của nghề dọn dẹp tại New York, đội ngũ nhân viên dọn dẹp thuộc thế hệ Gen Z của công ty dường như thực sự hào hứng khi được trở thành một phần của làn sóng bùng nổ AI, ngay cả khi điều đó có nghĩa là họ phải xắn tay làm việc hết căn hộ này đến căn hộ khác ở thành phố New York.


 

NHÀ THƯƠNG-DODUYNGOC

DODUYNGOC

Bây giờ mà ngồi nói chuyện với ai đó, hoặc đọc đoạn văn của ai đó mà gọi bệnh viện là nhà thương thì chắc chắn rằng ai đó chánh hiệu con nai vàng là dân Sài Gòn trước 75. Chắc chắn là như thế. 

Bởi trước 1975 ở Sài Gòn dù các bảng tên đều ghi là Bệnh viện, nhưng dân Sài Gòn vẫn gọi là nhà thương. Bởi theo quan niệm của họ đây là nơi nhà chữa trị cho người thương tật bịnh hoạn, là nơi xoa dịu nỗi đau, giúp họ khỏi bệnh tật.

Người miền Nam trước 1975 gắn liền nhà thương với tình thương, là nơi thể hiện tình cảm của những người làm ngành y tế với bệnh nhân, là nơi các soeur Công giáo hi sinh trọn đời để chăm sóc và thương yêu từng bệnh nhân, là nơi các bác sĩ, y tá hết lòng cứu chữa bệnh nhân với tình thương và trách nhiệm. Nên họ gọi bệnh viện là nhà thương, tiếng gọi bao hàm nhiều tình thân và nhân bản.

Sài Gòn thời đó có nhiều bệnh viện công do nhà nước quản lý như nhà thương Chợ Rẫy, nhà thương Chợ Quán, Bình Dân, Nguyễn Văn Học, Từ Dũ, Hùng Vương hay nhà thương Hồng Bàng, Vì Dân…Bệnh nhân vào chữa trị ở các bệnh viện này đều được miễn phí hoàn toàn, nên còn gọi là nhà thương thí. Mang danh nhà thương thí nhưng y bác dĩ vẫn tận tâm, chữa trị đến nơi đến chốn.

Đương nhiên ở nhà thương thí thì điều kiện sinh hoạt không được tốt như những nhà thương tư. Nhưng không bao giờ có cảnh ba bốn người một giường hay điều kiện vệ sinh quá nhếch nhác như một số bệnh viện bây giờ. Cũng không có cảnh phải phong bì bồi dưỡng từ y công, y tá đến bác sĩ như bây giờ.

Thuở đó Sài Gòn cũng có nhiều bệnh viện tư dành cho người có tiền như bệnh viện Đồn Đất (Grall của Pháp) hay các bệnh viện của bang hội người Hoa như Triều Châu, Quảng Đông, Phúc Kiến, Sùng Chính…mở ra nhiều ở Sài Gòn. Nhiều nhà sinh tư nhân thì gọi là nhà bảo sanh, cũng là nơi giúp các sản phụ khi sinh nở. Ở nhiều nhà bảo sanh có các bà mụ là y tá lâu năm, tay nghề còn giỏi hơn bác sĩ

Thế nhưng, nằm nhà thương tư thì sạch sẽ, thoáng mát nhưng nếu gặp biến cố hay ca khó, bệnh nhân cũng đều phải chở vào nhà thương công, bởi mang danh là nhà thương thí nhưng ở đó đều quy tụ bác sĩ giỏi và các sinh viên y khoa ưu tú nội trú ở đấy.  Họ giỏi về chuyên môn và đối xử với bệnh nhân bằng y đức. Sanh con so hay khó sinh thì phải vào nhà thương Từ Dũ, Hùng Vương, lao phổi thì phải vào bệnh viện lao Hồng Bàng.

Cả một thời gian dài mấy chục năm, chưa bao giờ có cảnh người nhà bệnh nhân hành hung nhân viên y tế mà chỉ có một thái độ kính phục, trân trọng và biết ơn.

Thời thế đổi thay, chẳng còn ai gọi bệnh viện là nhà thương nữa. Gọi thế thành châm biếm. Bởi bây giờ chốn ấy chẳng còn tình thương, không còn là nơi để sẻ chia những đau đớn của người bệnh nữa. Giờ bệnh viện là chốn kinh doanh, có nơi tiền phòng đắt như khách sạn bốn năm sao. Vào nhập viện dù đang cấp cứu sắp chết thì cũng phải đóng tiền mới có người đến khám. Mọi sinh hoạt đều phải trả tiền, từ miếng nước cho đến giấy chùi cầu, từ ngọn đèn cho đến bông băng. Chẳng còn phân biệt công tư, chỗ nào cũng phải có tiền mới chữa. Giờ mang bệnh thì giàu có không nói làm chi, chứ khá sẽ xuống nghèo, nghèo xuống mạt và chẳng còn chi để sống, bán vợ đợ con, bán hết đất hết vườn hết ruộng hết nhà vì bệnh. Tiếc cái nhà thương thí biết bao nhiêu.

Cái tên nhà thương thí đã trở thành dĩ vãng.

Bỗng dưng nhớ tiếng nhà thương tha thiết và tiếc một thời gọi thân thương nhà thương thay cho bệnh viện.

27.6.2018

DODUYNGOC


 

ĐẤT NƯỚC ĐƯỢC LÃNH ĐẠO BỞI MỘT NGƯỜI NHƯ THẾ

Kimtrong Lam

ĐẤT NƯỚC ĐƯỢC LÃNH ĐẠO BỞI MỘT NGƯỜI NHƯ THẾ

Sau gần 14 năm giữ chức thủ tướng, nhà lãnh đạo Hà Lan đã từ chức theo cách đậm chất Hà Lan nhất.

Ông ấy đã lên xe đạp và rời đi.

Mark Rutte giữ chức thủ tướng Hà Lan từ năm 2010 đến năm 2024, trở thành một trong những nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất ở châu Âu.

Sau khi chuyển giao quyền lực cho người kế nhiệm, Dick Schoof, không có một màn ra đi long trọng nào.

Không có đoàn xe hộ tống hoành tráng.

Không có lời tạm biệt kịch tính.

Không có xe sang trọng chờ sẵn bên ngoài.

Rutte chỉ đơn giản nói lời tạm biệt, lên xe đạp và đạp xe rời khỏi tòa nhà chính phủ ở The Hague như một người đi làm bình thường.

Khoảnh khắc đó lan truyền chóng mặt vì trông gần như không thể tin được.

Một người đàn ông đã lãnh đạo đất nước gần 14 năm rời nhiệm sở theo cách mà hàng triệu người Hà Lan đi làm mỗi ngày.

Một cách lặng lẽ.

Một cách bình thản.

Trên hai bánh xe.

Đó là một hình ảnh rất khác về quyền lực.

Không phô trương.

Không bất khả xâm phạm.

Không hề bị bao quanh bởi cái tôi.

Chỉ là một cựu thủ tướng đạp xe đi vào thành phố.

Dù người ta nghĩ gì về chính trị của ông ấy, sự ra đi ấy đã nói lên một điều mạnh mẽ.

Ở một số quốc gia, các nhà lãnh đạo bám víu lấy quyền lực.

Ở Hà Lan, một người đã trao lại quyền lực, vẫy tay chào tạm biệt và đạp xe đi. 


 

TT Trump gây ra một vụ bê bối ngoại giao mới

Lê Châu An Thuận

TT Trump gây ra một vụ bê bối ngoại giao mới: Ý hủy chuyến thăm Mỹ của một bộ trưởng do những phát ngôn mang tính xúc phạm nhắm vào bà Giorgia Meloni.

Ông Trump nói về bà Meloni:

“Bà ấy cứ nài nỉ tôi chụp ảnh cùng. Bà ấy thực sự muốn có một bức ảnh chụp chung với tôi. Ban đầu tôi định không chụp, nhưng rồi tôi thấy tội nghiệp cho bà ấy.”

Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã lập tức đáp trả bằng cách đăng một video phát biểu trên trang Instagram cá nhân; trong đó, bà gọi những lời lẽ của ông Trump là hoàn toàn bịa đặt và bày tỏ sự tiếc nuối khi Tổng thống Mỹ thiếu đi sự quyết tâm cần thiết để chống lại các thế lực thù địch của phương Tây.

“Tôi và nước Ý không bao giờ phải đi nài nỉ bất kỳ ai.”

Sau đó, để phản ứng lại “những tuyên bố mang tính xúc phạm của ông Trump”, chính phủ Ý đã thực hiện các biện pháp ngoại giao mạnh tay và chính thức hủy chuyến thăm Miami của Bộ trưởng Ngoại giao – chuyến đi vốn đã được lên lịch vào tuần tới.

Đáng chú ý là toàn bộ giới chính trị Ý, bao gồm cả phe đối lập, đều lên tiếng ủng hộ Thủ tướng.

Sự việc này đã khiến quan hệ giữa hai đồng minh vốn gắn bó lâu năm trở nên xấu đi nghiêm trọng, đồng thời làm nổi bật tính khó lường trong phong cách ngoại giao cá nhân của ông Trump cũng như những hệ quả ngoại giao tức thì mà nó gây ra.


 

HUNG DỮ -NGƯỜI VIỆT THAY ĐỔI SAU 75- Tác giả Nguyễn Phan Quế Mai

HUNG DỮ- NGƯỜI VIỆT THAY ĐỔI SAU 75-

(Tác giả Nhà Văn Nguyễn Phan Quế Mai)

Khi tôi trả lời một cách đầy kiêu hãnh rằng mình là người Việt Nam, chị im lặng cúi đầu rồi ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt tôi, chậm rãi nói, “Xin lỗi bạn, nhưng tôi phải nói thật lòng với bạn rằng người Việt của bạn là những người hung dữ. Người Việt chúng ta là những người hung dữ.

Đấy là tình cảnh một dịp gần đây trong buổi giao lưu giữa những người nước ngoài hiện sống và làm việc tại thành phố Jaatta Indonesia. Tôi gặp một người phụ nữ Mỹ gốc châu Phi trò chuyện vui vẻ với nhau một lúc. Chị hỏi tôi từ đâu đến? Câu nói của người phụ nữ làm tôi choáng váng. Tôi vội hỏi và chị giải thích rằng vừa qua Việt Nam du lịch đến thành phố Hồ Chí Minh khi đang say sưa với cảnh vật và con người, chị đứng bên đường chụp ảnh khu nhà thờ Đức Bà bằng chiếc điện thoại vừa mới mua thì bị kẻ cướp lao đến giật phắt điện thoại rồi vuốt đi bằng xe máy. Vua cướp vật không chỉ để lại cho chị những vết sẹo trên cơ thể do bị kéo té ngã mà còn cú sang chấn về tinh thần. Hiện nay, mỗi khi nhìn thấy hoặc nghe tiếng xe máy, chị lại hoảng hốt. Khi tôi xin lỗi chị và nói rằng chính quyền thành phố Hồ Chí Minh đang làm các bước để cải thiện sự an toàn cho khách du lịch, người phụ nữ ấy lắc đầu và nói cái cần sửa nhất là bản tính tham lam, bon chen và hung hăng của người Việt.

Chị cho biết trong khoảng ba tuần ở Việt Nam, chị đã quan sát thấy cái bản tính ấy trong nhiều hoàn cảnh. Người ta không chịu xếp hàng mà sẵn sàng chen lấn xô đẩy. Người ta bóp kèn in ỏi trên phố để cố nhanh hơn vài giây, vài phút. Khi va quẹt vào nhau trên phố, thay vì nhã nhặn giải quyết vụ việc, người ta sửng cồ, sẵn sàng lao vào nhau.

Người ta sẵn sàng bắt chẹt khách du lịch chỉ vì lợi nhuận trước mắt. Khi trả giá để mua hàng, chị đã bị người bán nói những lời rất khó nghe, thậm chí còn xúc phạm đến nguồn gốc châu Phi của chị. Người phụ nữ thở dài nói rằng chị đã ở Indonesia 5 năm nhưng chưa bao giờ sa vào hoàn cảnh tương tự và so với những gì chị đã trực tiếp trải nghiệm.

Người Indonesia vô cùng hiền lành, tốt bụng, vui vẻ và tử tế. Người Việt có hung dữ không? Câu hỏi ấy đeo lẳng tôi suốt nhiều tháng trời để rồi khi về Việt Nam lần gần đây nhất, tôi đã có câu trả lời. Tại con hẻm nhỏ ở quận Gò Vấp, tôi chạy xe kế bên người mẹ vừa đón con đi học về. Giây phút hội ngộ của hai mẹ con sau một ngày làm việc và học tập vất vả, đáng lẽ là những giây phút hạnh phúc đầy ấp tiếng cười. Nhưng không phải.

Người mẹ vừa chạy xe vừa ra rã rủa xả con mình trong khi cô con gái nhỏ co rúm vì sợ hãi. Người mẹ chửi con vì điểm kiểm tra toán hôm đó không như bà mong đợi. Nhìn nét mặt đau khổ của cô con gái, tôi tự hỏi người phụ nữ đang dạy con những gì? Hay bà đang cố gắng gieo mầm móng của sự hung dữ vào tâm hồn trẻ nhỏ.

Người Việt chúng ta là những người hung dữ. Khi chửi rủa con trẻ, phải chăng người mẹ đang gieo mầm tính xấu cho nó? Tôi tự hỏi có phải vì điều kiện sống quá áp lực, vì hoàn cảnh kinh tế bức bối mà con người ta dễ dàng trúc giận lên nhau. Trong những năm gần đây, tôi sống và làm việc ở hai thành phố lớn với môi trường khá tương tự thành phố Hồ Chí Minh.

Đó là Manila, Philippines và Jakarta, Indonesia. Đây là hai thành phố có tình trạng người thất nghiệp khá cao, an sinh xã hội thấp, nhiều người nghèo và đặc biệt với tình trạng ùng tắc giao thông dễ khiến người ta nổi nóng. Nhưng thật lạ, trong 4 năm sống ở Manila và 1 năm rưỡi sống ởatta, tôi thấy trên đường phố dù kẹt xe đến máy ít ai bóp còi.

Văn hóa xếp hàng ở hai thành phố này cũng vượt trội hơn hẳn các thành phố của Việt Nam. Và đặc biệt là tại các cơ sở kinh doanh. Tôi chưa từng gặp tình trạng bị chèo kéo, hăm dọa và bắt nặt như tôi từng gặp mỗi khi về nước. Người Việt là những người hung dữ. Câu nói đó không hẳn là đúng, nhưng tôi thấy sự hung dữ ngày càng lộng hành và bộc phát không chỉ ngoài đường phố mà còn trong các gia đình.

Bạo hành phụ nữ, trẻ em, người thân trong gia đình giết nhau vì mâu thuẫn hay tranh chấp tài sản. Trong trường học bạo hành học sinh, trên mạng xã hội, người ta có thể thoải mái mặt sắc thóa mạ lẫn nhau, đặc biệt là các vụ giết người vì mâu thuẫn nhỏ ngày càng gia tăng. Tôi đã nghe cha mẹ tôi kể những câu chuyện rất xúc động về sự tử tế của con người trong những năm tháng khi đất nước chúng ta còn chìm trong khói lửa chiến tranh.

Điều đáng buồn là khi chiến tranh lùi xa, sự tử tế cũng đang dần biến mất nhiều nơi. Bộ phim Chuyện tử tế của đạo diễn Trần Văn Thủy sản xuất năm 1985 đã cảnh báo về tình trạng ấy. Giờ đây, sau 34 năm bộ phim vẫn còn nóng hổi tính thời sự. Theo lời bình của bộ phim, tử tế có trong mỗi con người, mỗi nhà, mỗi dòng họ, mỗi dân tộc.

Hãy bền bỉ đánh thức nó, đặt nó lên bàn thờ tổ tiên hay trên lễ đại của quốc gia. Bởi thiếu nó, một cộng đồng dù có những nỗ lực tột bực và chí hướng cao xa đến mấy thì cũng chỉ là những điều vớ vẫn. Vâng, sự tử tế chính là cái gốc cho sự phát triển bình vững của một xã hội. Nếu chúng ta không sớm hành động để đánh thức và khích lệ sự tử tế trong mỗi con người, nền tảng đạo đức xã hội sẽ tiếp tục lung lay, khiến cho những thành tựu phát triển kinh tế của chúng ta trở nên vô nghĩa.

Tác giả Nhà Văn Nguyễn Phan Quế Mai

From: TU-PHUNG

Một thẩm phán liên bang đã tuyên án Jorge Zamora-Quezada 10 năm tù giam.

Jessica Bach

 Trong gần 20 năm, bác sĩ Jorge Zamora-Quezada là một trong những bác sĩ thấp khớp bận rộn nhất ở Nam Texas. Ông sở hữu các phòng khám tại McAllen, Brownsville, Mission và San Antonio. Ông di chuyển giữa các cơ sở bằng một chiếc Maserati GranTurismo và một máy bay riêng, cả hai đều được gắn logo mang chữ viết tắt tên ông: ZQ.

Ông nói với bệnh nhân rằng họ mắc bệnh viêm khớp dạng thấp (Rheumatoid Arthritis – RA).

Và rồi ông điều trị cho họ.

Ông đã điều trị cho hàng ngàn người.

Trong gần 100.000 bệnh nhân Medicare mà ông khám, có tới 72,9% được chẩn đoán mắc viêm khớp dạng thấp. Trong khi đó, tỷ lệ trung bình của bảy bác sĩ chuyên khoa thấp khớp khác tại Texas chỉ khoảng 13%. Nói cách khác, ông chẩn đoán căn bệnh này với tỷ lệ cao gấp hơn 5 lần các đồng nghiệp cùng ngành.

Nhưng hầu như không ai trong số họ thực sự mắc bệnh.

Thay vào đó, họ phải chịu đựng nhiều năm tiêm các loại thuốc hóa trị, truyền dịch kéo dài hàng giờ, tái khám hàng tháng, chụp MRI, chụp X-quang và vô số phương pháp điều trị khác dành cho một căn bệnh mãn tính không thể chữa khỏi mà họ hoàn toàn không mắc phải.

Những tác dụng phụ vô cùng khủng khiếp.

Các bệnh nhân đã ra làm chứng tại phiên tòa kể về những cơn đột quỵ, tình trạng rụng tóc, tổn thương gan và hoại tử xương hàm — khi phần xương thực sự chết đi và phân hủy. Một bệnh nhân cho biết bà bị nằm liệt giường quá lâu do dùng quá nhiều thuốc đến mức cảm thấy: “Cuộc sống của tôi chẳng còn ý nghĩa gì nữa.”

Ông thậm chí còn điều trị cho những bệnh nhân mới chỉ 13 tuổi.

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ ước tính ông đã lập hóa đơn gian lận hơn 325 triệu USD cho Medicare, Medicaid, TRICARE và Blue Cross Blue Shield trong suốt quá trình thực hiện hành vi lừa đảo. Khoảng 118 triệu USD đã được các chương trình bảo hiểm này chi trả.

Các cựu nhân viên khai trước tòa rằng ông áp đặt chỉ tiêu nghiêm ngặt về số lượng thủ thuật phải thực hiện, từng ném một vật chặn giấy vào nhân viên vì không tạo đủ doanh thu từ các dịch vụ điều trị, và cố tình tuyển dụng những người lao động theo diện visa J-1 vì tình trạng nhập cư của họ khiến họ dễ bị kiểm soát hơn.

Ông tự gọi mình là “La Eminencia” — “Bậc Vĩ Nhân”.

Khi các điều tra viên liên bang gửi trát đòi hầu tòa của đại bồi thẩm đoàn, ông bắt đầu yêu cầu siêu âm chính các nhân viên của mình rồi sử dụng những hình ảnh đó để bổ sung vào hồ sơ bệnh án nhằm lấp đầy các khoảng trống mà cuộc kiểm toán có thể phát hiện.

Ngày 21 tháng 5 năm 2025, một thẩm phán liên bang đã tuyên án Jorge Zamora-Quezada 10 năm tù giam. Khi đó ông 68 tuổi.

Ông bị tịch thu chiếc Maserati, máy bay riêng, 13 bất động sản tại Aspen, San Diego, Puerto Vallarta và nhiều khu nghỉ dưỡng khác, cùng 28 triệu USD tiền mặt.

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ gọi đây là một trong những vụ việc gây tổn hại cho bệnh nhân nghiêm trọng nhất trong vòng một thập kỷ qua.


 

Nếu Muốn Thấu Hiểu Cuộc Đời, Hãy Một Lần Ghé Thăm 3 Nơi Này

Maria Tran Thi Ha is at Hospital Conde S. Januário. 

Macao, Macau

Nếu Muốn Thấu Hiểu Cuộc Đời, Hãy Một Lần Ghé Thăm 3 Nơi Này

  1. Bệnh viện – Nơi ranh giới mong manh gọi tên “Sức khỏe”

Bước vào bệnh viện, bạn sẽ nhận ra sự sống này vốn dĩ mỏng manh đến nhường nào. Ở nơi mà tiếng máy thở và nhịp tim là âm thanh chủ đạo, mọi khoảng cách giàu nghèo, địa vị đều bị xóa nhòa. Người giàu nhất hay nghèo nhất cũng đều phải nằm trên những chiếc giường giống nhau, kết nối với những hàng máy móc vô hồn, và cùng đau đớn cầu xin định mệnh cho mình thêm chút ít thời gian.

Note: Khi đối diện với sinh tử, bạn mới thấu hiểu sâu sắc rằng: Sức khỏe chính là khối tài sản vô giá nhất, còn mọi danh vọng, tiền tài ngoài kia suy cho cùng cũng chỉ là phù phiếm.                                                                         

 2. Nhà tù – Nơi một bước chân đánh đổi bằng “Tự do”

Đằng sau những chấn song sắt lạnh lẽo và những bức tường kiên cố của nhà tù là cái giá quá đắt của những bài học cuộc đời. Ở nơi đây, bạn sẽ bàng hoàng nhận ra một tương lai tươi đẹp có thể bị đập tan hoàn toàn chỉ vì một sai lầm nhất thời, một phút đặt niềm tin sai chỗ vào người bạn tồi, hay chỉ một khoảnh khắc nóng giận không kiềm chế được bản thân.

Note: Nơi đây dạy chúng ta về sức nặng của mỗi lựa chọn. Chỉ khi nhìn thấy những con người đang khát khao quyền làm chủ cuộc đời mình sau lớp cửa giam, bạn mới thấu hiểu rằng: Tự do – thứ chúng ta đang vô tình coi là hiển nhiên và phung phí mỗi ngày – lại chính là món quà xa xỉ, tuyệt vời nhất mà một con người có thể sở hữu.

  1. Nghĩa trang Nơi cát bụi tĩnh lặng nhắc nhở về “Tình yêu”

Điểm đến cuối cùng của hành trình kiếp người chính là nghĩa trang. Đứng trước những ngôi mộ nằm lặng yên san sát, nhìn những cái tên được khắc sâu vào đá lạnh, bạn sẽ chẳng thể tìm thấy bất kỳ dòng chữ nào ca ngợi sự giàu sang, tôn vinh sắc đẹp hay ghi danh địa vị lúc sinh thời. Tất cả những gì còn lại chỉ vỏn vẹn là một mốc ngày sinh và một mốc ngày tử. Mọi hào nhoáng, tranh đấu, hơn thua ở khoảng giữa hai mốc thời gian ấy, cuối cùng đều chìm vào khoảng lặng mênh mông của đất mẹ.

Note: Đời người ngắn ngủi tựa như một cái chớp mắt. Khi tất cả chỉ còn là cát bụi, thứ duy nhất ở lại và tồn tại mãi mãi với thời gian không phải là những gì bạn đã cố công tích lũy cho bản thân, mà chính là tình yêu thương, lòng trắc ẩn và những di sản tốt đẹp mà bạn đã kịp để lại cho cuộc đời này. 


 

Nước Mỹ va` khả năng của nền dân chủ trong việc chấp nhận khác biệt

Vy Truong

 Nhìn bức ảnh này, tôi không nghĩ đến đảng phái hay những cuộc tranh cãi chính trị bất tận. Tôi nghĩ đến một thời mà nước Mỹ, dù có bất đồng sâu sắc đến đâu, vẫn cố gắng giữ gìn sự tôn trọng dành cho nhau và cho các thể chế của mình.

Những con người trong bức ảnh này không hoàn hảo. Mỗi người đều có những quyết định gây tranh cãi, những lời hứa chưa thực hiện được, những thành công và cả những sai lầm mà lịch sử sẽ tiếp tục đánh giá. Nhưng họ đại diện cho một điều lớn hơn bản thân mình: truyền thống chuyển giao quyền lực trong hòa bình, sự tôn trọng giữa những người có quan điểm khác biệt, và niềm tin rằng nước Mỹ mạnh nhất khi biết đối thoại thay vì chia rẽ.

Trong suốt nhiều thập kỷ, đất nước này đã trải qua những thời kỳ thịnh vượng và khó khăn, chiến tranh và hòa bình, hy vọng và thất vọng. Nhưng điều giúp nước Mỹ tiếp tục tiến về phía trước không phải là sự hoàn hảo của bất kỳ tổng thống nào, mà là khả năng của nền dân chủ trong việc chấp nhận khác biệt và tìm kiếm tiếng nói chung.

Có những lúc chúng ta thất vọng với lãnh đạo của mình. Có những lúc niềm tin bị thử thách. Nhưng cũng có những khoảnh khắc nhắc nhở rằng phẩm giá, sự tôn trọng và tinh thần phục vụ đất nước vẫn là những giá trị đáng được gìn giữ.

Tôi nhớ một nước Mỹ nơi người ta có thể bất đồng quyết liệt về chính sách nhưng vẫn đối xử với nhau bằng sự lịch thiệp. Một nước Mỹ nơi ngoại giao được xem là sức mạnh chứ không phải sự yếu đuối. Một nước Mỹ nơi việc lắng nghe đôi khi quan trọng không kém việc lên tiếng.

Có thể mỗi người sẽ có một tổng thống yêu thích khác nhau. Có thể chúng ta sẽ không bao giờ đồng ý về mọi vấn đề. Nhưng tôi hy vọng rằng đất nước này sẽ luôn giữ được những giá trị đã giúp nó trở thành hình mẫu cho nhiều nền dân chủ trên thế giới: sự tôn trọng, lòng khoan dung, tinh thần trách nhiệm và niềm tin vào các thể chế dân chủ.

Hy vọng một ngày nào đó, bất kể ai đang ngồi trong Phòng Bầu dục, nước Mỹ sẽ một lần nữa được nhớ đến không chỉ bởi sức mạnh của mình, mà còn bởi sự tử tế, phẩm giá và khả năng đoàn kết trong khác biệt.


 

Khi bạn chết đi.. – Tác giả: Thi Thien

  Chi Nguyen  – Những Câu Chuyện Thú Vị 

 Tác giả : Thi Thien

Đừng lo lắng về thân thể của bạn… người thân của bạn sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết tùy theo khả năng của họ. Họ sẽ cởi quần áo của bạn, tắm rửa, mặc quần áo cho bạn, đưa bạn ra khỏi nhà và đưa bạn đến địa chỉ mới.

Nhiều người sẽ đến dự đám tang của bạn để “nói lời tạm biệt”. Một số sẽ hủy bỏ các cam kết và thậm chí bỏ lỡ công việc để đến dự đám tang của bạn.

Đồ đạc của bạn, ngay cả những thứ bạn không muốn cho mượn, sẽ bị bán, cho đi hoặc đốt cháy.

Chìa khóa, dụng cụ, sách, giày, quần áo của bạn… Và hãy yên tâm rằng thế giới sẽ không dừng lại vì bạn. Nền kinh tế sẽ tiếp tục.

Trong công việc của bạn, bạn sẽ bị thay thế. Người có năng lực tương đương hoặc tốt hơn sẽ thay thế vị trí của bạn.

Tài sản của bạn sẽ thuộc về những người thừa kế của bạn…. Và đừng nghi ngờ rằng bạn sẽ tiếp tục bị trích dẫn, phán xét, chất vấn và chỉ trích vì những điều nhỏ nhặt và lớn lao mà bạn đã làm trong cuộc sống.

Những người chỉ biết đến bạn qua vẻ bề ngoài sẽ nói; Đàn ông hay đàn bà tội nghiệp!

Những người bạn chân thành của bạn sẽ khóc trong vài giờ hoặc vài ngày, nhưng sau đó họ sẽ trở lại cuộc sống vui vẻ và cười đùa bình thường.

Những con vật của bạn sẽ được cho đi và sẽ mất thời gian nhưng chúng sẽ quen với người chủ mới.

Những bức ảnh của bạn sẽ được treo trên tường hoặc lưu lại trên một món đồ nội thất trong một thời gian, nhưng sau đó có thể chúng sẽ được cất giữ ở đáy ngăn kéo. Và chúng ta sẽ chỉ sống trong ký ức của những người yêu thương chúng ta.

Người khác sẽ ngồi trên ghế của bạn và ăn tại bàn của bạn.

Nỗi đau sâu sắc trong ngôi nhà của bạn sẽ kéo dài một tuần, hai tuần, một tháng, hai tháng, một năm, hai năm… Rồi bạn sẽ được thêm vào những kỷ niệm và rồi, câu chuyện của bạn kết thúc.

Nó kết thúc ở giữa con người, nó kết thúc ở đây, nó kết thúc ở thế giới này.

Nhưng hãy bắt đầu câu chuyện của bạn trong thực tế mới… trong cuộc sống sau khi chết.

Cuộc sống của bạn, nơi bạn không thể di chuyển với những thứ từ đây bởi vì khi bạn rời đi, chúng đã mất đi giá trị mà chúng có.

Thân hình

Sắc đẹp

Vẻ bề ngoài

Họ

An ủi

Tín dụng

Tình trạng

Chức vụ

tài khoản ngân hàng

Trang chủ

Xe hơi

Nghề nghiệp

Tiêu đề

Bằng cấp

Huy chương

Cúp

Bạn

Địa điểm

Vợ chồng

Gia đình…

Trong cuộc sống mới, bạn sẽ chỉ cần tinh thần của mình. Và giá trị bạn tích lũy được ở đây sẽ là tài sản duy nhất bạn có ở đó.

Vận may đó là thứ duy nhất bạn mang theo bên mình và nó được tích lũy trong suốt thời gian bạn ở đây. Khi bạn sống một cuộc sống yêu thương người khác và hòa bình với hàng xóm, bạn đang tích lũy vận may tinh thần của mình.

Đó là lý do tại sao bạn nên cố gắng sống trọn vẹn và hạnh phúc khi còn ở đây vì :

“TỪ ĐÂY… BẠN SẼ KHÔNG LẤY NHỮNG GÌ BẠN CÓ MÀ CHỈ LẤY NHỮNG GÌ BẠN ĐÃ CHO “…

Tác giả : Thi Thien

———–

Ảnh ST. minh họa