Tấm Thẻ Bài & Hồn Người Cha Mách Bảo BS Vivian Le / Tác Giả Bút Xuân
Tấm Thẻ Bài & Hồn Người Cha Mách Bảo BS Vivian Le / Tác Giả Bút Xuân
Học dốt còn hơn đốt sách !
Đây là lý do ngành giáo dục suy đồi ấu trĩ, nhồi sọ sau 1975 chúng cướp,
phá hoại những gì để lại thế hệ sau . Với chúng thà giết lầm chứ không bỏ xót!
Học dốt còn hơn đốt sách !
Ông Khai Trí, Nguyễn Hùng Trương.
Nhưng với bản chất bần cố nông chúng đâu biết giá trị của những cuốn sách chúng đốt phá ấy !
Là cả nền dân trí giáo dục & tâm huyết của những tiền nhân đi trước, với chúng đấy là sự ô nhục dù là kẻ thắng cuộc, chúng đem những tư tưởng phát xít vào nghành giáo dục suy đồi & nhồi sọ những thế hệ sau này thành những thành phần ngu ngơ, ngờ nghệch che dấu đi những tội ác man rợ mà chúng gây ra trong lịch sử dân tộc!
Thời chúng tôi còn học Trung học, tức dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, sách tiếng Việt ít nên muốn thi đậu bắt buộc phải dùng sách tiếng Pháp, như Toán hình học, Toán đại số, Toán vật lý…
Học lớp Đệ tứ (lớp 9 bây giờ) mà làm hết cuốn Toán Hình học và Đại số của Réunion de Professeurs gồm 1.144 bài thì nhất, đi thi trung học chắc ăn như bắp.
Thời ấy các tiệm sách lớn như Khai Trí chẳng hạn không có nhân viên bảo vệ mặc đồng phục ngồi gác ở cửa như bây giờ, mà có các nhân viên giả làm khách hàng, trông nom, ngăn chặn những người muốn ăn cắp sách.
Buổi sáng hôm ấy, cậu học sinh này cứ lang thang mở coi hết cuốn này đến cuốn khác ở chỗ các giá sách tiếng Pháp. Việc lấm lét nhìn tới nhìn lui của cậu bé khiến nhân viên trông coi khu sách tiếng Pháp nghi ngờ.
Lúc cậu đi ra, họ giữ lại, sờ ngực áo cậu và lôi ra một cuốn Toán Hình học và Đại số của Réunion de Professeurs quý giá đã nói ở trên.
– Tại sao cậu ăn cắp sách?
Cậu bé tái mặt không nói nên lời. Chiếc phù hiệu trên ngực áo cậu cho biết cậu học trường Pétrus Ký, một trong bốn trường trung học công lập lớn nhất rất nổi tiếng tại Sài Gòn lúc bấy giờ:
Gia Long,
Trưng Vương,
Pétrus Ký,
Chu Văn An.
– Hừ, học sinh trường Pétrus Ký mà ăn cắp sách! Tôi gọi cảnh sát đến bắt để cậu chừa cái thói đó đi!
Họ lôi cậu bé tới chỗ quầy thâu tiền của cô thâu ngân viên, nhờ cô giữ cậu giùm rồi đi gọi cảnh sát.
Cậu bé sợ hãi khóc như mưa như gió:
– Lạy chị, nhà em nghèo không có tiền mua sách, chị nói với chú ấy tha cho em đừng gọi cảnh sát…
Cậu bé khóc quá khiến cô thâu ngân viên cũng thấy mủi lòng:
– Ba má em làm gì mà nghèo?
– Ba em chết, má em quét chợ An Đông…
– Mẹ quét chợ An Đông mà con học Pétrus Ký? Em học đến đâu rồi?
– Dạ thưa quatrième année.
Chị tha cho em, nếu cảnh sát bắt, đưa giấy về trường em bị đuổi học tội nghiệp má em…
– Các em quen với tiếng Pháp lắm phải không?
– Dạ.
– Bởi vậy nên mới lấy trộm sách Pháp. Bằng bấy nhiêu mà đã học lớp Đệ tứ, sắp thi Trung học là giỏi lằm.
Nhưng chú ấy đã đi gọi cảnh sát thì biết làm sao…
Cậu bé sợ quá lại khóc…
Từ đầu đến giờ có một ông đã lớn tuổi, ăn mặc lịch sự vẫn đứng theo dõi câu chuyện.
Thấy cô thâu ngân nói thế,
ông bảo cô ta:
– Thôi được, cuốn sách giá bao nhiêu để tôi trả tiền. Học trò nghèo mà, lấy một cuốn sách, lỡ bị đuổi học tội nghiệp…
Cô thâu ngân viên chưa biết giải quyết thế nào thì đúng lúc đó ông Nguyễn Hùng Trương, chủ nhà sách mà mọi người vẫn gọi là ông Khai Trí, từ ngoài đi vô.
Thấy chuyện lạ, ông dừng lại hỏi chuyện gì.
Cô thâu ngân viên thuật lại sự việc và ông khách cũng đề nghị trả tiền như ông đã nói với cô thâu ngân.
Ông Khai Trí cầm cuốn sách lên coi sơ qua rồi nói:
– Phải học trò giỏi mới dùng tới cuốn sách này chứ kém không dùng tới. Cám ơn lòng tốt của ông nhưng để tôi tặng cậu ta, không lấy tiền và sẽ còn giúp cậu ta thêm nữa…
Ông trao cuốn sách cho cậu bé, thân mật vỗ vai khuyên cậu cố gắng học hành rồi móc bóp lấy tấm danh thiếp, viết vài chữ, ký tên và đưa cho cậu:
– Từ nay hễ cần sách gì cháu cứ đem danh thiếp này đến đưa cho ông quản lý hay cô thâu ngân, cô ấy sẽ lấy cho cháu. Ngày trước bác cũng là học sinh trường Pétrus Ký mà…
Ông bắt tay, cám ơn ông khách lần nữa rồi đi vào trong.
Ba năm sau, nghe nói cậu bé đậu xong Tú tài phần II, được học bổng du học nước ngoài, hình như sang Canada.
Thời gian qua đi.
Một năm sau biến cố lịch sử 1975, nhà sách Khai Trí bị tịch thu,
mới đầu người ta đặt tên là nhà sách “Ngoại văn”, sau đó đổi thành nhà sách “Fahasa” (viết tắt của 3 chữ “Phát hành sách”), hiện nay lại đổi lần nữa thành nhà sách “Sài Gòn”.
Hồi ấy nhà sách Khai Trí là nạn nhân của nạn hôi của, đốt phá, sách vở tung toé khắp nơi từ trong nhà sách ra ngoài đường, nhiều người đã chính mắt chứng kiến cảnh ấy trong nỗi bất lực…
Kho sách 60 tấn bị tiêu hủy.
Ông Khai Trí bị đi cải tạo vì tội “biệt kích văn nghệ”.
Sau khi được thả, ông sang định cư bên Hoa Kỳ.
10 năm sau, ông ở Mỹ về Việt Nam một lần nữa, mang theo hy vọng làm được một chút gì cho đất nước.
Ông đã mang về 2.000 đầu sách để tiếp tục làm văn hoá.
Sách bị tịch thâu với lý do: in trước 75.
Phần lớn sách bị tịch thâu là các loại sách Học Làm Người, báo chí quý hiếm trước 1954, như bộ Loa rất nổi tiếng..
Sách ông mang về ai cũng biết là sách về giáo dục, sách hiền, sách tốt cả.
Mà dại gì ông mang sách dữ, mà làm gì kiếm ra đâu được sách dữ.
Nó chỉ có một cái tội:
Tội đã in trước 1975…
Ông đau lòng vì sách, ôm đơn đi kiện. Kết cục chẳng đi đến đâu.
Ông buồn bã nói:
– Chắc… năm 3.000 thì họ trả…
Ông mất năm 2005 tại Sài Gòn.
Trước khi ông mất, người ta đã “không quên” đặt tên ông cho một con phố nhỏ (!?!).
Một buổi chiều, người ta thấy một “ông già” khoảng ngoài 70 tuổi, ăn mặc theo lối Việt kiều, đứng ngắm trước cửa nhà sách Sài Gòn với nét mặt buồn buồn rồi bước vào hỏi thăm các cô bán sách về ông Khai Trí,
các cô nói hình như ông đã mất cách đây đến hàng chục năm.
“Ông già Việt kiều” lại ra đứng ngắm trước cửa tiệm sách hồi lâu, lấy khăn giấy lau nước mắt, chắp tay hướng lên trên trời khẽ vái ba vái rồi đi.
Không ai biết ông ta là ai cả…
Nguồn fb Yến Hải Âu
Trong hình:
Ông Khai Trí, Nguyễn Hùng Trương.
Lagom – Wabi-sabi – Tri túc – Ba bài học cho Việt Nam đi tìm giới hạn của chính mình – Mai Thanh Truyết
Ba bài học cho Việt Nam đi tìm giới hạn của chính mình – Mai Thanh Truyết
Nhân loại đang bước vào một giai đoạn phát triển chưa từng có trong lịch sử. Chỉ trong vòng hơn một thế kỷ, khoa học và kỹ thuật đã đưa con người từ chiếc xe ngựa đến phi thuyền không gian, chuyển thư từ, từ bằng con người, đến ngựa, và ngày nay, đến trí tuệ nhân tạo, từ nền kinh tế nông nghiệp đến nền kinh tế số toàn cầu.
Nhưng nghịch lý lớn nhất của thời đại chúng ta là càng tiến bộ về vật chất, con người dường như càng bất an về tinh thần. Ngày nay, thế giới sản xuất đủ lương thực để nuôi sống toàn thể dân số địa cầu, nhưng hàng trăm triệu người vẫn đói nghèo. Những thành phố hiện đại mọc lên khắp nơi, nhưng sự cô đơn và chứng trầm cảm ngày càng phổ biến. Công nghệ kết nối hàng tỷ người trong vài giây, nhưng lòng tin giữa con người với nhau lại suy giảm nghiêm trọng. Khủng hoảng môi trường, biến đổi khí hậu, ô nhiễm nguồn nước, suy giảm đa dạng sinh học và những bất ổn xã hội đang đặt ra một câu hỏi căn bản: “Liệu sự phát triển vật chất có đủ để bảo đảm hạnh phúc cho nhân loại hay không?”
Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần nhìn lại những giá trị tinh thần đã từng giúp nhiều dân tộc sống hài hòa với thiên nhiên, với cộng đồng và với chính bản thân mình. Trong hành trình đó, ba triết lý sống đáng chú ý xuất hiện từ ba nền văn hóa khác nhau:
- Lagom của Thụy Điển;
- Wabi-sabi của Nhật Bản;
- Tri túc của Phật giáo.
Mỗi triết lý mang một sắc thái riêng, nhưng tất cả đều hướng đến một mục tiêu chung, đó là giúp con người tìm lại sự quân bình giữa vật chất và tinh thần, giữa phát triển và đạo đức, giữa thành công và hạnh phúc.
1- Khủng hoảng của một nền văn minh tiêu thụ
Sau cuộc cách mạng công nghiệp, thế giới phương Tây đã xây dựng một mô hình phát triển dựa trên sản xuất và tiêu dùng liên tục. Một nền kinh tế muốn tăng trưởng phải bán được nhiều hàng hóa hơn. Nhưng, muốn bán được nhiều hàng hóa hơn phải kích thích nhu cầu. Và, muốn kích thích nhu cầu phải tạo ra cảm giác thiếu thốn. Từ đó, đưa đến kết quả là con người bị cuốn vào một cuộc chạy đua không có điểm dừng. Hôm nay, mua một chiếc xe mới, ngày mai đã có mẫu xe hiện đại hơn, tối tân hơn! Hôm nay, sở hữu một căn nhà lớn, ngày mai lại muốn mua căn nhà lớn hơn, rộng hơn nữa! Có địa vị hôm nay, ngày mai lại muốn một địa vị cao hơn! Cả xã hội vận hành trên giả định rằng hạnh phúc nằm ở phía trước và chỉ đạt được khi có thêm một điều gì đó.
Tuy nhiên, thực tế đã và đang chứng minh một điều ngược lại. Nhiều quốc gia giàu có đang phải đối diện với một sự thật không chối cải là tỷ lệ trầm cảm gia tăng trong dân chúng, tình trạng cô đơn xã hội xảy ra ở khắp nơi từ những quốc gia giàu đến tận những nơi cùng khổ, niềm tin cộng đồng ngày càng suy giảm, tình trạng ô nhiễm môi trường, khủng hoảng đạo đức ở các quốc gia tư bản lẫn cộng sản. Con người càng ngày càng có thêm nhiều phương tiện để phục vụ cho nhu cầu sống và sinh hoạt hàng ngày, nhưng lại thiếu lý do để sống, cũng như không có thì giờ để chiêm nghiệm lại … sự hiện hữu của chính mình!
Đó là cuộc khủng hoảng sâu xa nhất của nền văn minh hiện đại.
2- Lagom – Một nghệ thuật sống vừa đủ
Bí quyết để có được sự hạnh phúc trong cuộc sống hiện đại của người Thụy Điển là Lagom (phát âm là lah-gom), có nghĩa là không quá thừa cũng không quá thiếu, chỉ vừa đủ. Về bản chất, lagom có nghĩa là tận hưởng một cuộc sống đơn giản, tìm kiếm sự cân bằng trong mọi khía cạnh của cuộc sống và tập trung vào những gì thực sự quan trọng khiến bạn hạnh phúc. Lagom có nghĩa là biết được điều gì là thiết yếu trong cuộc sống của bạn và biết những thứ không thực sự cần đến. Người Thụy Điển coi lagom như là một kim chỉ nam trong cuộc sống. Một số ý kiến cho rằng lagom có thể là một lối sống tiêu cực, bởi nó dựa trên sự chối bỏ vật chất. Tuy nhiên, với sự bền bỉ chứng minh, người Thụy Điển đã cho chúng ta thấy lagom đã thực sự cải thiện cuộc sống bằng cách nắm lấy sự “vừa đủ“.
Trong một thế giới có nhịp độ sống nhanh, bạn sẽ trở nên tuyệt vời nếu bạn có thể sống chậm lại và tận hưởng một cuộc sống với ít áp lực hơn, ít căng thẳng hơn và có nhiều thời gian hơn cho mọi thứ bạn yêu thích, phải không?
Về bản chất, Lagom có nghĩa là tận hưởng một cuộc sống đơn giản, tìm kiếm sự cân bằng trong mọi khía cạnh của cuộc sống và tập trung vào những gì thực sự quan trọng khiến bạn hạnh phúc. Lagom – Một chữ đơn độc nầy, gói gọn toàn thể triết lý dân chủ xã hội của Thụy Điển về cuộc sống rằng:”mọi người nên có đủ nhưng không quá nhiều” – “that everyone should have enough but not too much.”
Tại văn phòng, những chuyên gia làm việc chăm chỉ, nhưng không làm tổn hại đến những phần khác trong cuộc sống của họ. Thay vì đốt cháy bản thân với một tuần làm việc 60 giờ và sau đó bị căng thẳng, Lagom khuyến khích sự cân bằng và sống ở đâu đó ở giữa – living somewhere in the middle. Các tính năng khác bao gồm tiết kiệm, giảm căng thẳng, tạo ra sự cân bằng hoàn hảo giữa công việc và giải trí và tập trung vào các mối quan tâm về môi trường và tính bền vững cũng nằm trọn vẹn trong chữ Lagom.
Câu tục ngữ cổ điển của Thụy Điển, “Lagom är bäst”, nghĩa đen là, “Lượng vừa đủ là tốt nhứt” nhưng cũng được dịch là “Đủ tốt như một bữa lễ lạc” và “Có đức có chừng mực”. “Enough is as good as a feast” and “There is virtue in moderation”.
Đến đây, chắc bạn đang tập thể dục Lagom về nhiều mặt trong cuộc sống của bạn rồi.
Nếu có một chữ để định nghĩa cuộc sống hiện đại của chúng ta ngày nay, thì đó chính là thừa thãi. Chúng ta đang sở hữu quá nhiều thứ, thậm chí cả những thứ chúng ta chẳng bao giờ cần đến. Bên cạnh đó, suy nghĩ về một cuộc sống hoàn hảo vô hình đã tạo ra cho chúng ta quá nhiều áp lực.
- Bạn đã bao giờ ngắm nghía cuộc sống của một người hoàn toàn lạ trên Facebook, Instagram và rồi ao ước rằng mình cũng như họ?
- Bạn đã bao giờ mua những bộ áo đắt tiền nhưng rồi để chúng trong tủ quần áo đến cả năm trời không mặc lấy một lần?
- Bạn đã bao giờ cảm thấy quá mệt mỏi với việc chạy đua theo chủ nghĩa vật chất, để lấp đầy cuộc sống của bản thân trong khi tâm hồn thì lại thiếu thốn?
Đây là lúc bạn cần biết đến Lagom, bí quyết sống hạnh phúc của người Thụy Điển. Đối với người Thụy Điển, Lagom là một lối sống, một thói quen của tâm trí. “Có một tư duy bên trong về sự chấp nhận và hài lòng ở Thụy Điển. Đó là một phần của bí quyết để trở nên hạnh phúc và đừng ám ảnh về điều đó. Triết lý của Lagom rất đơn giản và cung cấp một giải pháp thay thế cho ý tưởng “luôn tìm kiếm điều tốt nhất tiếp theo”. Khái niệm này khuyến khích sự cân bằng tổng thể trong cuộc sống của chúng ta, nghĩa là mọi thứ ở mức độ vừa phải. Nó đối lập với chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa tiêu dùng. Người Thụy Điển, đa số có một cuộc sống cân bằng. Họ làm việc chăm chỉ nhưng không để công việc hủy hoại gia đình. Họ tiêu dùng hợp lý nhưng không phung phí. Họ nghỉ ngơi đầy đủ nhưng không buông thả. Họ hưởng thụ cuộc sống nhưng không lệ thuộc vào vật chất.
Lagom phản ánh một nền văn hóa coi trọng sự điều độ và trách nhiệm xã hội. Người Thụy Điển thường tránh sự phô trương, ngay cả những người thành đạt cũng ít khi khoe khoang tài sản hay địa vị. Vì họ tin rằng giá trị của con người không nằm ở những gì sở hữu mà ở cách sống và những đóng góp cho cộng đồng.
Trong lĩnh vực môi trường, Lagom cũng có ý nghĩa đặc biệt. Một xã hội biết sống vừa đủ sẽ giảm thiểu việc tiêu thụ không cần thiết; giảm lượng rác thải; giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên; và tăng tính bền vững cho/vì các thế hệ tương lai.
Nói cách khác, Lagom không chỉ là một triết lý cá nhân mà còn là một triết lý phát triển xã hội nghiêm chỉnh nhứt.
3- Wabi-sabi – Vẻ đẹp của sự bất toàn
Wabi sabi là một triết lý thẩm mỹ cổ xưa bắt nguồn từ Thiền tông, đặc biệt là trà đạo, một nghi lễ thuần khiết và đơn giản, trong đó các bậc thầy được đánh giá cao cái chén được làm thủ công và hình dạng bất thường, với men không đồng đều, vết nứt, và vẻ đẹp hư hỏng trong sự không hoàn hảo có chủ ý của của người tạo ra cái chén.
Triết lý Nhật Bản tôn vinh vẻ đẹp trong những gì là tự nhiên, sai sót và tất cả những gì không hoàn chỉnh.
Các chén cổ trong phòng khách của bạn được đánh giá cao vì những vết nứt và sứt mẻ của nó?
Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta học cách “phát giải thưởng” những bất toàn, vết nứt trong lòng và những khiếm khuyết trong cuộc sống lộn xộn của chúng ta?
Wabi-Sabi (侘 寂), một thuật ngữ Nhật Bản có thể hiểu như là sự chấp nhận tính phù du (transience) và sự không hoàn hảo. Đây là một phong cách sống giúp chúng ta cảm nhận và trân trọng vẻ đẹp của những thứ không hoàn hảo, không vĩnh viễn, không trọn vẹn và từ những thứ khiếm khuyết nầy, một thứ tưởng chừng vô dụng, xấu xí lại có vẻ đẹp tiềm ẩn đến bất ngờ. Nếu sự luôn đổi mới là trò chơi suốt cuộc đời bạn, việc theo đuổi sự hoàn hảo không phải là cách để đạt được điều đó. Chúng ta hãy xem xét vẻ đẹp của một cái chén bị móp méo rồi từ đó chúng ta sẽ nghiệm ra…cái đẹp!
Khi con người chúng ta nhận định những “cái nhứt” như: cà phê tốt nhứt, xe tốt nhứt, điện thoại tốt nhứt, ứng dụng tốt nhứt, trường học tốt nhứt, bác sĩ giỏi nhứt, đầu bếp giỏi nhứt, công ty tốt nhứt, CEO giỏi nhứt, lực sĩ giỏi nhứt, huấn luyện viên giỏi nhứt, các nhà thiết kế tốt nhứt, diễn viên xuất sắc nhứt, phim hay nhứt, trang phục đẹp nhứt, nhà thiết kế tốt nhứt của trang phục đẹp nhứt, đạo diễn xuất sắc nhứt của những nữ diễn viên xuất sắc nhứt mặc trang phục đẹp nhứt và danh mục bắt mắt nhứt.v.v…Và, để làm nổi bật sự ngưỡng mộ của chúng ta về các sự “nhứt” trên, chúng ta tạo ra danh sách, viết lên banner và làm các nghi lễ để tưởng thưởng. v.v… như: trải thảm đỏ, chuẩn bị giải thưởng và danh hiệu sáng bóng, làm giấy chứng nhận.
Thực sự, những cái nhứt trên đã là “nhứt” chưa?
Do đó, sẽ còn những cái nhứt tiếp theo khi có sự đổi mới do con người tạo ra.
Tuy nhiên, nơi hoàn hảo nhứt đối với sự đổi mới là gì?
Trong một thế giới hoàn hảo, những ý tưởng hay nhứt sẽ thu hút những người tốt nhứt. Nhưng, trong thực tế, chúng ta hiếm khi nghĩ đến những ý tưởng tốt nhứt đưa ta đến thành công. Thường xuyên hơn, sự đổi mới bắt đầu với những ý tưởng không hoàn hảo được kết hợp với nhau bởi một nhóm ý tưởng không giống nhau và đồng dạng. Tất cả có thể đưa đến cơ hội không hoàn hảo!
Nếu chúng ta có một ý tưởng tuyệt vời, thì cần phải mất một thập kỷ để ý tưởng đó được chú ý đến. Đó là không hoàn hảo. Đổi mới không phải là một khoa học hoàn hảo và do đó không nên được thực hiện như thể nó là hoàn hảo. Chúng ta cần các số liệu mới, các quy trình mới và các ưu đãi mới để khuyến khích việc theo đuổi và công nhận sự không hoàn hảo của cuộc sống thực tế. Nhưng trước khi chúng ta bắt đầu xây dựng các căn bản tối thiểu để hỗ trợ sự đổi mới, trước hết chúng ta phải thay đổi thế giới quan của mình. Chúng ta không chỉ phải thay đổi cách chúng ta nghĩ mà còn là những gì chúng ta tin. Chúng ta phải học cách chấp nhận sự không hoàn hảo như một tài sản trong quá trình đổi mới trong ta.
4- Tri túc – Trí tuệ của sự biết đủ
Tri túc (知足) trong Phật giáo có nghĩa là biết đủ. Đây là trạng thái hài lòng, an vui với những gì mình đang có trong hiện tại, nỗ lực làm việc chân chính nhưng không để tâm tham đắm, mong cầu vượt quá giới hạn gây ra phiền não. Tri túc không có nghĩa là thụ động, lười biếng hay từ bỏ mọi mục tiêu tranh đấu. Trái lại, đây là phương thức làm chủ tâm trí, bảo vệ con người khỏi vòng xoáy của lòng tham và sự bất mãn.
Nếu Lagom nói về sự cân bằng và Wabi-sabi nói về sự chấp nhận, thì Tri túc trong Phật giáo nói về sự giải phóng nội tâm. Trong kinh điển Phật giáo có câu:“Tri túc giả phú”, tức “Người biết đủ là người giàu có”. Đây là một trong những định nghĩa sâu sắc nhất về sự giàu có. Thông thường, xã hội đánh giá sự giàu có bằng tài sản, nhưng Phật giáo đánh giá bằng mức độ tự do và thoát khỏi lòng tham. Một người sở hữu hàng tỷ đô la nhưng luôn bất an vẫn là người nghèo về tinh thần, nhưng, ngược lại, một người sống giản dị nhưng thanh thản có thể là người giàu có thực sự. Từ đó, tri túc không phải là thái độ an phận hay từ bỏ mọi nỗ lực.
Đức Phật không khuyến khích con người lười biếng. Ngài chỉ nhắc rằng, mọi ham muốn đều cần có giới hạn, và khi lòng tham trở thành động lực chính của đời sống, con người sẽ không bao giờ cảm thấy đủ. Và khi không bao giờ cảm thấy đủ, hạnh phúc sẽ mãi mãi nằm ngoài tầm tay. Vì vậy, tri túc là nghệ thuật nhận ra giá trị của những gì mình đang có.
Đó là nền tảng của lòng biết ơn, của sự bình an và của tự do nội tâm.
5- Những điểm tương đồng giữa ba triết lý
Dù xuất phát từ ba hoàn cảnh văn hóa khác nhau, Lagom, Wabi-sabi và Tri túc có nhiều điểm gặp gỡ và trùng hợp, cùng bổ túc lẫn nhau đáng kinh ngạc. Cả ba đều không khuyến khích sự thái quá, đề cao sự giản dị, tôn trọng thiên nhiên và nuôi dưỡng lòng nhân ái. Về việc không khuyến khích sự thái quá. Lagom phản đối việc tiêu dùng quá mức. Wabi-sabi phản đối sự theo đuổi hoàn hảo tuyệt đối. Tri túc phản đối lòng tham vô hạn. Tất cả đều hướng con người về sự quân bình.
Về việc đề cao sự giản dị, trong một thế giới ngày càng phức tạp, cả ba triết lý đều khẳng quyết rằng giá trị của cuộc sống không nằm ở số lượng mà nằm ở chiều sâu, thà ít hơn nhưng ý nghĩa hơn, thà đơn giản hơn nhưng nhân bản hơn.
Về việc tôn trọng thiên nhiên, Lagom hướng đến sự tiêu dùng bền vững, Wabi-sabi tìm thấy vẻ đẹp trong những chu kỳ tự nhiên của trời đất, và Tri túc khuyến khích giảm thiểu lòng tham đối với tài nguyên vật chất. Đây chính là những giá trị cần thiết cho việc bảo vệ môi trường trong thế kỷ XXI.
Về việc nuôi dưỡng lòng nhân ái, rõ ràng, người biết đủ thường ít ganh đua hơn (Tri túc), người chấp nhận bất toàn thường khoan dung hơn (Wabi-sabi), và người sống cân bằng thường dễ cảm thông hơn (Lagom).
Tóm lại, ba triết lý này đều góp phần xây dựng một xã hội nhân ái và hòa hợp.
6- Ý nghĩa đối với Việt Nam
Những triết lý lớn chỉ có giá trị khi chúng góp phần làm cho cuộc sống con người tốt đẹp hơn. Lagom, Wabi-sabi và Tri túc không phải là những khái niệm để trưng bày trong sách vở hay giảng đường. Chúng có thể trở thành những nguyên tắc thực tiễn giúp chúng ta định hướng được sự phát triển của xã hội trong tương lai.
Việt Nam đang ở một giai đoạn phát triển đầy cơ hội nhưng cũng đầy thách thức. Trong nhiều thập niên qua, đất nước đã đạt được những thành tựu đáng kể về kinh tế; tuy nhiên, cùng với sự phát triển ấy là nhiều vấn đề đáng suy nghĩ và cần đặt lại, như tình trạng ô nhiễm môi trường, việc khai thác tài nguyên quá mức. Về giáo dục, chương trình học tập, áp lực học sinh, bệnh thành tích, cùng việc chạy theo chỉ tiêu là những vấn nạn căn bản cần xét lại. Sự xuống cấp của các giá trị đạo đức trong xã hội cùng tâm lý sính vật chất ngày càng làm cho xã hội thoái hóa thêm ra. Và sau cùng, nguy hại tiềm ẩn nhứt là tình trạng căng thẳng và lo âu trong giới trẻ trước tương lai.
Những hiện tượng này cho thấy tăng trưởng kinh tế, dù cần thiết, không thể là mục tiêu duy nhất cho việc phát triển quốc gia. Một quốc gia muốn phát triển bền vững cần phải có một nền tảng văn hóa và đạo đức vững chắc. Lagom có thể giúp hình thành một nền văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm; Wabi-sabi có thể giúp con người trân trọng bản sắc dân tộc và vẻ đẹp của những giá trị truyền thống; và Tri túc có thể giúp hạn chế lòng tham và củng cố tinh thần phụng sự cộng đồng.
Đó không phải là sự quay lưng với hiện đại hóa. Ngược lại, đó là cách làm cho hiện đại hóa trở nên nhân bản và đạo đức hơn. Đối với Việt Nam, điều này càng có ý nghĩa đặc biệt.
Về môi trường: Biết đủ để thiên nhiên được hồi phục. Trong hơn nửa thế kỷ qua, nhân loại đã khai thác thiên nhiên với tốc độ chưa từng có. Rừng bị tàn phá. Nguồn nước bị ô nhiễm. Đất đai bị thoái hóa. Biển cả bị khai thác quá mức. Nguyên nhân sâu xa không phải do khoa học kỹ thuật. Nguyên nhân nằm ở lòng tham không có giới hạn. Con người luôn muốn nhiều hơn, nhiều gỗ hơn, nhiều khoáng sản hơn, nhiều năng lượng hơn, nhiều lợi nhuận hơn. Trong tình trạng đó, Lagom và Tri túc đưa ra một bài học quan trọng:
- Thiên nhiên không cần con người cứu giúp.
- Thiên nhiên chỉ cần con người ngừng phá hoại.
Một xã hội biết đủ sẽ giảm tiêu thụ không cần thiết. Một nền kinh tế biết đủ sẽ khai thác tài nguyên trong giới hạn tái tạo. Một quốc gia biết đủ sẽ đặt quyền lợi của các thế hệ tương lai ngang hàng với lợi ích trước mắt. Có lẽ trong thế kỷ XXI, khẩu hiệu phát triển cần được thay đổi. Không phải: “Phát triển bằng mọi giá.” Mà là: “Phát triển trong giới hạn của thiên nhiên.”
Đối với nền giáo dục hiện đại thường tập trung vào kiến thức và kỹ năng. Giáo dục ở Việt Nam hiện nay chánh yếu dạy học sinh nhiều hình thức cạnh tranh khác nhau, ít khi dạy các em cách sống hạnh phúc. Người trẻ sau khi tốt nghiệp, được học đủ mọi cách cách kiếm tiền dù lương thiện hay không lương thiện. Tuổi trẻ cố gắng học những phương cách thành công ngoài xã hội nhưng không được học (hay không muốn học) cách đối diện với sự thất bại! Do đó, một nền giáo dục tương lai cần bổ túc thêm những giá trị đạo đức và triết học nhân sinh. Học sinh, sinh viên cần hiểu rằng, không ai hoàn hảo, không ai chiến thắng mãi mãi, không ai sở hữu mọi thứ mình muốn. Trái lại, ai cũng có thể sống một cuộc đời có ý nghĩa. Một khi biết đủ, con người sẽ bớt ganh đua. Một khi chấp nhận bất toàn, con người sẽ bớt tự ti. Một khi sống cân bằng, con người sẽ bớt kiệt sức. Đó là những bài học quan trọng không kém toán học hay khoa học kỹ thuật.
Điều đó rất cần thiết, nhưng chưa đủ. Một học sinh có thể giỏi toán có thể giỏi khoa học, có thể giỏi công nghệ, nhưng vẫn có thể trở thành một người ích kỷ, tham lam hoặc vô cảm. Do đó, giáo dục tương lai phải đặt lại câu hỏi:”Mục đích cuối cùng của giáo dục là gì?” Nếu câu trả lời chỉ là tạo ra nguồn nhân lực thì giáo dục đã thất bại. Giáo dục phải đào tạo những con người có trách nhiệm với xã hội và với môi trường.
- Tinh thần Lagom có thể dạy học sinh biết sống cân bằng.
- Wabi-sabi giúp các em chấp nhận những khiếm khuyết của bản thân và của người khác.
- Tri túc giúp các em hiểu rằng giá trị con người không được đo bằng tiền bạc hay địa vị.
Một nền giáo dục như thế sẽ tạo ra những công dân trưởng thành chứ không chỉ những người lao động có kỹ năng.
Về y tế, ngày nay, nhiều căn bệnh phổ biến không chỉ xuất phát từ vi khuẩn hay virus. Chúng bắt nguồn từ lối sống, cung cách ăn uống, và tâm lý buông thả. Từ đó sinh ra bịnh béo phì, tiểu đường, cao huyết áp, bị áp lực (stress), trầm cảm, tâm lý lo âu kéo dài. Những chứng bệnh ấy thường liên quan đến nhịp sống quá nhanh, áp lực quá lớn và những ham muốn không có điểm dừng. Và trong lãnh vực nầy:
- Lagom khuyến khích một lối sống điều độ là làm việc vừa phải, ăn uống hợp lý, và nghỉ ngơi đầy đủ.
- Wabi-sabi giúp con người chấp nhận quá trình lão hóa tự nhiên thay vì sống trong nỗi ám ảnh phải trẻ mãi.
- Tri túc giúp giảm bớt những căng thẳng phát sinh từ sự so sánh và cạnh tranh không ngừng.
Vì vậy, một hệ thống y tế tiến bộ không chỉ chữa bệnh khi bệnh đã xuất hiện, mà còn cần đề phòng bịnh nữa. Nó còn giúp xây dựng những điều kiện xã hội để con người sống khỏe mạnh ngay từ đầu.
7-. Một nền văn minh của lòng biết đủ
Có thể nói rằng phần lớn các cuộc khủng hoảng hiện nay trên thế giới đều bắt nguồn từ một nguyên nhân chung cho nhân loại rằng con người muốn nhiều hơn mức cần thiết, muốn tiêu thụ nhiều hơn, muốn khai thác nhiều hơn, muốn thống trị nhiều hơn, muốn sở hữu nhiều hơn. Nhưng Trái Đất có giới hạn, Tài nguyên có giới hạn, và Tuổi thọ cũng có giới hạn. Và ngay cả cuộc đời con người cũng có giới hạn! Do đó, một nền văn minh bền vững không thể được xây dựng trên những ham muốn vô hạn. Một nền văn minh bề vững phải được xây dựng trên ý thức về giới hạn. Ý thức ấy chính là điểm gặp nhau của Lagom, Wabi-sabi và Tri túc.
7- Thay lời kết
Lagom của Thụy Điển dạy chúng ta nghệ thuật sống vừa đủ. Wabi-sabi của Nhật Bản dạy chúng ta vẻ đẹp của sự bất toàn. Tri túc của Phật giáo dạy chúng ta sự tự do tránh khỏi lòng tham. Ba triết lý ấy không phải là những học thuyết kinh tế hay những chương trình chính trị. Chúng là những lời nhắc nhở sâu sắc về thân phận con người.
Trong một thế giới mà mọi người đều muốn tiến nhanh hơn, sở hữu nhiều hơn và tiêu thụ nhiều hơn, các triết lý ấy nhắc chúng ta dừng lại để tự hỏi chính mính:
Ta đang sống vì điều gì?
Ta cần bao nhiêu là đủ?
Điều gì thực sự tạo nên hạnh phúc?
Có lẽ câu trả lời không nằm trong những tòa nhà cao hơn, những chiếc máy hiện đại hơn hay những tài khoản ngân hàng lớn hơn. Mà câu trả lời nằm trong khả năng sống hài hòa với thiên nhiên, với cộng đồng và với chính bản thân mình. Một con người biết đủ sẽ có bình an. Một xã hội biết đủ sẽ có công bằng. Một nền văn minh biết đủ sẽ có tương lai. Đó có lẽ là thông điệp quý giá nhất mà Lagom, Wabi-sabi và Tri túc gửi đến nhân loại trong thế kỷ XXI.
Từ “phát triển bằng mọi giá” đến “phát triển có giới hạn và có lương tri”. Nếu cần phải tóm tắt ba triết lý này trong ba động từ, có thể nói:”Lagom chỉ cho ta biết giới hạn. Wabi-sabi chỉ cho ta biết chấp nhận. Tri túc chỉ cho ta biết buông bỏ”. Ba bài học ấy tưởng chừng như giản dị, nhưng chính sự giản dị đó lại là điều mà nền văn minh hiện đại đang bị đánh mất. Chúng ta đã học cách khai thác thiên nhiên, nhưng chưa học đủ các phương cách phải dừng lại trước khi thiên nhiên bị thoái hóa và biến thành sa mạc hóa. Chúng ta đã học cách cạnh tranh để thành công, nhưng chưa học đủ cách sống tử tế để không hủy hoại nhau. Chúng ta đã học cách sản xuất nhiều hơn, nhưng chưa học đủ cách nhận ra điều gì là đủ, là điểm tới hạn (threshold limit) nào để dừng lại trước khi quá muộn.
Vấn đề của thế kỷ XXI không còn là sự khiếm khuyết về năng lực khoa học kỹ thuật. Vấn đề chánh yếu vẫn là thiếu giới hạn đạo đức đối với việc sử dụng năng lực ấy. Không có trí tuệ nào đủ lớn để bù cho một lòng tham không giới hạn của một cá nhân hay một tập thể lãnh đạo quốc gia. Không có tăng trưởng nào đủ nhanh để cứu một xã hội đánh mất niềm tin và lòng nhân ái. Không có công nghệ nào đủ hiện đại để thay thế một nền đạo đức biết tự kiềm chế.
Vì vậy, bài học sâu xa nhất của Lagom, Wabi-sabi và Tri túc không phải là sống ít đi, nghèo đi hay chậm lại một cách cực đoan. Bài học ấy chính là con người phải học cách đặt giới hạn cho sự ham muốn của mình trước khi những điều kể trên đạt tới giới hạn của thiên nhiên, của xã hội và của chính sự sống bị áp đặt bằng những khủng hoảng nội tâm. Đối với Việt Nam, điều cần thiết không chỉ là một nền kinh tế mạnh hơn, mà là:
Một nền kinh tế biết tự giới hạn trong khuôn khổ sinh thái;
- Không chỉ là một hệ thống giáo dục cạnh tranh hơn, mà là một nền giáo dục dạy lòng biết đủ và trách nhiệm công dân;
- Không chỉ là một nền y tế chữa được nhiều bệnh hơn, mà còn là một xã hội tạo ra ít nguyên nhân gây bệnh hơn;
- Không chỉ là những đô thị lớn hơn, mà còn là những cộng đồng đáng sống hơn. (Mời đọc “Việt Nam Tương Lai. Tập I và II của cùng tác giả. Xuất bản năm 2014).
Một dân tộc biết đủ sẽ khó bị lôi kéo vào những cuộc chạy đua nhằm hủy hoại chính đất nước mình. Một dân tộc biết chấp nhận sự bất toàn sẽ khoan dung hơn với sự khác biệt và mạnh mẽ hơn trước những biến động. Một dân tộc biết tự giới hạn lòng tham sẽ có cơ hội phát triển bền vững mà không phải trả giá bằng môi trường, sức khỏe và phẩm giá của con người.
Trong nhiều thế kỷ, nhân loại đã đặt câu hỏi: “Làm sao để mạnh hơn?” Có lẽ câu hỏi của thời đại mới phải là: “Làm sao để mạnh mà không tự hủy diệt mình?” Nếu không học được bài học ấy, mọi thành tựu vật chất cuối cùng có thể chỉ là những công trình xây trên nền đất đang lún. Nếu học được bài học ấy, nhân loại vẫn còn cơ hội xây dựng một nền văn minh mà ở đó phát triển không đối nghịch với đạo đức, giàu có không đồng nghĩa với tham lam, và tiến bộ không phải trả giá bằng tương lai của những thế hệ chưa sinh ra. Đó không chỉ là một lựa chọn triết học. Đó là một lựa chọn sinh tồn.
Và Việt Nam, chắc chắn sẽ không có sự lựa chọn nào khác nữa!
Mai Thanh Truyết
Con đường Việt Nam
Mùa Phật đản 2026 – Wednesday, June 17, 2026
Sẽ có hơn 70,000 người dự lễ Tuyên Chân Phước Cha Trương Bửu Diệp
June 22, 2026
CÀ MAU, Việt Nam (NV) – Dự trù sẽ có hàng chục ngàn người đổ về tham dự đại lễ Tuyên Chân Phước Linh Mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp (Cha Trương Bửu Diệp) tại Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau, với sự hiện diện của đại diện cấp cao Tòa Thánh Vatican vào ngày 2 Tháng Bảy sắp tới.
Lễ Chân Phước hay Chân Phúc, còn gọi là Á Thánh, là danh hiệu của Giáo Hội Công Giáo Rome trao cho một người qua đời, công nhận họ đã sống thánh thiện, đang hưởng hạnh phúc thiên đàng và có khả năng chuyển cầu. Đây là giai đoạn ba trong tiến trình phong Thánh của Giáo Hội: Tôi tớ Chúa-Đấng Đáng Kính-Chân Phước-Hiển Thánh.
Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy ở xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau, nơi diễn ra đại lễ Tuyên Chân Phước Cha Trương Bửu Diệp. (Hình: Chúc Ly/VnExpress)
Nói với báo VnExpress hôm 22 Tháng Sáu, Linh Mục Phêrô Vũ Văn Hài, tổng đại diện Giáo Phận Cần Thơ, trưởng Ban Tổ Chức, cho biết Thánh Lễ do Đức Hồng Y Luis Antonio G. Tagle, quyền tổng trưởng Bộ Loan Báo Tin Mừng của Tòa Thánh Vatican, chủ trì. Hàng chục giám mục cùng đông đảo linh mục, tu sĩ, giáo dân trong và ngoài Giáo Phận Cần Thơ dự kiến tham dự.
Theo Cha Phêrô Vũ Văn Hài, công tác chuẩn bị đang được hoàn tất. Lễ đài, đường nội bộ, khu truyền thông, y tế, vệ sinh và hệ thống thông tin liên lạc đang được gấp rút hoàn thiện.
Khu vực nhà thờ Tắc Sậy và phần mộ Cha Trương Bửu Diệp có sức chứa khoảng 25,000 người, được lắp màn hình LED, hệ thống âm thanh và nhà rạp.
Khu đất rộng khoảng 5 hécta đối diện nhà thờ được bố trí thành quảng trường cùng các khu vực phụ cận, có thể đón khoảng 47,000 người. Các khu vực đều có mái che, màn hình và âm thanh để người dân tham dự theo dõi nghi thức từ xa.
Giáo dân trong Giáo Phận Cần Thơ cũng chuẩn bị hơn 40,000 suất ăn sáng miễn phí cho khách hành hương.
Ngoài ra, một bệnh viện dã chiến cùng các trạm y tế vệ tinh được bố trí phục vụ đại lễ. Lực lượng y tế, lính cứu hỏa và bảo vệ túc trực trong thời gian diễn ra sự kiện.
Theo báo Thanh Niên, lần đầu tổ chức tại Việt Nam, lễ tuyên phong Chân Phước cho Cha Trương Bửu Diệp mang ý nghĩa đặc biệt với giáo dân Công Giáo ở Việt Nam.
Tiểu sử Cha Trương Bửu Diệp do một giáo dân vẽ tặng, được đặt trang trọng trong Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy. (Hình: G.B/Thanh Niên)
Những ngày này, khu vực Trung Tâm Hành Hương Tắc Sậy bắt đầu nhộn nhịp hơn thường lệ. Từ sáng sớm, nhiều người đã tìm đến thăm viếng, cầu nguyện, hỏi thăm thông tin về Thánh lễ.
Theo Linh Mục Giuse Võ Văn Hoài, chánh sở Họ Tắc Sậy, cha Trương Bửu Diệp không chỉ được người Công Giáo yêu mến, mà còn được nhiều người ngoài Công Giáo tìm đến cầu nguyện.
Việc đến nay mới có một lễ Tuyên Phong Chân Phước tại Việt Nam, ngoài lý do lịch sử, còn vì tiến trình này rất chặt chẽ và cần nhiều thời gian dài để kiểm chứng, giống như một công trình chắc chắn thì cần phải được thử thách qua thời gian trước khi được công nhận.
“Sự kiện này tôn vinh một người Việt Nam đã sống một cuộc đời phi thường vì người khác,” Linh Mục Hoài nói. (Tr.N) [kn]
TÔI ĐI BỆNH VIỆN – TG: Chu Thị Hồng Hạnh
TÔI ĐI BỆNH VIỆN
(Tôi rất hy vọng bài viết này của tôi sẽ được ai đó làm trong bệnh viện Bình Dân đọc được)
Sau 6 tháng nằm nhà uống thuốc tan sỏi thận vì sợ con Corona Vũ Hán, cũng đến lúc phải đi siêu âm lại rồi.
Cầm kết quả siêu âm ghi rõ sỏi niệu quản 13 li, thận ứ nước độ 2 (6 tháng trước viên sỏi còn nằm trong thận phải, giờ nó rớt xuống niệu quản) tôi gọi điện thoại cho rất nhiều người để tư vấn rồi chốt với chồng:
” Phải đi Bình Dân thôi anh à!, anh nghĩ coi một ngày mà mổ 100 con gà, thì tay nghề sẽ tốt gấp trăm lần 10 ngày mới mổ một con”
Vợ chồng dắt nhau đi khám ở khu dịch vụ công nghệ cao, vì nghĩ rằng trả tiền nhiều thì sẽ được ưu tiên và chăm sóc tốt hơn.
Vào đến nơi mới biết mình bé cái nhầm, khi nhìn người bệnh nhiều như quân Nguyên ngồi chật kín khắp nơi.
Sau 2 ngày làm hết các loại xét nghiệm, chụp X quang, chụp CT, siêu âm tim, đo điện tim và hẹn với bác sĩ sẽ mổ nội soi vào ngày thứ hai đầu tuần (15 tháng 6)
vợ chồng ra về, chồng còn hào hứng nói:
“Nếu chỉ ở có một ngày trong bệnh viện thì mổ xong mình xin về nhà luôn”.
Sáng 15 tôi dậy lúc 5 giờ, nấu một bát cháo loãng ăn theo lời khuyên của bác sĩ rồi theo chồng vào bệnh viện, người còn khỏe mạnh tươi tỉnh nên vào chào bác sĩ mổ rồi đi đến phòng xếp hồ sơ ngồi chờ.
8h00 cô điều dưỡng xuất hiện dắt cả đoàn chừng chục người leo cầu vượt sang bên khu phẫu thuật.
Vào phòng thấy rất đông bệnh nhân ngồi và 3 cô y tá đang sắp xếp các loại hồ sơ.
Một lúc một cô lanh lảnh gọi:
“Chu thị Hồng Hạnh”
– Có tôi đây
– Có bị tiểu đường không?
– Cô không bị tiểu đường, chỉ bị huyết áp cao.
– Đề nghị bệnh nhân hỏi gì nói nấy nhá!
– Có bị huyết áp cao không?
– Thì cô vừa mới nói cô bị huyết áp cao mà.
Tôi ngồi im re nhìn những người khác bị kêu tên đi bổ sung hồ sơ do bác sĩ dặn không kỷ nên người thì chưa xét nghiệm máu, người thì chưa chụp CT,
người thiếu siêu âm tim…
Khoảng một tiếng sau, hộ lý tới gom chừng chục người chúng tôi sang căn phòng khác (gọi là phòng chờ), trong đó cả đàn ông đàn bà đã ngồi kín trên các giường rồi dặn chúng tôi chờ, khi nào kêu tên thì vào phòng mổ.
Cô phát cho mỗi người một bộ quần áo bệnh nhân và một con dao cạo râu rồi chỉ vào cái nhà vệ sinh bé tí xíu kêu chúng tôi tự xử. Tôi trợn tròn mắt nhớ lại cách đây 20 năm sinh mổ con gái ở bệnh viện Từ Dũ thì việc này là hộ lý làm cho chúng tôi mà.
Tiền xét nghiệm đã hết hơn 2 triệu, tiền mổ đã đóng tạm ứng 17 triệu mà lại khổ thế này.
Vào bên trong không sữa tắm, không xà bông gì hết nên ai cũng phải hì hụi chừng 20 phút đến nửa tiếng mới chui ra.
Nằm sát cạnh tôi là một chị ốm yếu, xanh xao vì phải đi từ Kiên Giang lên từ lúc 10 giờ đêm và chưa hề ăn chút gì, chị kêu chóng mặt quá.
Tôi bảo chị nói người nhà đi mua cho viên kẹo ngậm tạm đi. Giường sát bên một bà lão hơn 80 tuổi than thở rằng tháng nào cũng phải lặn lội từ quê lên Sài Gòn thay ống nhựa trong người, nếu có 30 triệu đặt ống kim loại thì mang đến lúc chết nhưng 7 đứa con đều nghèo rớt không gom đủ tiền cho mẹ nên thân già đành chịu khổ.
Nhìn xung quanh toàn những khuôn mặt khắc khổ, nhợt nhạt vì mệt.
Đúng lúc đó Zalo,Viber của 2 người đàn ông ré lên, thế là họ say sưa bật loa ngoài tám chuyện ầm ầm.
Tôi mấy lần nhắc họ đừng nói to cho bà con cô bác nghỉ trước khi mổ nhưng họ cứ lờ tịt đi.
Cửa phòng thỉnh thoảng mở ra, hộ lý gọi tên mấy người đã nằm chờ từ hôm thứ sáu tuần trước (hôm nay là thứ hai) đi trước.
Rốt cuộc cũng gọi tới tên tôi.
Tôi mừng hụt vì lại bị đưa vào phòng khám gặp bác sĩ chỉ để hỏi khi leo cầu thang có bị mệt không.
Sau khi trả lời rằng:
“nếu vừa leo vừa nghỉ tôi có thể leo được 20 tầng”
thì cô y tá lúc trước nói:
– Giờ bệnh nhân đi về phòng chờ nghỉ ngơi đi
– Thôi con cho cô ngồi tạm phòng này chứ về đấy cô vỡ tung đầu vì nghe điện thoại, phòng chừng 15 mét vuông mà nhốt đến hơn 20 người
– Tại bệnh nhân đông quá, bệnh viện quá tải, đang xây bệnh viện mới đấy cô.
Ngồi lủi thủi một góc, chờ đến 12 giờ hộ lý tới kêu (Bên ngoài chồng tôi cũng chờ từ 8h sáng)
“Bệnh nhân Chu thị Hồng Hạnh”
Tôi mừng rỡ xách túi đồ mang ra cửa giao cho chồng, cả đôi dép, điện thoại với cặp kính cũng bị tháo ra đưa nốt.
Tôi tròng cái mũ ni lông lên đầu, xỏ chân vào hai bịch ni lông rồi mò mẫm đi theo hộ lý vì mắt tôi một bên mù, một bên cận 6 độ không có kính nhìn gì cũng nhòe. Tôi ngồi chừng mười phút thì thấy có người vỗ nhẹ vào vai rồi cười
” Chị Hồng Hạnh phải không, chút xíu nữa tôi mổ cho chị”
Tôi mừng quá cảm ơn rồi thấy người ấy biến nhanh như cơn lốc.
Bệnh viện quá tải, bệnh nhân đông, phòng mổ thiếu.
Bệnh nhân của bác sĩ nào khám thì bác sĩ ấy mổ.
Tôi ngồi chờ mãi.
Thỉnh thoảng lại có người tới ngồi bên cạnh, người thì sỏi 9 mm, người 15 mm, họ đều được kêu tên vào phòng mổ còn tôi cứ ngồi trơ trọi một chỗ.
Đến khi thấy lâu quá tôi đành liều hỏi mấy giờ rồi và giật mình khi biết là đã 2 giờ chiều (chồng tôi vẫn chờ bên ngoài và nghĩ khoảng 45 phút sẽ đón tôi về phòng nghỉ hồi sức như lời bác sĩ nói).
Tôi lại quờ quạng đi thẳng ra cửa, mấy cô hộ lý la lên
– Cô đi đâu đấy, ai cho cô ra ngoài
– Cô chỉ nói với chồng cô một câu thôi
(Suốt 6 tiếng mà chồng tôi vẫn chờ trước phòng mổ, chỉ đứng và đi đi, lại lại vì không có chỗ ngồi để chờ kêu người nhà bệnh nhân..)
Tôi đẩy cửa ra và kêu
– Anh ơi họ vẫn chưa mổ cho em, anh đi ăn uống vệ sinh đi.
Rồi đóng ngay cửa vào nhưng cũng kịp nghe được tiếng chồng tôi
“Trời ơi là trời! anh khát nước và mắc tiểu từ sáng đến giờ “
Tôi lại lê bước về chỗ cũ, tiếp tục ngồi chờ, khoảng 20 phút sau, một cô y tá mập mạp, trắng trẻo kéo cái xe nhỏ ra,cô bảo tôi.
– Cô đưa tay ra đây
Sau đó buộc ga rô cổ tay tôi lại, tôi không biết làm gì nên hỏi
– Làm gì hả con?
– Lấy ven
– Có đau không?
Chỉ hỏi có vậy thôi mà cô sừng sộ, tháo ngay garo ra rồi hất tay tôi.
– Thôi không làm cho cô nữa, tí vào phòng mổ làm.
Tôi điếng người, chị bệnh nhân kế bên giải thích
“Lấy ven để chút nữa cắm ống truyền dịch chị à!”
Nói xong, cô y tá lấy ven cho chị và không thèm nhìn tôi lấy một cái.
Sau khi chị ấy vào phòng phẫu thuật thì một người đàn ông khác lại tới ngồi bên cạnh.
Cô kia lại đến lấy ven, tôi mới chìa tay ra giải thích
– Con làm cho cô đi, mấy hôm trước cô bị lấy máu xét nghiệm liên tục nên cô đau quá mới hỏi con vậy thôi!
Cô ta lạnh lùng
– Không, cô chờ vào phòng phẫu thuật mà lấy.
Rồi quay sang lấy ven cho bệnh nhân kia.
Huyết áp tôi bắt đầu lên.
Ông trời ơi! tôi đã nộp cho các người cả đống tiền mà các người cư xử với tôi như vậy à?
Tôi uất ức muốn bỏ về luôn thì một người y tá khác ra dẫn tôi vào gian mổ.
Hỏi giờ đã gần 4 giờ rồi.
(vậy là tôi vào đây ngồi đã gần 4 tiếng rồi).
Cô bác sĩ gây mê nói chuyện rất nhẹ nhàng, tình cảm, tôi nói:
– Con làm ơn đo huyết áp giúp cô, cô thấy không ổn rồi.
– 170/110 cô
– Con báo lại cho bác sĩ giúp cô nhé, bình thường nếu uống thuốc rồi huyết áp cô chỉ khoảng 135/85 thôi.
Cô bác sĩ vừa chích thuốc tê vừa nói
– Cô cứ yên tâm, bác sĩ sẽ biết cách xử lý.
Chừng 2 phút sau khi chân tôi tê cứng lại và mất hết cảm giác thì bác sĩ xuất hiện và bắt đầu mổ, vừa làm bác sĩ vừa hỏi
– Chị làm nghề giáo hả?
– Trước kia tôi là giáo viên.
– Tại tôi thấy cách nói chuyện của chị nên đoán vậy.
Tôi nhìn lên màn hình thấy có cái gì giống như mũi khoan đang nhắm thẳng vào viên sỏi của tôi bắn nát ra rồi sau đó máu ra đỏ kín màn hình.
Ca mổ từ lúc bắt đầu cho đến kết thúc kéo dài chừng 10 phút.
Sau khi cột vào tay tôi cái bịch nilon có mấy miếng sỏi lụn vụn họ đẩy tôi về cuối dãy nằm cạnh những người đã mổ xong để theo dõi.
Khoảng 30 phút sau khi ngón chân tôi bắt đầu nhúc nhích thì một cô điều dưỡng đến kéo giường tôi đi.
Vừa ra đến cửa cô gọi to:
“Người nhà Chu Thị Hồng Hạnh đâu”
Chồng tôi vừa chạy tới chạm tay vào cáng băng ca thì cô lôi tôi như tên bắn, quẹo phải, quẹo trái, vào thang máy, xoay vòng vòng rồi lại quẹo tiếp, bảo chồng tôi đẩy, còn cô thì kéo lên cầu vượt sang khu bên kia đường,
(Tôi là người ngồi máy bay qua vùng thời tiết xấu, lộn nhào đủ kiểu cũng không sao) giờ đây tôi thấy chóng mặt, quay cuồng, buồn nôn quá.
Tôi kêu lên với chồng:
“Em mắc ói quá”
Vừa kịp vào phòng, chồng tôi đưa cho cái bịch nilon tôi ói ra mật xanh, mật vàng, toàn nước.
Sau khi dặn dò chồng tôi cách đổ nước tiểu cô y tá đi ngay
(Lúc này đã đúng 5h30).
Phòng rộng 10 mét vuông kê được 2 cái giường giá 1.1 triệu đồng /giường/ngày.
Giường bên cạnh là của một bệnh nhân nam, sỏi có 5 li nhưng vì đau nên phải mổ.
Cứ khoảng nửa tiếng thì phải đi đổ nước tiểu một lần nhưng từ 10 giờ rưỡi đêm thì chồng tôi nói nước tiểu không chảy ra nữa.
Tôi bảo:
-Thôi anh leo lên giường ráng nghỉ ngơi chút đi.
Hai vợ chồng xếp chặt cứng trên giường, đến 2 giờ sáng tôi lay chồng:
-“Anh đi gọi y tá đi, bụng em cứng lại rồi”
Chồng tôi dụi mắt đi 2 lần liền đều quay về nói không tìm thấy ai.
– Anh đi nữa đi em chịu hết nổi rồi!
Tôi năn nỉ
Lại đi.
Lần này y tá tới chỉ cho cách mở túi để thông khí thì tôi mới tiểu được.
Hơn 3 giờ dịch truyền hết.
Tôi lại lay:
“Anh ơi! dịch truyền hết rồi”
Chồng tôi ngái ngủ làu nhàu
– Anh mới chợp mắt được, để yên cho anh ngủ
– Anh gỡ ra đi không máu nó chảy ngược ra này
Chồng tôi rướn người kéo bình dịch truyền xuống.
6 giờ sáng y tá vào chích thuốc cho tôi.
Sau đó máy điện thoại báo có tin nhắn.
Là Bác sỹ Phạm Ngọc Thắng chúc mừng Sinh nhật.
Tôi lấy cái tay còn đang cắm một mớ kim run run bấm mấy chữ cảm ơn anh.
7 giờ một cô điều dưỡng vào tịch thu remote máy lạnh, bắt mở toang cửa thông thoáng để hưởng ứng lời kêu gọi của UBND phòng trừ dịch CoViD
(Thật nực cười, tiết kiệm điện thì có).
Sau đó bác sĩ của bệnh nhân giường bên đến khám rồi cho làm thủ tục xuất viện.
Một lúc sau đến lượt bác sĩ của tôi đến khám và cũng cho tôi được xuất viện sau khi chích mũi cuối cùng lúc 11 giờ.
Hẹn tái khám rút ống trong người tôi ra sau 1 tháng (ngày 15 tháng 7).
Buổi tối hôm trước có người khách của bệnh nhân giường bên cạnh nói cho tôi biết, bệnh viện Bình Dân quá tải, chất lượng phục vụ rất kém nên cứ khám ở Bình Dân nhưng thỏa thuận với bác sĩ đến mổ ở bệnh viện khác vì tay nghề của bác sĩ Bình Dân rất cao.
Tôi mà biết trước thì tôi đã không khổ sở thế này.
Xuất viện, chồng tôi xin chứng từ để làm thanh toán với Bảo hiểm (tôi mua bảo hiểm Bảo Việt) Nhân viên văn phòng nói:
“Bệnh viện phải giữ lại tất cả hồ sơ của bệnh nhân, sao chú không photo lại trước đi”
– Các phiếu chỉ định của bác sĩ và kết quả siêu âm, xét nghiệm bên bảo hiểm họ điều yêu cầu phải có.
(Chồng tôi nói)
– Vậy chú phải làm đơn xin trưởng khoa đề nghị cấp bản pho to và đóng 30 ngàn chiều mai chú đến lấy.
Về nhà, hôm sau chồng tôi xem lại chi tiết thanh toán rồi nói.
-Cái chỗ mà em ngồi chen chúc mấy tiếng chờ đó họ tính nửa ngày 240 ngàn đồng, còn giường em nằm từ 5h30 chiều hôm trước đến 11 giờ trưa hôm sau họ tính một ngày rưỡi là 1.65 triệu đó.
Đi buôn cái gì mà lời bằng mở bệnh viện ở Việt Nam?
Nhưng thôi. Chỉ cần 10, 20 năm nữa chẳng may em lại bị đi bệnh viện thì chỉ mong khi người ta gọi người nhà bệnh nhân… là thấy anh, thế là được rồi.
Già cũng được, chậm cũng được, lẫn cũng được, lầu nhàu cũng được. Miễn là còn nhìn thấy nhau.
TG: Chu Thị Hồng Hạnh
CHO TỚI GIỜ PHÚT NÀY, NGƯỜI DÂN HÀ NỘI VÀ BẮC NINH MỚI HIỂU NỖI ĐAU THẾ NÀO LÀ “GIẢI PHÓNG”
CHO TỚI GIỜ PHÚT NÀY, NGƯỜI DÂN HÀ NỘI VÀ BẮC NINH MỚI HIỂU NỖI ĐAU THẾ NÀO LÀ “GIẢI PHÓNG”
Đã hơn nửa đời người trôi qua, cụm từ “giải phóng” được tuyên truyền rất đỗi oanh liệt, rất đỗi ngạo nghễ. Tưởng chừng như được mở ra một cuộc đời mới. Tưởng chừng như đất nước sẽ đi lên. Nhưng cho tới thời điểm hiện tại. Khi người dân Hà Nội và Bắc Ninh nằm trong diện “giải tỏa” nhà đất, để xây hai dự án. Mới nếm hưởng thực sự được “giải phóng” là gì? Đau đớn và oan trái như thế nào?
“Giải phóng” có thể hiểu là một ngày đẹp trời, mình có một mái nhà, có một khu đất, có làng xóm yên vui. Thì đột ngột bị tới ép, đuổi đi trong vòng bảy ngày, cắt điện cắt nước, căng băng rôn thì bị tháo dỡ. Không chỉ tàn phá một hai ngôi nhà, mà là hàng nghìn ngôi nhà, cùng với nhà thờ, nhà tình thương và thậm chí là nghĩa trang cũng không được buông tha. Và sau lần đó, vĩnh viễn không được nhìn thấy quê hương lần nào nữa.
Đây cũng là tâm trạng của những người dân miền Nam cách đây hơn nửa thập kỷ về trước. Cho nên, thưa quý độc giả. Có đau đớn nào cho việc đã nửa đời người trôi qua. Mà trên quê hương mình vẫn chưa bao giờ là ổn. Người dân vẫn phải lây lất kêu oan, vẫn sống trong lầm than khổ sở, vẫn “vườn không nhà trống” trong cảnh “màn trời chiếu đất”. Cụm từ “giải phóng” sao mà đắng cay đến thế. Vậy mà truyền thông, tuyên giáo nhà nước vẫn tự hào vỗ ngực xưng tên gọi đây là “chính quyền nhân dân”, một thể chế “vì dân” hay sao?
#sanbaygiabinh #duansonghong #csvncuopdat #chantroimoi
STRESS – Bs Đỗ Hồng Ngọc
Bs Đỗ Hồng Ngọc
Không có stress có lẽ con người cũng không thể tồn tại. Thế nhưng, vượt ngưỡng đến một mức nào đó thì con người cũng… không thể tồn tại, bởi chính stress gây ra nhiều thứ bệnh về thể chất và tâm thần, nên rất cần biết cách “xả” stress trong cuộc sống đầy căng thẳng, âu lo hiện nay.
Stress là một phản ứng bảo vệ, khi cơ thể bị một mối đe dọa, mối nguy hiểm xảy đến cho nó. Người ta gọi nó là phản ứng (hay đáp ứng) “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight or flight response), nghĩa là trong tình huống đó, chỉ có hai cách để chọn lựa: chiến đấu để sinh tồn hoặc bỏ chạy để… sinh tồn!
Lúc đó, cơ thể phải huy động toàn lực để đối phó. Não thùy sẽ ra lệnh tiết các kích thích tố cần thiết, nào adrénaline, nào norepinephrine, cortisol… ồ ạt đổ vào máu. Tim đập nhanh để bơm máu về các cơ bắp lớn, phổi hổn hển tăng tốc bơm oxy, đường huyết vọt lên cao nhằm tăng cường khẩn cấp năng lượng, đồng tử mắt nở to để nhìn cho rõ, tai vểnh lên, mũi phồng ra… Tóm lại, mọi thứ đều phải trong tư thế sẵn sàng. Trong lúc các mạch máu lớn chuyển máu đến các bắp cơ thì mạch máu nhỏ ngoại biên co thắt lại, để nếu có bị thương thì máu cũng không bị mất nhiều… Vì thế mà người bị stress thường mặt mày tái ngắt, xanh lè, tay chân đơ cứng!
Stress cấp tính có những phản ứng mạnh hơn ta tưởng. Một người đang đứng trước chuồng cọp, thấy cọp sổng chuồng thì… phân, nước tiểu tóe ra mà không hay, tay chân bủn rủn, ngất xỉu. Nguy cơ qua đi, hiểm họa chấm dứt thì mọi thứ lại trở về trật tự cũ. Tim đập chậm lại, hơi thở điều hòa, bắp cơ buông xả.
Nếu sự đe dọa không mãnh liệt nhưng cứ dồn dập, hết lớp này tới lớp khác, đến một lúc vượt quá mức chịu đựng gọi là “mất bù” thì sẽ tạo ra những hiệu ứng âm thầm gây tác hại không lường được lên thể chất và tâm thần của ta.
Thời đại ngày nay, con người ít có dịp chiến đấu một mất một còn trước thú dữ hay trước “hòn tên mũi đạn” như xưa. Nhưng con người ngày nay lại phải thường xuyên đối đầu với những “hòn tên mũi đạn” còn nguy hiểm hơn, kiểu “bề ngoài thơn thớt nói cười / bề trong nham hiểm giết người không dao”.
Stress vượt qua ngưỡng lúc nào không hay và dẫn tới vô số bệnh tật mà bác sĩ cũng phải bó tay, đành gắn cho những cái tên mơ hồ như “rối loạn chức năng”, “mệt mỏi kinh niên”, “rối loạn thần kinh thực vật”… Ðại học Y khoa Harvard ước tính có từ 60%- 90% bệnh nhân (ở Mỹ) tìm đến bác sĩ là do stress.
Stress liên quan đến rất nhiều bệnh lý như nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, tiểu đường, suyễn, đau nhức kinh niên, mất ngủ, dị ứng, nhức đầu, đau thắt lưng, một số bệnh ngoài da, ung thư, tai nạn thương tích, tự tử, trầm cảm, giảm miễn dịch v.v… Tóm lại là rất phức tạp.
Bác sĩ nếu không quan tâm đúng mức – đau đâu chữa đó – thì chỉ chữa đựơc triệu chứng bên ngoài còn cái gốc sâu thẳm bên trong là stress vẫn không đựơc giải tỏa, bệnh vẫn cứ luẩn quẩn loanh quanh, chuyển từ “bệnh” này qua “bệnh” khác, và do đó, chất lượng cuộc sống bị giảm sút rõ rệt!
Nhiều khi ta tưởng cholesterol xấu tăng cao trong máu là do thức ăn, nhưng không phải, do stress nhiều hơn! Tiểu đường tưởng do ăn nhiều chất ngọt, thực ra do stress nhiều hơn. Ta thấy đời sống càng căng thẳng, bệnh tiểu đường càng phát triển mạnh! Ở nước ta mới mấy năm trước, tiểu đường chỉ lai rai, bây giờ thì… “năm sau cao hơn năm trước”, lan tràn cả ở thành thị lẫn nông thôn! Các nghiên cứu trên thế giới cũng cho thấy vào thời kỳ khủng hoảng kinh tế, người làm việc ở những khu vực dễ bị sa thải thì chết vi tim mạch, tai biến mạch máu não cao gấp đôi các khu vực khác…!
Stress thay đổi từ người này sang người khác. Cùng một sự việc, với người này thì nổi điên lên còn với người kia chỉ là một trò cười, với người này là cả một sự sụp đổ, với người kia là một bài học… Cùng là con ông bà “viên ngoại họ Vương”, cùng “sắm sửa bộ hành chơi xuân”, mà Thúy Kiều thì khóc sướt mướt, thở than, nằm mộng, làm mười khúc đoạn trường đầy nước mắt trong khi Thúy Vân ngạc nhiên sao chị mình “kỳ cục” vậy! Hẳn là bên trong Thúy Kiều có cái gì đó khác với Thúy Vân, bởi bên ngoài thì cả hai đều “mười phân vẹn mười” cả!
Người dễ bị stress là người thường có tính quá lo lắng, cầu toàn, hay tự chỉ trích, thiếu quyết đoán, hay do dự… Nếu bị thêm sức ép từ bên ngoài thì dễ suy sụp, dễ bị vượt ngưỡng!
Nhiều học sinh học giỏi mà thi rớt cho là “học tài thi phận” một phần chính là do stress! Gia đình kỳ vọng nhiều quá, tạo một áp lực vô hình, khiến em không còn là chính mình nữa!
Những dấu hiệu sớm để nhận biết stress là có vấn đề về trí nhớ như hay quên, mất định hướng, thường hoang mang…
Về cảm xúc thì dễ dao động, bứt rứt, dễ bị kích động, tâm tính bất thường, hay cáu gắt, lúc nào cũng có cảm giác bị tràn ngập, rất khó tìm được sự thư giãn. Trong lúc nghỉ ngơi mà vẫn cứ lo lắng, thậm chí còn lo lắng nhiều hơn!
Các triệu chứng về thể chất dễ nhận ra như nhức đầu, đau lưng, rối loạn tiêu hóa, buồn nôn, chóng mặt.. Ðặc biệt đau cột sống cổ hay cột sống thắt lưng. Cứ tưởng là loãng xương, là gai cột sống, là thoát vị đĩa đệm gì gì đó, thực ra gốc ở stress.
Người bị stress dễ bị bệnh vặt, cảm cúm triền miên vì sức đề kháng giảm sút đáng kể, dễ bị mất ngủ, tức ngực, tim đập nhanh và … dễ nổi mụn, nổi chàm trên da. Không có gì ngạc nhiên vì ở trong phôi thai, não và da vốn cùng xuất phát từ một lá mầm ngoại bì (ectoderme). Não mà bất an thì da cũng nhăn nhúm, nổi mụn, nổi chàm, chữa hoài không khỏi, thoa mỹ phẩm đắt tiền cũng vô ích. Não mà an vui thì da cũng tươi nhuận, hồng hào, sáng láng.
Người bị stress còn hay có những hành vi bất thường như tự dưng thèm ăn, ăn hoài, lên cân đột ngột; hoặc bỗng nhiên bỏ ăn, sụt ký đột ngột…
Có người còn đi qua đi lại, đi tới đi lui, cắn móng tay, nhai nhóp nhép. Các huấn luyện viện bóng đá, ông nào cũng hay đi qua đi lại, đi tới đi lui, nhai nhóp nhép “sinh-gom” hoặc phì phèo thuốc lá liên tục giữa lúc hai đội bóng vờn nhau trên sân. Họ bị stress. Nhưng đó là một thứ stress cấp, coi căng vậy mà hiền, chóng qua, hết trận đấu là xong, lại bắt tay nhau vui vẻ!
Còn cái thứ stress nhai nhóp nhép kiểu “gặm một khối căm hờn trong cũi sắt”… mới là thứ stress nặng, mãn tính, triền miên, sinh đủ thứ chuyện.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh.
Nguyên tắc là đừng tự đòi hỏi mình phải luôn hoàn hảo, phải luôn luôn đúng!
Cũng đừng bao giờ so sánh mình với người khác. Con vịt là con vịt mà con gà là… con gà. Con gà mà dại dột so với con vịt thì sẽ chìm nghỉm trong nước! Lục súc tranh công không thể nào vui được! Một khi đã so sánh thì dù hơn, dù kém, dù ngang bằng cũng đều khổ!
Nên tránh những kẻ chuyên “phun” nọc độc! Họ rất sung sướng khi “tiêm” được nọc độc cho kẻ khác. Tránh những kẻ nhỏ mọn, đố kỵ, “đâm bị thóc, thọc bị gạo”
Bói ra ma quét nhà ra rác, dị đoan mê tín… làm ta căng thẳng lo lắng vô lối.
Một lời nói, một cử chỉ của thầy thuốc cũng có thể gây stress trầm trọng không ngờ. Bác sĩ vừa xem phim X quang vừa lắc lắc cái đầu đủ cho bệnh nhân thót tim, nhưng thực ra chì vì bác sĩ mỏi cổ do cả đêm thức coi bóng đá. Bác sĩ chỉ cần “phán” một câu mơ hồ như tim hơi lớn, gan hơi yếu, phổi hơi dơ… đủ cho bệnh nhân sống trong hoang mang ám ảnh dài lâu. Lời nói của bác sĩ không chỉ mang thông tin, mà còn truyền cảm xúc, gây stress, bởi người bệnh luôn ở trong một trạng thái tâm lý rất nhạy cảm khi tiếp xúc với thầy thuốc.
Có nhiều cách “xả” stress!
Nhậu nhẹt, hút thuốc lá, ma túy… cũng là một cách xả stress, nhưng rõ ràng là có hại, “chạy ô mồ mắc ô mả”!
Nhảy múa, ca hát, viết nhật ký, viết blog…. là những cách xả stress tốt. Nói chuyện tào lao (tám) cũng là một cách xả stress… , miễn là đừng có “chuyển lửa” từ người này qua người khác! Thực ra, nói ra được với ai đó, một bạn thân thiết, một người có khả năng lắng nghe, một người sẵn sàng làm “thùng rác” cho mình thì mình sẽ cảm thấy nhẹ gánh! Không có bạn bè để tâm sự thì có thể tâm sự cùng tượng đá. Trải lòng ra một lúc, tượng đá cũng xiêu. “Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau” là vậy! “Chửi chó mắng mèo”, “Giận cá chém thớt” cũng được. Ðập bể mấy cái ly cái dĩa… cũng hay! Có điều nên chọn trước một ít ly tách, chén dĩa mẻ, để dành sẵn, khi nào cần thì đập nghe vừa rôm rả vừa đỡ tốn kém!
Nguyên tắc chung là phải làm một cái gì đó cho năng lượng bị dồn nén trong stress có chỗ “xì” ra, thoát ra.
Ta vẫn thường nói “xả xú bắp”, “xả hơi” đó thôi…
Tóm lại, đừng có ngồi đó mà gậm nhấm, suy nghĩ vẩn vơ. Giặt đồ, nấu ăn, rửa chén, lau nhà gì cũng tốt. Chạy bộ, đánh đấm, la hét, khóc lóc… cũng đựơc. Ðọc sách, xem phim càng hay, miễn là biết chọn phim, chọn sách!
Thấy người chồng trằn trọc mãi không ngủ được, lăn qua lộn lại cả đêm, người vợ hỏi có chuyện gì vậy anh? “Anh mắc nợ anh John hàng xóm một số tiền, hẹn ngày mai trả mà không có một xu dính túi!”. Người chồng đau khổ nói. Lập tức bà vợ tung mền dậy, chạy ra bờ rào gọi với sang nhà hàng xóm: “Anh John ơi, ngày mai chồng tôi chưa có tiền trả cho anh đâu nhé!”. Xong, bà quay vào bảo chồng: “Anh yên tâm ngủ đi, bây giờ là lúc để cho anh John trằn trọc”. Cô vợ đã rất thông minh! Cô đã “chuyển lửa” từ chồng mình sang… chồng hàng xóm. Chắc chắn anh John sẽ trằn trọc cho tới sáng, còn ông chồng cô sẽ ngủ ngon!
“Chuyển” như vậy vẫn chỉ là ở bên ngoài. Chuyển bên trong hay hơn. Chuyện xưa kể bà mẹ già có hai cô con gái, một cô bán dù, một cô bán giày vải. Cô bán dù sống nhờ những ngày mưa, cô bán giày làm ăn khá nhờ những ngày nắng ấm. Bà mẹ lo buồn cho cô bán giày suốt những ngày mưa và đau khổ cho cô bán dù ngày nắng ráo. Có người biết chuyện khuyên bà sao không làm ngược lại, mừng cho cô bán dù ngày mưa và mừng cho cô bán giày ngày nắng?
Não ta có một đặc điểm lý thú là không thể cùng lúc nghĩ tới hai việc. Ðã nghĩ điều này thì quên điều kia. Và người ta đã “lợi dụng” đặc điểm này để dịch chuyển các điểm tập trung trên vỏ não từ vùng này sang vùng khác. Chẳng hạn đang giận sôi lên thì… xảy ra động đất hay cháy nhà, lập tức vùng “giận sôi” của vỏ não tắt ngấm để nhường chỗ cho vùng sợ hãi!
Ta biết giận dữ hay sợ hãi đều tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Nó có thể làm ta kiệt sức, suy sụp, thở không ra hơi… Có thể chọn cách nào khác chuyển dịch hay hơn, có lợi cho sức khỏe hơn chăng? ***Có đó***.
Ðó là cách thở sâu, thở bụng, đưa hơi xuống huyệt… đan điền (dưới rún chừng 4 cm). Nó giúp làm cho ta tĩnh tâm lại, nó chuyển dịch vùng căng thẳng ở vỏ não qua vùng êm ái của … cái rún, với điều kiện là phải để tâm quan sát xem cái hơi thở đó nó vào ra lên xuống ra sao.
Khi chú tâm vào hơi thở, lắng nghe hơi thở , quan sát nó, dòm ngó nó, nghiền ngẫm nó… thì ta đã đánh “lạc hướng” cảm xúc ta rồi! Vỏ não khi đã tập trung vào hơi thở thì “quên” tập trung vào các chuyện linh tinh khác.
Cách đơn giản này có khả năng giải stress rất tốt. Tập luyện đúng mức, não thùy sẽ tiết ra một kích thích tố gọi là endorphine, một thứ á-phiện nội sinh, làm cho dịu nhẹ toàn thân, tạo sự sảng khoái, lâng lâng, mà không gây tác dụng phụ.
Thiền, yoga, dưỡng sinh, tài chí, khí công… đều là những cách làm cho thân tâm hợp nhất, làm cho ta quay trở lại với chính mình bằng cách lắng nghe hơi thở của chính mình (có thể kết hợp với động tác hay không cần động tác) đó thôi.
Hiện nay các kỹ thuật này ngày càng được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở các Trung tâm y khoa lớn trên thế giới để trị liệu các bệnh do stress gây ra, các chứng trầm cảm, tâm thần, lo âu, đau nhức…, kể cả nghiện rượu, thuốc lá, ma túy… một cách rất có hiệu quả.
Bs Đỗ Hồng Ngọc
From: ctkd-k & NguyenNThu
Vì sao một công ty AI dọn dẹp miễn phí căn hộ của tôi ở New York (BBC)
Các quảng cáo với hình ảnh những người dọn dẹp đeo máy quay được trưng bày khắp Thành phố New York
Tác giả, Archie Mitchell
Vai trò, Phóng viên kinh doanh
21 tháng 6 2026
Hãy tưởng tượng: một nhóm người dọn dẹp đeo máy quay và cả một đầu bếp riêng, tất cả đều được trang bị thiết bị ghi hình công nghệ cao, xuất hiện tại nhà bạn.
Bạn không đang ở trong một chương trình truyền hình thực tế, cũng không phải vừa thức dậy trong một cuốn tiểu thuyết của Aldous Huxley hay Margaret Atwood.
Thay vào đó, bạn là một cư dân của Thành phố New York, nơi các công ty AI đang đưa dịch vụ nấu ăn và dọn dẹp miễn phí đến tận cửa nhà dân.
Nhưng có một điều kiện đi kèm: công ty AI này đang thu thập dữ liệu để huấn luyện thế hệ robot nấu nướng và dọn dẹp tiếp theo, và mọi ngóc ngách trong căn hộ của bạn đều bị ghi hình.
Sáng kiến này có tên là Shift, do công ty AI Micro AGI triển khai. Đây là một phần trong làn sóng ngày càng nhiều công ty đang phát triển thế hệ robot tự động tiếp theo, mà các lãnh đạo công nghệ hy vọng sẽ có thể làm mọi việc, từ rửa bát cho đến trở thành người chăm sóc sống cùng gia đình.
Tại căn hộ của tôi ở khu Upper East Side, hai thanh niên ngoài 20 tuổi đã tới dọn dẹp. Họ đã tốt nghiệp đại học, từng làm ở một số công ty khởi nghiệp và đang tìm việc.
Do nhu cầu sử dụng dịch vụ dọn dẹp miễn phí rất cao, họ được bố trí làm việc lâu dài tại New York, dọn khoảng năm căn hộ mỗi ngày, năm ngày mỗi tuần.
Điểm khác biệt duy nhất giữa họ và một người dọn dẹp thông thường là các máy quay gắn trên mũ, kết nối bằng dây với điện thoại di động.
Mục tiêu chính của chương trình này là thực hiện các công việc đòi hỏi sự khéo léo của đôi tay, nhằm huấn luyện các robot trong tương lai biết cách sử dụng bàn tay của chúng. Vì vậy, trong suốt quá trình làm việc, các nhân viên dọn dẹp đặc biệt tập trung vào các thao tác bằng tay.
‘Hàng tấn’ dữ liệu
Bercan Kilic, nhà sáng lập của sáng kiến Shift, nói với BBC rằng mục tiêu của hoạt động thu thập dữ liệu là “thúc đẩy nhân loại”.
Ông chỉ ra các mô hình AI hiện có như ChatGPT, có thể tạo ra câu dựa trên những đoạn văn đã được viết trước đó có sẵn trên mạng.
Nhưng ông cho biết mỗi căn bếp, phòng khách và mỗi công cụ đều có sự khác biệt, vì vậy robot cần được huấn luyện để thích nghi với các không gian và vật dụng khác nhau.
Khó khăn lớn nhất, theo ông Kilic, là để hoạt động hiệu quả, đội ngũ dọn dẹp cần thu thập “hàng tấn” dữ liệu.
“Trong thế giới thực, mọi vật thể đều khác nhau, ánh sáng khác nhau và không gì giống như vài giờ trước đó. Các mô hình AI cần học cách bàn tay, máy quay và môi trường phối hợp với nhau,” ông nói.
Mô hình kinh doanh của công ty này dựa trên khả năng bán lượng dữ liệu có giá trị thu thập được bên trong nhà người dân – dưới dạng đã được ẩn danh – cho các công ty robot và AI khác để huấn luyện robot.
Máy quay trên mũ của người lao động cho thấy công việc dọn dẹp nhà bếp từ góc nhìn của họ
Ông Kilic nói rằng Shift có thể cung cấp các dịch vụ miễn phí hoặc giảm giá cho “mọi kỹ năng mà con người có thể làm”, đồng thời lưu ý rằng ngoài việc dọn dẹp căn hộ ở New York, công ty còn có thợ cơ khí sửa xe tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Dường như không có giới hạn đối với những việc robot hình người có thể làm trong tương lai, và BBC cũng đã đưa tin về việc phát triển robot hỗ trợ binh sĩ trên chiến trường.
Lo ngại về quyền riêng tư
Các chuyên gia về dữ liệu và quyền riêng tư cảnh báo người tiêu dùng nên thận trọng khi cung cấp dữ liệu của họ – đặc biệt là quyền tiếp cận ngôi nhà – để đổi lấy các dịch vụ được quảng bá là miễn phí.
Rory Mir, giám đốc phụ trách truy cập mở và tương tác cộng đồng công nghệ tại tổ chức vận động Electronic Frontier Foundation, cho biết họ đã chứng kiến “sự gia tăng đáng lo ngại của các hình thức ‘trả phí bằng quyền riêng tư’ và ‘hối lộ bằng dữ liệu’ từ các doanh nghiệp”.
“Mặc dù ban đầu bạn có thể nhận được tiền hoặc một dịch vụ nào đó, nhưng dữ liệu mà bạn chia sẻ có thể quay trở lại gây bất lợi cho bạn. Ngay cả khi bạn tin tưởng doanh nghiệp thu thập dữ liệu đó, vẫn luôn tồn tại nguy cơ họ chia sẻ thông tin với các công ty khác hoặc với chính phủ,” ông nói.
“Chúng ta vừa trải qua hàng chục năm dữ liệu cá nhân bị sử dụng để thao túng hành vi của chúng ta thông qua quảng cáo và các hoạt động mang tính khai thác như định giá giám sát.”
Ông Mir nói thêm rằng việc chia sẻ dữ liệu góp phần tạo ra “những hệ thống có thể không đặt lợi ích của bạn lên hàng đầu”.
Calli Schroeder, giám đốc chương trình AI và nhân quyền tại trung tâm nghiên cứu Electronic Privacy Information Center (Epic), cho rằng cách làm của Shift là “một cách sáng tạo đến quỷ quyệt để bán việc xâm phạm quyền riêng tư”.
Bà cho biết công nghệ được phát triển dựa trên lượng dữ liệu đang được thu thập này một ngày nào đó có thể khiến những người làm nghề dọn dẹp mất việc.
Bà cũng cảnh báo rằng ngay cả lợi ích từ một lần được dọn nhà miễn phí cũng chỉ là “một khoản lợi nhỏ nhoi” so với khoản lợi nhuận tiềm năng mà các công ty có thể thu được từ việc tổng hợp và bán các bộ dữ liệu có giá trị.
“Tôi nghĩ mọi người đánh giá thấp mức độ thông tin nhạy cảm mà việc ghi hình trong nhà có thể thu thập,” bà nói.
‘Chúng tôi không kỳ vọng ai cũng thích điều này’
Tuy nhiên, ông Kilic cho rằng Shift là “nền tảng minh bạch nhất về những gì xảy ra với dữ liệu của bạn”.
“Rõ ràng dữ liệu của bạn đang được sử dụng mỗi ngày, nhưng bạn không biết để làm gì và không được trả tiền,” ông này nói, đề cập đến lượng dữ liệu mà các trang web và công ty mạng xã hội thu thập từ người dùng.
“Nhưng một dịch vụ miễn phí có nghĩa là ít nhất bạn được trả công, và điều đó minh bạch và mang tính giao dịch như vậy,” ông nói thêm.
“Nếu bạn không muốn tham gia, bạn không cần phải tham gia. Chúng tôi không kỳ vọng ai cũng thích điều đó, và điều đó là bình thường.”
Trong khi một số người lo ngại về tác động đến quyền riêng tư từ kế hoạch của Shift, những người khác lại hào hứng với cơ hội đóng vai trò chủ động trong cuộc cách mạng AI.
Những người dọn dẹp căn hộ của tôi nói về niềm tin rằng AI sẽ thay đổi mạnh mẽ thế giới việc làm, nhưng những ai đón nhận điều này sớm thì không có gì phải lo sợ.
Một người trong số họ thậm chí đã gửi bộ thiết bị quay phim và giám sát về cho mẹ mình, người ghi lại cảnh quay từ góc nhìn của chính bà khi thực hiện các công việc trong nhà.
Và dù họ được trả mức lương mà công ty Micro AGI khẳng định là cao hơn mức phổ biến của nghề dọn dẹp tại New York, đội ngũ nhân viên dọn dẹp thuộc thế hệ Gen Z của công ty dường như thực sự hào hứng khi được trở thành một phần của làn sóng bùng nổ AI, ngay cả khi điều đó có nghĩa là họ phải xắn tay làm việc hết căn hộ này đến căn hộ khác ở thành phố New York.
NHÀ THƯƠNG-DODUYNGOC
DODUYNGOC
Bây giờ mà ngồi nói chuyện với ai đó, hoặc đọc đoạn văn của ai đó mà gọi bệnh viện là nhà thương thì chắc chắn rằng ai đó chánh hiệu con nai vàng là dân Sài Gòn trước 75. Chắc chắn là như thế.
Bởi trước 1975 ở Sài Gòn dù các bảng tên đều ghi là Bệnh viện, nhưng dân Sài Gòn vẫn gọi là nhà thương. Bởi theo quan niệm của họ đây là nơi nhà chữa trị cho người thương tật bịnh hoạn, là nơi xoa dịu nỗi đau, giúp họ khỏi bệnh tật.
Người miền Nam trước 1975 gắn liền nhà thương với tình thương, là nơi thể hiện tình cảm của những người làm ngành y tế với bệnh nhân, là nơi các soeur Công giáo hi sinh trọn đời để chăm sóc và thương yêu từng bệnh nhân, là nơi các bác sĩ, y tá hết lòng cứu chữa bệnh nhân với tình thương và trách nhiệm. Nên họ gọi bệnh viện là nhà thương, tiếng gọi bao hàm nhiều tình thân và nhân bản.
Sài Gòn thời đó có nhiều bệnh viện công do nhà nước quản lý như nhà thương Chợ Rẫy, nhà thương Chợ Quán, Bình Dân, Nguyễn Văn Học, Từ Dũ, Hùng Vương hay nhà thương Hồng Bàng, Vì Dân…Bệnh nhân vào chữa trị ở các bệnh viện này đều được miễn phí hoàn toàn, nên còn gọi là nhà thương thí. Mang danh nhà thương thí nhưng y bác dĩ vẫn tận tâm, chữa trị đến nơi đến chốn.
Đương nhiên ở nhà thương thí thì điều kiện sinh hoạt không được tốt như những nhà thương tư. Nhưng không bao giờ có cảnh ba bốn người một giường hay điều kiện vệ sinh quá nhếch nhác như một số bệnh viện bây giờ. Cũng không có cảnh phải phong bì bồi dưỡng từ y công, y tá đến bác sĩ như bây giờ.
Thuở đó Sài Gòn cũng có nhiều bệnh viện tư dành cho người có tiền như bệnh viện Đồn Đất (Grall của Pháp) hay các bệnh viện của bang hội người Hoa như Triều Châu, Quảng Đông, Phúc Kiến, Sùng Chính…mở ra nhiều ở Sài Gòn. Nhiều nhà sinh tư nhân thì gọi là nhà bảo sanh, cũng là nơi giúp các sản phụ khi sinh nở. Ở nhiều nhà bảo sanh có các bà mụ là y tá lâu năm, tay nghề còn giỏi hơn bác sĩ
Thế nhưng, nằm nhà thương tư thì sạch sẽ, thoáng mát nhưng nếu gặp biến cố hay ca khó, bệnh nhân cũng đều phải chở vào nhà thương công, bởi mang danh là nhà thương thí nhưng ở đó đều quy tụ bác sĩ giỏi và các sinh viên y khoa ưu tú nội trú ở đấy. Họ giỏi về chuyên môn và đối xử với bệnh nhân bằng y đức. Sanh con so hay khó sinh thì phải vào nhà thương Từ Dũ, Hùng Vương, lao phổi thì phải vào bệnh viện lao Hồng Bàng.
Cả một thời gian dài mấy chục năm, chưa bao giờ có cảnh người nhà bệnh nhân hành hung nhân viên y tế mà chỉ có một thái độ kính phục, trân trọng và biết ơn.
Thời thế đổi thay, chẳng còn ai gọi bệnh viện là nhà thương nữa. Gọi thế thành châm biếm. Bởi bây giờ chốn ấy chẳng còn tình thương, không còn là nơi để sẻ chia những đau đớn của người bệnh nữa. Giờ bệnh viện là chốn kinh doanh, có nơi tiền phòng đắt như khách sạn bốn năm sao. Vào nhập viện dù đang cấp cứu sắp chết thì cũng phải đóng tiền mới có người đến khám. Mọi sinh hoạt đều phải trả tiền, từ miếng nước cho đến giấy chùi cầu, từ ngọn đèn cho đến bông băng. Chẳng còn phân biệt công tư, chỗ nào cũng phải có tiền mới chữa. Giờ mang bệnh thì giàu có không nói làm chi, chứ khá sẽ xuống nghèo, nghèo xuống mạt và chẳng còn chi để sống, bán vợ đợ con, bán hết đất hết vườn hết ruộng hết nhà vì bệnh. Tiếc cái nhà thương thí biết bao nhiêu.
Cái tên nhà thương thí đã trở thành dĩ vãng.
Bỗng dưng nhớ tiếng nhà thương tha thiết và tiếc một thời gọi thân thương nhà thương thay cho bệnh viện.
27.6.2018
DODUYNGOC
ĐẤT NƯỚC ĐƯỢC LÃNH ĐẠO BỞI MỘT NGƯỜI NHƯ THẾ
ĐẤT NƯỚC ĐƯỢC LÃNH ĐẠO BỞI MỘT NGƯỜI NHƯ THẾ
Sau gần 14 năm giữ chức thủ tướng, nhà lãnh đạo Hà Lan đã từ chức theo cách đậm chất Hà Lan nhất.
Ông ấy đã lên xe đạp và rời đi.
Mark Rutte giữ chức thủ tướng Hà Lan từ năm 2010 đến năm 2024, trở thành một trong những nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất ở châu Âu.
Sau khi chuyển giao quyền lực cho người kế nhiệm, Dick Schoof, không có một màn ra đi long trọng nào.
Không có đoàn xe hộ tống hoành tráng.
Không có lời tạm biệt kịch tính.
Không có xe sang trọng chờ sẵn bên ngoài.
Rutte chỉ đơn giản nói lời tạm biệt, lên xe đạp và đạp xe rời khỏi tòa nhà chính phủ ở The Hague như một người đi làm bình thường.
Khoảnh khắc đó lan truyền chóng mặt vì trông gần như không thể tin được.
Một người đàn ông đã lãnh đạo đất nước gần 14 năm rời nhiệm sở theo cách mà hàng triệu người Hà Lan đi làm mỗi ngày.
Một cách lặng lẽ.
Một cách bình thản.
Trên hai bánh xe.
Đó là một hình ảnh rất khác về quyền lực.
Không phô trương.
Không bất khả xâm phạm.
Không hề bị bao quanh bởi cái tôi.
Chỉ là một cựu thủ tướng đạp xe đi vào thành phố.
Dù người ta nghĩ gì về chính trị của ông ấy, sự ra đi ấy đã nói lên một điều mạnh mẽ.
Ở một số quốc gia, các nhà lãnh đạo bám víu lấy quyền lực.
Ở Hà Lan, một người đã trao lại quyền lực, vẫy tay chào tạm biệt và đạp xe đi.
TT Trump gây ra một vụ bê bối ngoại giao mới
TT Trump gây ra một vụ bê bối ngoại giao mới: Ý hủy chuyến thăm Mỹ của một bộ trưởng do những phát ngôn mang tính xúc phạm nhắm vào bà Giorgia Meloni.
Ông Trump nói về bà Meloni:
“Bà ấy cứ nài nỉ tôi chụp ảnh cùng. Bà ấy thực sự muốn có một bức ảnh chụp chung với tôi. Ban đầu tôi định không chụp, nhưng rồi tôi thấy tội nghiệp cho bà ấy.”
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã lập tức đáp trả bằng cách đăng một video phát biểu trên trang Instagram cá nhân; trong đó, bà gọi những lời lẽ của ông Trump là hoàn toàn bịa đặt và bày tỏ sự tiếc nuối khi Tổng thống Mỹ thiếu đi sự quyết tâm cần thiết để chống lại các thế lực thù địch của phương Tây.
“Tôi và nước Ý không bao giờ phải đi nài nỉ bất kỳ ai.”
Sau đó, để phản ứng lại “những tuyên bố mang tính xúc phạm của ông Trump”, chính phủ Ý đã thực hiện các biện pháp ngoại giao mạnh tay và chính thức hủy chuyến thăm Miami của Bộ trưởng Ngoại giao – chuyến đi vốn đã được lên lịch vào tuần tới.
Đáng chú ý là toàn bộ giới chính trị Ý, bao gồm cả phe đối lập, đều lên tiếng ủng hộ Thủ tướng.
Sự việc này đã khiến quan hệ giữa hai đồng minh vốn gắn bó lâu năm trở nên xấu đi nghiêm trọng, đồng thời làm nổi bật tính khó lường trong phong cách ngoại giao cá nhân của ông Trump cũng như những hệ quả ngoại giao tức thì mà nó gây ra.
HUNG DỮ -NGƯỜI VIỆT THAY ĐỔI SAU 75- Tác giả Nguyễn Phan Quế Mai
HUNG DỮ- NGƯỜI VIỆT THAY ĐỔI SAU 75-
(Tác giả Nhà Văn Nguyễn Phan Quế Mai)
Khi tôi trả lời một cách đầy kiêu hãnh rằng mình là người Việt Nam, chị im lặng cúi đầu rồi ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt tôi, chậm rãi nói, “Xin lỗi bạn, nhưng tôi phải nói thật lòng với bạn rằng người Việt của bạn là những người hung dữ. Người Việt chúng ta là những người hung dữ.
Đấy là tình cảnh một dịp gần đây trong buổi giao lưu giữa những người nước ngoài hiện sống và làm việc tại thành phố Jaatta Indonesia. Tôi gặp một người phụ nữ Mỹ gốc châu Phi trò chuyện vui vẻ với nhau một lúc. Chị hỏi tôi từ đâu đến? Câu nói của người phụ nữ làm tôi choáng váng. Tôi vội hỏi và chị giải thích rằng vừa qua Việt Nam du lịch đến thành phố Hồ Chí Minh khi đang say sưa với cảnh vật và con người, chị đứng bên đường chụp ảnh khu nhà thờ Đức Bà bằng chiếc điện thoại vừa mới mua thì bị kẻ cướp lao đến giật phắt điện thoại rồi vuốt đi bằng xe máy. Vua cướp vật không chỉ để lại cho chị những vết sẹo trên cơ thể do bị kéo té ngã mà còn cú sang chấn về tinh thần. Hiện nay, mỗi khi nhìn thấy hoặc nghe tiếng xe máy, chị lại hoảng hốt. Khi tôi xin lỗi chị và nói rằng chính quyền thành phố Hồ Chí Minh đang làm các bước để cải thiện sự an toàn cho khách du lịch, người phụ nữ ấy lắc đầu và nói cái cần sửa nhất là bản tính tham lam, bon chen và hung hăng của người Việt.
Chị cho biết trong khoảng ba tuần ở Việt Nam, chị đã quan sát thấy cái bản tính ấy trong nhiều hoàn cảnh. Người ta không chịu xếp hàng mà sẵn sàng chen lấn xô đẩy. Người ta bóp kèn in ỏi trên phố để cố nhanh hơn vài giây, vài phút. Khi va quẹt vào nhau trên phố, thay vì nhã nhặn giải quyết vụ việc, người ta sửng cồ, sẵn sàng lao vào nhau.
Người ta sẵn sàng bắt chẹt khách du lịch chỉ vì lợi nhuận trước mắt. Khi trả giá để mua hàng, chị đã bị người bán nói những lời rất khó nghe, thậm chí còn xúc phạm đến nguồn gốc châu Phi của chị. Người phụ nữ thở dài nói rằng chị đã ở Indonesia 5 năm nhưng chưa bao giờ sa vào hoàn cảnh tương tự và so với những gì chị đã trực tiếp trải nghiệm.
Người Indonesia vô cùng hiền lành, tốt bụng, vui vẻ và tử tế. Người Việt có hung dữ không? Câu hỏi ấy đeo lẳng tôi suốt nhiều tháng trời để rồi khi về Việt Nam lần gần đây nhất, tôi đã có câu trả lời. Tại con hẻm nhỏ ở quận Gò Vấp, tôi chạy xe kế bên người mẹ vừa đón con đi học về. Giây phút hội ngộ của hai mẹ con sau một ngày làm việc và học tập vất vả, đáng lẽ là những giây phút hạnh phúc đầy ấp tiếng cười. Nhưng không phải.
Người mẹ vừa chạy xe vừa ra rã rủa xả con mình trong khi cô con gái nhỏ co rúm vì sợ hãi. Người mẹ chửi con vì điểm kiểm tra toán hôm đó không như bà mong đợi. Nhìn nét mặt đau khổ của cô con gái, tôi tự hỏi người phụ nữ đang dạy con những gì? Hay bà đang cố gắng gieo mầm móng của sự hung dữ vào tâm hồn trẻ nhỏ.
Người Việt chúng ta là những người hung dữ. Khi chửi rủa con trẻ, phải chăng người mẹ đang gieo mầm tính xấu cho nó? Tôi tự hỏi có phải vì điều kiện sống quá áp lực, vì hoàn cảnh kinh tế bức bối mà con người ta dễ dàng trúc giận lên nhau. Trong những năm gần đây, tôi sống và làm việc ở hai thành phố lớn với môi trường khá tương tự thành phố Hồ Chí Minh.
Đó là Manila, Philippines và Jakarta, Indonesia. Đây là hai thành phố có tình trạng người thất nghiệp khá cao, an sinh xã hội thấp, nhiều người nghèo và đặc biệt với tình trạng ùng tắc giao thông dễ khiến người ta nổi nóng. Nhưng thật lạ, trong 4 năm sống ở Manila và 1 năm rưỡi sống ởatta, tôi thấy trên đường phố dù kẹt xe đến máy ít ai bóp còi.
Văn hóa xếp hàng ở hai thành phố này cũng vượt trội hơn hẳn các thành phố của Việt Nam. Và đặc biệt là tại các cơ sở kinh doanh. Tôi chưa từng gặp tình trạng bị chèo kéo, hăm dọa và bắt nặt như tôi từng gặp mỗi khi về nước. Người Việt là những người hung dữ. Câu nói đó không hẳn là đúng, nhưng tôi thấy sự hung dữ ngày càng lộng hành và bộc phát không chỉ ngoài đường phố mà còn trong các gia đình.
Bạo hành phụ nữ, trẻ em, người thân trong gia đình giết nhau vì mâu thuẫn hay tranh chấp tài sản. Trong trường học bạo hành học sinh, trên mạng xã hội, người ta có thể thoải mái mặt sắc thóa mạ lẫn nhau, đặc biệt là các vụ giết người vì mâu thuẫn nhỏ ngày càng gia tăng. Tôi đã nghe cha mẹ tôi kể những câu chuyện rất xúc động về sự tử tế của con người trong những năm tháng khi đất nước chúng ta còn chìm trong khói lửa chiến tranh.
Điều đáng buồn là khi chiến tranh lùi xa, sự tử tế cũng đang dần biến mất nhiều nơi. Bộ phim Chuyện tử tế của đạo diễn Trần Văn Thủy sản xuất năm 1985 đã cảnh báo về tình trạng ấy. Giờ đây, sau 34 năm bộ phim vẫn còn nóng hổi tính thời sự. Theo lời bình của bộ phim, tử tế có trong mỗi con người, mỗi nhà, mỗi dòng họ, mỗi dân tộc.
Hãy bền bỉ đánh thức nó, đặt nó lên bàn thờ tổ tiên hay trên lễ đại của quốc gia. Bởi thiếu nó, một cộng đồng dù có những nỗ lực tột bực và chí hướng cao xa đến mấy thì cũng chỉ là những điều vớ vẫn. Vâng, sự tử tế chính là cái gốc cho sự phát triển bình vững của một xã hội. Nếu chúng ta không sớm hành động để đánh thức và khích lệ sự tử tế trong mỗi con người, nền tảng đạo đức xã hội sẽ tiếp tục lung lay, khiến cho những thành tựu phát triển kinh tế của chúng ta trở nên vô nghĩa.
Tác giả Nhà Văn Nguyễn Phan Quế Mai
From: TU-PHUNG