Category: TIN TỨC

Ba’o Dan Chim Viet

Tác Giả: Nguyễn Văn Lục 

03/09/2026

Trước đây, tôi đã giới thiệu truyện ngắn: Anh phải sống của Khái Hưng trong một bài viết nhan đề: Chiều kích của một tác phẩm văn học.

Trong đó, tôi đã chủ ý trích dẫn nguyên văn cuộc đối thoại giữa hai vợ chồng Thức.

Lấy tỉ dụ: Mình có đủ sức bơi vào bờ không? Chỗ khác Mày ra đây làm gì? Chữ Mình và chữ Mày tuy khác ngữ nghĩa. Nhưng ở đây, Chữ Mày nặng trĩu dấu ấn của lo sợ thương yêu.

Và đấy là nghệ thuật, là thiên tài.

Tuy nhiên, nhận thấy công việc làm ấy chưa đầy đủ, phần vì tại miền Nam lúc bấy giờ Khái Hưng ít được ai nhắc nhở, phần thì nhóm Tự Lực Văn Đoàn sau này bị độc giả quên lãng nên tôi thấy có trách nhiệm phải làm sống lại một thành viên của nhóm.

Trong khi đó, Nguyễn Tường Thiết, con trai thứ tư cùa Nhất Linh lại nghi ngờ: Ông Diệm cho người không chuyển báo phát hành Thống Nhất để triệt hạ tờ Nguyệt san Văn hóa ngày nay của Nhất Linh.

Sự ngây thơ vô số tội ấy mà Nguyễn Tường Thiết quên rằng, sự nghiệp văn học của Tự Lực Văn Đoàn đã được Hiệp hội giáo chức đưa Nhất Linh vào chương trình thi tú tài I.

Thành công rực rỡ của Tự Lực Văn Đoàn đã được khẳng định ở một thời kỳ nhất định và đã đến lúc nhường chỗ cho những trào lưu văn học mới.

Ở các lớp đệ ngũ, đệ tứ thì cho vào chương trình tác phẩm Chinh Phụ ngâm

Ông Diệm và nhất là ông Nhu coi việc ấy như một công việc của bộ giáo dục và chẳng hề quan tâm, nói chi đến việc nhỏ nhoi phá hoại tờ báo của Nhất Linh.

Nhưng lẽ đời là thế, Nguyễn Tường Thiết cả đời chỉ là cái bóng của cha mình không thể vượt qua.

Viết lại như một hồi ức đã qua mà như thể chẳng đáng quan tâm nữa.

Trong khi Nhất Linh chói sáng như thế thì những nhà văn chói sáng như thế ở lại miền Bắc như Xuân Diệu, Tú Mỡ như Khái Hưng đã  hầu như không mấy người biết tới.

Chưa kể những nhà văn độc lập như Vũ Trọng Phụng.

Tôi xin viết tóm lược sự nghiệp văn học ấy trong một chừng mực có thể và đặc biệt giới thiệu truyện dài: Hồn bướm mơ tiên của ông.

• Tiểu sử

Khái Hưng tên thật là Trần Khánh Giư. Bút danh Khái Hưng chỉ là phép đảo chữ của Khái Hưng, để sắp xếp lại các chữ cái trong tên thật Khánh Giư. Ông sinh năm 1896, Hải Phòng. Cha ông là Trần Mỹ, từng giữ chức Tuần phủ.. Cha vợ ông là Lê Văn Dinh từng giữ chúc Tổng đốc Bắc Ninh. Đặc biệt em ruột ông là nhà văn Trần Tiêu với truyện ngắn đặc sắc Con trâu..

Một gia đình như thế nên không lạ gì ông được gửi đi học ở trường Pháp danh tiếng Albert Sarraut. Ông đỗ tú tài I và vì không muốn làm công chức, ông về Ninh Giang mở đại lý bán dầu hỏa. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, ông quyết định ra Hà Nội và dạy học ở trường tư thục Thăng Long.  (Nơi Võ Nguyên Giáp cũng từng giảng dạy)

Trong khoảng thời gian từ 1930-1932, Nhất Linh từ Pháp trở về và cũng dạy tại trường Thăng Long. Do đó họ trở thành bạn, mặc dầu Khái Hưng hơn Nhất Linh 9 tuổi.

Khi Nhất Linh thành lập Tự Lực Văn đoàn vào năm 1932 với ba thành viên chính là Nhất Linh, Khái Hưng và Hoàng Đạo.

Khái Hưng được coi là Nhị Linh.

Là một cây bút chính của nhóm,  ông có rất nhiều chuyện ngắn và chuyện dài, cả kịch nữa.

Tiểu thuyết  đầu tay của Khái Hưng là cuốn Hồn bướm mơ tiên,1933. Cạnh đó còn có truyện Nửa chừng xuân.

Nhưng sau đó nhiều biến cố chính trị mà việt minh nắm ưu thế đã buộc Nhất Linh đào thoát sang Hồng Kôông và nhiều năm trời sống im hơi lặng tiếng.

Trong khi đó để lại Khái Hưng gánh trọn một di sản văn học và chính trị.

Ông đã chọn về quê vợ ở Nam Trực, thuộc tỉnh Nam Định..

Ông quy ẩn, sống ẩn dật ở nhà quê.

Nhưng bọn cộng sản tàn độc đã truy đuổi ông, rồi bắt giam ông ở Lạc Quần, xử bắn ông vì coi ông như một lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân đảng.

Ông đã ra đi vĩnh viển để lại người con nuôi là Nguyễn Tường Triệu(con trai Nhất Lịnh).

 

• Nội dung truyện Hồn bướm mơ Tiên

Đây là một chuyện tình đầy kịch tính, lãng mạn, đẹp trong trắng, có hờn ghen, có mê say đắm đuối, có nức nở trong môi trường của tiếng chuông chùa Long Gíáng. Nó bảng lảng vào hư không.

Ngọc, nhân vật chính của câu truyện, một thanh niên tuấn tú,  học ngành canh nông về thăm người bác là nhà sư trụ trì.

Nhà sư bèn sai chú tiểu Lan xuống chân đồi đi đón Ngọc…

• Thưa ông, ông có phải là ông Ngọc không ạ? Phải, sư chùa Long Giáng là bác tôi, tôi là Ngọc.
• Ngọc thấy chú tiểu có nét đẹp con gái bèn ngỡ ngàng khen.
• Chú tu ở chùa bao lâu rồi? Sao chú có nét đẹp con gái thế.
• Chú tiểu Lan, e thẹn, hai má đỏ ửng không đáp nên lời.
• (Chùa Long Giáng có từ đời vua Lý Nhân Tông. Văn Khôi công chúa bị ép gả lấy một phò mã bèn trốn lên chùa nên từ đó, nhà vua tức giận sai đốt chùa.Nhưng tự đâu có con rồng phun nước làm tắt lửa.
• Nhà vua sợ hãi cho sửa sang, trùng tu chùa nên sau này có tên chùa Long Giáng..)
• Một lần theo chú Tiểu Lan đi hái sắn, trên đường về, chủ tiểu Lan trượt ngã, banh áo ngực để lộ nhiều lớp khăn quấn chung quanh ngực.
• Chú tiểu Lan vội kêu: Nam mô a di đà Phật.
• Ngọc ngạc nhiên tự nhủ thầm: Hắn là trai hay gái?Trong chùa có chú Mộc quê mùa chất phác. Một lần, Ngọc dò hỏi chú Mộc, tối chú ngủ với tiểu Lan à?
• Không, chú tiểu Lan có phòng riêng, thường ngủ và chốt khóa bên trong.
• Tại sao, vì lý do gì mà cần phải cẩn thận chốt cửa như thế?
• Ở trên chùa được mười ngày, được gần và khắng khít nhau, gần như ý hiệp tâm đầu. Một bận khác, đang leo lên gác, chú tiểu Lan la hét và ngã xuống, Ngọc vội đỡ lấy, cả thân hình chú Tiểu Lan ôm gọn lấy Ngọc.. Ngọc có cảm giác toàn cơ thể rung lên khác thường..khác với thân thể con trai..Chú Tiểu Lan vội kêu lên : Rắn, con rắn, em sợ quá. Ngọc dùng cây gậy đập đầu con rắn.
• Một lần sư cụ sai chú Tiểu Lan sang chùa Long Vân biếu một số đồ dùng công quả. Ngọc đòi đi theo.. Khi đi qua một con suối, chú Tiểu Lan ngại ngùng không biết phải làm thế nào? Ngọc đề nghị, để tôi cõng chú qua bên đó. Chú Tiểu Lan xấu hổ, ngại ngùng, cuối cùng đồng ý để Ngọc dắt qua suối. Nhưng rồi quá đà một lần nữa chú ngã vào lòng Ngọc.

Buổi tối do sấm chớp bão bùng nên buộc lòng hai người phải ngủ lại chùa.

Lần này, Ngọc bạo dạn nằm ôm chú Tiểu Lan, Tiểu Lan sợ hãi vùng chạy thoát ra bên ngoài…Chạy được một đoạn dài, Tiểu Lan mệt quá không chạy được nữa ngồi ôm mặt khóc.

Ngọc đuổi tới, lòng đầy xúc cảm hối hận, an ủi. Cuối cùng hai người quay về ngủ một đêm yên lành. Hôm sau, trời quang mây tạnh, họ cùng nhau trở về chùa Long Giáng.

Một lần, sau khi biết rõ chú tiểu Lan là gái bèn viết một lá thư tinh bày tỏ tình yêu trai gái như thể nỗi lòng đã mấy tuần lễ thương nhớ.Lá thư đầy ắp yêu thương và nhớ nhung…

Nhưng khi gặp chú tiểu Lan như thể bắt gặp được nổi hiểm nguy rình rập, chú vội vã bỏ đi. Tức giận, Ngọc xé bức thư làm bốn quăng dưới đất rồi bỏ đi.

Chú tiểu Lan chợt nhớ bỏ quên cái liềm quay lại lấy, chợt thấy lá thư quẳng lại vội vã thu nhặt mang về nhà ráp nối lại.

Lòng thổn thức vì biết tình cảm của Ngọc dù ngang trái đã dành cho mình.

Sau này, Ngọc được biết  bố mẹ chú Tiểu Lan đột ngột qua đời và buộc phải lấy một chàng trai mà cô không muốn. Cô liền bỏ trốn đi, ra bờ sông, cô gom quần áo bỏ bên một bờ sông như thể, cô đã tự vẫn, cuộc đời cô đã lang thang tìm đến chùa Long giáng nhận xin làm chú tiểu.

Tên thật của chú là Thân, nhưng sư phụ đã đổi ra là Lan.

Nhưng cớ sự xảy ra như thế giúp họ gần gũi chia xẻ với nhau..Tình yêu đầu đời như đóa hoa nở muộn khiến họ không thể không nghĩ về nhau, mong muốn gần gũi ngoài ý muốn… Một lần, Ngọc đem giá vẽ ra vẽ và yêu cầu chú tiểu Lan làm người mẫu. Ngọc đã vẽ chú tiểu Lan, mặc áo tứ thân như con gái.  Xem hình vẽ, chú tiểu Lan ra chiều xấu hổ cho rằng, dù là gái hay trai thì ở bậc tu trì đều không quan trọng..

Ngọc luôn luôn kiếm tìm và cài đặt chú tiểu Lan vào những tình huống trớ chêu, khó xử.

Một lần khác, tò mò tìm đến trai phòng của chú Tiểu, không thấy chú ở trong đó. Quay về điện thờ thấy chú tiểu Lan đang ngồi gõ mõ.

Trong bó hương cầm tay, chú tiểu Lan khấn:

• Xin phù hộ cho đệ tử.
• Nhắc đến tên Ngọc, thú nhận lòng trần vẫn chưa tan..Giá gặp nhau hai năm trước.. Nhưng bây giờ thì đã muộn..Hạnh phúc bây giờ là phải biết hy sinh,hy sinh thì hạnh phúc đôi ta mới có nghĩa.
• Suy nghĩ chín chắn rồi, Ngọc quyết định về lại Hà nội và để lại một lá thư chỉ có vài dòng..Chú ở lại, xin chú cầu nguyện cho tôi ở chốn Niết Bàn.. Chú tiểu Lan đọc thư rồi ôm mặt khóc nức nở…Lòng như tan vỡ !!!
• Sau một hồi, chú Tự nhủ lòng mình: Phải quên, phải thật biết quên!!!
  

  ---

Khang Duy Nguyen is at Hermann Park Centennial 

Tháng Chín gõ cửa bằng một cơn mưa thu mềm như lụa, lăn nhẹ qua mái hiên rồi đọng lại trên những vạt lá còn xanh. Cơn mưa đầu mùa không còn cái ồ ạt, xối xả của những ngày hạ chói chang, cũng chưa mang theo cái rét buốt của mùa đông. Nó đến dịu dàng, chầm chậm, rào rạt như một lời thì thầm, cuốn đi phần nào những bộn bề và khói bụi còn vương trên vai người.

Những ngày đầu Thu đã khẽ chạm ngõ Texas. Thế nhưng, sống ở Texas, đôi khi thật khó nhận ra một mùa Thu đang về. Khí hậu nơi đây vốn thất thường; cái nóng của mùa Hạ có thể vẫn còn đó, trong khi một buổi sớm nào đó, gió đã bất chợt trở nên dịu hơn, bầu trời cao hơn và lòng người cũng chợt chùng xuống.

Tản bộ qua một góc phố quen, nhấp một ngụm cà phê ấm, tự nhiên ta thấy lòng mình chùng xuống một nhịp. Tháng Chín chạm vào đất trời bằng chút se lạnh dịu êm, khiến con người dễ lắng lại, dễ bao dung hơn với những điều đã qua và rộng mở hơn với những gì đang đến.

Tiếng mưa rơi rào rạt trên mái hiên, tưởng như một bản hòa tấu trầm lắng của đất trời. Nó ru dịu những lo toan, xoa mềm những góc lòng đã từng tổn thương, để ta nhận ra rằng có những bình yên không cần phải tìm kiếm ở đâu xa.

Giữa dòng đời vốn quá vội vàng, đôi khi chỉ cần ngồi yên bên khung cửa, nghe mưa rơi và nhấp một ngụm cà phê nóng, ta đã có thể tìm lại một chút an nhiên cho chính mình. Chẳng cần đọa đày mình trong những cuộc đua phù hoa, bởi bình yên đôi khi chỉ là một quãng lặng rất nhỏ — nơi lòng mình vẫn còn đủ ấm để đi qua những giông bão đã từng.

Thứ 6 tan sở sớm……Một mình lái xe và tản bộ qua Rice University, rồi men theo những con đường quen thuộc về phía Hermann Park và khu Museum District. Đó là một phần Houston mà tôi đã quá quen thuộc sau hơn ba mươi năm sống nơi này.

Những hàng cây vẫn đứng đó. Mặt hồ vẫn phẳng lặng dưới ánh nắng nhạt. Một vài chiếc lá khẽ rời cành, rơi xuống mặt nước rồi trôi đi rất chậm. Có chút gió mát len qua những tán cây, mang theo mùi cỏ và hơi ẩm của đất. Houston buổi trưa nay bỗng trở nên hiền lành đến lạ.

Tôi ngồi xuống bên một góc hồ, chợt nghĩ:

“Thu là thơ của đất trời, thơ là thu của lòng người.”

Có lẽ bởi vậy mà mùa Thu luôn khiến người ta dễ lắng lòng hơn. Một cơn gió nhẹ, một chiếc lá rơi, một buổi chiều vàng hay tiếng mưa ngoài hiên cũng đủ đánh thức một điều gì đó tưởng đã ngủ quên rất lâu.

Và rồi, cơn mưa trưa hôm nay  đến bất chợt sau những ngày dự báo cơn bão đánh vội vào biên giới giữa tiểu bang Louisiana và Texas mang theo những trận mưa và lụt lội phía Đông Bắc Houston.

Tôi đứng bên khung cửa office nhìn ngắm, và nghe mưa rơi xuống mái hiên và những tán cây ngoài sân. Thành phố đang vội vã bỗng chậm lại. Những con đường ướt,  cây cối rung lên trong gió, còn tiếng mưa cứ đều đều rơi như một bản nhạc cũ.

Không hiểu vì sao, tiếng mưa hôm ấy lại khiến tôi nhớ.

Có lẽ trong ký ức của mỗi người, những cơn mưa luôn giữ một vị trí rất riêng.

Tôi nhớ những ngày còn trẻ, Nước mưa chảy trên mái tóc. Những hạt mưa li ti đọng trên hàng mi. Một ánh mắt, một nụ cười, một bàn tay khẽ đưa lên che mưa…

Những điều tưởng như thật nhỏ bé ấy, qua năm tháng, lại trở thành những hình ảnh dịu dàng nhất của một thời tuổi trẻ.

Có những cơn mưa đã đi qua từ rất lâu. Người xưa có thể đã ở một nơi rất xa. Con đường cũ có thể đã thay đổi. Nhưng chỉ cần một ngày nghe tiếng mưa rơi, tất cả bỗng trở về — rất nhẹ, rất gần, như thể thời gian chưa từng đi qua.

Có lẽ ký ức là như thế. Nó không cần một lời gọi. Chỉ một giai điệu cũ, một mùi hương quen, một cơn mưa đầu mùa… cũng đủ mở lại một cánh cửa mà ta tưởng mình đã khép từ lâu.

Chiều xuống ở Hermann Park.

Sau cơn mưa, ánh mặt trời cuối ngày xuyên qua những tán cây, rót xuống mặt hồ một màu vàng nhạt. Cỏ cây còn đẫm nước. Không khí mang theo mùi đất ẩm và hương xanh của lá. Tôi đứng lặng nhìn những chiếc lá cuối mùa khẽ rơi, chợt nghe rõ hơn bước đi của thời gian.

Hơn ba mươi lăm năm đã trôi qua.

Những hàng cây này vẫn còn đó, nhưng thành phố đã khác. Người đi qua những con đường này cũng đã khác. Và tôi — dĩ nhiên — cũng không còn là tôi của những ngày đầu đặt chân đến Houston.

Ngày trước, tôi đi qua những nơi này để đến một nơi nào đó.

Bây giờ, đôi khi tôi đi chỉ để… đi.

Để nhìn một mặt hồ.

Để nghe tiếng gió.

Để ngồi yên một lúc giữa một thành phố luôn chuyển động.

Có lẽ càng đi qua nhiều năm tháng, người ta càng hiểu rằng hạnh phúc không phải lúc nào cũng nằm ở những điều lớn lao. Đôi khi, nó chỉ là một buổi trưa cuối tuần bình yên, một tách cà phê nóng, một cơn mưa bất chợt… và trong khoảnh khắc ấy, ta nhận ra lòng mình vẫn còn biết rung động.

Tôi cũng nhớ những mùa Trung Thu của một thời rất xa.  Những chiếc đèn ông sao, tiếng trống múa lân, những chiếc bánh Trung Thu và con đường làng ngập ánh trăng. Khi còn nhỏ, ta chỉ nghĩ đó là những ngày bình thường. Mãi đến khi lớn lên, đi xa quê hương, ta mới hiểu: đó chính là những năm tháng đẹp nhất của đời mình.

Có những điều chỉ khi mất đi khoảng cách, ta mới nhìn thấy hết giá trị của nó.

Có lẽ vì vậy mà tôi yêu những bài thơ về mùa Thu, yêu những giai điệu viết về một thời đã xa. Không phải chỉ vì Thu đẹp, mà bởi trong cái đẹp ấy luôn có một chút buồn — thứ nỗi buồn rất nhẹ của một người đã đi qua nhiều năm tháng và biết rằng có những điều không thể trở lại.

Houston hôm nay vẫn là Houston của những con đường quen thuộc, những hàng cây, những mặt hồ và những cơn mưa bất chợt.

Chỉ có người đứng nhìn đã khác.

Tôi đứng giữa một buổi chiều tháng Chín, nghe tiếng lá rơi và tiếng mưa còn sót lại đâu đó trong ký ức. Bỗng nhận ra điều làm mình xúc động không hẳn là mùa Thu đang về, mà là những năm tháng đã từng đi qua đời mình — những con người, những con đường, những cuộc gặp gỡ và những yêu thương tưởng đã ngủ yên.

Thời gian không lấy đi tất cả.

Nó chỉ đưa mọi thứ vào một nơi sâu hơn trong lòng người.

Để rồi một ngày, giữa Houston xa xôi, chỉ cần một cơn mưa tháng Chín rơi xuống mái hiên, một giai điệu cũ vang lên, hay một chiếc lá vàng lặng lẽ rơi bên mặt hồ…

Ta lại gặp một phần của chính mình.

Có những mùa đi qua đất trời.

Có những mùa đi qua đời người.

Và có những mùa, dù đã rất xa, vẫn mãi ở lại trong tim.

Mùa ấy — có lẽ tôi đã gặp lại chính mình.

Houston, ngày cuối tuần mưa bão.

Duy Khang 

---

 

Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tạo âm nhạc vẫn là một chủ đề gây tranh cãi và những số liệu gần đây xác nhận rằng sự bùng nổ của các bản nhạc được tạo ra bằng AI không hề giảm bớt. Tệ hơn nữa, một số nghệ sĩ đang ngày càng cởi mở hơn về việc sử dụng công nghệ gây tranh cãi này.

Đây là một tin chắc chắn sẽ khiến nhiều người rơi nước mắt: Khi âm nhạc do AI tạo ra tiếp tục tràn ngập các nền tảng phát trực tuyến, một nghiên cứu mới đã tiết lộ rằng gần 40% âm nhạc mới được phát hành trên toàn cầu vào tháng 7 năm 2026 đã sử dụng AI trong quá trình sáng tạo.

Con số đáng báo động đó đến từ một cuộc khảo sát mới của SubmitHub , một nền tảng trực tuyến cho phép người dùng gửi nhạc vào danh sách phát và blog. Họ đã phân tích hơn một triệu bản nhạc và sử dụng công cụ phát hiện AI riêng của mình, SH Labs, để tìm ra rằng 23,2% trong số đó hoàn toàn do AI tạo ra.

Ngoài ra, người ta phát hiện ra rằng 15,3% số nhạc được phát hành tháng trước đã sử dụng các yếu tố âm thanh do AI tạo ra nhưng đã được con người “chỉnh sửa hoặc xử lý”. Điều này có nghĩa là tổng cộng 38,5% số nhạc được phát hành tháng trước có sự tham gia của AI.

SubmitHub được SH Labs ra mắt vào đầu mùa hè năm nay nhằm mục đích làm nổi bật “vấn đề tiết lộ thông tin ngày càng gia tăng” liên quan đến trí tuệ nhân tạo trong âm nhạc. Công cụ phát hiện AI của họ đang được Bandcamp và Traxsource sử dụng để phát hiện việc sử dụng AI trong âm nhạc, cũng như GEMA, tổ chức bản quyền biểu diễn vừa thắng một vụ kiện mang tính bước ngoặt chống lại nền tảng tạo nhạc bằng AI Suno .

Trong một tuyên bố, người sáng lập SubmitHub, Jason Grishkoff, cho biết: “Tôi nghĩ con đường phía trước cho âm nhạc do AI tạo ra là sự minh bạch. Mọi người nên được tự quyết định xem họ có muốn tương tác với âm nhạc do AI tạo ra hay không.”

Ông nói thêm: “Nhiệm vụ của chúng tôi là cung cấp cho họ đủ thông tin để họ đưa ra lựa chọn đó.”

Những số liệu gần đây được cập nhật sau thống kê mới từ Deezer , cho thấy các bản nhạc do AI tạo ra chiếm hơn một nửa tổng số lượt tải lên mới mỗi ngày trong tháng Sáu. Chúng cũng phù hợp với một nghiên cứu năm 2025 cho thấy 97% người dùng “không thể phân biệt được giữa nhạc thật và nhạc do AI tạo ra” .

Một số tổ chức cuối cùng cũng bắt đầu nhận ra những lo ngại của các nghệ sĩ và người yêu nhạc thực thụ về chất lượng âm thanh AI kém cỏi được cung cấp trên các nền tảng phát trực tuyến.

Ví dụ, Bandcamp đã cấm tất cả nhạc do AI tạo ra vào đầu năm 2026, tuyên bố rằng họ “có quyền xóa bất kỳ bản nhạc nào nếu nghi ngờ được tạo ra bằng AI”, trong khi gã khổng lồ phát trực tuyến Spotify gần đây đã thông báo rằng họ sẽ bắt đầu thêm huy hiệu “AI Persona” vào một số hồ sơ nghệ sĩ , giúp người nghe nhận biết khi nào nhạc của một nghệ sĩ có thể được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo. Sáng kiến ​​này sẽ bắt đầu vào tháng 9.

Trong khi các nghệ sĩ từ Kate Bush đến Brian May của Queen đã lên tiếng về cuộc khủng hoảng hiện sinh mà AI gây ra cho giới sáng tạo, khẳng định rằng “việc sử dụng trái phép các tác phẩm sáng tạo để huấn luyện AI tạo sinh là một mối đe dọa lớn và bất công đối với sinh kế của những người đứng sau các tác phẩm đó”, thì cũng có một số người sáng tạo đã có cách tiếp cận đơn giản hơn đối với việc sử dụng công nghệ gây tranh cãi này.

Luke Steele của ban nhạc Empire Of The Sun gần đây thừa nhận anh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sáng tác nhạc; Boy George cho biết anh đã sử dụng AI để viết ca khúc reggae ủng hộ Israel đầy gay gắt “We Will Dance Again” (điều này cuối cùng dẫn đến việc ca khúc bị xóa khỏi Bandcamp vì vi phạm quy tắc về AI); và một nghệ sĩ gần đây gây ra sự phẫn nộ trong giới nghệ sĩ là rapper người Mỹ Tyga.

Nam rapper thừa nhận anh đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như một “công cụ” trong album mới (và bị giới phê bình chê bai) của mình, ‘$tarface’. Tyga đã sử dụng AI để tạo ra âm thanh synth mang hơi hướng cổ điển trong album của mình, và coi nó như một “công cụ” “không khác gì so với khi Auto-Tune mới ra đời”.

Tuy nhiên, album này đã bị giới phê bình chỉ trích dữ dội, với Pitchfork chấm điểm thấp nhất là 0/10, mô tả ‘$tarface’ là “tự mãn, tự phụ và u ám” và “sự tồn tại của nó đã khiến thế giới trở nên tồi tệ hơn.”

Nhiều nghệ sĩ đã lên tiếng chỉ trích Tyga – trong đó có Doja Cat, người đã nói thay cho nhiều người yêu nhạc khi gọi anh ta là “thằng khốn nạn vì làm ra album về trí tuệ nhân tạo”.

Đối với một số người, đó là một công cụ cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng; đối với những người khác, đó là một trò lừa đảo hoàn toàn.

Một dấu hiệu nữa cho thấy một số nhà sáng tạo nội dung đang ngày càng thoải mái/trơ tráo hơn trong việc chấp nhận những thứ “lố bịch” từ AI là việc nhà sản xuất âm nhạc kiêm rapper người Mỹ Timbaland đã ra mắt một dự án “A-Pop” có tên Stage Zero và ký hợp đồng với nghệ sĩ đầu tiên, TaTa, người mà anh mô tả là “một nghệ sĩ âm nhạc sống động, biết học hỏi và tự chủ được xây dựng bằng AI.”

Những ví dụ này và các số liệu gần đây, cùng với “âm nhạc” đáng sợ do các sản phẩm trí tuệ nhân tạo như Tilly Norwood , Velvet Sundown và Breaking Rust tạo ra – những sản phẩm cạnh tranh với các nghệ sĩ thực thụ về thời gian nghe cũng như tiền bản quyền – cho thấy một điều rõ ràng. Chúng ta vẫn chưa thoát khỏi “rừng rậm” của âm nhạc nhân tạo.

From: taberd & NguyenNThu

---

 

Kimtrong Lam

HAI MỐI TÌNH  “VÒNG TAY HỌC TRÒ”

Vương Trùng Dương

Nguyễn Thị Hoàng sinh năm 1939, tại Huế. Học trung học Đệ Nhất Cấp ở trường Ðồng Khánh, Huế.  Năm 1957 gia đình chuyển vào Nha Trang, học trường trung học Võ Tánh Nha Trang. Năm học lớp Đệ Nhị xảy ra mối tình với nhà văn, nhà giáo Cung Giũ Nguyên, lớn hơn ba mươi tuổi. Hậu quả sinh con gái đặt tên Cung Giũ Nguyên Hoàng, chuyển cho bà Nguyên nuôi vì bà không có con.

Gia đình kiện ông Nguyên tội dụ dỗ gái vị thành niên. Trước toà, Nguyễn Thị Hoàng đứng ra nhận trách nhiệm: “không hề bị dụ dỗ”, vị giáo sư được trắng án. Vụ án nầy xôn xao dư luận ở Nha Trang và báo chí ở Sài Gòn khai thác tối đa mối tình thầy trò, tuổi tác so le!

Mối tình của Nguyễn Thị Hoàng và Mai Tiến Thành xảy ra khi cô giáo Nguyễn Thị Hoàng ở Đà Lạt. Bà sống cô đơn trong ngôi nhà lớn (trên lầu), thuê của Linh Mục người Pháp gần như hoang phế và cậu học trò (nhỏ hơn khoảng sáu tuổi) ở trọ tấng dưới, kết quả, theo nhà văn Thụy Khê: “Sanh con gái Mai Quỳnh Chi (giao cho mẹ của Thành nuôi)” nhưng sau Thành mang về cho chị Điệp nuôi.

Và từ Vòng Tay Học Trò, Mai Tiến Thành cũng viết cuốn Tiếng Nói Học Trò. (Mai Tiến Thành nhập ngũ và phục vụ ở Quân Đoàn II, qua đời tháng 10 năm 2008 tại Little Saigon)

Thực tế trải nghiệm từ hai mối tình học trò vụng trộm, nên Vòng Tay Học Trò  của Nguyễn Thị Hoàng lần đầu ra mắt năm 1966, trở thành “quả bom” chấn động văn đàn miền Nam. Nhiều tờ báo lúc ấy nhận xét sách về mối tình cô giáo – học trò là “đồi trụy”, khiến tác giả lao đao thời gian dài.

Dù nhận các tác phẩm của bà phần lớn được sinh ra từ trải nghiệm và quá trình sống nhiều lúc đau khổ, nhiều lúc thăng hoa, Nguyễn Thị Hoàng khẳng định không viết văn để gửi gắm điều gì đó.

Trải qua hai mối tình “vụng trộm” lãng mạn, Nguyễn Thị Hoàng chính thức kết hôn với giáo sư Nguyễn Phúc Bửu Sum (gốc Huế, cùng tuổi, qua đời năm 2022) đã có 5 người con. Năm 1967, hai người lập nhà xuất bản Hoàng Ðông Phương, nhưng ông trốn quân dịch về lục tỉnh trốn ẩn, ở Long Xuyên, nơi hẻo lánh, lập Trại Ðá Mềm…. bà ở Sài Gòn.

Trong quyển Vào Nơi Gió Cát của Nguyễn Thị Hoàng đề cập đến trường hợp nầy. Theo nhà văn Nguyễn Văn Lục “Thời VNCH, Bửu Sum trốn lính, rồi bị bắt, trở thành lao công đào binh, bị đầy ra Quảng Ngãi. (Nguyễn Thị Hoàng, ngoài việc nuôi chồng ẩn náu, còn phải chăm sóc đàn con 5 đứa, lo việc nhà, việc cơm nước. Đó là những giai đoạn vất vả và đầy nước mắt”.

Vào thời lập nhà xuất bản Nguyễn Thị Hoàng ấn hành rất nhiều tác phẩm và là một trong năm nhà văn nữ nổi tiếng như Túy Hồng, Nhã Ca, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Lệ Hằng.

Trong giai đoạn vinh quang của người cầm bút thì Nguyễn Thị Hoàng chấp nhận thương đau “phận đàn bà” khi lập gia đình!

Theo nhà văn Vũ Ngọc Tiến “Sau năm 1975, chị cùng gia đình đi kinh tế mới rồi mưu sinh ở Suối Dầu, tỉnh Khánh Hòa ba năm”. Trở lại Đà Lạt, sống ẩn dật, theo người bạn cho biết, bà hút thuốc liên tục và thích uống rượu giải sầu.

Năm 1990 bà xuất hiện với tác phẩm Nhật Ký Của Im Lặng. Năm 2020, ấn hành tập thơ Mây Bay Qua Trời Xưa và văn với Trên Thiên Đường Ký Ức. Rồi từ đó, bà hiển hiện trong những lần trò chuyện ở Sài Gòn. Có dịp sang Pháp và lần nầy sang Mỹ. Mừng cho bà trong tuổi cuối đời tìm được niềm vui.

Vương Trùng Dương

---