Cần lắng nghe các gia đình và những người trẻ còn do dự về việc kết hôn VATICAN CITY –
Kết thúc một cuộc họp tại Vatican nhân dịp kỷ niệm 10 năm văn kiện *Amoris Laetitia* của Đức Giáo hoàng Phanxicô, các giám mục đã nhấn mạnh sự cần thiết phải thấu hiểu hơn những thách thức mà các gia đình đang đối mặt, hỗ trợ các cặp vợ chồng, đồng thời giải quyết tâm lý ngần ngại kết hôn ở giới trẻ. Sự kiện diễn ra từ ngày 7 đến 14 tháng 10 đã quy tụ 115 chủ tịch các hội đồng giám mục, trong đó có Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, các chuyên gia về mục vụ gia đình, những người đứng đầu các Giáo hội Công giáo Đông phương cùng các giáo dân, nhằm suy tư về phương thế mục vụ của Giáo hội đối với hôn nhân và đời sống gia đình, cũng như các bước cần thực hiện để loan báo Tin Mừng cho các gia đình trong thời đại ngày nay. Phát biểu tại một buổi họp báo ngày 14 tháng 10 – sự kiện khép lại cuộc họp kéo dài một tuần do Giáo hoàng triệu tập nhằm thảo luận về việc triển khai văn kiện “Amoris laetitia” (Niềm vui của tình yêu) năm 2016 của Đức Giáo hoàng Phanxicô tại các giáo hội địa phương –
Đức Tổng Giám mục Charles Scicluna của Malta cùng những người tham dự khác khẳng định rằng văn kiện này vẫn còn nguyên giá trị như cách đây một thập kỷ, đặt ra thách thức cho Giáo hội: hãy lắng nghe các gia đình trước khi đưa ra phán xét, đồng thời hãy tiếp cận mọi người ngay tại hoàn cảnh thực tế mà họ đang trải qua. “Trong một thế giới ngày càng bị định hình bởi robot, sự ẩn danh và tình trạng cô lập, gia đình đóng một vai trò mang tính tiên tri – không chỉ đối với xã hội mà còn đối với tương lai của nhân loại,” Các nhà tổ chức cuộc họp đã mô tả một thế giới mà ở đó, những thách thức đối với các gia đình đã thay đổi đáng kể trong thập kỷ qua — từ tình trạng bất ổn kinh tế và niềm tin suy giảm vào sự bền vững của hôn nhân, cho đến vấn đề di cư, nghèo đói, sự chia ly và chiến tranh. Thay vì tìm kiếm những giải pháp mang tính phổ quát, “Amoris Laetitia” thúc giục các nhà lãnh đạo Giáo hội và các giáo xứ địa phương hãy thấu hiểu những trải nghiệm sống của các gia đình, từ đó xây dựng các phương thức mục vụ phù hợp với hoàn cảnh riêng biệt của họ.
Trên hết, các cuộc thảo luận phản ánh mong muốn trung thành với Tin Mừng mà không coi lòng thương xót và chân lý là những nguyên tắc đối lập nhau – linh mục Dòng Tên Giacomo Costa, cố vấn cho Ban Thư ký Tổng quát của Thượng Hội đồng Giám mục, cho biết trong buổi họp báo tại văn phòng báo chí Vatican. Đức Tổng Giám mục Paul S. Coakley của Oklahoma City, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ, cho biết mặc dù văn kiện “Amoris Laetitia” thường gắn liền với những tranh cãi xoay quanh cách diễn giải, nhưng thông điệp bao quát hơn của văn kiện này đã thực sự thay đổi cách người Công giáo thảo luận về hôn nhân và đời sống gia đình. Ngài chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với Catholic News Service (CNS): “Hầu hết những người Công giáo có chút hiểu biết về ‘Amoris Laetitia’ đều biết đến văn kiện này thông qua các chú thích và những tranh cãi xoay quanh nó, nhưng văn kiện này còn chứa đựng nhiều điều hơn thế nữa.” Ngài cho biết, việc chú trọng vào sự lắng nghe và đồng hành đã trở thành một phần trong ngôn ngữ mục vụ thường ngày của Giáo hội.
Về phần Đức Tổng Giám Giuse Nguyễn Năng, Chủ tịch Hội Đồng Giám mục Việt Nam, chia sẻ với Cha Gia An trong buổi phóng vấn trên Vatican Radio: Giáo hội Việt Nam chú trọng đặc biệt tới đời sống gia đình; có các tổ chức chuyên phục vụ hạnh phúc các gia đình, như Chương Trình Thăng Tiến Hôn Nhân Gia Đình, Gia Đình Khôi Bình, v.v… Cần cổ võ phát huy cụ thể về ơn gọi hôn nhân gia đình, cách riêng quan tâm giúp các đôi vợ chồng trẻ tại các cộng đoàn giáo xứ địa phương.
Đức Giám mục Daniel E. Flores thuộc giáo phận Brownsville, bang Texas, đồng thời là phó chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ, chia sẻ với hãng tin CNS rằng Giáo hội cần đặc biệt lưu tâm đến những lý do khiến người trẻ ngày càng ngần ngại kết hôn — dù là do áp lực kinh tế, sự bất an về tương lai, hay cảm giác chưa sẵn sàng cho một cam kết gắn bó suốt đời.
Theo Đức Giám mục Flores, thách thức đối với các giáo hội địa phương là khơi dậy niềm tin mới vào khả năng có được một cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, thay vì mặc định rằng cùng một phương thức mục vụ sẽ hiệu quả ở mọi nơi trên thế giới. Ngài cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc đồng hành cùng các cặp đôi trong thời gian dài sau ngày cưới, đồng thời lưu ý rằng dù các chương trình chuẩn bị cho hôn nhân có toàn diện đến đâu, chúng cũng không thể giúp các cặp đôi chuẩn bị sẵn sàng cho mọi thử thách mà họ sẽ gặp phải. Các cặp đôi lớn tuổi hơn – bao gồm cả những người từng trải qua khó khăn trong chính cuộc hôn nhân của mình – có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các gia đình trẻ, giúp họ vượt qua những yêu cầu ngày càng thay đổi của đời sống hôn nhân.
Đức Tổng Giám mục Coakley bày tỏ sự đồng tình với mối quan ngại đó, đồng thời lưu ý rằng các linh mục được kỳ vọng sẽ tiếp tục quá trình đào tạo sau khi thụ phong, trong khi việc chuẩn bị cho hôn nhân thường kết thúc ngay tại thời điểm cử hành hôn lễ. Ngài chia sẻ với CNS: “Thực tế luôn thay đổi, và Giáo hội cần tiếp tục đồng hành với những gia đình trẻ này cũng như các gia đình đã trưởng thành hơn.” Trong suốt cuộc họp kéo dài một tuần, các giám mục cũng xem xét vai trò của các tòa án hôn phối, khả năng tiếp cận các thủ tục tuyên bố hôn nhân vô hiệu, cùng nhu cầu đào tạo lương tâm cho những người chịu trách nhiệm đồng hành với các gia đình. Cuộc họp cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa văn kiện “Amoris Laetitia” và tinh thần hiệp hành, đặc biệt là nhu cầu để các gia đình tham gia tích cực vào đời sống và các quyết định của Giáo hội, thay vì chỉ là những người thụ hưởng thụ động các định hướng mục vụ. Trong Thánh lễ đánh dấu sự kết thúc của cuộc gặp gỡ, Đức Hồng y Luis Antonio Tagle đã đọc bài giảng do Đức Giáo hoàng Lêô XIV soạn thảo; trong đó, ngài kêu gọi người Công giáo hãy nhìn nhận gia đình là trường học đầu tiên của tình yêu, đồng thời hỗ trợ các cặp vợ chồng và các gia đình trong suốt cuộc đời họ.
Đức Giáo hoàng khuyến khích các tín hữu xây dựng một Giáo hội như một “gia đình của các gia đình”, nơi các cặp đôi trẻ nhận được sự khích lệ, các bậc cha mẹ tìm thấy sự hỗ trợ, người cao tuổi được trân trọng vì sự khôn ngoan của họ, và những ai đang trải qua khủng hoảng được đón nhận bằng tình yêu thương thay vì sự phán xét. “Theo cách này, tình yêu trong gia đình — với những khoảnh khắc đấu tranh, sai lầm và thất bại, nhưng cũng đầy ắp những điều kỳ diệu từ cuộc sống thường nhật khó đoán trước — trở thành ngôi trường đầu tiên dạy về tình cảm con người, là bước khởi đầu quý giá và không gì thay thế được để học về ‘niềm vui của tình yêu’,” Đức Hồng y Tagle đọc lại bài giảng đã được Đức Giáo hoàng soạn sẵn. “Vì lý do đó, chúng ta cần ghi nhận và ủng hộ nỗ lực của biết bao gia đình đang sống trọn ơn gọi và sứ mệnh của mình mỗi ngày, một cách âm thầm không phô trương, nhưng đôi khi lại thể hiện lòng trung thành đầy anh hùng.”
Tuy nhiên, đối với một số người tham gia, cuộc họp vẫn chưa giải quyết được mọi vấn đề về cách thức Giáo hội nên ứng phó với những thực tế đang thay đổi trong đời sống gia đình. Cha Stanislaus Chu Ilo, đến từ Chicago, cho biết các cuộc thảo luận đã chứng minh rằng Giáo hội có thể thừa nhận những vấn đề chưa được giải quyết, đồng thời vẫn tiếp tục cùng nhau tiến về phía trước. Vị linh mục kiêm nhà thần học người Nigeria phát biểu tại buổi họp báo “Bạn có thể sống trong những sự phức tạp.
Mọi vấn đề luôn có hai mặt.” Ngài cho biết, cuộc gặp gỡ này mang đến niềm hy vọng rằng, bằng cách chú tâm hơn đến sự mong manh của đời sống gia đình, Giáo hội có thể nhận ra rõ hơn sự hiện diện của Thiên Chúa giữa những điều bất định đang định hình tương lai của chính mình.
Giuse Đặng Văn Kiếm & Theresa Uyên Phương
From: NguyenNThu