Category: Tin Việt Nam

Ba’o Tieng Dan

Lê Vi

Càng nghĩ càng thấy thấy bi hài. Quốc bảo của người ta, họ bảo vệ còn hơn cả nhà băng Thụy Sĩ bảo vệ tài khoản ngân hàng, đựng trong 5, 7 lớp kim khí và châu báu, có người canh vòng trong vòng ngoài, đến yếu nhân của nước họ còn chẳng được tới gần để nhìn tận mắt, thế mà một anh sư cấp tỉnh ở đâu tới, âm thầm bàn bạc thế nào đó mà bê về được, còn cầm trên tay như cầm cọng chỉ rồi để tơ hơ trên bàn cho hàng vạn người ùa đến xem. Thế mà cũng tin được. Thật vi diệu!

Khi bị dân tình nghi ngờ và truy vấn thì hàng chục bài viết, video quảng cáo và kêu gọi kiểu “chỉ còn một đêm duy nhất, chỉ còn một đêm duy nhất” liền bị chỉnh sửa hoặc gỡ đi, không một lời “cáo bạch”. “Xá lợi” thì cũng “tự chuyển động” về cố quốc trước khi Ban trị sự GHPG tỉnh đến xác minh, còn “thầy” thì “hình như đi Lào”. Đúng là một giấc chiêm bao, “Nhất thiết hữu vi pháp/ Như mộng, huyễn, bào, ảnh/ Như lộ diệc như điện”. Thật là thậm thâm vi diệu pháp.

Nhìn cảnh lạy lục khóc lóc của hàng vạn con dân Việt trước cái “xá lợi ngọ nguậy” ấy mới bừng ngộ được câu “nước mắt chúng sinh nhiều hơn nước biển cả”.

Rồi có người còn nói đó là tự do tôn giáo tín ngưỡng. Ừ, xưa nay có ai la ó gì chuyện hầu đồng, bói toán, thờ thần, cúng quỷ, lễ bái, cầu vãng sanh… đâu. Cái khiến người ta giận dữ là họ nghi có dấu hiệu lừa dối để mê hoặc dân chúng và mưu cầu lợi riêng. Cái đó là chuyện thật – giả, không liên quan chi đến vấn đề tự do tín ngưỡng cả.

Ai cũng có quyền có niềm tin của mình, kể cả tin vào những điều hoang đường, phi lý, thần bí. Và ai cũng có quyền không tin. Anh biểu lộ niềm tin của anh thì người khác cũng có quyền biệu lộ sự không tin của họ, bình đẳng mà. Giới hạn của vấn đề là tự do tư tưởng và tự do biểu đạt bằng thảo luận và tranh luận, chứ không được phép kêu gọi đàn áp và bách hại. Còn chuyện thật – giả (hoàn toàn có thể làm sáng tỏ được) là một vấn đề khác, không thể đem nhập nó vào với tự do tôn giáo tín ngưỡng để biện minh.

Nếu chấp nhận tự do ở mức độ cho phép bịa đặt để lừa dối thì cũng đồng như phá bỏ khái niệm tự do, nó [khái niệm tự do] trở thành một cái tên không bờ mé và hoàn toàn vô giá trị.

Thái Hạo

---

 

Ba’o Tieng Dan

Blog RFA

Gió Bấc

28-12-2023

”Theo thông tin từ chùa Ba Vàng, từ ngày 23.12 đã có hàng vạn người dân, Phật tử đổ về đây chiêm bái xá lợi tóc của Đức Phật được cho là có từ 2.600 năm trước.

Theo chùa Ba Vàng, xá lợi được trưng bày là một trong tám sợi tóc mà Đức Phật tự tay nhổ trên đầu mình, trao cho 2 thương buôn người Myanmar hơn 2.600 năm trước…..

Theo đại diện chùa Ba Vàng, xá lợi tóc của Đức Phật có khả năng chuyển động như một vật thể sống. Xá lợi tóc với hình dạng giống một sợi tóc bình thường nhưng lại uyển chuyển qua trái, qua phải, quay tròn, cong lên rồi cụp xuống mà không hề có một sự tác động nào. Thậm chí, khi gặp vật cản, sợi tóc còn có thể tự bật ra ngoài. Đến nay, khoa học vẫn chưa thể lý giải việc một sợi tóc mấy nghìn năm không hỏng lại có thể chuyển động như vậy” (1).

Đọc thông tin sặc mùi lá cải, phảng phất mê tín dạng ma vú dài, quỷ nhập tràng, thiên linh cái, … các bậc lão thành cách mạng, các đảng viên kiên trung với chủ nghĩa Mác Lê vô thần nhất định sẽ cho rằng, đây là thông tin bịa đặt xuyên tạc của “các thế lực thù địch” tuyên truyền mê tín dị đoan. Sợi tóc tồn tại 2600 năm lại biết tự chuyển động… hẳn nhiên là trò lừa đảo. Báo chí cách mạng, báo chí chiến đấu cho xã hội tiến bộ không thể nào là cái loa nhắm mắt đưa tin một chiều theo lời kể của chỉ một nguồn tin, chính là nơi tạo ra sự kiện hoang đường.

Khởi nguồn thông tin này chính là đồng chí ma tăng Thích Trúc Thái Minh, trụ trì chùa Ba Vàng một thời lừng lẫy hốt tiền “oan gia trái chủ” và sáng kiến khất thực thu tiền nhân đại lễ Vu Lan. Sau thời gian bị dư luận bóc mẻ, phải thực hành sám hối đại tăng, đình chỉ các chức vụ ở Trung ương Giáo hội Phật giáo quốc doanh. Thầy Thái Minh xảo ngôn trên Facebook, thúc giục đám con nhang móc túi cúng dường sợi tóc, hệt như trò “oan gia trái chủ” trước đây.

“Đại chúng được chiêm bái, đảnh lễ và cúng dường Xá lợi tóc của Đức Phật và Xá lợi thân của Ngài, đây là nhân duyên hy hữu thù thắng. Thầy Thái Minh tin rằng, nếu ai với tâm tin kính, hiểu được Đức Phật là một con người chân thật, là bậc vĩ nhân siêu việt với lòng từ bi rộng khắp thì dù chỉ một lần khởi tâm hoan hỷ, tán thán, CÚNG DƯỜNG cũng được vô lượng công đức phước báu, và được nhân duyên tu tập kéo dài nhiều kiếp” (2).

Qua lời kêu gọi “thần thánh” đó và qua nhiều lần thúc giục Phật tử hãy tập trung đến chiêm bái theo thời hạn đã định, giống như lời rao “mại dô” của các gánh sơn đông mãi võ hay các em gái bán đồ lót online, mục đích chiến dịch sợi tóc xá lợi Phật lần này là rù quến Phật tử con nhang CÚNG DƯỜNG càng nhiều càng tốt.

Báo chí, mạng xã hội a dua theo Ba Vàng Thái Minh lừa dối người dân, quả là bọn xấu, phản động. Chắc chắn là như vậy. Các cụ cách mạng lão thành, các dư luận viên thế hệ kế thừa, nhất định sẽ xông lên, đập cho nó chết.

Nhưng … Xin thưa rằng trăm lần không! Vạn lần không! Không phải bọn xấu. Bài viết bơm hơi, cổ xúy cho trò lừa sợi tóc Phật 2600 năm là của báo Thanh Niên, thuôc Hội Liên Hiệp Thanh Niên Việt Nam.

Người ta không lạ gì báo Thanh Niên với “tiền án, tiền sự” năm 2007 từng làm cái loa cho Masan, tung tin nước tương truyền thống nhiễm chất 3 MCPD gây ung thư. Chiến dịch này tiêu diệt hàng loạt hương hiệu nước tương, giúp Chinsu tăng doanh thu hàng ngàn tỉ, độc chiếm thị trường.

Năm 2016, Thanh Niên phất cờ tung tin nước mắm truyền thống nhiễm Asen gây bão dư luận, suýt giết chết nước mắm lâu đời của Việt Nam, cũng để giúp nước muối pha hóa chất Nam Ngư của Masan độc chiếm thị trường. May là cộng đồng mạng, các nhà sản xuất nước mắm đấu tranh lật ngược thế cờ. Báo Thanh Niên đánh tráo khái niệm, Asen trong nước mắm truyền thống là đạm hữu cơ không độc hại, khác với Asen vô cơ. Nam Ngư không có Asen vì không làm từ cá, không có đạm hữu cơ. Phó Tổng Biên Tập, Tổng Thư Ký Tòa Soạn Báo Thanh Niên phải bị kỷ luật (3).

Nhưng một con én đâu làm cả mùa xuân, miếng ngon giữa đàng đâu thể xơi một mình một cổ. Vụ sợi tóc 2600 năm này, Thanh Niên đâu chỉ nuốt một mình. Đồng điệu, đồng thanh với Thanh Niên còn có Đại Đoàn Kết của Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam, Tiền Phong của Trung Ương Đoàn Thanh Niên Cộng Sản, Người Đại Biểu Nhân Dân của Quốc Hội và rất nhiều tờ báo quốc doanh khác cùng khuếch đại. Để bạn đọc không mất thời gian tra cứu link, chúng tôi xin gửi kèm hình ảnh một số trang báo online tiêu biểu.

Sau thời gian bị đình chỉ, hiện nay Thích Trúc Thái Minh đã được phục hồi, thậm chí còn thăng chức trong Trung ương Giáo hội Phật giáo quốc doanh, trong đó có chức vụ Phó Ban Truyền thông Trung ương. Tiếng nói Thái Minh chính là tiếng nói của giáo hội. Quyền lực, tiền bạc trong trong tay Thái Minh nên báo đảng và ma tăng đồng thanh, đồng hành, đồng lõa là chuyện bình thường.

Thông tin lừa dối hoang đường của Báo Thanh Niên lập tức bị dư luận phản ứng, phê phán về sự vô lý của sợi tóc 2600 năm, nhiều người chỉ ra rằng, mạng mua bán shopee hiện đang rao bán đầy loại cỏ có tính năng ngo ngoe y hệ sợi tóc xá lỵ Phật của Thái Minh. Báo Thanh Niên lập tức có bài đỡ gạt là: “Xá lợi tóc Đức Phật 2.600 năm trưng bày ở chùa Ba Vàng gây hoài nghi”.

Bài báo mượn lời chức sắc Phật giáo quốc doanh, quan chức địa phương Quảng Ninh kiểu không biết, không nghe, huề cả làng.

“Việc chùa Ba Vàng trưng bày và đưa ra thông tin xá lợi tóc Đức Phật 2.600 năm khiến nhiều người hoài nghi. Một số người còn tìm thấy thông tin trên mạng xã hội bày bán xá lợi với hình dáng tương tự có giá 500.000 đồng/sợi (?).

Trước thông tin nói trên, Thượng tọa Thích Đạo Hiển, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh, cho biết: ‘Chúng tôi chưa nắm được thông tin về việc chùa Ba Vàng trưng bày xá lợi tóc Đức Phật có từ 2.600 năm trước. Giáo hội cũng chưa nhận được thông tin liên quan’.

Trong khi đó, một lãnh đạo Sở VHTT tỉnh Quảng Ninh cho rằng, chùa Ba Vàng trưng bày xá lợi nói trên là việc nội tự không cần phải xin phép. Đơn vị cũng cử cơ quan chuyên môn để làm rõ thông tin sự việc trên” (4).

Bài báo này vẫn là một thái độ, thủ thuật lấp liếm, trí trá, vô trách nhiệm không thể chấp nhận được với nghề báo. Nhà báo trẻ Nguyễn Dân đã làm cuộc điều tra bỏ túi, vạch ra sự dối trá của thông tin từ chùa Ba Vàng và báo Thanh Niên.

“Theo thông tin từ chùa Ba Vàng, “xá lợi tóc” của Phật Thích Ca được thỉnh từ chùa Parami của Myanmar. Nhưng mà mình đã đi Myanmar, chùa nổi tiếng nhất là chùa Shwedagon ở Yangon. Ngôi chùa này ngoài nổi tiếng vì được dát hàng tấn vàng và đá quý thì còn được biết đến là nơi cất giữ 8 sợi tóc của đức Phật Thích Ca. Mình cũng đã thử search thông tin về chùa Parami thì ngoài thông tin của trang thaythichtructhaiminh.com lẫn facebook nói về “xá lợi tóc” của Phật thì thông tin rất lõm bõm và không có kiểm chứng, đại khái năm 1979 có thầy Sayadaw trụ trì chùa Parami đã đi khắp các nước để thu thập các mẫu vật được tin là “xá lợi” của đức Phật và các đệ tử của ngài rồi sau đó thành lập ra “Bảo Tàng Xá Lợi” vào năm 2019 tại Malaysia để lưu giữ các “xá lợi” đó. Hoàn toàn không có thông tin “xá lợi tóc ngọ nguậy” của ông Thái Minh chùa Ba Vàng”.

Đáng nói là Nguyễn Dân đã nêu lên vấn đề cốt lõi của Phật Pháp là giáo lý giải thoát bằng sự giác ngộ của con người chứ không phải do phù phép siêu nhiên nào. Phật không yêu cầu lễ bái dù theo pháp môn nào cũng hướng Phật tử thực hành giới định tuệ chứ không phải chăm chăm vào việc CÚNG DƯỜNG.

“Nhưng nếu có “xá lợi tóc”, tức tóc của ông Thích Ca năm xưa thì sao? Thì chẳng sao cả. Di sản của Phật Thích Ca năm xưa là chỉ cho nhân loại con đường của sự giác ngộ. Bảo vật là PHÁP chứ không phải là các viên xá lợi hay nhục thân vô tri. Tay Phật chỉ trăng thì trăng mới là nơi hướng tới chứ không phải tay Phật. Cúng bái, lạy lục một sợi tóc ngo ngoe (thực ra là cỏ Lipi) thì đó là sự cuồng tín, ngu độn mà nói thẳng là do “thằng” Thích Trúc Thái Minh bày ra để làm tiền” (5).

Thâm thúy và nhẹ nhàng, nhà báo Tăng Bá Sên đã nêu câu nói quan trọng của Đức Phật trong Kinh Kim Cương, một kinh điển mẫu mực của Phật Giáo Đại Thừa, “này Tu Bồ Đề, “Cái thân tướng này, không phải thật là thân tướng của Như Lai!”(6)

Thật vậy, trong Kinh Kim Cương, đức Phật còn có bài Kệ làm rõ hơn tính sắc không của tạo vật

“Nếu thấy ta bằng sắc tướng

Nghe ta bằng âm thanh

Người này đi đường tà

Không thấy được Như-Lai” (7).

Như vậy đã quá rõ, chuyện sợi tóc 2600 của đức Phật vừa là trò lừa trẻ con, kính lễ cúng dường cho dù là với sợi tóc thật của đức Phật cũng là tà đạo. Tại sao chính quyền, “đảng quang vinh lãnh đạo toàn diện” lại nhắm mắt làm ngơ cho ma tăng Thái Minh đồng hành với báo đảng lừa bịp, móc túi dân?

Nhà báo Tâm Chánh, nguyên Tổng Biên Tập báo Sài Gòn Tiếp Thị lừng lẫy một thời đã có status ngắn, liên hệ việc chính quyền ngăn cấm triển lãm chân dung nhiều nhà văn hóa một cách vô lối và việc chính quyền buông tay nhắm mắt trước trò mê tín, lừa đảo công chúng công khai rầm rộ này. “Mấy bức tranh gò đồng triển lãm thì phải xét duyệt, còn cọng lông ngọ nguậy đem ra chiêm bái thì chỉ là chuyện của chùa. Nhà đương cục nào đúng đây?” (8)

Status của Tâm Chánh được đông đảo cộng đồng hưởng ứng. Câu hỏi này tự nó đã có sự trả lời. Vấn đề là thái độ. Liệu công chúng còn có thể im lặng chịu đựng sự lừa dối, sự ngu dân, sự trấn lột về vật chất và cả tinh thần cho đến bao giờ?

________

Chú thích:

1- https://thanhnien.vn/hang-van-nguoi-chiem-bai-xa-loi-toc-duc-phat-tai-chua-ba-vang-18523122714370601.htm

2- https://www.facebook.com/ThayThichTrucThaiMinh/posts/pfbid02XrMit3xgvhKVTB1FLVov2iZo1fC5UxiNY3XPWXdfSzbmk1E4FeFFFbswD2y7PboT

3- https://www.sggp.org.vn/nuoc-mam-truyen-thong-duoc-minh-oan-post338367.html

4- https://thanhnien.vn/xa-loi-toc-duc-phat-2600-nam-trung-bay-o-chua-ba-vang-gay-hoai-nghi-185231227204301402.htm

5- https://www.facebook.com/ech.ao.7/posts/pfbid02FGKrKWru5bAyFTAVzRdfbppoc9bwpYQU3tY2S9usHbqG4F3nr98LLPqGpsqZn4bml

6- https://www.facebook.com/tang.b.sen/posts/pfbid06XGJrzAZw3m6UE6J8VaAQYSU7WQCXhHt7Qe2nQbXNz3cX3Lb4EX3Jw51Sa3MDT6kl

7- https://thuvienhoasen.org/a15622/kinh-kim-cang-bat-nha-ba-la-mat

8- https://www.facebook.com/chanh.tam.33/posts/pfbid02AgQA4VMtBPS5Ufw4K5JGfZGEQFLMK8Gq39vXaJiymKVMFYjrcQAP5YZeYfKUEsEHl

---

 

Hoang Le Thanh

NĂM 2023, THẬT LÀ VẺ VANG – VIỆT NAM ĐƯỢC XẾP HẠNG 178/180 VỀ TỰ DO BÁO CHÍ.

Nguồn: BBC

VIỆT NAM CÓ TỰ DO BÁO CHÍ HƠN CẢ TRUNG QUỐC & BẮC TRIỀU TIÊN

Rõ ràng chúng ta có tự do báo chí. Chúng ta hơn hẳn và xếp trên cả Trung Quốc lẫn Bắc Triều Tiên.

Thế mà mồm thối của bọn phản động, các thế lực thù địch cứ ra rả rằng Việt Nam ta là kẻ thù của “tự do ngôn luận”, là sát thủ giết sạch báo chí tư nhân, cường quyền bịt miệng dân chúng?

Khin Ngu Teo

 Ba’o Tieng Dan

Trương Nhân Tuấn

28-12-2023

Nguyên tắc từ thời xa xưa, đến bây giờ không đổi: Luật pháp là nghệ thuật của cái thiện và (là nghệ thuật thực hiện) sự công bằng – “Jus est ars boni et aequi”.

Luật pháp Việt Nam hiện thời là một phương tiện chớ không phải là một nghệ thuật. Pháp luật Việt Nam không nhằm mục đích “hướng thiện” và nó cũng không có mục tiêu thực hiện sự công bằng.

Luật pháp Việt Nam là phương tiện để nhà cầm quyền lực trấn áp, răn đe, trả thù, cưỡng đoạt… Vụ bắt bà Ngọc Trinh về cái tội “gây rối trật tự công cộng”, rõ ràng pháp luật Việt Nam, nhứt là bộ Luật An ninh mạng, là một “nghệ thuật” biến đổi cái ảo thành cái thực. Bắt bà Ngọc Trinh nhà cầm quyền chỉ có mục đích trấn áp (và triệt tiêu) những kẻ có khả năng hướng dẫn quần chúng. Bà Phương Hằng cũng vậy.

Luật pháp Việt Nam là luật pháp thể hiện cho cái ác.

Ở Việt Nam, ta có “Tòa án nhân dân”, “viện Giám sát nhân dân”, “công an nhân dân”… Tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân… không có quyền xét xử đảng hay đảng viên.

Mục đích của Tòa án nhân dân, như cái tên gọi, chỉ nhằm xử án “nhân dân”. Viện giám sát chỉ nhằm giám sát nhân dân. Công an cũng vậy, chỉ nhằm còng tay và trấn áp nhân dân.

Các vụ án “các chuyến bay giải cứu” hay vụ “Việt Á” đang xử, hay tất cả các vụ án đã xảy ra trước đây, ta thấy các đối tượng bị xét xử không có ai là “đảng viên” hết cả.

Những đảng viên phạm tội, trước khi ra tòa xét xử, họ đã bị kỹ luật và bị trục xuất ra khỏi đảng. Tức là họ đã trở thành” nhân dân” rồi.

Tòa xét xử và tuyên án bọn họ mức án luôn tùy thuộc vào “nhân thân” tốt hay xấu, vào “thiện chí” có “thành khẩn” hay không?

Pháp luật Việt Nam vì vậy cũng không có mục đích thiết lập sự công bằng. Vì vậy cái gọi là “nhà nước pháp quyền” của Việt Nam không phải là “Etat de Droit” hay “the Rule of Law” của Tây phương. Pháp luật ở các mô hình (xây dựng quốc gia) trên đây đặt nền tảng trên nguyên tắc “Jus est ars boni et aequi”.

Việt Nam nói là “hoàn thiện nhà nước pháp quyền”. Ngay cả cái tên gọi đã thể hiện sự “quyền biến”, tức lưu manh, thì làm gì có thể xây dựng một quốc gia lành mạnh?

Luật pháp tồi tệ như vậy mới có vụ thầy chùa đem cọng lông d@i (hay lông lol) vào chùa rồi khiến Phật tử vào chiêm bái.

Ảnh: Dòng người đổ xô về chùa Ba Vàng để chiêm ngưỡng cái gọi là “xá lợi tóc”. Nguồn: Báo Công Thương

Thử coi luật pháp của cái “nhà nước pháp quyền” này xử vụ bái lạy cọng “lông d@i” như thế nào?

---

 

Chau Trieu is with Thi Khieu Vu 

Thêm một Giáng sinh buồn bị chia cách, chúc bình an cho các gia đình TNLT Việt Nam .

MIỀN BẮC GIÁ LẠNH, NHỚ ĐẾN NHỮNG TÙ NHÂN LƯƠNG TÂM TRONG CHỐN LAO TÙ CỘNG SẢN

Thời tiết miền Bắc đang trong những ngày rét đậm rét hại, nhiệt độ trong ngày lạnh xuống dưới 10 độ. Đối với người bình thường có áo ấm, đệm êm cũng phải co ro trong cái không khí lạnh buốt đó. Thì những TNLT đang phải chịu cái lạnh thấu xương trong nhà tù của chế độ còn khủng khiếp hơn gấp bội.

Chắc chắn khi những thời điểm lạnh như thời gian này, chế độ quần áo cho TNLT sẽ không đủ ấm, nếu gia đình không gửi thêm quần áo vào thì phạm nhân rất rét. Không những thế, các TNLT còn phải nằm trên nền xi măng, cái lạnh từ dưới thấu lên trên thấm vào cơ thể lạnh buốt. Nhiều phòng giam còn bị giám thị cố tình làm hư hỏng cửa sổ để gió lạnh lùa vào trong phòng hành hạ phạm nhân.

Các TNLT phải sống trong tình cảnh mùa đông thì lạnh giá, mùa hè thì nóng nực. Ngoài ra họ còn phải chịu đựng sự tra tấn về mặt tinh thần bằng nhiều thù đoạn khác nhau của trại giam.

Vì phải sống trong điều kiện tồi tệ như trên mà nhiều TNLT đã bị mắc các chứng bệnh về hô hấp, lao phổi, tim mạch, các bệnh về tâm thần… nếu có ra tù thì tình hình sức khỏe cũng xấu đi trầm trọng.

Trong những thời điểm giá rét như ở miền Bắc như này, chúng ta không quên đến những TNLT đang phải chống chọi với cái lạnh trong chốn lao tù của chế độ CSVN.

Gia Minh

---

 

 Ba’o Tieng Dan

Phan Thuý Hà

23-12-2023

Trong một lần đến thăm Phan Tử Lăng ở khu gang thép Thái Nguyên, ông Phạm Văn Đồng hỏi ông Lăng có bà con gì với Phan Tử Dương không, Phan Tử Dương là bạn học với ông ở Trường Quốc học Huế.

Phan Tử Dương là anh ruột Phan Tử Lăng, bị bắn chết dưới chân núi Nài trong đợt 4 cải cách.

Phan Tử Dương là thư ký toà sứ, được ông Phan Đăng Tài (em của Phan Đăng Lưu) cũng trong toà sứ, giác ngộ cách mạng, trở thành đảng viên, làm uỷ viên thư ký, có lúc đã làm đến phó chủ tịch tỉnh. Năm 1953 phát động giảm tô, ông bị cho nghỉ việc, về nhà làm ruộng. Tháng 5/1955 ông Dương đang cấy lúa với vợ con ngoài đồng thì dân quân đến trói bắt đi. Một đêm tháng 10/1955, học sinh cấp ba Phan Đình Phùng bị bắt đi ra chân núi Nài hô hào đả đảo, chứng kiến vụ xử bắn.

Cha của ông Phan Tử Dương, Phan Tử Lăng… là Phan Tử Phong, làm quan trong Huế; mẹ là bà Ký Tá.

Bà Ký Tá không biết chữ. Bà làm ruộng giỏi, có đầu óc buôn bán. Từ buôn thóc, buôn gạo, mở xưởng ép dầu, xây nhà cho thuê, tậu ruộng, bà có hơn 100 mẫu ruộng.

Trước năm 1945 bà có hai ngôi nhà hai tầng, một ngôi nhà ba tầng trên phố Phan Đình Phùng và hai, ba ngôi nhà ngói ở con phố bên cạnh. Tiêu thổ kháng chiến, những ngôi nhà đó bị phá sạch. Còn mấy ngôi nhà tranh. Và nguyên vẹn khu nhà ở – 47 Nguyễn Công Trứ (nay là đường Lê Bình).

Có thể nói bà Ký Tá là người phụ nữ làm ăn giỏi giang nhất tỉnh Hà Tĩnh thời bấy giờ.

Ông và bà mất trước khi cải cách. Vì thế Phan Tử Dương – con cả, phải chịu tội thay cha mẹ, và tội trước đây làm thư ký toà sứ.

Tháng 5/1955, cả gia đình phải rời khỏi 47 Nguyễn Công Trứ. Như tất cả mọi gia đình địa chủ khác. Họ đến ở một túp lều, cứ mưa to là nước tràn vào lều.

Phan Tử Thụ lúc đó mới học lớp 7. Ông không nguôi nỗi nhớ về ngôi nhà xưa ở 47 Nguyễn Công Trứ. Ông đã vẽ lại ngôi nhà theo trí nhớ. Trên khu đất khoảng 1.000m2 là các dãy nhà ngang dọc, lợp mái ngói, 50 – 60 gian. Ông vẽ chi tiết căn phòng ngủ của cha, của bà nội, nhớ cả những cái chăn màn. Hai chục năm trước ông và các anh chị về thăm chốn cũ, không còn gì nữa sau khi 15 hộ nông dân đến ở, người ta chỉ cho ông một cái giếng quây kín lại, không ai dám làm gì vì sợ giếng địa chủ. Không biết giếng đó giờ còn không.

Khi cải cách ông Phan Tử Lăng không ở quê nhà, nếu ở nhà, không ai biết (và có thể chắc chắn biết) số phận ông như nào.

_____

*Ghi chú: Tựa đề do Tiếng Dân đặt.

---