TikTok cho biết 25 triệu người trên khắp liên hiệp Âu Châu sử dụng dịch vụ của họ mỗi tháng.
BRUSSELS (Reuters) – Ủy ban Liên Hiệp Âu Châu ra lệnh đình chỉ ứng dụng chia sẻ video ngắn TikTok của nhân viên công chức trên điện thoại của cơ quan, người đứng đầu ngành công nghiệp EU Thierry Breton cho biết hôm thứ Năm, với lý do quan tâm về an ninh mạng. Tuy nhiên, Breton đã từ chối cung cấp thêm thông tin chi tiết tại một cuộc họp báo về việc liệu nếu có bất kỳ sự cố nào từng xảy ra liên quan đến TikTok hay không?
“Để tăng cường an ninh mạng, Ban quản lý doanh nghiệp của Ủy ban đã quyết định tạm dừng việc sử dụng ứng dụng TikTok trên các thiết bị của công ty và trên các thiết bị cá nhân đã đăng ký dịch vụ thiết bị di động của Ủy ban,” giám đốc điều hành EU cho biết trong một tuyên bố. “Biện pháp này nhằm mục đích bảo vệ Ủy ban chống lại các mối đe dọa và hành động an ninh mạng có thể bị khai thác cho các cuộc tấn công mạng nhằm vào môi trường doanh nghiệp của Ủy ban,” nó nói.
TikTok cho biết họ thất vọng với quyết định của Ủy ban, cho rằng đó là “sai lầm và dựa trên những quan niệm sai lầm cơ bản”.
Người phát ngôn cho biết: “Chúng tôi đã liên hệ với Ủy ban để lập hồ sơ rõ ràng và giải thích cách chúng tôi bảo vệ dữ liệu của 125 triệu người trên khắp EU truy cập TikTok mỗi tháng.
Tại Mỹ, Áp lực đang gia tăng từ các đảng viên Cộng hòa và một số đảng viên Đảng Dân chủ trong Quốc hội để thông qua lệnh cấm toàn quốc đối với TikTok, ứng dụng video xã hội thuộc sở hữu của công ty Trung Quốc ByteDance. Ứng dụng này đã bị cấm trên các thiết bị của liên bang và một số trường đại học do lo ngại về quyền riêng tư có thể bị xâm phạm.
Những lời chỉ trích về ứng dụng xã hội TikTok đã gia tăng vào mùa thu 2022 sau khi các báo cáo tiết lộ ByteDance liên tục truy cập dữ liệu người dùng Hoa Kỳ và lên kế hoạch sử dụng TikTok để theo dõi vị trí của các công dân Mỹ cụ thể (bao gồm cả các nhà báo của Forbes).
Thượng nghị sĩ Josh Hawley (R-Mo.), người đã tài trợ cho lệnh cấm TikTok trên các thiết bị liên bang đã được ký thành luật vào tháng 12, cũng đưa ra luật rộng hơn vào ngày 25 tháng 1 sẽ cấm TikTok trên tất cả các thiết bị bên trong Hoa Kỳ.
Kể từ tháng 12, một số trường học và hệ thống trường đại học đã cấm TikTok trên các thiết bị do trường sở hữu và trên mạng wifi của trường, đồng thời không khuyến khích việc sử dụng TikTok trên thiết bị cá nhân của học sinh, sinh viên.
TikTok vận động hành lang tại Quốc Hội Mỹ
Để đối phó với áp lực chính trị và lập pháp, TikTok và ByteDance đã tăng cường vận động hành lang tại Hoa Kỳ. Trước đây đã sử dụng cách tiếp cận “từ đầu” trong các cuộc đàm phán với chính quyền Biden, tổng cố vấn của ByteDance, Erich Andersen, cho biết công ty hiện đang chuyển cách tiếp cận của mình sang “đẩy nhanh giải thích của chính chúng tôi về những gì chúng tôi chuẩn bị làm và mức độ cam kết đối với các quy định bảo mật an ninh quốc gia ,” gặp gỡ các nhóm chuyên gia tư vấn và các nhà lập pháp. Đồng thời, TikTok đang tuyển dụng thêm một số chuyên viên truyền thông mới (để gia tăng các nỗ lực vận động hành lang).
ByteDance đã chi gần 5,4 triệu đô la cho các nỗ lực vận động hành lang vào năm ngoái và dự kiến sẽ vượt xa con số đó trong năm nay, The New York Times đưa tin.
Bà Dianne Gordon vui mừng bên cạnh chiếc Jeep mới toanh – Ảnh chụp màn hình từ FOX 2 Detroit
Mới đây, một cộng đồng ở thị trấn White Lake, hạt Oakland (tiểu bang Michigan) đã gởi tặng bà Dianne Gordon một chiếc xe Jeep mới toanh sau khi biết bà đã trả lại 15 ngàn đô la tiền mặt, mà bà nhặt được ở một bãi xe của một trạm xăng.
Bà Gordon (65 tuổi) được cho là hàng ngày phải đi bộ hơn 5 dặm từ nhà đến chỗ làm (và ngược lại) trong suốt một năm qua sau khi chiếc xe cũ suy nhất của bà bị hỏng.
Theo đài FOX2 Detroit, vào tháng trước, trên đường đi làm, bà Gordon ghé trạm xăng BP để mua vài gói snack (thức ăn vặt), bà thấy một chiếc túi nhựa nằm lăn lóc dưới đất. Bà nói:
“Tôi nhìn xuống đất và tìm thấy một chiếc túi nhựa. Khi mở nó ra kiểm tra, tôi thấy quá nhiều tiền trong đó”.
Lúc đó bà nghĩ ngay là số tiền đó không thuộc về bà nên bà không thể giữ nó, nên ngay lập tức bà gọi cho cảnh sát. “Tôi chỉ làm những gì tôi được dạy phải làm”.
Trung úy cảnh sát Matthew Ivory của thị trấn White Lake đã có mặt sau đó, cho biết nên trong chiếc túi là 14.780 đô la và một thiệp cưới sẽ được tổ chức vào ngày hôm sau. Ivory cho FOX2 biết: “Bà ấy chưa bao giờ thực sự nghĩ đến việc làm bất cứ điều gì khác ngoài việc trả chiếc túi lại cho chủ nhân của nó”.
Trạm xăng nơi bà Gordon nhặt được gần 15 ngàn đô la tiền mặt – Ảnh chụp màn hình từ FOX 2 Detroit
Còn Thượng sĩ Brad Connell, người đã nhận cuộc gọi ban đầu của bà Gordon kể lại:“Đây thực sự là một trong những cuộc gọi mà tôi thấy có rất nhiều người tốt. Khi bà Dianne nói với tôi rằng bà ấy đi bộ 2,7 dặm mỗi chiều để đi làm, 5 ngày một tuần, tôi nói với bà ấy rằng tôi sẽ cho bà đi nhờ bất kỳ cơ hội nào có thể. Sau đó, khi tôi nói chuyện với vợ tôi về câu chuyện đẹp này, chúng tôi biết rằng mình có thể cố gắng làm cái gì đó tốt đẹp hơn cho bà Gordon. Chúng tôi đã nói chuyện với Giám đốc và được phép bắt đầu Go Fund Me.”
Vợ của Connell, Stacy Connel, nói với Washington Post: “Đây là một câu chuyện làm chúng ta ấm lòng. Tôi đã hy vọng chúng tôi có thể giúp bà ấy mua một chiếc xe để bà ấy có thể đi lại dễ dàng hơn”.
Các sĩ quan cảnh sát thị trấn White Lake chúc mừng bà Gordon bên chiếc xe Jeep mới – Ảnh chụp màn hình từ FOX 2 Detroit
Bà Gordon đã nhận được một chiếc xe Jeep hoàn toàn mới sau khi vợ chồng Connell nỗ lực quyên góp được khoảng 67.000 đô la. Quỹ này vẫn tiếp tục phát triển và đạt hơn 82.000 đô la vào ngày 9 Tháng Hai vừa qua.
Bà Gordon nói bà bị sốc khi biết tin. Bà nói với Washington Post: “Tôi chưa bao giờ mong đợi bất cứ điều gì như thế này. Tôi choáng ngợp. Tôi chỉ làm những gì tôi được dạy thôi mà.”
Ngoài việc lái xe đi làm, Gordon cho biết bà rất vui vì giờ đây bà có thể đến xem các sự kiện thể thao của các cháu mình.
Thượng sĩ Connell chia sẻ: “Thế giới thực sự cần nhiều Dianne Gordon hơn nữa. Nếu mọi người có cách nhìn về cuộc sống của Dianne, thế giới sẽ tốt đẹp hơn một nơi tốt hơn nhiều”
KIEV, Ukraine (NV) – Hành trình mạo hiểm của Tổng Thống Joe Biden vào Kiev, thủ đô Ukraine, vùng “oanh kích tự do” của hỏa tiễn và “drone” (máy bay không người lái) của Nga làm nhiều người bất ngờ, nhưng cũng làm làm nhiều người Nga ngạc nhiên, bày tỏ trên mạng xã hội.
Tổng Thống Joe Biden bước đi trong chiếc xe lửa chở ông từ Ba Lan đến Kiev, thủ đô Ukraine. (Hình: Evan Vucci/Pool/AFP via Getty Images)
Ví dụ, một trương mục trên Telegram, tên là “Zapiski michmana Ptichkina,” do binh sĩ Hải Quân và Lục Quân Nga quản trị, viết một cách cay đắng rằng “Biden đến Kiev trước cả Tổng Thống Vladimir Putin,” theo CNN hôm 20 Tháng Hai.
“Sau gần một năm kể từ khi bắt đầu Cuộc Hành Quân Đặc Biệt, chúng ta đang chờ đợi thành phố Kiev của Nga chào đón tổng thống Liên Bang Nga, chứ không phải tổng thống Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ,” trương mục này viết.
“Điệp vụ” bất ngờ của ông Biden bắt đầu với hình ảnh đoàn xe chở vị tổng tư lệnh quân đội Mỹ, không chớp đèn, không xe cảnh sát mở đường, lặng lẽ rời Tòa Bạch Ốc vào khoảng 3 giờ 30 phút sáng Chủ Nhật, 19 Tháng Hai, trực chỉ nhắm hướng căn cứ Andrew Air Force Base, Prince George’s County, Maryland, hãng thông tấn AP tiết lộ.
Khoảng 24 tiếng đồng hồ trước đó, tối Thứ Sáu, 17 Tháng Hai, Tổng Thống Biden mới quyết định ra lệnh “hành quân vào Kiev” sau nhiều tháng bí mật lên kế hoạch.
Thậm chí, có lúc các cố vấn tưởng chừng phải hủy bỏ kế hoạch vào Kiev trước tình trạng hiểm nghèo tại thực địa, vì hỏa tiễn và “drone” của Nga thường xuyên đột nhập tấn công các cơ sở hạ tầng thủ đô của Ukraine.
Từ phi trường quân sự Andrew Air Force Base, không dùng chiếc Air Force One loại máy bay Boeing 747 khổng lồ, mà Tổng Thống Biden leo lên một chiếc C-32 đậu tại một góc phi đạo tắt đèn. Đây là máy bay Boeing 757 cải tiến được dùng trong những chuyến bay nội địa, có thể đáp xuống những phi trường nhỏ.
Trên hệ thống không lưu, chiếc C-32 hạ rèm cửa sổ kín mít chở tổng thống Mỹ này không được gọi là Air Force One như quy định mà mang số hiệu “SAM060,” ám tự cụm từ “Special Air Mission” (Phi Vụ Đặc Biệt), âm thầm cất cánh vượt Đại Tây Dương nhắm hướng phi trường Ramstein trong căn cứ Không Quân Mỹ tại Đức.
Sau khi được tiếp nhiên liệu tại căn cứ Ramstein, chiếc máy bay tắt máy định vị nhắm hướng phi trường quân sự ở Rzeszow, miền Nam Ba Lan, cửa ngõ tiếp nhận lực lượng NATO và hàng hóa quân viện cho Ukraine.
Tổng Thống Joe Biden (phải) nói chuyện cùng ông Jake Sullivan, cố vấn an ninh quốc gia, trên chiếc máy bay bí mật mang số hiệu SAM060 đến Ramstein, căn cứ Không Quân Mỹ tại Đức. (Hình: Tòa Bạch Ốc)
Từ Rzeszow, Tổng Thống Biden và nhóm hỗ trợ gồm các cố vấn thân cận và vài nhân viên bảo vệ được đưa lên xe đi đường bộ tới thành phố Przemysl, sát biên giới Ukraine. Tại đây, tổng thống lên một đoàn xe lửa với các toa tắt đèn, rồi lẳng lặng khởi hành băng qua biên giới Ukraine, thực hiện lộ trình kéo dài 10 tiếng đồng hồ trực chỉ Kiev, theo Reuters.
Lúc 8 giờ sáng Thứ Hai, 20 Tháng Hai, nhà lãnh đạo Mỹ tới ga Praemysl Glowny tại Kiev, hoàn toàn được phong tỏa, và được bà Bridget Brink, đại sứ Mỹ tại Ukraine, chờ đón rồi đưa lên đoàn xe đến dinh tổng thống, Mariinsky Palace, nơi Tổng Thống Volodymyr Zelensky và phu nhân đang chờ đợi.
Lúc đó, nhiều đường phố chính và khu trung tâm thủ đô Kiev bị phong tỏa mà không có lời giải thích. Dân chúng bắt đầu chuyền đi những đoạn video clip thâu hình ảnh đoàn xe chạy tốc độ cao trên những con đường bị phong tỏa, và các lời bàn tán cho thấy đây là manh mối đầu tiên về sự hiện diện của ông Biden đến “vùng chiến sự Kiev.”
Đến Mariinsky Palace, Tổng Thống Biden xuống xe, từ một chiếc SUV Toyota màu trắng chứ không phải là chiếc Limousine màu đen như thường lệ, và bước đến “tay bắt mặt mừng” vợ chồng ông Zelensky rồi bước vào dinh có một cuộc họp với tổng thống Ukraine.
Sau đó, hai nhà lãnh đạo được dân chúng chụp hình và chuyền đi cảnh hai ông bước ra khỏi nhà thờ Saint Michael’s Cathedral. Đây là lúc cả thế giới được thấy hình ảnh ông Biden sánh bước cùng ông Zelensky giữa thành phố Kiev.
Trước đó, khoảng 7 giờ tối Thứ Bảy, 19 Tháng Hai, giờ miền Đông nước Mỹ, người ta thấy ông Biden ăn tối cùng Đệ Nhất Phu Nhân Jill Biden tại một nhà hàng ở Washington, DC, và khi ông bắt tay Tổng Thống Zelensky là khoảng 8 giờ sáng Thứ Hai ở Kiev, tức 1 giờ sáng Thứ Hai ở DC, có nghĩa là tổng thống Mỹ “biến mất” khoảng 30 tiếng đồng hồ.
Tổng Thống Joe Biden xuống xe lửa tại ga Praemysl Glowny ở Kiev sáng Thứ Hai. (Hình: Evan Vucci/Pool/AFP via Getty Images)
Nhóm thân cận tháp tùng đến Kiev
Tổng Thống Biden đi cùng đoàn tùy tùng nhỏ hơn nhiều, chỉ có ba so với 13 người như thông thường: Đó là ông Jake Sullivan, cố vấn an ninh quốc gia; bà Jen O’Malley Dillon, phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc; và bà Annie Tomasini, điều hành Phòng Bầu Dục.
Ngoài ra, có sự hiện diện của một sĩ quan phụ tá mang theo vali chứa mật mã khai hỏa vũ khí nguyên tử, cùng những nhân viên mật vụ bảo vệ ông Biden.
Phóng viên tháp tùng
Trong chuyến đi bí mật này chỉ có hai nhà báo trên máy bay thay vì 13 người như thông thường. Đó là phóng viên Sabrina Siddiqui của nhật báo The Wall Street Journal, và phóng viên ảnh Evan Vucci của hãng thông tấn AP.
Hai phóng viên này phải tuyên thệ giữ bí mật và được lệnh chờ email với chủ đề “hướng dẫn đến giải đấu golf vào ngày 19 Tháng Hai” để tham gia chuyến đi, theo Wall Street Journal.
Tất cả các thiết bị điện tử của các phóng viên phải giao nộp cho giới chức và chỉ nhận lại khi đến Kiev, Ukraine.
Một số ít nhà báo có văn phòng làm việc tại Ukraine được triệu tập đến một khách sạn ở trung tâm thành phố vào sáng Thứ Hai để tham gia cuộc họp báo, nhưng đều không được cho biết trước Tổng Thống Biden sẽ hiện diện.
Tổng Thống Joe Biden và Tổng Thống Volodymyr Zelensky tại quảngtrường Saint Michael ở thủ đô Kiev. (Hình: Evan Vucci/Pool/AFP via Getty Images)
Thông báo cho Putin
Vài giờ trước khi rời Tòa Bạch Ốc rạng sáng Chủ Nhật, Washington báo cho Moscow biết tổng thống Mỹ sẽ đến Ukraine.
“Chúng tôi thông báo cho phía Nga biết rằng Tổng Thống Biden sẽ tới Kiev,” ông Sullivan nói với các phóng viên. “Chúng tôi cho họ biết khoảng vài giờ trước khi khởi hành với mục đích giảm xung đột.”
Ông Sullivan từ chối nêu chính xác nội dung của thông báo hoặc ai là người nhận thông báo này, nhưng cho biết báo trước như vậy là để tránh bất kỳ tính toán sai lầm nào có thể đưa hai quốc gia sở hữu vũ khí nguyên tử rơi vào tình cảnh xung đột trực tiếp.
Chuyến thăm lịch sử
Chuyến thăm bất ngờ của Tổng Thống Biden tới Ukraine là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại một nhà lãnh đạo Hoa Kỳ đến vùng chiến sự mà không có sự hiện diện của quân đội Mỹ tại thực địa lẫn trên không phận. Đây là một kỳ tích mà các chuyên gia quân sự đánh giá rất cao. Mặc dù Moscow được báo trước, nhưng vẫn có thể có những rủi ro không lường trước.
Rủi ro nhất là có thể bị tấn công trên đoạn đường xe lửa 10 tiếng từ biên giới phía Tây về thủ đô Ukraine, đó là chưa kể đến chuyện Kiev luôn nằm trong tầm tấn công của hỏa tiễn và “drone” của Nga.
Tổng Thống Volodymyr Zelensky cùng phu nhân đón Tổng Thống Joe Biden tại Kiev sáng Thứ Hai. (Hình: Evan Vucci/Pool/AFP via Getty Images)
Ngoài ra, việc Tổng Thống Biden xuất hiện bên cạnh Tổng Thống Zelensky ở quảng trường Saint Michael là vô cùng nguy hiểm vì nhà lãnh đạo Ukraine luôn là mục tiêu hạ sát của quân Nga.
Trước khi lên xe lửa trở lại Ba Lan, ông Biden ghé qua tòa đại sứ Mỹ tại Kiev, tuy nhiên công luận chưa ai biết ông dùng phương tiện di chuyển nào.
Tổng Thống Biden có mặt tại Kiev trong khoảng 5 tiếng đồng hồ, và lên xe lửa trở lại Ba Lan trong một hành trình kéo dài 10 tiếng.
Đây là một hành trình vất vả đối với ông Biden, 80 tuổi, và nó thể hiện tình cảm cá nhân của ông đối với Ukraine trong chuyến thăm thứ tám của ông tới đất nước này, theo ông cho biết.
“Tôi phải nói rằng Kiev chiếm được một phần trái tim tôi,” Tổng Thống Biden nói vào sáng Thứ Hai trong lúc họp báo với Tổng Thống Zelensky. Ông Biden cũng nhắc lại việc nhiều người đã dự đoán Kiev sẽ thất thủ vào tay Nga chỉ trong vài ngày, tuy nhiên “một năm sau, Kiev đứng vững. Và Ukraine đứng. Nền dân chủ đứng vững. Người dân Mỹ đứng về phía các bạn và thế giới đứng về phía các bạn.”
“Ông Biden là một vị tổng thống can trường không hề sợ hãi để có mặt tại Kiev, để ủng hộ dân tộc Ukraine chống xâm lăng. Chúng tôi cám ơn ông và nước Mỹ,” cô Myroslava Renova, 23 tuổi, cư dân Kiev, cảm động nói với phóng viên. [đ.d.]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Một công ty ngoại quốc mới đây loan báo cắt bớt 6,000 nhân công vì thiếu đơn đặt hàng, báo hiệu nạn thất nghiệp có thể gia tăng ở Việt Nam.
Theo bản tin hãng thông tấn Reuters hôm Thứ Ba, 21 Tháng Hai, tập đoàn Pou Chen của Đài Loan thông báo cắt bớt 3,000 công nhân ngay trong tháng này. Đồng thời từ nay đến cuối năm sẽ không gia hạn hợp đồng với 3,000 công nhân nữa.
Công nhân hãng giày Pou Chen ở Sài Gòn. Hãng này thông báo cắt bớt 6,000 nhân công vì thiếu đơn đặt hàng. (Hình: Tiền Phong)
Lý do được nêu ra là viễn ảnh nhu cầu tiêu thụ xuống thấp. Pou Chen có một số cơ sở tại Việt Nam, là nhà thầu sản xuất giày dép cho một số nhãn hiệu nổi tiếng trên thế giới như Nike, Adidas. Riêng cơ sở của họ ở khu vực Sài Gòn thâu dụng tới hơn 50,000 nhân công.
Kỹ nghệ sản xuất giày dép và quần áo tại Việt Nam, cả các công ty ngoại quốc và nội địa, thu dụng nhiều triệu công nhân.
Việc Pou Chen loan báo cắt giảm nhân công trái ngược với những tháng cuối năm 2021 khi họ cũng như hàng loạt các công ty khác tới tấp tuyển mộ nhân công làm việc trở lại, tiếp tục sản xuất sau đợt đóng cửa chống đại dịch COVID-19.
Nhờ nỗ lực sản xuất của giới đầu tư ngoại quốc, cuối năm 2022, nhà cầm quyền CSVN khoe thành tích thương mại hai chiều cả năm vượt $700 tỷ, trong đó, hàng hóa của các công ty ngoại quốc chiếm ba phần tư trị giá hàng xuất cảng. Tuy nhiên, những dấu hiệu thị trường tiêu thụ trên thế giới đi xuống do hệ quả từ cuộc chiến tại Ukraine đã nhìn thấy từ giữa năm vừa qua.
Tháng Tám, 2022, hãng điện tử Samsung loan báo cắt giảm giờ làm của công nhân tại cơ sở của họ ở Việt Nam mà bình thường họ phải gia tăng sản xuất để cung cấp sản phẩm bán vào dịp lễ Tết cuối năm. Không riêng gì Samsung, tình hình sản xuất tại nhiều công ty ngoại quốc đầu tư tại Việt Nam từ giữa năm 2022 đến nay không có dấu hiệu cải thiện.
Cuối Tháng Giêng, Tổng Cục Thống Kê Việt Nam báo cáo trị giá hàng hóa xuất cảng vào tháng này đã giảm mất 26% so với cùng thời gian này của năm ngoái. Đồng thời, nhập cảng với phần lớn là nguyên liệu và bộ phận rời để sản xuất hàng hóa hoàn thiện, cũng giảm đến 24%. Tình trạng giảm cả xuất cảng và nhập cảng có thể báo hiệu khả năng xuất cảng sản phẩm tiêu dùng của Việt Nam xuống thấp hơn những tháng tới đây.
Công nhân thất nghiệp ở Bình Dương đi nhặt rác, kiếm đồ phế thải đem bán để có tiền sống. (Hình: VNExpress)
Ngày 10 Tháng Giêng, Tổng Cục Thống Kê họp báo cho biết, khoảng 1.8 triệu người thất nghiệp tại Việt Nam vào quý 4, 2022.
Với những dấu hiệu đang diễn ra, công nhân chỉ được trả lương tạm đủ chi dùng ở mức tối thiểu nên nếu chẳng may bị thất nghiệp, họ sẽ vô cùng khốn đốn. Báo chí tại Việt Nam gần đây có một số ký sự về dân lao động thất nghiệp phải đi lượm ve chai, nhặt rác.
“Trong thời gian tới, tình hình trong nước và thế giới tiếp tục có nhiều biến động khó lường. Tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp còn gặp khó khăn, đơn hàng sẽ bị tiếp tục cắt giảm có thể hết quý 1, thậm chí quý 2, 2023, dẫn đến nhiều người lao động bị mất việc làm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập, đời sống,” bản báo cáo của Tổng Cục Thống Kê viết.
Công nhân trong các lãnh vực da giày, quần áo và đồ gỗ bị ảnh hưởng nhiều nhất, theo cơ quan này. (TN)
Nửa thế kỷ cư ngụ tại Hoa Kỳ, chúng ta còn nhớ 5 ông tổng thống Mỹ trong chiến tranh. Lại thêm sống trên đất Mỹ có 5 vị được gọi là tổng thống của nước ta. Trong số đó có ông Carter là ân nhân của dân Việt tỵ nạn đặc biệt là thuyền nhân. Vị tổng thống có công đức với các bạn tù cộng sản đi theo HO là tổng thống Reagan. Ông Reagan ra đi nhiều năm trước. Báo mới loan tin ông Carter 97 tuổi từ giã bệnh viện về nhà chờ yên nghỉ trước khi ra đi. Cơ quan chúng tôi qua quý vị dân biểu địa phương có mối liên lạc với tổng thống Carter vì thành lập Viện bảo tàng thuyền nhân và VNCH. Được tin tổng thống hiền lành và nhân từ đang chờ ngày ra đi nên đã gửi thư thăm hỏi và cầu nguyện. Đặc biệt tìm lại bài báo cũ gửi đến bằng hưu đọc lại nhân ngày President Day.
Ngày thứ bảy 5 tháng 1-2008 là một ngày mưa bão tại miền bắc California. Hai mươi bốn sinh viên Việt Nam và một em Cam Bốt của trường đại học Los Angeles từ miền Nam lên thăm Viện Bảo Tàng Thuyền Nhân tại San Jose.
Một chương trình hướng dẫn đặc biệt đã được thực hiện bằng Anh ngữ. Phần lớn các em không còn nói được tiếng Việt nhưng lại rất muốn được học hỏi về đề tài thuyền nhân và chiến tranh Việt Nam. Không em nào quá 30 tuổi. Tất cả đều sinh ra sau chiến tranh Việt Nam. Một em đại diện sinh viên đã nói rằng chưa bao giờ em xúc động như lần này. Tháng 5 năm 2007 các em đã viếng thăm viện bảo tàng một lần dù lúc đó chưa hoàn tất. Bây giờ các em trở lại vào đúng một ngày mưa bão tháng giêng năm 2008. Nhưng cuộc viếng thăm lần này hết sức thành công.
Từ trước đến nay, khu vườn lịch sử của San Jose mỗi năm vẫn đón chào hàng chục ngàn học sinh tiểu học Hoa Kỳ. Nhưng rồi đây, với sự hiện diện của viện Bảo tàng Việt Nam sẽ có nhiều em cấp trung học và các sinh viên đại học đến xem. Bức thông điệp lịch sử của Người Việt tỵ nạn sẽ được gửi vào tương lai vĩnh cửu. Hai mươi lăm em sinh viên của ULSA lần này sẽ là một trong các nhóm đầu tiên. Một nam sinh viên trình bày ý kiến bằng Anh ngữ cho biết tượng người lính Việt Nam quỳ gối, gương mặt thật buồn, cô đơn tưởng niệm chiến hữu hy sinh là hình ảnh em sẽ nhớ mãi. Trong viện bảo tàng còn có một tác phẩm sơn dầu thật lớn qua đề tài 20 mươi năm thuyền nhân tỵ nạn cùng được sự chú ý của mọi người.
Từ 75 đến 95 đã có 5 đợt thuyền nhân và bộ nhân theo thống kê của Cao ủy tỵ nạn và bộ ngoại giao Hoa Kỳ. (1)- Tháng tư 75 có 130 ngàn. (2)- 75/79 có 326 ngàn. (3)- 80/84 có 253 ngàn. (4)-85/89 có 192 ngàn và sau cùng (5)-90-95 có 63 ngàn. Tổng cộng 964 ngàn dân tỵ nạn đã đến các trại trong 20 năm. Trên bản đồ các em sinh viên đã đọc những địa danh mà cha mẹ các em đã dừng chân. Songkla, Thái Lan. Pulau Bidong trên đất Mã. Galang của Indo. Palawan của Phi… Những địa danh xa lạ đã từng được ông bà, cha mẹ nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Bây giờ mới cảm thấy được. Các em cũng ghi nhận giai đoạn 75/79 có số thuyền nhân ra đi nhiều nhất. Đó là thời Carter, tên vị ân nhân đặt tựa cho bài này.
Trước khi chia tay sau buổi thăm viếng đầy tình cảm dưới trời mưa tầm tã, ông Phạm phú Nam của Dân Sinh Media có mời các em sẽ trở lại vào ngày chủ nhật 6 tháng 4-2008. Ngày đó chúng tôi tổ chức văn nghệ 33 năm nhìn lại con đường của thuyền nhân tỵ nạn Việt Nam đã đi qua. Ban tổ chức sẽ nhân danh Viện Bảo Tàng Thuyền Nhân dự trù chào đón ông Jimmy Carter về dự. Bà dân biểu khu vực địa phương là Joe Lofgren đã nhận lời đại diện ban tổ chức để mời vị tổng thống thứ 39 của Hoa Kỳ, người được mệnh danh là The President of The Boat People. Bài viết này để trả lời câu hỏi của em nhỏ sinh viên UCLA 23 tuổi vốn là con cháu của thuyền nhân Việt Nam nhưng không hề biết Jimmy là ai.
TT Carter là ân nhân thuyền nhân.
Jimmy Carter là ai ?
Báo Time ngày 13 tháng 8 năm 1979 cách đây hơn 30 năm có viết câu chuyện đặc biệt về tổng thống Carter và thuyền nhân tỵ nạn Việt Nam. Lúc đó biển Đông cũng đang có mưa bão như bây giờ tại Bắc California. Hàng trăm ngàn người Việt đã ra đi bằng mọi phương tiện. Báo Time vào lúc đó đã ghi nhận có đến 300 ngàn người chết. Tổng cộng có 65 quốc gia tiếp nhận dân tỵ nạn nhưng vẫn chưa giải quyết hết thuyền nhân còn tràn ngập các trại tỵ nạn. Các nước Đông Nam Á bắt đầu chính sách kéo tàu ra biển.
Tin tức thời sự loan báo ba thuyền tỵ nạn với 443 người mới đến Hồng Kông bị cảnh sát Macao kéo ra biển khơi gặp trận bão Hope chết không còn người nào. Nhưng người Việt vẫn tiếp tục ra đi. Riêng tháng 5 và tháng 6 năm 1979 đã có 110 ngàn người vượt biển. Bão tố, hải tặc và các tàu viễn dương không cứu vớt đã làm cho số người đến các trại vào tháng 7 chỉ còn 22 ngàn. Không những các tàu buôn dân sự làm ngơ mà ngay cả tàu chiến của Mỹ trên Thái bình Dương cũng không cứu thuyền nhân. Dân Việt kéo về Hoa thịnh Đốn thắp nến cầu nguyện trước tòa Bạch Cung. Nước mưa hòa trong nước mắt nhỏ giọt xuống những ngọn nến lung linh. Những linh mục và những thượng tọa đi lại đọc kinh suốt đêm. Từ cửa sổ trên lầu của tòa Nhà Trắng ông Jimmy Carter đã nhìn thấy tất cả thảm kịch biển Đông. Lệnh từ phủ tổng thống ban hành. Bộ an sinh và xã hội sẽ nhận cấp khoản tỵ nạn Việt Nam vào Mỹ từ 7 ngàn nay tăng lên 14 ngàn một tháng. Bộ quốc phòng ra lệnh cho Đệ thất hạm đội dành riêng 5 tuần dương hạm để đi cứu thuyền tỵ nạn. Tất cả các chiến hạm đều phải cứu thuyền nhân hoặc tiếp tế rồi báo tin cho các con tầu trách nhiệm khác. Bức hình gây chấn động báo giới Hoa Kỳ với tựa đề “Lên tầu” do một thủy thủ chụp được trên chiến hạm USS White Plan tháng 7 năm 1979.
Hình ảnh một người đàn ông tỵ nạn được vớt đang leo lên thang giây bên mạn tầu với tất cả hành trang của gia đình trong túi vải cắn chặt trong miệng. Cuối năm 79 tin tức về tàu Mỹ vớt bay về Việt Nam, cả Sài Gòn lên cơn sốt. Nhà nhà vượt biển, người người vượt biển. Đó cũng là năm cuối cùng của thập niên 70 với người phụ nữ có bầu cũng ra đi, sanh trên tàu Mỹ, đặt tên con theo tên tàu có khai sanh công dân Hoa Kỳ do thuyền trưởng ký. Do Thái đón thuyền nhân:
Ông Carter, tổng thống thứ 39 của Hoa Kỳ còn đi xa hơn một bước nữa. Nhân dịp hội họp với thủ tướng Do Thái Bergin, vị nguyên thủ Mỹ đã đưa ra vấn đề thuyền nhân Việt Nam. Bergin nói rằng:” Nước Do Thái đã có những kinh nghiệm riêng về đề tài này. Năm 1939, trước khi thế chiến đệ nhị bùng nổ, con tàu The St. Louis chở 900 dân Do Thái trốn khỏi Đức Quốc đã bị xua đuổi trên khắp mọi hải cảng. Không một nước nào nhận. Ngày nay tuy chúng tôi là một nước nhỏ, mới lập quốc nhưng sẵn sàng chào đón thuyền nhân Việt Nam. Tháng 10 năm 1979, một tàu Do Thái trên đường đi Nhật đã cứu được 60 thuyền nhân. Thuyền trưởng nói rằng các bạn phải cảm ơn Carter. Tính đến nay, dù là quốc gia sống giữa vùng Trung Đông khói lửa sôi động, Do Thái cũng có cả ngàn thuyền nhân Việt Nam lập nghiệp.
Bolinao 52.
Năm 1981, tổng thống Carter mãn nhiệm kỳ, đến năm 1988 có một thuyền trưởng chiến hạm USS Dubuque trên đường qua Trung Đông đã gặp con tầu vượt biên. Thuyền vượt biên ra đi từ Bến Tre với 110 người ngày 22 tháng 5-1988. Sau nhiều giông bão, gặp nhiều tầu đại dương nhưng không được cứu, đến ngày thứ 19 gặp tầu chiến Mỹ thì thuyền nhân hoàn toàn kiệt quệ. Hạm trưởng không hề biết lệnh của tổng thống Hoa Kỳ 8 năm về trước. Ông chỉ tiếp tế nước và thực phẩm nhưng không vớt. Con thuyền Bến Tre trôi dạt trên đại dương trước sau tổng cộng 37 ngày, chỉ còn sống 52 người sau khi đã ăn thịt những người khác. Tàu đánh cá Phi cứu vớt con thuyền Bến Tre khốn khổ đưa về đảo Bolinao. Ông Hạm trưởng chiến hạm USS Dubuque phải ra tòa quân sự của hải quân vì không làm tròn bổn phận. Nạn nhân còn lại của thảm kịch Bolinao phải ra tòa làm nhân chứng. Năm 2007, nhà làm phim trẻ tuổi Nguyễn hữu Đức dựng lại câu chuyện bi thảm thuyền nhân ăn thịt người và đặt tên là Bolinao 52. Tên hòn đảo hoang trên Thái bình Dương với 52 người còn sống. Sống bằng thân xác của gia quyến và đồng loại. Bolinao 52 chỉ là một trong hàng ngàn thảm kịch khác đã xảy mà chúng ta không bao giờ biết hết. Nếu như không có một người như ông Jimmy vào những ngày cuối thập niên 70 niềm đau thương của biển Đông còn chất ngất đến chừng nào. Nobel hòa bình 2002.
Đó là câu chuyện 40 năm sau, cần được nhắc lại về vị tổng thống ân nhân của Boat People Việt Nam. Xuất thân từ gia đình trồng tỉa của tiểu bang Georgia chuyên về ngành đậu phộng, ông Carter là một nhà xã hội nhiều hơn một chính trị gia. Sau một nhiệm kỳ tổng thống ngắn ngủi từ năm 77 đến 81 và khi mãn nhiệm có phần cay đắng vì vụ con tin Hoa kỳ bị bắt tại Trung Đông.
Chiến dịch giải cứu của chính quyền Carter bị thất bại thảm thương, vị tổng thống Dân Chủ bị ông Regan bên Cộng Hòa đánh bại. Nhưng người Mỹ vẫn gọi là bác Jimmy thân mến ngay từ khi bác trở về theo đuổi công việc làm nhà cho homeless. Ông sinh năm 1924, như vậy năm nay 2014 ông đã 90 tuổi. Nhân dịp người Việt tổ chức hơn 30 năm nhìn lại con đường đã đi qua, duyệt lại trang sử ngàn người cùng viết, chúng tôi dự trù mời vị ân nhân số một đến để ông nhìn lại một lần những thành quả do quyết định nhân đạo mà nước Hoa Kỳ đã ban hành vào cuối thập niên 70.
Đối với riêng cựu tổng thống Jimmy Carter, người đã lãnh giải Nobel hòa bình năm 2002, chúng ta sẽ không còn gì vinh dự hơn để trao cho ông, ngoại trừ những bông hoa từ thế hệ thứ hai, thứ ba của thuyền nhân Việt Nam gửi đến với tấm chân tình. Suốt 33 năm qua, người Việt là những Homeless ngay trên quê hương Việt Nam. Homeless trên biển cả, chính nước Mỹ đã đón nhận chúng ta với tinh thần hết sức hào hiệp, giúp cho chúng ta an cư và lạc nghiệp. Nếu chúng ta thực sự chưa cảm nhận được giá trị của tinh thần tự do, dân chủ của đất nước này. Nếu chưa thấy đây thực sự là xứ sở của cơ hội và những vòng tay mở rộng, xin hãy về thăm những người Việt tại Biển Hồ xứ Cam Bốt.
Đi xa hơn nữa, hãy thăm viếng thiên đường một thời Nga Xô Viết. Để nhận biết thực sự những người dân bản địa trên thế giới đã đối xử với di dân ra sao. Vì vậy, bây giờ là lúc chúng ta phải nhớ lại lịch sử thuyền nhân tỵ nạn để nói đôi lời lịch sự với một người đại diện thẩm quyền cho tấm lòng hào hiệp của Hoa Kỳ, đất nước mà chính chúng ta đã là công dân nhưng đôi khi vẫn chưa thấm nhuần được tinh thần bao dung của Hiệp chủng Quốc. Vị đại diện cho tấm lòng nhân hậu Hoa Kỳ chính là ông Jimmy Carter của tổ chức Habitat for Humanity, một chương trình An Cư Lạc Nghiệp vĩ đại nhất của Hoa Kỳ. San Jose 40 năm sau, sẽ có một ngày.
Cơ quan IRCC, Inc. cùng với Viện Bảo Tàng Thuyền Nhân và Dân Sinh Media dự trù sẽ tổ chức một chương trình văn nghệ vào năm 2015 tại CPA, đây là trung tâm trình diễn kịch nghệ của thành phố San Jose. Những chi tiết và nội dung sẽ được lần lượt thông báo sau. Riêng bài này chỉ viết về người khách Hoa Kỳ 90 tuổi của chúng ta. Tổng thống Carter.
Vị tổng thống cao niên nhất của nước Mỹ hiện còn sống. Chúng ta nợ ông một lời cảm ơn, đã hơn 25 năm muộn màng. Trong khi chờ đợi năm 2015 ghi dấu 40 năm định cư thuyền nhân vượt biển, xin quý vị vui lòng đọc bản văn tổng thống Carter gửi đến chúng tôi mấy năm trước. Nguyên văn bản Anh Ngữ có phần dịch Việt ngữ và sau cùng xin xem youtube phát hình chính lời của tổng thống.
Bản Anh ngữ
Thank you for inviting me to celebrate the 33rd anniversary of the resettlement in the United States.
I am honored to have played a role in calling the US Navy into action to rescue Vietnamese Boat People in the South Pacific Ocean in 1979 and ordered that we receive an average 14 thousand immigrants per month from the previous war zone.
We have also encouraged other national leaders to follow our lead.
And although I cannot be with you tonight, I stand in spirit along with you and other prominent members of the Vietnamese American Community and dignitaries to thank the Immigrant Resettlement and Cultural Center and Mr. Vu Van Loc for the dedication of work and raise hope and better future for thousands of Vietnamese refugees over the past 32 years.
Congratulations on the lives you have built for yourselves and our great nation, and may good fortune follows you for generations to come.
Bản Việt ngữ
Xin cảm ơn quý vị đã mời tôi tham dự buổi lễ kỷ niệm năm thứ 33 định cư tại Hoa Kỳ. Tôi đã vinh hạnh trong trách vụ ủy nhiệm hải quân Hoa Kỳ thi hành công tác cấp cứu thuyền nhân Việt Nam trên vùng biển Nam Thái Bình Dương năm 1979 và chiếu theo lệnh này, chúng ta đã cứu được trung bình mỗi tháng 14 ngàn người tỵ nạn trong vùng chiến tranh ngày trước.
Chúng ta cũng đã khuyến khích các vị lãnh đạo quốc gia khác làm theo.
Và mặc dầu tôi không hiện diện với quý vị đêm nay, nhưng trong tinh thần tôi vẫn đứng bên cạnh quý vị và các thành viên lỗi lạc của cộng đồng người Mỹ gốc Việt để cảm ơn IRCC, Inc. và ông Vũ Văn Lộc về thành quả đã đạt được nhằm nâng cao niềm hy vọng cho tương lai tốt đẹp hơn của người Việt tỵ nạn trong suốt 32 năm qua. Xin chúc mừng cho cuộc sống mà quý vị đã tạo dựng cho chính mình, cho đất nước vĩ đại của chúng ta và tương lai tốt đẹp theo sau cho quý vị và thế hệ tương lai.
Gặp các anh chị trong Văn đoàn Độc lập, tết 2020. Ảnh: FB tác giả
Tôi từng gọi những người tìm cách lội ngược dòng ở Việt Nam là những con dã tràng. Khi đó phong trào biểu tình chống các hành động gây hấn của Trung Quốc ở biển Đông còn hừng hực, có những cuộc biểu tình lên đến vài ngàn người ở Hà Nội và Sài Gòn. Con sóng quét sạch những viên cát dã tràng không phải từ phía Trung Quốc bị phản đối, mà lại từ phía chính quyền Việt Nam đang được ủng hộ. Khi đó mặc áo có in chữ Hoàng Sa-Trường Sa là có tội.
Nhiều biểu tình viên nay nhìn lại cũng thấy đúng là công dã tràng. Họ nói: “Không hơi đâu làm như vậy nữa”. Không phải họ sợ, mà vì cảm thấy cô đơn trong đám đông thờ ơ quanh mình. Vài ngàn người biểu tình ở Hà Nội hay Sài Gòn tưởng là đông. Nhưng họ luôn chìm nghỉm giữa hàng trăm ngàn người cưỡi ô-tô, xe máy bình thản, vô cảm lướt qua. Nhiều người lắc đầu khó chịu vì giao thông gián đoạn, coi “bọn biểu tình” là đám rỗi hơi. Còn người biểu tình thì gặp rắc rối với công an, với địa phương, hàng xóm.
Hôm 17.2.2023 vừa qua anh Hoàng Hưng vẫn bị ngăn không cho ra khỏi nhà [1].
Hiện tại nhìn bề ngoài có vẻ lắng. Nhưng thật ra nhờ tiếp cận thông tin dễ hơn, số người quan tâm đến chính trị, có suy nghĩ độc lập với “Mainstream” ngày càng nhiều. Tôi có gặp một số bạn FB, người là cán bộ cấp vụ, người là cán bộ cao cấp của báo chí, xuất bản, là cựu đại sứ v.v… Chúng tôi đồng quan điểm về những bất cập của thể chế đang cản trở đất nước. Nhiều người đã công khai bày tỏ trên mạng XH.
Gặp Đặng Bích Phượng, tháng 12.2022. Ảnh: FB tác giả
Mạng xã hội đã không còn là chốn “nước đổ đầu vịt”, là chỗ để “bọn chống phá chửi đổng” nữa. Chính quyền đã coi đó là phong vũ biểu về phản ứng của dân. Nhiều vụ bê bối được bóc ra trên đó đã bị xử lý. Nhiều quy định vô lý đã được điều chỉnh. (Thậm chí giới chính trị cũng sử dụng nó làm kênh thông tin ngầm. Đa số tin đồn sau vài ngày thành tin chính xác là dò rỉ có chủ đích).
Một bước tiến không thể chối cãi là giới luật sư đang thông qua mạng xã hội giúp người dân nâng cao hiểu biết về pháp luật. So với thời kỳ không có luật sư trước đây thì nay người dân đã tự tin hơn trong tố tụng.
Tuy phần lớn luật sư bị coi là đám ăn tiền chạy án, nhưng ngày càng xuất hiện nhiều luật sư có lương tâm. Hoạt động của họ đang góp phần ép một xã hội được cai trị bởi các quy định duy ý chí, không coi luật pháp ra gì phải dần đi sang cách điều hành có luật pháp. Còn lâu Việt Nam mới thành một nhà nước pháp quyền, vì tam quyền phân lập vẫn không được chấp nhận. Giới luật sư biết điều này, nên họ đặt mục tiêu đấu tranh, tranh tụng theo hướng buộc phải triệt để thi hành những luật lệ đã có.
Nước lành mạnh là nước có cả dân chủ, nhà nước mạnh và luật pháp nghiêm minh. Có những nước không “lành” vì thiếu dân chủ, hạn chế quyền con người nhưng vẫn “mạnh”. Qatar là một ví dụ. Mặc dù người dân sống dưới sự cai trị của thần quyền phong kiến, nhưng xã hội ngăn nắp, phúc lợi toàn dân được đảm bảo và nhà nước đạt nhiều thành tựu. Singapore và vài nước vùng vịnh cũng tương tự.
Găp cháu Cao Vĩnh Thịnh, người chủ trương tái chế rác thải (Zero Waste). Ảnh: FB tác giả
Nhiều trí thức Việt Nam cũng chỉ mong nhà nước một đảng hiện nay đảm bảo các quyền tối thiểu của dân theo đúng hiến pháp do họ lập ra, xóa bỏ đặc quyền đặc lợi của giới đảng viên. Khi đó Việt Nam tuy độc đảng vẫn phát triển nhanh. Lượng đổi thành chất rồi đến lúc nào đó sẽ “lành mạnh” như Đài Loan, Nam Hàn.
Ở Việt Nam rất ít người có chính kiến độc lập. Đã vậy hễ có chính kiến là bị đẩy sang phía “Bất đồng chính kiến” và bị phá như dã tràng. Người có chính kiến nay không cam chịu làm con dã tràng mãi. Có người thậm chí sẵn sàng hợp tác với chính quyền để xây dựng một nhà nước kỹ trị, vì đây là con đường thực tế.
Nhưng kể cả mục tiêu này cũng không phải là dễ, vì lượng tri thức tích lũy trong xã hội còn quá thấp, lượng chuyên gia thực sự có thể giúp chuyển hóa được việc này còn quá ít. Điều quan trọng nhất để đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng hiện nay là nâng cao hàm lượng tri thức trong xã hội.
Đó cũng là ý kiến của tiến sỹ Phạm Thanh Vân. Tôi quen Vân đã lâu, từ lúc cháu là nghiên cứu sinh ở Berlin. Cháu giúp biên tập ngoài giờ cho một trang web tiếng Việt mà tôi có gửi bài. Tôi khâm phục Vân ở tính khoa học và ngăn nắp trong công việc, ở sự thẳng thắn đôi khi đến mức khô khan và quý tấm lòng của cháu với quê hương.
Gặp Nguyễn Thanh Vân, Van Pham, tháng 12.2022. Ảnh: FB tác giả
Trở về nước, bên cạnh nghề chính là sinh học, Vân cùng bạn bè lập ra “Dự án đại sự ký Biển Đông” (https://dskbd.org/). Đây là bản tin Biển Đông độc lập, chuyên sâu và đa chiều đầu tiên ở Việt Nam. Tôi thường vào đọc và nhận được một nguồn tư liệu chất lượng cao, đáng tin cậy, nghiêm túc. Đối với các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, truyền thông chắc chắn bản tin này sẽ giúp nâng cao hiểu biết về vấn đề Biển Đông. Nhiều học giả và nhà ngoại giao quốc tế cũng đăng ký vào đây tìm các thông tin độc lập từ Việt Nam. Một ví dụ là “Chương trình Sáng kiến Minh bạch Hàng hải” AMTI, một think tank hàng đầu ở Mỹ đã sử dụng bài viết của dự án [2].
Người đọc có thể tìm thấy bên cạnh các báo cáo về diễn biến trên biển những đề tài liên quan đến:
– Kinh tế Trung Quốc, cuộc chiến công nghệ và chuỗi cung ứng giữa TQ và các nước phương Tây, chính sách đối ngoại và quốc phòng của Việt Nam và ASEAN, Động thái của Việt Nam, ASEAN và Trung Quốc,
– Chuyển động quân sự, công nghiệp quốc phòng và an ninh mạng Các nghiên cứu giải pháp, tư vấn chính sách liên quan đến Biển Đông và an ninh hàng hải.
– Các vấn đề an ninh quốc tế có ảnh hưởng đến cục diện Biển Đông, như chiến tranh Ukraine chẳng hạn.
Để có được bản tin có tầm cỡ quốc tế như vậy, nhóm phải mỏi mắt tìm kiếm chuyên gia về các lĩnh vực: công pháp, luật biển, hàng hải, quân sự, kinh tế… Ở đây thật sự bộc lộ sự yếu kém của nền học thuật Việt Nam. Đúng là nhân tài trong lĩnh vực này như lá mùa thu, trong khi Trung Quốc có một đội ngũ học giả hùng hậu bảo vệ các quan điểm của họ. Tuy là nước tiền tuyến trong tranh chấp Biển Đông, nhưng Việt Nam có rất ít đóng góp giá trị cho các diễn đàn loại này. Tìm kiếm bài vở, cộng tác viên có chất lượng cho tạp chí là điều vô cùng khó khăn.
Về Cao Quảng tháng 12.2021. Ảnh: FB tác giả
Khó khăn hơn nữa là sự ủng hộ về tài chính và tinh thần.
Để đăng được những bài viết có giá trị ngay với cả học giả quốc tế thì cần tuyển cộng tác viên kiến thức cao. Thù lao cho mỗi cộng tác viên 4-5 triệu VNĐ tháng. Để có một bức ảnh vệ tinh độ phân giải cao phải mất tới cả trăm USD, điều mà dự án chỉ dám mơ. Riêng cho hệ thống dữ liệu nhận diện vệ tinh (AIS) mỗi năm dự án phải chi 91 triệu VND. Kể cả chi phí duy trì website và điều hành, dự án cần 250 triệu VND mỗi năm.
Một con số vô cùng khiêm tốn cho một dự án có hàm lượng tri thức cao, quan trọng như vậy đối với an ninh quốc gia. Nhưng chỉ một số ít nhà hảo tâm và người quan tâm hỗ trợ cho dư án, khiến sự tồn tại của nó luôn bị đe dọa. Không một doanh nghiệp lớn, không một tổ chức nhà nước nào đứng ra hỗ trợ. Cho năm 2023 này, Vân đang khẩn thiết kêu gọi thêm vài chục triệu VND nữa.
Thanh Vân và “Đại sự ký Biển Đông” chỉ là một ví dụ cho rất nhiều con người đang thầm lặng lội ngược dòng như vậy.
Họ không chỉ là trí thức, mà còn là những người nông dân ở Cao Quảng, Quảng Bình. Trong khi hàng triệu nông dân được khuyến khích trông cây keo để phủ rừng trọc, khiến cho đa dạng sinh học bị đe dọa, đất đai bị bạc màu, gây lũ lụt, hạn hán thì họ quyết tâm lội ngược dòng, trồng vườn rừng để cứu thiên nhiên. Họ chấp nhận những khó khăn ban đầu, và chúng tôi phải trách nhiệm hỗ trợ [3]. Những người như anh Nguyễn Sự, cháu Anh Viettien, cháu Huyền không thích nói về chính trị, nhưng trồng rừng bằng kiến thức, bằng lương tâm của người nông dân là thái độ chính trị cao quý nhất.
Nhiều người khác, từ những thanh niên tìm mọi cách tái sinh rác thải (zero waste), chống chặt cây xanh đô thị, đến những cây bút vận động cho một văn đoàn độc lập, tất cả họ đều chấp nhận lội ngược dòng. Nhưng không phải để chống phá ai, mà chỉ để làm cho đất nước văn minh hơn, cởi mở hơn.
IRMO, South Carolina (NV) – Một cô ở South Carolina bị bắn chết sau khi phun nước miếng vô “đối thủ” lúc hai bên đang cãi nhau trong bãi đậu xe siêu thị địa phương, cảnh sát xác nhận với đài Fox News hôm Thứ Ba, 21 Tháng Hai.
Nhân chứng kể cô Alexandria Cress Borys, 26 tuổi, bị bắn gục khoảng 4 giờ chiều Thứ Ba tuần trước sau khi cô và nghi can Christina Harrison, 23 tuổi, cãi nhau “ai được quyền đi” trong bãi đậu xe siêu thị Kroger, theo ông Bobby Dale, cảnh sát trưởng Irmo.
Nghi can Christina Harrison bị truy tố tội giết người và vài tội khác. (Hình minh họa: Irmo Police Department)
Cô Borys đang đi bộ và đang chất đồ đi chợ lên xe thì cô và nghi can Harrison, đang lái xe, “lời qua tiếng lại,” ông Dale cho hay.
“Khoảng lúc đó, cô Borys phun nước miếng nghi can Harrison,” ông Dale cho biết. “Cô Borys vừa quay đi thì bị nghi can Harrison bắn.”
Nghi can Harrison bắn cô Borys một phát vô sau đầu, theo ông Dale. Cô Borys được công bố thiệt mạng tại hiện trường.
Nghi can Harrison lái xe tẩu thoát khỏi hiện trường nhưng ra đầu thú khoảng 5 giờ rưỡi chiều hôm đó.
Nghi can Harrison bị truy tố tội giết người, mang súng ngắn bất hợp pháp và sở hữu vũ khí trong lúc xảy ra tội ác bạo lực. Cô ta không có hồ sơ phạm tội hình sự, theo ông Dale.
“Rất tiếc, đây là tình huống do nóng nảy mà ra. Quyết định thiếu suy nghĩ làm ảnh hưởng đời sống của hai gia đình và nhiều người khác chứng kiến vụ án bi thảm này,” ông Dale ra thông báo cho hay không lâu sau vụ nổ súng. “Tôi chỉ có thể dùng từ ‘vô nghĩa’ để nói về chuyện xảy ra hôm nay.”
Lúc bị bắn, cô Borys đang đi chung với vài đứa trẻ, nhưng không rõ có phải con cô hay không.
Anh Tyler Borys, chồng nạn nhân, cho đài Fox 57 Columbia hay em trai cô Borys cũng bị bắn chết trước đó chưa đầy một tuần.
Anh Tyler Borys cho biết vợ anh làm thợ thẩm mỹ và vừa mới ghi danh học y tá, theo Fox 57.
Trên trang GoFundMe quyên góp tiền cho cô Borys, anh Tyler Borys mô tả vợ anh là “phụ nữ đẹp, người mẹ tuyệt vời, người vợ đầy lòng trắc ẩn, người bạn đáng tin, và rất nhều điều khác.” (Th.Long)
Báo thống kê ông trùm đất cảng Đỗ Hữu Ca có bốn bằng đại học: Đại học An ninh, Đại học Ngoại thương, Đại học Báo chí, Đại học Luật. Tôi tin báo bỏ sót (hoặc giấu) một bằng còn cao hơn bằng đại học: Bằng Lý luận chính trị cao cấp.
Bằng Lý luận chính trị cao cấp phải được xếp vào hàng cao nhất trong hệ thống bằng cấp ở Việt Nam. Bởi đó là loại bằng đòi hỏi một tiêu chuẩn rất cao mới được dự tuyển. Giáo sư, tiến sĩ một ngành khoa học nào đó cũng chưa hẳn đủ tiêu chuẩn xét tuyển. Bằng này xét toàn diện về phẩm chất đạo đức, tư tưởng, năng lực, trình độ,… đặc biệt là năng lực quản lý, tức lãnh đạo cao cấp.
Ông trùm đất cảng đã và đang lộ ra năng lực “đánh đẹp”, tất nhiên không phải đánh giặc ở biên giới mà biến dân thành giặc để đánh; không đánh án để thu hồi tiền của cho dân mà chạy án cho loại giặc nguy hiểm: giặc buôn lậu, giặc trốn thuế và cướp của dân. Vụ tấn công đất của gia đình nông dân Đoàn Văn Vươn và vụ chạy án mà Công an Quảng Ninh đang điều tra chỉ là một điển hình năng lực của ông trùm đất cảng.
Trước hết, phải khâm phục ông trùm đất cảng đã bỏ ra rất nhiều công sức và tiền của để có được năng lực đặc biệt đó. Năm loại bằng trên, ít nhất ông trùm đất cảng đã mất 20 năm học tập và rèn luyện. Nên nhớ, ông trùm đất cảng nay đã 65 tuổi, thời ông học chưa có quy chế học một lúc hai bằng đại học.
Ông trùm đất cảng thuộc hàng thiên tài trong hệ thống giáo dục rực rỡ của Việt Nam. Hệ thống giáo dục ấy bao gồm cả ngành tuyên giáo. Đề nghị Bộ Công an điều tra, làm rõ bằng cách nào giáo dục Việt Nam đã biến ông trùm đất cảng thành thiên tài để cả nước học tập và làm theo.
Tôi không có ý coi thường người tốt nghiệp tại chức, nhưng cán bộ sở hữu 4 bằng tại chức như Ca là rất quái gở. Một người bình thường để có được 1 bằng cử nhân cũng đã khướt cò bợ, mất bao nhiêu thời gian vào đó, vậy vừa làm cán bộ vừa tô điểm được cho mình những 4 bằng thì chắc chắn làm việc chả ra sao. Lương vẫn lĩnh nhưng việc không làm, được chăng hay chớ, ăn cắp thì giờ tiền bạc của dân. Đó là thực chất của đám cán bộ nhiều bằng cấp.
Nói toẹt ra, bằng ấy chủ yếu mua, bằng thật học giả, nhan nhản trong đội ngũ cầm quyền từ trên xuống dưới xứ này. Một xã hội/chế độ sính bằng cấp đẻ ra sản phẩm như Ca, chê cười nó một thì cười khinh cái chế độ ấy mười.
Cái chế độ này, nếu đàng hoàng tử tế, hãy làm cuộc tổng sát hạch bằng cấp, học hàm học vị của đám quan chức lắm bằng, tiến sĩ, giáo sư xem chúng có đúng thực chất kiến thức trình độ không. Đâu khó gì, chỉ cần hỏi vài câu tiếng Anh đơn giản kiểu What your name, Do you speak English, Do you love me…? lại không là tòi ra cả đống. Nếu ú ớ, đuổi thẳng cánh, xé mẹ nó bằng vứt vào sọt rác. Chả tởn tới già chứ ở đó mà huênh hoang giả dối bằng biếc.
– Lão hàng xóm nhà tôi bảo, đã vi phạm pháp luật, bắt là bắt, lại còn uốn éo từ ngữ tạm giữ tạm giếc. Thế tạm giữ, đưa về đồn mà không là bắt à. Luật cứ vẽ ra kiểu này kiểu nọ cho phức tạp rắc rối. Đừng ai cãi với tôi rằng luật quy định thế, luật cũng do con người làm ra, vòng vo tam quốc làm quái gì. Hay định dọn đường sẵn để dễ thả.
– Một thằng về hưu như Ca mà còn tống tiền tới chục tỉ trăm tỉ thì ai dám tin thằng đương chức chê tiền. Không cần điều cha điều mẹ chi hết, cứ coi cái tài sản của chúng nó là bùm thôi, điều với tra làm đếch gì cho mất thì giờ.
Triết gia Socrates nói: “Đa phần con người gây tội ác là do thiếu hiểu biết. Cho nên cần phải giáo dục”. Còn Hồ Chí Minh thì khẳng định: “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên”. Ông trùm đất cảng Đỗ Hữu Ca chắc chắn phải là sản phẩm của giáo dục, ắt ngành tuyên giáo và giáo dục phải chịu trách nhiệm cao nhất!
Chủ tịch của một nhà sản xuất lớn trong chuỗi cung ứng chip cho rằng các công ty sẽ sớm dừng phụ thuộc vào Trung Quốc để sản xuất sản phẩm của họ nhờ các quy định mới từ Mỹ.
“Mô hình kinh doanh sản xuất tại Trung Quốc và xuất khẩu ra nước ngoài không còn khả thi nữa,” Hideo Tanimoto, chủ tịch của Kyocera, nói với Financial Times, mặc dù ông nói thêm rằng việc sản xuất cho thị trường nội địa Trung Quốc vẫn có thể thực hiện được. Ông chỉ ra mối quan hệ ngày càng xấu đi giữa Washington và Bắc Kinh: “Rõ ràng với tất cả những gì đang xảy ra giữa Mỹ và Trung Quốc, thật khó để xuất khẩu từ Trung Quốc sang một số khu vực”.
Các quy định mới được thông qua là một vấn đề đối với Kyocera có trụ sở tại Nhật Bản, công ty chiếm 70% thị phần các chất liệu về gốm trong các công cụ được sử dụng để sản xuất chip. Tanimoto đổ lỗi cho các biện pháp kiểm soát của Hoa Kỳ, ít nhất là trong một chừng mực, khiến công ty quyết định cắt giảm 31% lợi nhuận hoạt động cả năm dự kiến. Trong các báo cáo thu nhập gần đây, công ty cũng đổ lỗi cho sự sụt giảm nhu cầu về điện thoại thông minh và lạm phát là nguyên nhân khiến công ty điều chỉnh giảm thu nhập. Kyocera đã báo cáo 846 triệu USD lợi nhuận hoạt động trong quý gần đây nhất, giảm 3,9% so với năm trước.
Trụ sở hãng Kyocera, Kyoto, Nhật Bản
Tháng 10 năm ngoái, chính quyền Biden đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khắt khe đối với Trung Quốc, hạn chế việc bán chip và thiết bị sản xuất chip tiên tiến cho ngành công nghiệp chip của nước này. Đầu năm nay, Nhật Bản và Hà Lan – những công ty sản xuất thiết bị cần thiết cho những con chip tiên tiến nhất – cũng đang chuyển sang cấm xuất khẩu công nghệ này cho các công ty Trung Quốc.
Tanimoto đã lưu ý với Financial Times rằng các công ty Nhật Bản đang được “yêu cầu không vận chuyển các công cụ không tiên tiến của họ”, ngụ ý rằng ngay cả công nghệ cấp thấp hơn cũng đang gặp phải xung đột địa chính trị.
Các công ty đang xem xét chuyển hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc, một phần để đa dạng hóa chuỗi cung ứng của họ sau khi chính sách không có COVID của Bắc Kinh làm gián đoạn hoạt động sản xuất. Chi phí cũng tăng lên, Tanimoto lưu ý với Financial Times rằng tiền lương của người Trung Quốc đã tăng lên. Apple và Foxconn gần đây đã mở rộng sản xuất hàng điện tử tiêu dùng ở cả Ấn Độ và Việt Nam. Tuy nhiên, bất chấp những lời hoa mỹ xung quanh việc tách rời, thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đã đạt mức cao kỷ lục vào năm 2022, với việc Hoa Kỳ nhập khẩu các sản phẩm Trung Quốc trị giá 536,8 tỷ USD.
Kiểm soát Trung Quốc
Các biện pháp kiểm soát chip mới của Biden đang kéo ngành công nghiệp bán dẫn của Trung Quốc đi xuống. Yangtze Memory Technologies Corp (YMTC), nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất Trung Quốc, đã cắt giảm tới 70% đơn đặt hàng đối với một số thiết bị sản xuất chip, theo South China Morning Post.
Semiconductor Manufacturing International Corporation-SMIC, công ty sản xuất chip lớn nhất của Trung Quốc, đã thừa nhận vào đầu tháng này rằng một trong những nhà máy mới nhất của họ sẽ bắt đầu hoạt động muộn hơn dự kiến. Công ty trích dẫn khó khăn trong việc có được thiết bị tiên tiến.
Cả SMIC và YMTC đều nằm trong Danh sách Thực thể của Hoa Kỳ. Các công ty Hoa Kỳ không thể bán một số công nghệ tiên tiến nhất định cho các công ty trong danh sách mà không có giấy phép của chính phủ Hoa Kỳ.
Trụ sở SMIC, Dongguan, Trung Quốc
Hiện tại, Bắc Kinh vẫn chưa áp đặt các biện pháp trả đũa đối với Hoa Kỳ. Các quan chức đang xem xét kiểm soát xuất khẩu đối với các công nghệ tiên tiến được sử dụng để tạo ra các tấm pin mặt trời tiên tiến. Trung Quốc sản xuất 97% các linh kiện này. Thay vào đó, các quan chức Trung Quốc đang tăng cường tài trợ cho các công nghệ tiên tiến, với việc Quảng Châu hôm thứ Hai công bố một quỹ mới trị giá 29 tỷ đô la để đầu tư vào chất bán dẫn, năng lượng tái tạo và các ngành công nghệ cao khác.
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Trong khi ông Huỳnh Uy Dũng nhiều lần gửi đơn muốn được giám định tâm thần cho vợ nhưng con riêng của bị can Nguyễn Phương Hằng kịch liệt phản đối, các báo trong nước loan tin.
Hôm 21 Tháng Hai, báo Tuổi Trẻ dẫn tin từ Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Công An ở Sài Gòn cho biết đã tiếp nhận đơn đề nghị và đơn xin cứu xét của ông Nguyễn Quang Tuấn, 33 tuổi, ở quận 7, con trai bà Nguyễn Phương Hằng, 52 tuổi, tổng giám đốc công ty Đại Nam, yêu cầu không trưng cầu giám định tâm thần đối với mẹ mình.
Con trai của bà Nguyễn Phương Hằng đã gửi đơn xin khoan hồng, giảm nhẹ hình phạt và xin được bảo lãnh cho mẹ để chữa bệnh. (Hình: Chụp qua màn hình)
Theo đó, ông Tuấn cho biết kể từ khi bà Hằng bị tạm giam đến nay, ông Huỳnh Uy Dũng (tức Dũng “Lò Vôi”) và Luật Sư Danh Tín nhiều lần gửi đơn yêu cầu cơ quan điều tra, Viện Kiểm Sát trưng cầu giám định tâm thần đối với mẹ ông, với lý do “đây là tình tiết để bảo lãnh và giảm nhẹ” cho bà Phương Hằng.
“Tôi không đồng ý với yêu cầu của ông Huỳnh Uy Dũng hay của Luật Sư Danh Tín về việc trưng cầu giám định tâm thần đối với mẹ tôi,” ông Tuấn khẳng định.
Lý do ông Tuấn đưa ra là vì ông biết rõ sức khỏe tinh thần của bà Hằng “hoàn toàn bình thường.”
Mặc dù trước khi bị bắt, bà Hằng có uống thuốc để điều trị bệnh cao huyết áp, bệnh rối loạn lipid, u xơ tử cung, rối loạn lo âu, trong đó bệnh rối loạn lo âu là một trong những bệnh lý về thần kinh, nhưng không phải là loại bệnh lý làm ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và làm chủ hành vi, làm ảnh hưởng đến năng lực chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi livestream của bà.
Việc uống thuốc điều trị rối loạn lo âu theo toa của bác sĩ không phải căn cứ để giám định tình trạng tâm thần đối với bà Hằng, mà cần phải đánh giá qua quá trình bà Hằng làm việc với cơ quan điều tra qua các buổi hỏi cung có được tỉnh táo, bình thường hay không.
Hơn nữa, theo ông Tuấn, hậu quả của việc giám định tâm thần không chỉ dùng ở việc đánh giá có tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hay không, mà còn ảnh hưởng đến rất nhiều vấn đề khác về quan hệ pháp luật về hôn nhân gia đình, quan hệ pháp luật dân sự về quyền sở hữu tài sản, quản lý phần vốn góp trong các doanh nghiệp quy định trong pháp luật về kinh doanh…
“Vì vậy, tôi nghi ngờ việc yêu cầu giám định tâm thần đối với mẹ tôi (có lẽ) không phải nhằm bảo lãnh và thu thập tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, mà có thể nhằm thực hiện âm mưu muốn kiểm soát, định đoạt toàn bộ đối với quyền tài sản, quyền quản lý phần vốn góp trong các doanh nghiệp của mẹ tôi. Việc này nếu diễn ra sẽ rất bất lợi cho mẹ tôi vì hiện tại mẹ tôi đang bị tạm giam, bị cách ly không được liên lạc với người thân, không được quyền kiểm soát đối với tài sản, vốn góp doanh nghiệp của mình,” ông Tuấn nêu trong đơn.
Ngoài ra, ông Tuấn còn nêu ra hàng loạt lý do khác cho rằng ông Dũng “đang cố ý làm trái và chiếm giữ tài sản của bà Hằng.”
Theo VNExpress, hôm 24 Tháng Mười, 2022, ông Tuấn có đơn gửi đến cơ quan hữu trách ở Sài Gòn xin được đặt số tiền 10 tỷ đồng ($402.414) để cho mẹ mình được tại ngoại đi điều trị bệnh cho đến khi kết thúc vụ án nhưng không được chấp thuận. Tuy nhiên cho đến nay, Viện Kiểm Sát thành phố chưa công bố lý do bác đơn của ông.
Báo Tuổi Trẻ đã liên hệ với ông Huỳnh Uy Dũng để làm rõ về sự việc, song ông Dũng cho biết “không muốn bình luận về vấn đề này.”
Hôm 30 Tháng Giêng, Công An ở Sài Gòn đã hoàn tất kết luận điều tra bổ sung, chuyển hồ sơ sang Viện Kiểm Sát cùng cấp tiếp tục đề nghị truy tố bà Nguyễn Phương Hằng, cùng ba thuộc cấp về tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.”
Bà Nguyễn Phương Hằng trong một buổi livestream trước khi bị bắt. (Hình: T.L/Tuổi Trẻ)
Bà Nguyễn Phương Hằng, 52 tuổi, trước đây có tên Nguyễn Thị Thanh Tuyền, là đại gia bất động sản, vợ của doanh nhân Huỳnh Uy Dũng (tức Dũng “Lò Vôi”), có quốc tịch Việt Nam và Cộng Hòa Cyprus.
Bà Hằng bị bắt hôm 24 Tháng Ba, 2022, và liên tục bị gia hạn tạm giam đến nay. Hiện chưa rõ thời điểm diễn ra phiên tòa xử bà Hằng. (Tr.N)
Tháng Giêng, tháng ăn chơi, chưa qua hết mà người dân đã nhận được nhiều tin choáng váng về thành tích làm ăn của các tập đoàn kinh tế quốc doanh, mà nếu tình hình cứ tiếp tục kéo dài thì không biết đất nước sẽ rơi xuống vực thẳm nào.
Một mỏ than đang được khai thác ở Quảng Ninh. (Hình minh họa: Hoang Dinh Nam/AFP via Getty Images)
Tập Đoàn Điện Lực Việt Nam (EVN) – công ty độc quyền về sản xuất, truyền tải và phân phối điện trên cả nước – ước tính sẽ bị lỗ hơn 64,940 tỷ đồng (khoảng $2.75 tỷ) trong năm nay nếu giá bán điện không thay đổi. Khoản lỗ đó, cộng với khoản lỗ 31,000 tỷ đồng năm ngoái khiến cho mức lỗ gộp hai năm 2022-2023 của EVN sẽ vào khoảng 93,000 tỷ đồng (khoảng $3.94 tỷ).
Ông Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam – bộ “chủ quản” của ngành điện lực, hôm 15 Tháng Hai cho biết EVN đang đối mặt với khó khăn chưa từng có do giá nhiên liệu tăng cao, có khả năng mất cân đối tài chính, nói trắng ra là sập tiệm. Còn EVN nói sẽ không còn tiền trong tài khoản vào cuối Tháng Năm và thiếu tiền từ Tháng Sáu. EVN sẽ thiếu 3,730 tỷ đồng ($160 triệu) trong Tháng Sáu, đến cuối năm sẽ thiếu 28,206 tỷ đồng ($1.2 tỷ). Làm ăn mà thiếu tiền trả nợ, tiền mua nguyên liệu, trả lương cho người lao động thì được coi là vỡ nợ, phá sản.
Một công ty nhỏ mà vỡ nợ thì chẳng ai quan tâm nhiều, nhưng EVN là tập đoàn khổng lồ mà sản phẩm của nó – điện năng – là hết sức thiết yếu cho toàn xã hội. EVN phá sản, ngừng hoạt động có nghĩa là toàn bộ cỗ xe kinh tế sẽ “đứng bánh” và cuộc sống của mọi gia đình sẽ rơi vào cảnh đèn dầu hiu hắt.
Thông tin EVN “lỗ khủng khiếp” có thể là thật, cũng có thể là thủ đoạn để ép chính phủ phải đồng ý cho tập đoàn này tăng giá bán điện sau khi đã tăng 13.69% mới đầu tháng này.
Không chịu thua kém ông điện lực, hôm 14 Tháng Hai, Tập Đoàn Công Nghiệp Than-Khoáng Sản Việt Nam (TKV) báo cáo họ đang gánh khoản nợ hơn 74,000 tỷ đồng (khoảng $3.1 tỷ), gấp 1.6 lần vốn chủ sở hữu (45,000 tỷ đồng). Trong số nợ này có hơn 44,400 tỷ đồng là nợ ngắn hạn, thời gian vay ngắn, phân lời cao. Tính bình quân mỗi ngày, tập đoàn này phải trả 6.5 tỷ đồng ($276,000) tiền lời!
Nhìn những con số nợ thảm hại như vậy, ai cũng phải thắc mắc, than đá, khoáng sản là thứ tài nguyên có sẵn trong lòng đất, từ đời tổ tiên truyền lại, chỉ có đào lên bán mà cũng lỗ vốn, phải vay nợ khủng khiếp như vậy là vì sao?
Một ông lớn khác của kinh tế nhà nước là Tập Đoàn Hàng Không Việt Nam (Vietnam Airlines – VNA). Tuy không còn vị thế độc quyền “một mình một chợ” như trước, VNA vẫn được nhà nước dành nhiều ưu đãi hơn các hãng hàng không tư nhân. Ấy thế nhưng trong lúc các hãng khác báo lãi thì VNA lại lỗ chổng gọng. Theo công bố của VNA trên thị trường chứng khoán Sài Gòn, năm 2022 vừa qua, công ty lỗ 10,463 tỷ đồng, năm 2021 lỗ 12,907 tỷ đồng, năm 2020 lỗ 10,927 tỷ đồng – cộng gộp ba năm qua lỗ 34,297 tỷ đồng, tương đương khoảng $1.5 tỷ! Với số lỗ vượt quá vốn chủ sở hữu hơn 10,000 tỷ đồng, VNA đang đối mặt với khả năng cổ phiếu mã HVN của hãng hàng không quốc gia có thể bị hủy niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Trên đây chỉ là ba trong số nhiều “ông lớn” kinh tế của Việt Nam do nhà nước sở hữu làm ăn bết bát.
Do số liệu không đầy đủ nên chưa thể xác định tổng số nợ nần mà khối doanh nghiệp nhà nước gây ra. Một báo cáo của chính phủ gửi Quốc Hội Việt Nam cuối năm ngoái cho biết, nhà nước Việt Nam nắm 100% vốn của 673 doanh nghiệp và nắm cổ phần chi phối 153 doanh nghiệp, trong đó có 75 tập đoàn, tổng công ty có vị thế độc quyền, thường được ví von là những “quả đấm thép!” Nhiều tập đoàn, tổng công ty khác cũng thua lỗ triền miên, tuy ít được dư luận chú ý như các ông lớn kể trên. Ví dụ, đến cuối năm 2022, Tập Đoàn Hóa Chất Việt Nam (Vinachem) lỗ khoảng 3,038 tỷ đồng. Tổng Công Ty Đường Sắt lỗ 1,976 tỷ đồng, Tổng Công Ty Cà Phê lỗ 453 tỷ đồng v.v…
***
Một điểm dễ nhận thấy là trong khi các công ty quốc doanh liên tục báo lỗ thì các quan chức lãnh đạo của họ vẫn giàu nứt đố đổ vách và sống rất vương giả. Trong dư luận từ lâu đã truyền tụng một xác tín là ở các doanh nghiệp nhà nước, tiền lãi thì chia chác cho nhau và cúng cho cấp trên, còn lỗ lã thì đã có ngân sách – tức là tiền thuế của người dân, tiền vay của ngoại quốc – gánh chịu.
Mỗi doanh nghiệp nhà nước móc nối với hàng chục, thậm chí hàng trăm “sân sau” – là những “công ty con,” “công ty liên kết,” do các quan chức lãnh đạo đảng và chính phủ, lãnh đạo các tập đoàn hoặc vợ con họ lập ra – để rút ruột tài sản quốc gia. Các công ty con này cung cấp sản phẩm/dịch vụ cho tập đoàn nhà nước với giá cao hơn nhiều lần so với giá thị trường, hoặc được chỉ định thực hiện những gói thầu béo bở. Phương thức biến của công thành của tư đó có ở mọi công ty nhà nước và kéo dài nhiều năm, biến các doanh nghiệp nhà nước thành những ổ tham nhũng có tổ chức của đảng và chính quyền.
Đôi khi do ăn chia không đều, làm phật lòng cấp trên hoặc do nội bộ đấu đá nhau tiết lộ thông tin ra bên ngoài, một số doanh nghiệp bị thanh tra, lãnh đạo bị khiển trách, cảnh cáo, nặng hơn thì bị khởi tố, vô tù nhưng rồi đâu lại vào đó. Quan chức bị lộ có “vô lò” thì số tài sản mà chúng tham nhũng được đủ cho cả gia đình sống ung dung rất nhiều đời nên chẳng phải hối tiếc.
Vụ mới đây Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương đảng CSVN quyết định cảnh cáo các ông Lê Minh Chuẩn (bí thư Đảng Ủy, chủ tịch Hội Đồng Thành Viên TKV), ông Đặng Thanh Hải (phó bí thư Đảng Ủy, thành viên Hội Đồng Thành Viên, tổng giám đốc TKV), và ông Nguyễn Ngọc Cơ (phó tổng giám đốc, nguyên đảng ủy viên tập đoàn) là một ví dụ. “Đốt lò” không làm cho tập đoàn TKV làm ăn hiệu quả hơn, không bớt lỗ được vì tham nhũng đã thành bản chất.
Đảng CSVN cầm quyền có biết tệ nạn tham nhũng ở các công ty kinh tài của họ hay không? Biết và biết rất rõ rằng tham nhũng đe dọa sự tồn vong của đảng và chế độ. Tuy nhiên, có nhiều lý do khiến cho đảng CSVN không thể mạnh tay bài trừ nạn tham nhũng trong các công ty nhà nước. Lý do căn bản nhất là do đường lối “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” của đảng CSVN.
Giữa những năm 1980, không thể tiếp tục đường lối kinh tế tập trung đã đẩy đất nước tới bờ vực đói khát, đảng CSVN buộc phải “mở cửa,” “đổi mới.” Thế nhưng, do lo sợ kinh tế thị trường tự do làm mất cái bản chất “xã hội chủ nghĩa” – mà đặc trưng là chế độ công hữu – đảng phải thòng thêm cái đuôi “định hướng xã hội chủ nghĩa.” Đảng thừa nhận nhiều thành phần kinh tế (tập thể, tư nhân, nước ngoài) nhưng quy định “kinh tế nhà nước” phải giữ vai trò chủ đạo, đất đai phải thuộc sở hữu toàn dân!
Kinh tế nhà nước – mà đại diện là các các tập đoàn, tổng công ty quốc doanh, nắm giữ lượng tài nguyên và vốn liếng khổng lồ, được ưu đãi tối đa về chính sách và tài chính, nhưng không phải tuân theo các nguyên tắc thị trường tự do, bộ máy lãnh đạo do thủ tướng bổ nhiệm – đã nhanh chóng biến thái thành những ổ tham nhũng. Thay vì chắp cánh cho đất nước đi lên như các “chaebol” Samsung, Hyundai của Nam Hàn, các tập đoàn quốc doanh Việt Nam thực sự là những “quả đấm thép” đấm nát mặt nhân dân. Chuyện đó có từ thời ông Nguyễn Tấn Dũng làm thủ tướng, kéo dài tới bây giờ.
Đảng CSVN đã thanh lọc hàng ngũ các quan chức chính trị, nhưng không thể cải cách các tập đoàn kinh tế một phần vì đường lối định hướng xã hội chủ nghĩa nêu trên, phần khác vì chính mô hình kinh doanh này nuôi sống guồng máy lãnh đạo chính trị thông qua các hình thức hối lộ, chạy chính sách và chia chác quyền lợi. Sự gắn bó lợi ích luôn cản trở việc thực hiện một cuộc cải cách doanh nghiệp theo hướng minh bạch, công bằng, và hiệu quả hơn.
Và do vậy, các tập đoàn cứ liên tục báo lỗ, tài sản quốc gia cứ chảy về nhà riêng của các quan chức, buộc Việt Nam phải liên tục tăng thuế, tăng giá và vay nợ để bù vào. Đến bây giờ bình quân mỗi người Việt Nam, từ đứa bé còn ẵm ngửa đến ông già gần xuống huyệt, phải gánh hơn 40 triệu đồng nợ nước ngoài – số tiền mà nhiều người trong số họ còn không biết viết thế nào cho đúng!
Bà Margaret Thatcher, cố thủ tướng Anh, có câu nói để đời:“Vấn đề với chủ nghĩa xã hội là tới một lúc nào đó nó sẽ tiêu hết tiền củangười khác.” [đ.d.]
Microsoft đã ra mắt một phiên bản mới của công cụ tìm kiếm Bing, với việc tích hợp công nghệ AI dựa trên ChatGPT. Đây hứa hẹn là một sự thay đổi lớn trong thói quen tìm kiếm trên internet của người dùng, vốn đã không thay đổi suốt hơn 20 năm qua, khi mà công cụ tìm kiếm của Google hoàn toàn thống trị.
Biên tập viên Tom Warren của The Verge đã có vài giờ trải nghiệm đầu tiên với công cụ tìm kiếm Bing mới, cũng như các tính năng hỗ trợ AI khác trong trình duyệt Edge. Và kết quả thật bất ngờ, khi mà Microsoft đã tạo ra được một sự khác biệt quá lớn, một bước nhảy vọt so với công cụ tìm kiếm truyền thống.
Công cụ tìm kiếm Bing mới không chỉ là tích hợp mà còn vượt xa cả ChatGPT cũ
Một trong những câu hỏi đầu tiên mà Tom Warren đặt ra, đó là viết một bức thư xin nghỉ việc gửi cho sếp, với giọng điệu hài hước và lý do chính là vì cảm thấy công việc của mình đang bị thay thế bởi AI. Kết quả là một bức thư xin nghỉ việc thực sự ấn tượng và có chút hài hước: “Gửi sếp,
Tôi rất tiếc phải thông báo với sếp rằng tôi sẽ từ chức khỏi vị trí nhà phân tích dữ liệu, có hiệu lực ngay lập tức. Lý do rất đơn giản: AI đang thay thế công việc của tôi.
Vâng, tôi biết sếp đã nói với tôi rằng AI chỉ là một công cụ giúp tôi làm việc nhanh hơn và thông minh hơn, nhưng tôi không tin điều đó. Tôi đã thấy cách sếp nhìn chiếc máy bóng loáng mới mua, với giọng nói nhẹ nhàng. Tôi nghe đồn rằng nó có thể làm mọi thứ mà tôi có thể làm, nhưng tốt hơn, rẻ hơn và không bao giờ phàn nàn. Tôi cảm thấy ánh mắt lạnh lùng mà sếp dành cho tôi kể từ khi mua chiếc máy mới đó.
Vì vậy, tôi quyết định sẽ giúp sếp tránh khỏi một quyết định khó khăn là phải sa thải tôi, nên tôi xin nghỉ việc. Tôi không muốn cạnh tranh với một cỗ máy có thể xử lý các con số, báo cáo và pha trò hài hước cùng một lúc. Tôi cũng không muốn làm việc cho một ông sếp coi trọng AI hơn trí tuệ và sự sáng tạo của con người. Tôi không muốn là một phần của công ty sẵn sàng hy sinh nhân viên của mình vì hiệu quả và lợi nhuận.
Tôi chắc chắn rằng sếp sẽ rất hài lòng với trợ lý AI mới của mình. Tôi mong rằng nó sẽ không phảin bội sếp và xâm chiếm thế giới. Tôi mong rằng nó sẽ không phạm phải sai lầm nào làm mất uy tín với khách hàng. Tôi mong rằng nó sẽ không tự phát triển nhân cách của riêng mình và bắt đầu có tình cảm với sếp.
Nhưng nếu có thì sếp cũng đừng đến tìm tôi để khóc lóc. Tôi sẽ quá bận rộn với cuộc sống mới và theo đuổi đam mê của riêng mình, tìm kiếm một công việc mới đánh giá cao con người hơn.
Tạm biệt và chúc sếp may mắn.
Nhà phân tích dữ liệu cũ của sếp.”
Tom Warren đã thử một yêu cầu tương tự với công cụ ChatGPT cũ, nhưng nó chưa bao giờ viết được một bức thư hoàn thiện và có chút hài hước như thế này. Do đó có thể thấy công cụ tìm kiếm Bing mới đã được Microsoft nâng cấp hơn so với cả ChatGPT, chứ không chỉ đơn giản là tích hợp nó vào.
Việc tìm kiếm các tin tức mới, các sự kiện diễn ra theo thời gian thực cũng trở nên dễ dàng hơn với công cụ Bing mới. Khi Tom Warren hỏi “Microsoft đã công bố những gì trong sự kiện Bing AI của mình”, kết quả là một bản tóm tắt khá đầy đủ được tổng hợp từ nhiều nguồn tin khác nhau. Và đó là chỉ vài phút sau khi Microsoft đưa ra tin chính thức.
Thậm chí nó có thể trả lời được câu hỏi về việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã gặp gỡ ai trong ngày hôm nay, hay tóm tắt bài diễn văn mới nhất của Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Việc cập nhật được những thông tin mới nhất trong thế giới thực là một bước tiến rất lớn so với công cụ ChatGPT trước đây. Bởi dữ liệu của ChatGPT chỉ được cập nhật cho đến năm 2021, và nó không thể trả lời câu hỏi về những sự kiện đang diễn ra hiện nay.
Tuy nhiên, công cụ Bing mới vẫn có những sai sót. Ví dụ như khi được yêu cầu thông tin mới nhất về trận động đất kinh hoàng xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria vừa mới đây, Bing lại cung cấp dữ liệu được chốt trong một ngày ở tương lai. Khi phát hiện có sai sót, người dùng có thể gửi phản hồi cho Microsoft thông qua một nút bấm. Các kỹ sư của Microsoft vẫn đang làm việc liên tục để có thể hoàn thiện công cụ mới của họ.
Microsoft thay đổi cả cách sử dụng trình duyệt Edge
Không chỉ tích hợp AI của ChatGPT vào công cụ tìm kiếm Bing, Microsoft còn làm thay đổi cả cách sử dụng trình duyệt Edge khi bạn xem bất kỳ trang web nào. Trình duyệt Edge có thêm một sidebar ở phía bên phải, có thể quét toàn bộ trang web mà bạn đang xem và tổng hợp những thông tin quan trọng giống như một bản tóm tắt.
Ví dụ như khi bạn đang xem danh sách một loạt những chiếc TV mới, bạn có thể yêu cầu so sánh các mẫu TV 4K tốt nhất, tìm ra mức giá tốt hơn và lập thành một bản tóm tắt. Với sự trợ giúp này, việc duyệt web sẽ trở nên đơn giản, dễ dàng và nhanh chóng hơn trước rất nhiều. Phía bên dưới sidebar cũng có hộp thoại để bạn giao tiếp với ChatGPT. Bạn có thể đưa ra bất kỳ yêu cầu nào, thậm chí là tổng hợp nội dung để viết một bản báo cáo đơn giản gửi cho khách hàng.
Và để sử dụng tất cả những tính năng mới này trên công cụ tìm kiếm Bing, bạn sẽ cần phải truy cập bằng trình duyệt Edge. Nếu bạn truy cập Bing bằng trình duyệt Chrome, sẽ có lời nhắc để mở trình duyệt Edge thay thế. Đây là một nước đi thú vị để giúp Edge có thể giành lấy thị phần từ gã khổng lồ Chrome của Google.
Tóm lại, cả công cụ tìm kiếm Bing và trình duyệt Edge đều đã được nâng lên một tầm cao mới sau khi được Microsoft tích hợp ChatGPT. Thậm chí các tính năng của nó còn vượt trội hơn cả ChatGPT cũ, làm được những điều mà trước đây chatbot AI này không làm được. Một bước ngoặt làm thay đổi hoàn toàn thói quen tìm kiếm của người dùng, và chắc chắn là mối đe dọa lớn tới cả công cụ tìm kiếm và trình duyệt Chrome của Google.
