Category: TIN TỨC

Ba’o Nguoi-Viet

January 15, 2026

Trúc Phương/Người Việt

Căng thẳng quanh tương lai Greenland – hòn đảo Bắc Cực rộng lớn thuộc chủ quyền Đan Mạch – đang leo thang chóng mặt.

Bộ Trưởng Ngoại Giao Lars Lokke Rasmussen (trái) của Đan Mạch và Bộ Trưởng Ngoại Giao Vivian Motzfeldt của Greenland họp báo tại Đại Sứ Quán Đan Mạch hôm 14 Tháng Giêng tại Washington, DC. Sau cuộc gặp Phó Tổng Thống JD Vance và Ngoại Trưởng Marco Rubio. (Hình minh họa: Andrew Leyden/Getty Images)

Trump sẽ “luộc chín” Greenland

“Luộc” không là từ thích hợp trong ngôn ngữ chính trị quy ước, nhưng “luộc” có ý nghĩa chính xác khi xét đến bản chất của hành động và ngôn ngữ mang tính “giang hồ” của vụ việc. Với những gì đang diễn ra, Greenland khó có thể “toàn mạng.”

Cuộc tranh luận gay gắt về tương lai Greenland ít nhiều được định đoạt tại Tòa Bạch Ốc vào ngày 14 Tháng Giêng, khi Phó Tổng Thống J.D. Vance chủ trì cuộc họp kín với các bên liên quan (trước đó, các nhà ngoại giao Đan Mạch và Greenland yêu cầu gặp Ngoại Trưởng Marco Rubio chứ không phải ông J.D. Vance). Giới chức Đan Mạch đang đối diện tình thế hết sức khó khăn khi họ gần như bị chơi “ép sân” một cách thô bạo.

Ngày 14 Tháng Giêng, trên Truth Social, Tổng Thống Trump viết:

“Mỹ cần Greenland vì mục đích an ninh quốc gia. Nó rất quan trọng đối với hệ thống Vòm Vàng mà chúng ta đang xây dựng. NATO nên dẫn đầu để chúng ta thực hiện được điều này. NẾU CHÚNG TA KHÔNG LÀM, NGA HOẶC TRUNG QUỐC SẼ LÀM, VÀ ĐIỀU ĐÓ SẼ KHÔNG XẢY RA! Về mặt quân sự, nếu không có sức mạnh bao trùm của Mỹ, mà phần lớn trong số đó tôi đã xây dựng trong nhiệm kỳ đầu và hiện tiếp tục đưa lên một tầm mới, thậm chí cao hơn… NATO sẽ trở nên đáng gờm và hiệu quả hơn nếu Greenland nằm trong tay HOA KỲ. Bất cứ điều gì kém hơn thế đều không thể chấp nhận được.”

Thời điểm hiện tại, EU đứng về phía Đan Mạch. Ngày 14 Tháng Giêng, Bộ Trưởng Quốc Phòng Boris Pistorius của Đức cảnh báo việc Mỹ chiếm Greenland sẽ cản trở, chứ không giúp ích, cho các mục tiêu an ninh ở Bắc Cực; và hành động của Washington đang “vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc cơ bản của hợp tác quốc tế.” Trong cùng ngày, Chủ Tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen cũng khẳng định “chỉ Đan Mạch và Greenland, và chỉ họ, mới có quyền quyết định” những vấn đề liên quan họ.

Trong thực tế, Mỹ không nhất thiết phải sở hữu Greenland cho vấn đề an ninh quốc gia. Không có bất kỳ quốc gia nào trên thế giới có hệ thống căn cứ quân sự rải rác toàn cầu như Mỹ. Bộ Quốc Phòng Mỹ hiện quản lý hoặc sử dụng hơn 128 căn cứ tại ít nhất 51 quốc gia, theo báo cáo của Cơ Quan Nghiên Cứu Quốc Hội năm 2024. Các phân tích độc lập cho biết tổng số căn cứ quân sự lớn nhỏ của Mỹ có thể lên tới hơn 750 tại 80 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trong 1.3 triệu quân nhân tại ngũ của Mỹ, gần 13% đóng ở ngoại quốc. Do vậy, “chúng ta không cần ‘quyền sở hữu’ để tiến hành tất cả các hoạt động mà chúng ta muốn,” phát biểu của cựu Đô Đốc Hải Quân James Stavridis, cựu tư lệnh tối cao của NATO (“Military Experts Reject Trump’s Logic That U.S. Must Own Greenland to Defend It.”/Wall Street Journal).

Tháng Ba, 2025, trong chuyến công du Greenland, khi phát biểu trước các quân nhân Mỹ tại Căn cứ Pituffik, Phó Tổng Thống J. D. Vance nói rằng “Đan Mạch đã không làm tốt việc giữ an ninh cho Greenland.” Và do vậy Mỹ cần phải nhảy vào. Nói vậy là mâu thuẫn, bởi chính Mỹ đã chọn rút quân khỏi Greenland, giảm từ 13 căn cứ quân sự mà họ duy trì từ giai đoạn đỉnh điểm Chiến Tranh Lạnh xuống còn một căn cứ (Pituffik) vào năm 2004.

Hơn nữa, Đan Mạch, một thành viên sáng lập NATO, từng tuyên bố sẵn sàng thảo luận việc mở rộng sự hiện diện quân đội Mỹ tại Greenland. Đan Mạch cũng là một trong những đồng minh đáng tin cậy nhất của Mỹ. Năm 2023, thời cựu Tổng Thống Joe Biden, nữ Thủ Tướng Mette Frederikse của Đan Mạch ký thỏa thuận cho phép Mỹ đóng quân tại ba căn cứ ở Đan Mạch trong ít nhất 10 năm.

Rasmus Grand Berthelsen, nhà tư vấn chính trị nổi tiếng ở Copenhagen, nói rằng “Đan Mạch có lẽ là quốc gia thân thiện với Mỹ nhất trong khối EU.” Kể từ sau sự kiện 11 Tháng Chín, Đan Mạch luôn tuân thủ mô hình Siêu Đại Tây Dương (Super-Atlanticism), coi việc liên kết với Mỹ là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại. Họ gửi hàng ngàn binh sĩ đến phục vụ tại Afghanistan và Iraq. 52 binh sĩ Đan Mạch thiệt mạng trong các chiến trường trên – những tổn thất đáng kể đối với một quốc gia chỉ có sáu triệu dân.

Chính sách “Siêu Đại Tây Dương” khiến Đan Mạch gặp rắc rối với các nước Châu Âu khác, thậm chí với chính cử tri của họ. Dân Đan Mạch không thích quốc gia họ là “con rối” của Mỹ. Loạt báo cáo năm 2021 cho biết, từ năm 2012 đến 2014, cơ quan tình báo quân sự của Đan Mạch đã giúp Cơ Quan An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ nghe lén điện thoại của giới chức Na Uy, Thụy Điển, Pháp và Đức, trong đó có Thủ Tướng Angela Merkel của Đức.

Vấn đề lợi ích nhóm

Tất cả điều đó vẫn không ngăn được tham vọng sở hữu Greenland của ông Trump. Tháng Năm, 2025, Wall Street Journal cho biết Mỹ bắt đầu thu thập thông tin tình báo ở Greenland. Đài truyền hình công cộng Đan Mạch DR tiết lộ, ít nhất ba người Mỹ bí mật thực hiện các “chiến dịch gây ảnh hưởng,” chẳng hạn xác định những cư dân có thể tham gia phong trào ly khai. Lúc đó, Ngoại Trưởng Lars Løkke Rasmussen của Đan Mạch triệu tập một quan chức cấp cao từ Đại Sứ Quán Mỹ tại Copenhagen để cật vấn, lên án “bất kỳ nỗ lực nào nhằm can thiệp vào công việc nội bộ của vương quốc.”

Ngoài vấn đề an ninh quốc gia, còn một yếu tố khác trong nỗi ám ảnh Greenland là màn chia chác lợi ích kinh tế, không chỉ lợi ích kinh tế quốc gia mà còn là lợi ích nhóm. Với diện tích gần bằng Venezuela, Greenland là một kho báu thực sự, chứa đầy khoáng sản quan trọng và tài nguyên có giá trị cao, từ kẽm, đồng, vàng, dầu, đến thậm chí uranium và bạch kim. Do phần lớn hòn đảo là sự kết hợp giữa sông băng và lãnh nguyên khô cằn nên hầu hết nguồn khoáng sản vẫn chưa được khai thác.

Việc các tỷ phú Mỹ đứng sau ông Trump trong tham vọng thu tóm Greenland không phải là suy đoán. Chỉ vài ngày sau khi Tổng Thống Trump nhậm chức nhiệm kỳ hai, tờ The New York Times đề cập ngay vấn đề này (“Trump Is Eyeing Greenland. His Commerce Nominee Has Financial Ties There,” ngày 29 Tháng Giêng, 2025). Bài báo viết, nhân vật được ông Trump đề cử làm bộ trưởng thương mại – Howard Lutnick và công ty tài chính Cantor Fitzgerald của ông, dính dáng đến công ty khai thác khoáng sản Critical Metals Corp, nơi có kế hoạch làm ăn ở Greenland vào năm 2026. Thời ông Joe Biden, Critical Metals từng định vận động hậu trường để Washington tài trợ dự án của họ, nhưng được đề nghị hoãn lại cho đến thời Trump 2.0.

Không chỉ Howard Lutnick, nhiều gương mặt quen thuộc khác trong vòng thân cận của ông Trump cũng háo hức với những dự án đầu tư vào Greenland, trong đó có các tỷ phú công nghệ Marc Andreessen, Sam Altman và Jeff Bezos. Cả ba từng hào phóng chi mạnh cho chiến dịch tranh cử của ông Trump và cả ba cũng là những nhà đầu tư bỏ vốn vào KoBold Metals, một công ty tư nhân có trụ sở tại Berkeley, California, chuyên thăm dò khoáng sản và kim loại ở Greenland. Phân tích của tờ The Guardian về hồ sơ tài chính cho thấy những ông trùm công nghệ Mỹ từng đầu tư vào các công ty khai thác mỏ hoạt động ở Greenland đã đóng góp ít nhất $243 triệu cho chiến dịch tranh cử 2024 của ông Trump. Cùng lúc, họ tích lũy được số cổ phiếu trị giá $314 triệu trong Trump Media.

Ngoài ra, những người ủng hộ mạnh các dự án khai thác ở Greenland còn là các ông trùm tiền điện tử mà trước đó cũng hào phóng tài trợ cho chiến dịch tranh cử của ông Trump. Với họ, Greenland là nơi lý tưởng để xây dựng các trung tâm dữ liệu cho ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo và tiền điện tử.

Không chỉ làm ăn, họ thậm chí muốn thành lập ở Greenland một lãnh thổ tự trị riêng theo phiên bản “hậu nhà nước” (“post state”) dành riêng cho giới tinh hoa công nghệ. Nhóm đứng sau “nhà nước” này có tên là “Praxis.” Cho đến nay, Praxis nhận được khoản đầu tư $525 triệu từ những tỷ phú thân cận với chính quyền Trump, trong đó có người đồng sáng lập PayPal, Ken Howery, người được ông Trump cử làm đại sứ tại Đan Mạch  (“The Oligarchs Pushing for Conquest in Greenland.”/The New Repubic).

Một cách tổng quát, bất luận việc bàn cãi như thế nào, số phận Greenland gần như đã được định đoạt, khi mà chiến lược thu tóm được lên kế hoạch chi tiết trong một thời gian dài. Đây không phải là ý kiến bất chợt. Nó được hoạch định cụ thể, trong đề án có tên “Sáng kiến Tái cấu trúc Chiến lược phương Bắc” (Northern Strategic Realignment Initiative).

Tháng Năm, 2025, chính quyền Trump công bố “sáng kiến phát triển chiến lược” trị giá $10 tỷ cho Greenland, bề ngoài là nâng cấp cơ sở hạ tầng và thúc đẩy việc khai thác tài nguyên thiên nhiên. Bộ Tư Pháp Mỹ cũng xây dựng khuôn khổ pháp lý dựa trên một tiền lệ lịch sử (Mỹ mua lại Tây Ấn thuộc Đan Mạch năm 1917, nay là Quần Đảo Virgin). Ngoài ra, Washington còn viện dẫn đến quyền tự quyết của người dân Greenland, căn cứ theo Hiến Chương Liên Hiệp Quốc. Kế hoạch “chuyển đổi chủ quyền,” về lý thuyết, coi như xong. Washington muốn chứng minh rằng, ngay từ đầu, họ “chơi đúng luật.”

Mới đây, Tháng Mười Hai, 2025, ông Trump cử Thống Đốc Jeff Landry của Louisiana làm đặc phái viên đến Greenland. Trên X (Twitter), ông Landry nói huỵch toẹt nhiệm vụ là “để biến Greenland thành một phần của nước Mỹ.” Nói cách khác, chính quyền Trump đã tính hết cả rồi. Dân Greenland có “đồng thuận” hay Đan Mạch chống đối như thế nào bây giờ gần như không còn ý nghĩa gì. Như ông Trump nói, “bất cứ điều gì kém hơn thế đều không thể chấp nhận được.” [dt]

Anh Chi TTV2 – Quan điểm cá nhân ·

Ở Hà Lan, khi có ai đó qua đời mà không có người thân hay bạn bè bên cạnh, đám tang của họ không hề bị bỏ mặc. Một cán bộ địa phương sẽ có mặt để đại diện cho cộng đồng, và đứng cạnh họ là một… nhà thơ.

​Ý tưởng này ra đời vì người ta không muốn lời chào vĩnh biệt lại trở thành một thủ tục giấy tờ khô khan. Nhà thơ sẽ nhận được vài mẩu tin ít ỏi còn sót lại: một cái tên, một ngày sinh, một công việc cũ hay một địa chỉ—có khi chỉ là một chi tiết nhỏ nhoi duy nhất. Từ những mảnh ghép vụn vặn đó, một bài thơ được viết riêng để dành cho cuộc đời ấy.

​Giữa buổi lễ, bài thơ được đọc lên cho người đã khuất. Không bóng bẩy ca ngợi chiến tích, cũng chẳng tô vẽ nên những tình cảm xa lạ. Nhà thơ chỉ lặng lẽ gom nhặt những gì còn lại, biến một lời chào tạm biệt của một người vô danh thành một cử chỉ ấm áp tình người.

​Nghi lễ diễn ra không to tát,  ồn ào. Nó giản dị, gần như chẳng mấy ai hay biết. Nhưng chính vào lúc đó, người đi xa không còn đơn độc nữa. Có người đã gọi tên họ. Có người đã nhìn nhận sự hiện diện của họ trên đời.

​Và có lẽ, đó mới là ý nghĩa thực sự của việc làm này: nhắc nhở chúng ta rằng mỗi cuộc đời, dù có kết thúc trong lặng lẽ đến đâu, vẫn xứng đáng được tiễn đưa bằng một tiếng nói chân thành giữa người với người.

(The Lonely Funeral)

St

Tony Nguyễn

 Nữ sinh viên Iran bị bắn vào đầu ở cự ly gần giữa các cuộc biểu tình, thi thể được chôn cất bên lề đường

* Gia đình Rubina Aminian được cho là đã nhìn thấy hàng trăm nạn nhân trẻ tuổi trước khi nhận dạng thi thể con gái mình

– Emma Bussey, Fox News 13/1/2026

Một nữ sinh viên 23 tuổi đã bị bắn vào đầu ở cự ly gần trong các cuộc biểu tình ở Iran, theo Tổ chức Nhân quyền Iran, một nhóm có trụ sở tại Na Uy, khi chế độ tiếp tục đàn áp bạo lực các cuộc biểu tình trên toàn quốc.

Rubina Aminian, sinh viên ngành thiết kế dệt may và thời trang tại trường Cao đẳng Kỹ thuật và Dạy nghề Shariati dành cho nữ sinh ở Tehran, đã bị giết vào ngày 8 tháng 1 sau khi rời trường và tham gia các cuộc biểu tình ở thủ đô, theo Tổ chức Nhân quyền Iran.

Cô là một trong số ít nạn nhân của cuộc bất ổn gần đây mà danh tính đã được công khai xác nhận.

“Các nguồn tin thân cận với gia đình Rubina, trích dẫn lời nhân chứng, nói với Tổ chức Nhân quyền Iran rằng nữ sinh người Kurd trẻ tuổi đến từ Marivan đã bị bắn từ phía sau ở cự ly gần, viên đạn trúng vào đầu cô,” nhóm này cho biết trong một tuyên bố.

Sau cái chết của cô, gia đình Aminian đã đi từ nhà ở Kermanshah, miền tây Iran, đến Tehran để nhận dạng thi thể con gái.

Theo các nguồn tin được Tổ chức Nhân quyền Iran trích dẫn, gia đình đã được đưa đến một địa điểm gần trường cao đẳng, nơi họ nhìn thấy thi thể của hàng trăm người trẻ tuổi được cho là đã bị giết trong các cuộc biểu tình.

“Hầu hết các nạn nhân là những người trẻ tuổi từ 18 đến 22 tuổi, những người đã bị lực lượng chính phủ bắn vào đầu và cổ ở cự ly gần,” một nguồn tin thân cận với gia đình cho biết.

Gia đình ban đầu bị cấm nhận dạng thi thể Aminian và sau đó bị ngăn cản không cho mang thi thể về, nhóm này cho biết.

Sau nhiều nỗ lực, người thân cuối cùng đã được phép nhận thi thể và trở về Kermanshah.

Khi họ đến đó, lực lượng tình báo được cho là đã bao vây nhà của gia đình và không cho phép chôn cất.

Theo Tổ chức Nhân quyền Iran, gia đình buộc phải chôn cất thi thể Aminian bên lề đường giữa Kermanshah và thành phố Kamyaran gần đó.

Gia đình cũng không được phép tổ chức lễ tang, và một số nhà thờ Hồi giáo ở Marivan được cho là đã bị cấm tổ chức lễ tưởng niệm.

Các cuộc biểu tình chống chính phủ leo thang ở Iran được thúc đẩy bởi sự tức giận lan rộng về sự đàn áp chính trị và khó khăn kinh tế, bao gồm cả lạm phát gia tăng. Cơ quan Tin tức về Hoạt động Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ ước tính hôm thứ Ba rằng hơn 16,700 người đã bị bắt giữ.

Các nhóm nhân quyền khác đã báo cáo số người chết rất cao, với một số ước tính vượt quá 3,000 người, theo phóng viên nước ngoài chính của Fox News, Trey Yingst.

Tổ chức Nhân quyền Iran mô tả Aminian trong một tuyên bố là “một phụ nữ trẻ tràn đầy niềm vui sống và đam mê thời trang và thiết kế quần áo, người mà những giấc mơ đã bị chôn vùi bởi sự đàn áp bạo lực của Cộng hòa Hồi giáo.”

https://www.foxnews.com/…/iranian-student-shot-head…

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

Rubina Aminian, một sinh viên thiết kế dệt may 23 tuổi, đã bị bắn vào đầu ở cự ly gần trong các cuộc biểu tình ở Tehran, theo Tổ chức Nhân quyền Iran. (Tổ chức Nhân quyền Iran)

Ba’o Nguoi-Viet

January 13, 2026

TEHRAN, Iran (NV) – Số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình ngày càng leo thang ở Iran được cho là hàng ngàn, trong đó một giới chức Iran đưa ra con số là 2,000 người chết nhưng các tổ chức nhân quyền ước tính là có thể cao hơn nhiều, Reuters đưa tin hôm Thứ Ba, 13 Tháng Giêng.

Một giới chức Iran giấu tên nói với Reuters rằng 2,000 người, bao gồm cả nhân viên an ninh, thiệt mạng trong các cuộc biểu tình ở Iran mà hiện đã bước sang tuần thứ ba.

Người biểu tình Iran ở thủ đô Tehran hôm 9 Tháng Giêng. (Hình: Mahsa/Middle East Images/AFP via Getty Images)

Giới chức Iran gọi những người biểu tình là “bọn khủng bố” và cáo buộc họ gây bạo loạn.

Trong khi đó, Tổng Thống Donald Trump đe dọa sẽ có hành động quân sự đối với chế độ thần quyền Iran nếu họ đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình. Ông cảnh báo hôm Chủ Nhật rằng Iran “bắt đầu” vượt qua lằn ranh đỏ ông đưa ra.

Trong khi đó, Iran International, kênh tin tức tiếng Ba Tư có trụ sở tại London, viết trong một bài xã luận hôm Thứ Ba rằng họ tin có 12,000 người thiệt mạng. Họ gọi đây là vụ tàn sát nhân mạng lớn nhất trong lịch sử đương đại của Iran vốn diễn ra trong hai đêm từ ngày 8 đến ngày 9 Tháng Giêng.

“Dựa trên dữ liệu có sẵn và thông tin kiểm tra chéo thu được từ các nguồn đáng tin cậy, bao gồm Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Tối Cao và văn phòng tổng thống, ước tính ban đầu của các cơ quan an ninh của Cộng Hòa Hồi Giáo là có ít nhất 12,000 người đã thiệt mạng,” tờ báo này cho biết.

Các cuộc biểu tình bùng phát vào cuối Tháng Mười Hai do khó khăn kinh tế nhưng kể từ đó trở thành phẫn nộ đối với chế độ của Iran.

Ông Trump sẽ họp với các giới chức hàng đầu để xem xét các lựa chọn đáp trả.

Các chuyên gia và cựu giới chức Mỹ nói rằng nếu không tấn công quân sự, ông Trump có thể đem đến những hỗ trợ quan trọng như giúp người biểu tình truy cập mạng Internet hoặc tấn công mạng để làm gián đoạn các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của chế độ. (NNL) [đ.d.]

Ba’o Nguoi-Viet

January 8, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Tư, 7 Tháng Giêng, loan báo ông mời Tổng Thống Gustavo Petro của Colombia tới Tòa Bạch Ốc, chỉ sau vài ngày ông Trump hăm dọa tấn công nước này, theo Reuters.

Tổng Thống Trump công bố thông tin này sau khi điện đàm với ông Petro, tổng thống cánh tả đầu tiên của Colombia, trước đó cùng ngày. Hai nhà lãnh đạo cho biết họ nói chuyện về mối quan hệ giữa Mỹ với Colombia.

Tổng Thống Gustavo Petro của Colombia phát biểu tại buổi mít tinh ở thủ đô Bogota, Colombia, hôm 7 Tháng Giêng. (Hình: Andres Rot/Getty Images)

Đó là lần đầu tiên Tổng Thống Trump nói chuyện với Tổng Thống Petro kể từ khi ông Trump tuyên bố hôm Chủ Nhật ông thấy ý tưởng mở chiến dịch quân sự nhắm vào chính phủ Colombia “nghe hay.” Ông Trump hăm dọa Colombia ngay sau ngày lực lượng Mỹ tấn công Venezuela, bắt Tổng Thống Nicolas Maduro rồi đưa về Mỹ để truy tố tội về ma túy và vũ khí.

“Tôi vinh hạnh nói chuyện với Tổng Thống Gustavo Petro của Colombia. Ông gọi điện thoại giải thích tình hình ma túy và những điều bất đồng giữa chúng tôi thời gian qua. Tôi đánh giá cao cuộc điện thoại và giọng điệu của ông, và mong gặp ông trong tương lai gần,” Tổng Thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social của ông.

Tổng Thống Trump cho biết thêm hai bên “đang sắp xếp” để ông và ông Petro gặp nhau, nhưng không nói rõ ngày giờ.

“Chúng tôi điện đàm lần đầu tiên từ khi ông (Trump) làm tổng thống,” ông Petro nói với người ủng hộ ông tại buổi mít tinh ở thủ đô Bogota tôn vinh chủ quyền của Colombia. Ông cho hay ông đề nghị Mỹ và Colombia bắt đầu đối thoại trở lại.

Nguồn tin từ văn phòng ông Petro cho Reuters biết cuộc điện đàm diễn ra “thân mật” và “tôn trọng nhau.”

Mối quan hệ giữa Tổng Thống Trump với Tổng Thống Petro lạnh nhạt từ khi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc hồi Tháng Giêng năm ngoái tới nay.

Ông Trump liên tục cáo buộc, mà không đưa ra bằng chứng, chính quyền ông Petro để ma túy bị buôn lậu đều đặn vào Mỹ. Hồi Tháng Mười, chính quyền ông Trump áp đặt lệnh trừng phạt ông Petro.

Hôm Chủ Nhật, Tổng Thống Trump gọi ông Petro là “một ông bệnh hoạn, thích làm cocaine rồi bán qua Mỹ.”

Tháng Chín năm ngoái, Mỹ tước visa ông Petro sau khi ông tham gia cuộc biểu tình ủng hộ Palestine ở New York sau khi dự họp Đại Hội Đồng Liên Quốc và kêu gọi lính Mỹ “bất tuân lệnh ông Trump.”

Ông Petro cực lực phản đối cuộc chiến của Israel ở Gaza. Ông từng cáo buộc ông Trump “đồng lõa diệt chủng” ở Gaza và kêu gọi truy tố ông Trump về vụ Mỹ không kích tàu thuyền bị nghi buôn lậu ma túy ở Caribbean.

Từ đầu Tháng Chín năm ngoái tới nay, chính quyền Tổng Thống Trump hơn 30 lần không kích tàu thuyền bị nghi buôn lậu ma túy, làm thiệt mạng ít nhất 110 người. (Th.Long)

Ba’o Nguoi-Viet

January 5, 2026

Trúc Phương/Người Việt

Sự kiện Tổng Thống Venezuela Nicolás Maduro bị Mỹ bắt ngày 3 Tháng Giêng, 2026, đã gây chấn động toàn khu vực Mỹ Latin.

Chủ tịch nước Cuba là Miguel Díaz-Canel (giữa) nhưng Raúl Castro (phải), hiện 94 tuổi, em của Fidel Castro, vẫn là “quan nhiếp chính.” (Hình: Yamil Lage/AFP via Getty Images)

Cuba, đồng minh thân cận nhất của Venezuela, đang rơi vào tình thế vô cùng nguy hiểm. Tổng Thống Donald Trump nói “Cuba trông như sắp sụp đổ” và đảo quốc này “không còn thu nhập nào nữa” vì mất nguồn dầu mỏ trợ cấp từ Venezuela. Phát biểu này không chỉ là lời cảnh báo mà còn hé lộ khả năng Washington mở rộng áp lực lên Havana những ngày sắp tới.

Mất thế chống lưng về kinh tế

Quan hệ giữa Cuba và Venezuela được vun đắp mạnh từ thời Tổng Thống Hugo Chávez, khi Caracas trở thành “nguồn máu” kinh tế cho Havana. Trong hơn 25 năm, quan hệ Cuba-Venezuela không chỉ là ngoại giao hay ý thức hệ mà là quan hệ sinh tồn.

Kể từ khi Hugo Chávez lên nắm quyền ở Venezuela năm 1999, Caracas trở thành phao cứu sinh cho Havana sau cú sốc Liên Xô tan rã. Tình “đồng chí” giữa Hugo Chávez và Fidel Castro “như keo sơn” đến mức Castro đã đích thân can thiệp để bảo vệ Chávez trong một âm mưu đảo chính năm 2002.

Nhà lãnh đạo Venezuela đáp lại lòng biết ơn bằng cách hỗ trợ tài chính cho Cuba, cung cấp nguồn sống kinh tế dưới dạng dầu mỏ, một chính sách được duy trì vào thời tổng thống kế nhiệm Nicolás Maduro.

Theo chuyên gia năng lượng Jorge Piñon thuộc Đại Học Texas, tính đến quý IV năm 2025, Cuba nhận trung bình 35,000 thùng dầu/ngày từ Venezuela, cộng thêm một ít từ Mexico và Nga. Với tình trạng Venezuela đang rơi vào hỗn loạn sau vụ Tổng Thống Maduro bị bắt, nguồn dầu từ Venezuela gần như bị cắt đứt hoàn toàn và ngay lập tức, ít nhất thời điểm hiện tại. Piñon nhận định: “Đây là bản án tử nếu Venezuela ngừng cung cấp dầu cho Cuba.”

Kinh tế Cuba vốn kiệt quệ bởi cấm vận Mỹ, quản lý yếu kém và đại dịch COVID-19, nay càng rơi vào khủng hoảng sâu sắc: mất điện kéo dài, thiếu thực phẩm, thuốc men, và làn sóng “ngay cả cột điện” phải bỏ xứ mà đi. Hơn một triệu người đã rời Cuba kể từ 2021, tương đương 10% dân số.

Cuba không có tài nguyên hấp dẫn như dầu mỏ Venezuela nên khả năng Mỹ can thiệp quân sự là rất thấp. Trong thực tế, Mỹ không cần thực hiện một chiến dịch quân sự để lật đổ chính quyền Miguel Díaz-Canel. Cuba có thể tự sụp đổ vì họ đang cheo leo bên bờ vách núi.

Một tháng trước khi Nicolás Maduro bị bắt, áp lực Mỹ lên Venezuela đã khiến chính quyền Cuba lo lắng. Có quá nhiều ngòi nổ âm ỉ ở đất nước này. Không chỉ kinh tế khó khăn, những ngày cuối năm, người dân còn vật lộn sống sót sau trận bão Melisa. Đó là chưa kể sự bùng nổ của dịch sốt xuất huyết. Bây giờ, cơn ác mộng khiến chính quyền Cuba mất ăn mất ngủ đã thành sự thật.

Ngày 4 Tháng Giêng, Ngoại Trưởng Cuba Bruno Rodríguez Parrilla nói, việc lật đổ Nicolás Maduro “buộc chúng ta phải đối mặt một thế tiến thoái lưỡng nan mang tính sống còn, với tư cách là quốc gia độc lập và có chủ quyền.”

Dân Cuba có thể “tự xử”?

Nhiều năm qua, cả Havana lẫn Caracas đều bị bủa vây bởi chính sách “Áp Lực Tối Đa” (“Maximum Pressure”) của cựu cố vấn an ninh quốc gia John Bolton, được thiết kế nhằm vào “Bộ Ba Chuyên Chế” (“Troika of Tyranny”), gồm Cuba, Venezuela và Nicaragua.

Năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu, Tổng Thống Trump áp dụng chính sách khắc nghiệt hơn; đồng thời tăng cường hỗ trợ thành phần đối lập. Đòn này được thiết kế với ý nghĩa rằng cấm vận khiến dân chúng điêu đứng và họ tự khắc nổi dậy lật đổ chính phủ.

Dù ngân sách chung của USAID (U.S. Agency for International Development) bị cắt nhưng Ngoại Trưởng Marco Rubio (kiêm ghế cố vấn an ninh quốc gia) đã nới lỏng phần ngân sách USAID dành hỗ trợ những người chống đối chính phủ Cuba. Song song, gần như tất cả dân Cuba đều bị cấm đến Mỹ, và Washington cũng tăng cường thực thi các lệnh cấm đối với hầu hết người Mỹ đến Cuba.

Ngày 30 Tháng Sáu, Trump ra lệnh cho tất cả nhánh của chính phủ phải thắt chặt các lệnh trừng phạt hiện có.

Áp lực Mỹ đã khiến Cuba lẫn Venezuela rơi vào tình trạng bi thảm. Năm 2014, kim ngạch thương mại Cuba-Venezuela chỉ đạt dưới $1 tỷ, so với $4.2 tỷ năm 2015. Cách đây 10 năm, Caracas chở hơn 100,000 thùng dầu mỗi ngày cho Havana. Năm 2025, con số này còn chưa đến một phần ba. Một thập niên trước, có hàng chục liên doanh giữa hai quốc gia, trong khi năm 2024 không có liên doanh nào. Không có dấu hiệu nào cho thấy bất kỳ liên doanh nào vẫn còn hoạt động ở Venezuela.

Tháng Bảy, 2025, Bộ Trưởng Kinh Tế Cuba Joaquin Alonso cho biết, kinh tế quốc gia đã giảm hơn 11% kể từ năm 2019; nông nghiệp, chăn nuôi và khai thác mỏ giảm 53.4% trong cùng thời kỳ, và sản xuất giảm 23%.

Đòn trừng phạt nặng của Mỹ, từ Trump 1.0 sang thời Joe Biden rồi đến Trump 2.0 không thể loại trừ khỏi những nguyên nhân khiến Cuba điêu đứng nhưng sự khốn khó của Cuba cũng đến từ chính họ. Cho đến tận giờ, nhà nước Cuba vẫn không sẵn lòng đoạn tuyệt với mô hình kế hoạch hóa tập trung cứng nhắc. Việc mở rộng khu vực tư nhân trong lĩnh vực kinh tế vẫn không được thực hiện đến nơi đến chốn, trong khi chính sách tiền tệ sai lầm tiếp tục góp phần gây ra lạm phát nghiêm trọng. Còn nữa, chính phủ cũng không muốn có bất kỳ thay đổi đáng kể nào đối với hệ thống độc đảng.

Những ngày cuối cùng đang đến?

Dù trên lý thuyết chủ tịch nước Cuba là Miguel Díaz-Canel nhưng Raúl Castro, hiện 94 tuổi, em của Fidel Castro, vẫn là “quan nhiếp chính.”

Năm 2010, Raúl Castro nói: “Chúng ta phải cải cách, nếu không chúng ta sẽ sụp đổ.” Raúl Castro đã làm gì? Ông cho thu hẹp bộ máy nhà nước cồng kềnh bằng cách sa thải nửa triệu người; mở rộng khu vực kinh tế tư nhân để người dân “tự làm chủ;” các nhà đầu tư nước ngoài được phép nắm cổ phần đa số trong các dự án; và nhà nước sẽ giao đất công bỏ hoang cho nông dân.

Tuy nhiên, kế hoạch được thực thi rất nửa vời. Thí dụ, nông dân được giao đất nhưng họ phải bán lại sản phẩm cho hệ thống phân phối giá cả được nhà nước kiểm soát, chứ không được bán ra thị trường tự do. Thời Tổng Thống Barack Obama, quan hệ Cuba-Mỹ được nới lỏng. Dù vậy, Cuba vẫn không nắm bắt cơ hội. Giới đầu tư Mỹ nhanh chóng cuốn gói khi đụng phải vô số rào cản hành chính. Đến thời Trump 1.0, toàn bộ các cánh cửa bị đóng sập.

Năm 2018, Miguel Díaz-Canel được Raúl Castro chọn làm người kế nhiệm. Tuy nhiên, không ai có thể “hốt vỏ” với một đống di sản tệ hại thâm căn cố đế.

Hè 2020, Miguel Díaz-Canel công bố một chiến lược mới để xử lý tình trạng khẩn cấp ngày càng leo thang. Tuy nhiên, như được Giáo Sư Michael J. Bustamante (Đại Học Miami) phân tích trong bài viết trên Foreign Affairs (“Cuba on the Brink”) ngày 1 Tháng Giêng, 2026, việc thực hiện và trình tự thực hiện những cải cách này chỉ cho thấy nhà nước Cuba tạo ra thêm thảm họa.

Cụ thể, thay vì ưu tiên mở rộng khu vực tư nhân, chính quyền lại “tái cơ cấu tiền tệ,” thống nhất tỷ giá hối đoái trên toàn nền kinh tế ở mức 24 peso đổi $1 vào đầu năm 2021. Với các doanh nghiệp nhà nước vốn quen hoạt động ở tỷ giá 1 đổi 1, việc phá giá đã gây áp lực tăng giá đối với hàng nhập cảng. Tiếp đó, việc tăng lương cho công chức nhà nước bắt đầu làm trầm trọng thêm lạm phát. Vụ in tiền để tài trợ cho thâm hụt ngân sách cũng làm cho tình hình tồi tệ hơn. Hậu quả, thị trường tiền tệ chợ đen bùng nổ. Đến cuối năm 2021, giá trị của đồng peso đã giảm 75%, giao dịch ở mức 100 peso đổi $1, dù tỷ giá chính thức vẫn là 24 peso đổi $1.

Ngày 11 Tháng Bảy, 2021, 50 thành phố và thị trấn xuống đường. Chính phủ đáp trả bằng đàn áp bạo lực. Cuối cùng, Havana cầu cứu hai người anh lớn là Bắc Kinh và Moscow. Tuy nhiên, đời vốn rất “phũ” và chính trị còn… “đểu” hơn. Nga hứa đến năm 2023, họ đầu tư $1 tỷ vào Cuba. Phần mình, Trung Quốc bắt đầu xây dựng hàng chục trang trại năng lượng mặt trời. Cả Moscow lẫn Bắc Kinh đều giục Cuba giảm trợ cấp cho các công ty nhà nước thua lỗ, cũng như giảm các hạn chế đối với đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân.

Trong khi đó, Cuba tiếp tục thâm hụt thương mại với cả hai quốc gia trên và thường xuyên nài nỉ xin “tái cấp vốn” (Cuba hiện nợ Trung Quốc vài tỷ đô la). Trong thực tế, Nga và Trung Quốc không dại dột bỏ thêm tiền để nuôi một con bệnh đang chờ chết. Sở dĩ Bắc Kinh và Moscow còn ban chút ân tình với Havana vì họ nhìn thấy ít nhiều yếu tố địa chính trị của Cuba trong mối quan hệ an ninh với họ…

Giờ đây, đồng hồ dường như đang đếm ngược. Không ai biết chính quyền Trump làm gì với Cuba những ngày sắp tới nhưng số phận Cuba, một tiền đồn cộng sản ở Mỹ Latin, có thể thật sự đang đếm những ngày cuối cùng. [kn]

(RFI)

Hai ngày sau vụ quân đội Mỹ đột kích bắt giữ vợ chồng tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, hôm qua, 05/1/2026, bà Delcy Rodriguez, quyền tổng thống Venezuela, khẳng định sẵn sàng hợp tác với Washington trong khuôn khổ « quan hệ cân bằng và tôn trọng, dựa trên nguyên tắc bình đẳng về  quyền và không can thiệp ».

Đăng ngày: 05/01/2026 

Phó Tổng thống kiêm Bộ trưởng Dầu mỏ Venezuela, Delcy Rodriguez, phát biểu trước giới truyền thông tại Caracas, Venezuela, ngày 10/03/2025. REUTERS – Leonardo Fernandez Viloria

Trọng Thành

Theo AFP, sau cuộc họp nội các đầu tiên kể từ khi nhậm chức quyền tổng thống, bà Delcy Rodriguez cho biết chính quyền Venezuela « mời chính phủ Mỹ phối hợp xây dựng lộ trình hợp tác, tập trung vào việc cùng phát triển trong khuôn khổ luật pháp quốc tế ».

Về phía Washingotn, trả lời báo giới tối qua, tổng thống Donald Trump một lần nữa khẳng định Hoa Kỳ « đang điều hành » Venezuela, đồng thời cảnh báo quyền tổng thống Delcy Rodriguez sẽ gánh chịu số phận tồi tệ hơn tổng thống Maduro « nếu không tuân phục ».

Tuy nhiên, chưa có gì cho thấy chế độ Venezuela sẵn sàng khuất phục tổng thống Mỹ. Đài Nhật NHK, dẫn lại phát biểu trên truyền hình của bộ trưởng Quốc Phòng Venezuela Vladimir Padrino hôm qua, khẳng định chính quyền đương nhiệm tiếp tục điều hành đất nước và lên án « tham vọng thực dân » của Mỹ.

Từ Caracas, thông tín viên Alice Compagnole gửi về bài phóng sự cho thấy thái độ hoang mang của dân chúng Venezuela trước tương lai bất định của quốc gia Nam Mỹ này:  

« Mặc dù cuộc sống đã trở lại bình thường trên đường phố Caracas hôm qua, nhưng sự hoang mang vẫn còn đọng lại trong tâm trí người dân. Cô Maria Mercedes nói : Chúng tôi vẫn đang mù mịt về tiến trình chính trị hiện nay. Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra. Vẫn còn những người nắm quyền đáng lẽ cũng phải bị bắt giữ. Họ đã đóng vai trò chính trong việc đàn áp người dân.’’

Đối với người phụ nữ trẻ này, đã đến lúc phải nhường chỗ cho lãnh đạo phe đối lập. Cô nói: ‘‘Họ chắc hẳn phải có chiến lược, và tôi cảm thấy bà Maria Corina Machado có vai trò trong đó. Nhưng đây chỉ là những giả định. Từ hai ngày nay chỉ toàn là các giả định !”

Những người ủng hộ ông Nicolas Maduro đã tập trung tại trung tâm thành phố hôm qua. Đối với họ, bất chấp vụ tấn công, đời sống chính trị vẫn tiếp diễn bình thường, như giải thích của hai người ủng hộ Maduro: ‘‘Mọi việc đang diễn ra một cách có trật tự, các nhà lãnh đạo vẫn tại vị. Phó tổng thống nay trở thành tổng thống’’, ‘‘chính bà Delcy Rodriguez đang điều hành đất nước’’, ‘‘tôi nghĩ họ đã tính sai, họ tưởng rằng đất nước này sẽ rơi vào hỗn loạn.’’

Liệu quyền tổng thống Delcy Rodriguez sẽ đàm phán với chính quyền Washington, sẽ tuân theo mệnh lệnh của Donald Trump? Chúng ta sẽ có câu trả lời trong những ngày tới. »

Quyền tổng thống Venezuela hôm qua quyết định thành lập một ủy ban cấp cao để vận động trả tự do cho cựu tổng thống Nicolás Maduro và vợ ông, Cilia Flores. Ủy ban do chủ tịch Quốc Hội Jorge Rodríguez và ngoại trưởng Iván Gil đồng chủ trì.

Biểu tình ở một số nước châu Á phản đối Mỹ bắt giữ tổng thống Venezuela

Theo Le Monde, hôm nay, 05/01/2026, đã diễn ra nhiều cuộc biểu tình tại châu Á, lên án Mỹ đột kích bắt giữ tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Tại Manila, người biểu tình tập hợp gần đại sứ quán Hoa Kỳ, hô vang các khẩu hiệu chống Washington và kêu gọi tôn trọng chủ quyền của Venezuela. Biểu tình lên án cuộc can thiệp của chính quyền Trump cũng diễn ra gần đại sứ quán Hoa Kỳ ở Seoul.

Hôm qua, chính quyền Trung Quốc một lần nữa lên án cuộc can thiệp của Mỹ « chà đạp luật pháp quốc tế », và kêu gọi « bảo đảm an toàn, trả tự do ngay lập tức cho tổng thống Venezuela cùng phu nhân, ngừng tìm cách lật đổ chính quyền Venezuela ».

Về phần mình, chính quyền Iran khẳng định quan hệ với Venezuela không thay đổi bất chấp vụ bắt giữ tổng thống Venezuela, lên án hành động « bất hợp pháp » của Mỹ và kêu gọi trả tự do cho ông Maduro.

Về phản ứng của Pháp, theo hãng tin AFP, trích lời phát ngôn viên chính phủ, tổng thống Emmanuel Macron hôm nay tuyên bố trong một cuộc họp nội các rằng “phương pháp” mà Hoa Kỳ sử dụng để bắt giữ tổng thống Venezuela Nicolas Maduro “không được Pháp ủng hộ”. Ông Macron nhấn mạnh: “Chúng tôi bảo vệ luật pháp quốc tế và tự do của các dân tộc”. Nhưng tổng thống Pháp thừa nhận Nicolas Maduro là “một nhà độc tài” và việc ông ta ra đi là “tin tốt cho người dân Venezuela.”