TIN TỨC

Nếu không có gì bất ngờ, cái Tết này sẽ là một cú tát thẳng vào mặt những ai còn đang mơ mộng về một mùa xuân ấm áp, sum vầy. Không phải vì thời tiết khắc nghiệt hay dịch bệnh hoành hành, mà bởi vì thực tế phũ phàng của cuộc sống đã lột trần hết thảy những ảo mộng. Tết, vốn dĩ là dịp để con người ta dừng lại, thở phào và tận hưởng, nay đã biến thành một gánh nặng khổng lồ, một cuộc chiến âm thầm với ví tiền và lòng tự trọng. Dưới đây là 4 hiện tượng trần trụi mà ai cũng thấy, nhưng ít ai dám nói ra toẹt móng heo. Bởi lẽ, thừa nhận chúng đồng nghĩa với việc nhìn thẳng vào gương mặt méo mó của chính mình trong xã hội này – một xã hội mà tiền bạc không chỉ là phương tiện, mà còn là thước đo của hạnh phúc, của tình thân, và thậm chí của cả sự tồn tại.

Thứ nhất, dòng người về quê không còn mang theo nụ cười, mà là sự tháo chạy khỏi cơn ác mộng đô thị. Hãy nhìn kỹ những hình ảnh trên đường cao tốc những ngày giáp Tết: những chiếc xe máy chất đầy đồ đạc lỉnh kỉnh, từ vali cũ kỹ đến thùng carton buộc dây chằng chịt, rời khỏi thành phố từ đầu tháng Chạp. Đừng vội nghĩ đó là vì họ “xong việc sớm” hay háo hức về với quê hương. Không, đó là hình ảnh của sự thất bại, của những đợt cắt giảm nhân sự ồ ạt mà các công ty lớn nhỏ đang âm thầm thực hiện dưới vỏ bọc “tái cấu trúc”. Anh công nhân xóm trọ tôi vừa trả phòng hôm qua, mắt đỏ hoe bảo: “Về sớm đỡ tiền trọ em ạ, chứ ở lại lấy gì bỏ vào mồm?”. Câu nói ấy không chỉ là lời than vãn cá nhân, mà là tiếng kêu thét của hàng triệu lao động phổ thông đang bị đẩy ra rìa xã hội. Họ về quê không phải để ăn Tết, mà để trốn tránh cái đói, cái nợ nần chồng chất ở chốn phồn hoa giả tạo.

Ngược lại, nhiều dân văn phòng – những kẻ được cho là “thành đạt” – lại bám trụ lại thành phố, không phải vì yêu thích ánh đèn neon hay nhịp sống hối hả, mà vì về quê bây giờ là một gánh nặng tài chính khổng lồ. Vé xe khách tăng giá gấp đôi, quà cáp cho họ hàng phải “xứng tầm” để giữ thể diện, tiền mừng tuổi cho con cháu phải “đủ đô” để tránh bị chê bai. Thôi thì đành mang tiếng “bận việc” hoặc “dịch bệnh chưa yên”, ở lại một mình trong căn phòng trọ ẩm mốc, ăn mì gói qua ngày. Thâm thúy thay, cái Tết này đã biến dòng người di cư thành một cuộc chạy đua với nghèo đói: kẻ chạy về để sống sót, kẻ ở lại để che đậy sự kiệt quệ. Và giữa dòng chảy ấy, không ai cười nổi, vì nụ cười đã bị thay thế bằng những cái thở dài nặng trĩu.

Thứ hai, Tết bây giờ là “nghĩa vụ” chứ không phải lễ hội, một gánh nặng đè lên vai người lớn như tảng đá Sisyphus. Ngày xưa, trẻ con đếm từng ngày chờ Tết để được ăn ngon, mặc đẹp, nhận phong bao đỏ. Người lớn thì mong Tết để sum họp, nghỉ ngơi sau một năm vất vả. Nhưng giờ đây, Tết đã biến chất thành một “deadline” kinh hoàng, một kỳ thi cuối năm mà ai cũng biết mình sẽ trượt. Tiền đâu để lì xì cho con cháu? Tiền đâu để trả nợ ngân hàng, trả tiền nhà, trả đủ thứ hóa đơn tích tụ? Những câu hỏi ấy ám ảnh từng giấc ngủ, biến mấy ngày nghỉ Tết thành khoảng thời gian lo âu triền miên. Thay vì sum vầy bên mâm cỗ, người ta nằm dài trên giường, bấm điện thoại lướt TikTok đến mụ mị đầu óc, chỉ để trốn tránh thực tại phũ phàng. Những video hài hước, những clip du lịch sang chảnh trên mạng xã hội trở thành liều thuốc phiện tạm thời, giúp quên đi cái ví đang mỏng dần và những cuộc gọi đòi nợ sắp tới.

Thâm thúy ở chỗ, cái Tết này không còn là dịp để tái tạo năng lượng, mà là khoảng lặng để lộ rõ sự kiệt sức của con người hiện đại. Không ai còn háo hức với pháo hoa hay múa lân; họ chỉ thấy mệt mỏi, chờ cho hết mấy ngày này để quay lại guồng quay kiếm tiền – một guồng quay mà chính nó đã biến Tết thành gánh nặng. Suy cho cùng, Tết không phải là lễ hội nữa, mà là một nghi thức xã hội bắt buộc, nơi con người ta phải diễn vai “hạnh phúc” để che đậy nỗi sợ hãi sâu thẳm: sợ nghèo, sợ cô đơn, sợ bị xã hội phán xét. Và trong vở kịch ấy, không ai là người thắng cuộc, chỉ có những kẻ thua cuộc mệt mỏi.

Thứ ba, những cuộc gặp gỡ xã giao sặc mùi “diễn”, nơi tình thân bị thay thế bởi sự tọc mạch và ghen tị. Đến nhà nhau chúc Tết, ngày xưa là dịp để hỏi han sức khỏe, chia sẻ niềm vui. Giờ đây, câu cửa miệng không còn là “Chúc năm mới mạnh khỏe”, mà là màn tra khảo không khoan nhượng: “Lương tháng bao nhiêu?”, “Thưởng Tết nhiều không?”, “Sao chưa mua nhà/xe?”, “Con cái học hành thế nào?”. Người hỏi thì tọc mạch dưới vỏ bọc “quan tâm”, người trả lời thì gượng gạo, cố gắng tô vẽ một bức tranh đẹp đẽ để che đậy thực tế xám xịt. Kết cục là gì? Cả đám lôi điện thoại ra, mạnh ai nấy lướt, ngồi chung một mâm cơm mà hồn ai nấy giữ. Tiếng cười vang lên không phải từ niềm vui thực sự, mà từ sự miễn cưỡng, như những diễn viên nghiệp dư trong một vở kịch tồi.

Thâm thúy thay, cái Tết này đã phơi bày sự mỏng manh của tình thân trong xã hội vật chất. Tình thân bây giờ mỏng như tờ polime trong ví: hết tiền là hết tình. Những cuộc gặp gỡ không còn là để gắn kết, mà là để so đo, để khẳng định vị thế. Ai giàu thì khoe khoang, ai nghèo thì né tránh; và giữa khoảng trống ấy, sự chân thành biến mất. Chúng ta ngồi bên nhau, nhưng thực ra đang cô lập chính mình trong thế giới ảo của mạng xã hội, nơi mọi thứ đều đẹp đẽ hơn thực tế. Tết, thay vì là cầu nối, nay trở thành lưỡi dao cắt đứt những mối liên hệ mong manh còn sót lại, để lại một nỗi trống rỗng mà không ai dám thừa nhận.

Thứ tư, hoa Tết ế ẩm vì cái bụng đang đói, nơi lãng mạn bị nghiền nát dưới bánh xe nghèo túng. Đừng trách người ta không có gu thẩm mỹ, không biết thưởng hoa hay yêu cái đẹp. Khi cơm áo gạo tiền đè nặng lên vai, thì một chậu mai vàng rực rỡ hay cành đào thắm hồng trở nên quá xa xỉ, quá vô nghĩa. Chợ hoa Tết năm nay, người ta đi ngắm thì nhiều, mua thì ít; những ánh mắt ái ngại của người bán và cái lắc đầu tiếc nuối của người mua là minh chứng rõ nhất cho sự chết chóc của lãng mạn. “Đẹp thật, nhưng để tiền mua gạo thôi”, một chị bán hàng rong thì thầm, và câu nói ấy vang vọng như một lời nguyền rủa lên toàn bộ không khí Tết. Hoa không ế vì xấu, mà ế vì xã hội đang đói – đói tiền, đói hy vọng, đói cả niềm tin vào tương lai.

Thâm thúy ở đây là sự tương phản giữa vẻ đẹp bề ngoài và thực tế bên trong: Tết khoe sắc với hoa đào mai nở, nhưng lòng người thì héo úa như lá úa dưới nắng gió. Sự nghèo túng không chỉ giết chết cái bụng, mà còn giết chết tâm hồn; nó biến con người ta thành những cỗ máy sống sót, nơi cảm xúc thẩm mỹ bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Và trong cái vòng luẩn quẩn ấy, chúng ta nhận ra rằng, cái đẹp chỉ tồn tại khi nhu cầu cơ bản được đáp ứng – một chân lý mà triết gia Maslow đã nói từ lâu, nhưng nay mới thực sự thấm thía trong bối cảnh Tết Việt.

Suy cho cùng, Tết không buồn, chỉ có lòng người đang héo hon vì tiền bạc eo hẹp. Khi cái bụng chưa no, đừng mong người ta cười nói vui vẻ; khi ví tiền mỏng, đừng hy vọng tình thân dày dặn. Cái Tết này là gương soi chiếu rõ nhất cho xã hội: một xã hội mà thành công được đo bằng con số ngân hàng, và hạnh phúc chỉ là ảo ảnh cho những kẻ may mắn. Muốn Tết vui? Hãy cày cuốc ngay từ bây giờ đi, đừng đợi phép màu từ ông trời hay từ chính phủ. Bởi lẽ, trong thế giới này, phép màu duy nhất là mồ hôi và nước mắt của chính bạn. Và nếu không, cái Tết năm sau sẽ còn tàn khốc hơn, như một vòng lặp vô tận của sự thất vọng.

Lm. Anmai, CSsR

02/15/202602/15/2026

CÁ: MÓN HÀNG XA XỈ Ở ĐẢO QUỐC CUBA!-Phó Đức An

Phó Đức An

Cuba sở hữu hơn 2.000 km đường bờ biển, dòng hải lưu ấm áp và những rạn san hô trù phú. Tôm hùm, cá, tôm và cua tung tăng bơi lội trong làn nước xanh biếc của biển Caribbean, tạo nên một khung cảnh như một nhà hàng nổi trên biển với vô số món hải sản ngon.

Tuy nhiên, cá lại là món ăn hiếm hoi trên bàn ăn của người dân Cuba. Đó là một tình huống kỳ lạ: Một quốc gia được bao quanh bởi biển, nhưng người dân lại không có cá mà ăn.

Ở Cuba, hoạt động đánh bắt cá tư nhân luôn là một điều khó khăn, bởi luôn bị giám sát chặt chẽ về mặt chính trị. Muốn có thuyền? Rất tiếc, thủ tục phê duyệt có thể khiến bạn phải chờ đợi vô thời hạn cho đến khi về hưu. Muốn lắp động cơ? Rất tiếc, điều đó tương đương với việc cấp cho bạn “giấy phép vượt biên”.

Lý do rất đơn giản, thậm chí thô bạo: Họ sợ bạn sẽ bỏ trốn! Cuba cách Hoa Kỳ bao xa? Ở điểm gần nhất, khoảng cách đường chim bay chưa đến 150 km. Với thời tiết tốt và đủ can đảm, một chiếc thuyền máy có thể đến được Florida chỉ trong vài giờ. Do đó, trong bối cảnh chính trị Cuba, tàu đánh cá tư nhân chưa bao giờ là “công cụ sản xuất”, mà là “công cụ đào tẩu”.

Tàu tư nhân? Nguy hiểm! Động cơ? Còn nguy hiểm hơn. Nhiên liệu? Đó là “nguồn tài nguyên chiến lược”. Ra khơi đánh cá? Trước tiên, hãy chắc chắn một câu hỏi: bạn đi đánh cá hay bạn định vượt biên sang Hoa Kỳ? Vì vậy, việc quản lý nghề cá của Cuba chưa bao giờ xoay quanh “làm thế nào để đánh bắt được nhiều cá hơn”, mà là “làm thế nào để quản lý những người ra khơi”. Nó giống như một người chăn cừu chỉ nhìn vào chân cừu, chứ không nhìn vào đồng cỏ. Cỏ có xanh tươi đến đâu, cừu có đói đến đâu – điều đó không quan trọng; điều quan trọng là – cừu không thể bỏ trốn.

Nguồn tài nguyên thủy sản do nhà nước độc quyền, và hoạt động đánh bắt cá do các công ty thủy sản nhà nước kiểm soát. Hải sản có giá trị cao được ưu tiên xuất khẩu để thu ngoại tệ hoặc cung cấp trực tiếp cho các khách sạn ở khu du lịch và khách nước ngoài. Người dân bình thường, kể cả những người sống gần biển, không có quyền tự do đánh bắt hoặc buôn bán hải sản; việc đánh bắt và buôn bán tôm hùm bất hợp pháp có thể bị xếp vào loại “tội phạm kinh tế”.

Điều này tạo ra một cảnh tượng hoàn toàn phi lý: Biển ở đó, cá ở đó, và con người ở đó, nhưng họ bị ngăn cách bởi một rào cản thể chế vô hình. Không phải người dân bình thường không muốn làm việc, nhưng công việc được coi là một “rủi ro”, “ngăn chặn sự bỏ trốn” được ưu tiên hơn mọi thứ khác, và “có đủ ăn” trở nên thứ yếu.

Tình thế khó xử thứ hai của ngành đánh bắt cá Cuba bắt nguồn từ những vấn đề cũ của nền kinh tế kế hoạch. Trong một hệ thống tập trung cao độ, “ai ăn cá” không bao giờ được quyết định bởi “ai đánh bắt cá”, mà bởi “ai quan trọng”. Do đó, bạn thấy tôm hùm, tôm và cá ngừ nhanh chóng được quốc hữu hóa; việc đông lạnh, chế biến và xuất khẩu đều được xử lý theo một quy trình tinh gọn; dòng ngoại hối được sử dụng cho “nhu cầu chiến lược quốc gia”.

Còn người dân bình thường thì sao? Sổ phân phối của họ thỉnh thoảng có thể bao gồm một ít cá, nhưng thường thì họ phải dựa vào trí tưởng tượng để bổ sung lượng protein cần thiết. Nhiệm vụ chính là quốc gia phải tồn tại trước, sau đó mới đến cuộc sống cá nhân. Vấn đề là, logic này đã hoạt động ở Cuba trong nhiều thập kỷ; Quốc gia vẫn đang trong giai đoạn “ưu tiên sinh tồn”, trong khi người dân vẫn ở thế “hãy cứ chờ đợi “.

Cá đã được đánh bắt, nhưng chúng không thuộc về ngư dân; biển cả rộng mở, nhưng không dành cho người dân. Do đó, người dân Cuba sở hữu một “tài sản tinh thần” đặc biệt – họ có thể nhìn thấy tài nguyên, nhưng không thể tiếp cận chúng.

Một số người có thể hỏi: Ngay cả với nhiều hạn chế như vậy, liệu nhà nước có nên chia sẻ một phần cá với người dân không? Về lý thuyết thì có, nhưng trên thực tế, điều đó rất khó. Lý do không khó hiểu: Cơ sở hạ tầng lạc hậu đến mức đáng báo động. Các cuộc phong tỏa kéo dài, tình trạng thiếu ngoại tệ kinh niên và sự kém hiệu quả dai dẳng của hệ thống đã khiến thiết bị đánh bắt cá của Cuba vẫn ở mức độ của thế kỷ 20.

Nhiên liệu khan hiếm; tàu thuyền có thể ra khơi, nhưng chưa chắc quay trở lại được. Phụ tùng thay thế khó tìm, và một khi hỏng, chúng sẽ bị “loại bỏ vĩnh viễn”. Chuỗi cung ứng đông lạnh hầu như không tồn tại; một khi cá đã được đưa lên bờ, số phận của chúng đã được định đoạt. Hệ thống vận tải nội địa còn yếu, khiến cá đánh bắt dọc bờ biển khó đến được các bếp ăn ở thành phố.

Kết quả là cá không phải là không bắt được, mà đúng hơn là “cá chết giữa chừng” do hệ thống. Trong điều kiện này, ngay cả khi chính phủ thực sự muốn “cho người dân ăn cá”, họ cũng thiếu khả năng đảm bảo cá đến được bàn ăn một cách suôn sẻ.

Tất nhiên, điều này đưa chúng ta đến một chủ đề cũ – lệnh trừng phạt của Mỹ. Nhưng cần phải làm rõ rằng không có lệnh cấm vận nào của Mỹ cấm người Cuba đánh bắt cá ngay trước cửa nhà mình. Các lệnh trừng phạt chủ yếu nhắm vào thương mại, tài chính, năng lượng và dòng chảy hàng hóa thiết yếu. Tác động gián tiếp của chúng bao gồm: Nhiên liệu trở nên khó kiếm hơn; ngư cụ trở nên đắt đỏ hơn; thiết bị chuỗi cung ứng đông lạnh trở nên khan hiếm hơn; và chi phí bảo trì tăng lên.

Nhưng câu hỏi “liệu bạn có thể ra khơi đánh bắt cá hay không” không bao giờ nằm trong danh sách trừng phạt. Điều thực sự ngăn cản người dân Cuba bình thường đánh bắt cá tự do là nỗi sợ hãi vốn có trong luật pháp và chính trị của chính họ.

Như vậy, chúng ta thấy một bức tranh xã hội đầy nghịch lý: Đất nước sở hữu vùng biển giàu có, người dân vô cùng cần protein, thế nhưng ngành công nghiệp đánh bắt cá lại bị quản lý như một “mối nguy hiểm về an toàn”, khiến người dân bình thường không có cá để ăn cũng không có nơi để lên tiếng về những lo ngại của mình. Bạn không thể đánh bắt cá, không thể bán cá, không thể chất vấn chính sách, không thể tự do ra khơi. Biển vẫn ở đó, nó sẽ không thay đổi. Cá vẫn ở đó, chúng có thể sinh sản. Điều đáng lo ngại là người dân sẽ bỏ chạy. Kết quả là: cá vẫn ở dưới biển, nhưng nạn đói lại ở ngay trên bờ.

Phó Đức An

From: Tu-Phung

02/15/202602/15/2026

Hà Nội: Hoa Tết ế ẩm hôm 28 Tết, người bán lỗ bạc tỷ

Ba’o Nguoi-Viet

February 15, 2026

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Hôm 15 Tháng Hai (28 Tháng Chạp), những người bán hoa, cây kiểng Tết tại Hà Nội đồng loạt treo bảng “xả hàng” trước nguy cơ lỗ nặng.

Theo ghi nhận của phóng viên báo Tuổi Trẻ, việc giảm giá tận đáy diễn ra với các loại hoa đào, mai, tắc (quất), thậm chí một cặp chậu mai nhỏ ở khu vực chợ hoa Tết Mỹ Đình chỉ còn 100,000 đồng ($3.9) nhưng vẫn không có người mua.

Chậu mai hôm 15 Tháng Hai (28 Tháng Chạp) hạ giá chỉ còn 100,000 đồng ($3.9) một cặp. (Hình: Tuổi Trẻ)

Bà Đỗ Thị Oanh, quê Hưng Yên, không giấu được vẻ buồn bã khi đứng giữa dãy các chậu mai vàng chưa bán được dù chỉ còn một ngày là Tết Bính Ngọ 2026.

Bà Oanh nhập khoảng 2,000 cây mai vàng từ tỉnh Bến Tre, nay là Vĩnh Long, ra Hà Nội để bán nhưng đến hôm 15 Tháng Hai vẫn còn 600 cây chưa bán được.

Người phụ nữ cho biết, chi phí vận chuyển mai tốn 40 triệu đồng ($1,540), thuê hai kho chứa cây hết 30 triệu đồng ($1,155). Do hàng trăm cây mai bị ế, bà Oanh nhẩm tính rằng mình đã lỗ rất nặng.

“Giờ bán để thu lại được đồng nào hay đồng đó,” người phụ nữ nói.

Cùng cảnh ngộ, ông Lê Đình Chính, dân Hà Nội, cho biết năm nay ông nhập khoảng 300 cây đào thế cỡ to, nhưng đến 28 Tết vẫn còn 100 cây chưa bán được.

Số vốn đọng lại lên tới 1 tỉ đồng ($38,506), chưa kể chi phí vận chuyển.

Những người bán tắc (quất) kiểng cầm chắc lỗ nặng. (Hình: Tuổi Trẻ)

“Đào tôi nhập chủ yếu là loại đào thế cỡ lớn, nếu cho thuê thì khoảng 10 triệu đồng ($385) mỗi cây, còn bán thì 16 triệu đồng ($616). Nhưng đến sát Tết vẫn rất ế ẩm. Năm ngoái đào không nở kịp cũng ế. Năm nay nhuận, đào nở rộ cũng vẫn ế,” ông Chính thở dài nói.

Không còn hy vọng bán được hết lượng cây đào vào hôm 29 Tết, người đàn ông sau đó phải thuê xe cẩu để chở các chậu đào ế về vườn dưỡng lại cây cho mùa Tết năm sau.

Cùng thời điểm, tại những quầy bán tắc trên phố Trần Vỹ, các chậu nhỏ để bàn chỉ còn 120,000 đồng ($4.6) mỗi chậu nhưng khách chỉ ghé qua coi, trả giá rồi bỏ đi.

“Tôi chuẩn bị 1,200 cây, đến chiều 28 Tết vẫn còn 500 cây, đủ các loại lớn nhỏ. Giảm giá rất sâu rồi nhưng khách vẫn mặc cả, có người trả giá xong lại bỏ đi,” ông Phạm Quang Long, người bán tắc cho hay. (N.H.K) [kn]

02/13/202602/13/2026

Vừa trải qua một tai nạn. Bài viết của Phùng Văn Phụng

Bài viết của Phùng Văn Phụng

Tối thứ sáu đầu tháng, ngày 06 tháng 02 năm 2026, tôi đi dự lễ cầu nguyện cho hòa bình thế giới ở nhà thờ Ngôi Lời Nhập Thể, có chở cháu nội là Jayden đi sinh hoạt lớp Thêm sức 1. Thánh lễ ở nhà thờ kết thúc khoảng 8 giờ 10 tối, tôi cùng cháu nội ra xe để về nhà.

Tôi đang chạy trên đường Kirkwood từ hướng Nam lên hướng Bắc. Khi vừa chạy đến đường Carvel, có chiếc xe BMW, chạy từ đông sang tây, đụng thẳng vào bên mặt của chiếc xe Venza tôi đang chạy. Hai cánh cửa bên phải dẹp nát, hoàn toàn hư hại. Có lẽ trời tối, tài xế người Mễ không thấy xe phía trước đang chạy tới. Xe tôi bị hư hại nặng, phải bị “total loss”. Xe hư hại hoàn toàn, hảng bảo hiểm mang đi.

Tôi bị đau ngay cần cổ bên phải, tha dầu nóng, thường xuyên, mấy ngày nay mà không có kết quả gì và không biết có thương tích gì nặng không? Thầy Bạch và các bạn gọi hỏi thăm và nói là sẽ cầu nguyện cho.

Sáng thứ tư, ngày 11 tháng 2 năm 2026 đi chụp hình cần cổ, ở phòng mạch bác sĩ Vũ Giang, kết quả tốt. Mặc dầu đây là tai nạn lớn nhưng không có xảy ra thương tích gì trầm trọng, nguy hiểm đến tính mạng.

Tạ ơn Chúa

Cũng là tai nạn cũ.

Lần trước cách nay khoảng hơn 10 năm cũng bị đụng xe. Tôi đang chạy trên đường Beechnut, xe đang chạy bình thường, đến ngả tư Beechnut và Wilcrest đèn xanh bật lên. Xe tôi đang chạy, gặp đèn xanh nên tôi chạy luôn, không có ngó hai bên. Trên đường Wilcrest cắt ngang Beechnut, bên trái tôi, có một cô gái khoảng 18, 20 tuổi vượt đèn đỏ, đụng vào đầu xe Camry của tôi, nên xe tôi bị xoay 90 độ, rồi có chiếc xe phía sau chạy tới, đụng vào hông xe bên phải của tôi, nên xe bị hư hại nặng, bị “total loss” (bị hảng kéo đi). Vì xe quay 90 độ, người tôi quay theo chiều kim đồng hồ, cũng 90 độ, nên tôi không có bị thương tích gì.

Thiên Chúa đã che chở tôi trong hai tai nạn lớn này.

Tạ ơn Chúa.

Ngày 11 tháng 2 năm 2026

(Ngày lễ Đức Mẹ Lộ Đức- Ngày thế giới bịnh nhân)

02/12/202602/12/2026

San Diego: sơ xuất làm chết bệnh nhân, bác sĩ Nguyen bị khiển trách, phạt trả phí hơn 37.000 đô la

Hai Phan

San Diego: sơ xuất làm chết bệnh nhân, bác sĩ Nguyen bị khiển trách, phạt trả phí hơn 37.000 đô la

LA MESA, California (VB) — Một bác sĩ gốc Việt ở La Mesa (quận San Diego, California) đã bị khiển trách công khai vì đã kê đơn thuốc cho một bệnh nhân có tiền sử dị ứng, dẫn đến cái chết của bệnh nhân này, theo bản tin đài CBS 8.

Theo tài liệu của Hội đồng Y khoa, bác sĩ Dat William Nguyen đang điều trị cho một phụ nữ 72 tuổi tại Trung tâm Y tế Alvarado cũ ở La Mesa vì khó thở. Người phụ nữ này mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD: chronic obstructive pulmonary disease) và tâm thần phân liệt (schizophrenia), đã đến bệnh viện vào ngày 19 tháng 10 năm 2022.

Bác sĩ Nguyen đã cố gắng kê đơn thuốc Rocephin để giúp điều trị bệnh viêm phổi của người phụ nữ. Một cảnh báo y tế hiện lên khi bác sĩ Nguyễn cố gắng cho bệnh nhân uống thuốc, báo hiệu rằng bệnh nhân bị dị ứng với thuốc đó. Theo hội đồng y khoa, bác sĩ Nguyễn đã không mở thông báo cảnh báo mà vẫn kê đơn thuốc khác.

Khi đang lái xe về nhà, cuộc điều tra của hội đồng y khoa cho biết dược sĩ của bệnh viện đã gửi cho ông một tin nhắn. Theo biên bản kỷ luật của hội đồng y khoa, dược sĩ đã khuyên bác sĩ Nguyễn chuyển lại dùng Rocephin, nói rằng tác dụng phụ duy nhất đối với bệnh nhân là lo lắng và có thể ngất xỉu.

Bác sĩ Nguyễn đã đổi thuốc trở lại Rocephin. Vài phút sau, y tá của bệnh nhân đọc hồ sơ bệnh án và gọi điện cho bác sĩ để báo về tình trạng dị ứng của bệnh nhân.

“Trong cuộc gọi điện thoại đó, bị cáo đã nói với y tá trực rằng ông biết [bệnh nhân] có ghi Rocephin là chất gây dị ứng trong hồ sơ bệnh án của mình,” tài liệu của hội đồng y khoa ghi rõ. “Y tá trực hỏi [Bác sĩ Nguyễn] liệu có an toàn để cho [bệnh nhân] dùng Rocephin không. [Bác sĩ Nguyễn] nói với y tá rằng ông vừa nói chuyện với dược sĩ và Rocephin ‘an toàn để dùng’. Y tá đã ghi lại cuộc trò chuyện đó vào hồ sơ bệnh án của Bệnh nhân A.”

Khoảng mười lăm phút sau, theo báo cáo, y tá đã cho bệnh nhân dùng Rocephin. Ngay lập tức, bệnh nhân nói với y tá rằng bà cảm thấy không khỏe.

Người phụ nữ bắt đầu lên cơn co giật. Ngay sau đó, bà ngừng thở. Chỉ trong vài phút, bà đã chết.

“Việc [Bác sĩ Nguyễn] không nhận ra và không xử lý kịp thời tiền sử dị ứng/phản ứng bất lợi của bệnh nhân với Rocephin là một sai sót nghiêm trọng trong chăm sóc y tế, vi phạm nghiêm trọng tiêu chuẩn chăm sóc, là sự cẩu thả nghiêm trọng,” chuyên gia của hội đồng y tế kết luận.

Trong phiên điều trần của hội đồng, theo tài liệu, bác sĩ Nguyễn đã cố gắng đổ lỗi cho dược sĩ. “Tôi nghĩ tôi đã xác định được rằng tôi biết bệnh nhân bị dị ứng với Rocephin, và vì vậy tôi không hề không biết việc bệnh nhân bị dị ứng với Rocephin,” lời khai của bác sĩ Nguyen cho biết. “Khi y tá gọi cho tôi về vấn đề dị ứng, tôi nói vâng, nhưng dược sĩ và ban quản lý thuốc đã liên hệ trước đó và khuyến nghị chúng tôi chuyển sang dùng Rocephin. Vì vậy, tôi đã nói với y tá rằng nếu cô ấy có thắc mắc gì về điều đó, hãy hỏi dược sĩ.”

Ngày 5 tháng 2, hội đồng y tế tiểu bang đã đưa ra lời khiển trách công khai đối với bác sĩ Nguyen.

“Một khóa học giáo dục, khóa học về lưu giữ hồ sơ y tế, chương trình về tính chuyên nghiệp (khóa học đạo đức), chương trình đánh giá năng lực lâm sàng, giám sát thực hành và cấm hành nghề độc lập.

Ngoài lời khiển trách, bác sĩ Nguyen còn phải trả hơn 37.000 đô la phí.

Đài CBS 8 đã liên hệ với…

XIN XEM TIẾP: https://vietbao.com/a324504/s

02/10/202602/10/2026

“Bẫy” 12 Giờ: Chiến Dịch “Hút Máu” Việt Kiều Dưới Nhãn Mác An Ninh?

Xuan Ly is with Phaolô Hiển Nguyễn

“Bẫy” 12 Giờ: Chiến Dịch “Hút Máu” Việt Kiều Dưới Nhãn Mác An Ninh?

Quy định buộc Việt kiều phải khai báo tạm trú trong vòng 12 giờ cùng mức phạt “cắt cổ” lên đến 20 triệu đồng đang lộ rõ là một nước cờ kinh tế đầy toan tính. Đây không đơn thuần là quản lý hành chính, mà là một “thuế nhớ nước” được dàn dựng công phu để tận thu nguồn ngoại tệ sống.

Khi Sự Mệt Mỏi Trở Thành “Mỏ Vàng”

Tại sao lại là con số 12 giờ cực đoan? Sau một chuyến bay vắt kiệt sức lực, ai cũng cần nghỉ ngơi. Chính cái khoảng thời gian “ngơ ngác” vì lệch múi giờ ấy là lúc cái bẫy sập xuống. Chỉ cần gia đình lơ là, một biên bản phạt bằng cả tháng lương sẽ được chìa ra ngay lập tức. Đây là chiến lược “tận thu trên sự sơ hở”, biến niềm vui đoàn viên thành nỗi lo sợ bị rình rập.

Thông Điệp Ngầm: “Gửi Tiền Về, Thân Đừng Về”

Nhiều người tin rằng đây là một phần của thuyết âm mưu nhằm tối ưu hóa nguồn thu mà không cần phục vụ:

Hành chính hóa sự phiền hà: Thủ tục rắc rối khiến kiều bào nản lòng. Thông điệp ẩn ý rất rõ ràng: “Chúng tôi cần đô-la của các bạn, nhưng không mặn mà với sự hiện diện của các bạn.”
Cánh tay nối dài của ngân sách: Biến mỗi chủ nhà thành một “cai ngục” tự nguyện vì sợ phạt. Sự “rực rỡ” của thời đại này chính là biến tình thân thành công cụ để bào tiền một cách hợp pháp.

Về quê ăn Tết mà cứ như đi “trốn nã”, vừa xuống sân bay đã phải lo chạy ra phường trước khi bị “vặt lông”. Phải chăng đây chính là chiến dịch “giữ chân kiều bào ở lại hải ngoại” để họ chỉ việc ngồi yên và chuyển tiền về cho an toàn?

Le Anh

02/04/202602/04/2026

Mạng xh Úc đang lan tin về cậu bé Austin Appelbee anh hùng

Nguyễn Thị Bích Hậu

Mạng xh Úc đang lan tin về cậu bé Austin Appelbee anh hùng. Cậu mới mười ba tuổi, sống ở Tây Úc. Gia đình cậu gồm 4 người là mẹ và 2 em cậu cùng Austin ra biển chèo thuyền kayak. Không may họ rơi vào vùng biển động. Sóng càng lúc càng cuốn thuyền ra xa.

Austin đã quyết định nhảy xuống biển sau khi cả nhà chới với trên thuyền.

Cậu kiên cường bơi trong vùng biển có sóng lớn để tìm cứu hộ. Vừa bơi cậu vừa cầu nguyện.

Gần 4 h sau cậu vào được bờ. Cậu vùng chạy tiếp 2 km tới nơi cầu cứu.

Những người cứu hộ đã tìm thấy mẹ, em trai 12 tuổi và em gái 8 tuổi của Austin. Họ bị cuốn xa 14 km, đói lả, chịu lạnh giá nhưng còn sống sót.

Austin là một anh hùng.

Cậu nói cậu kiên trì bơi và cầu nguyện Đức Chúa.

“Tôi chỉ nghĩ rằng ‘cứ tiếp tục bơi, cứ tiếp tục bơi,'” sau đó cậu bé tâm sự với các phóng viên.

Austin khiêm tốn nói: “Tôi không nghĩ rằng chính tôi là người làm điều đó – đó là Chúa đã làm suốt thời gian qua. ” Cậu đã cầu nguyện trong suốt cuộc thử thách và hứa sẽ chịu lễ rửa tội.

Một con người bé nhỏ, vào giây phút sinh tử đã giữ vững kiên trì và Đức Tin. Vì vậy, cậu đã vượt qua cõi chết và cứu sống 3 nhân mạng là ruột thịt của mình.

Thật đáng khâm phục.

Hình từ trang traci cotton.

02/02/202602/02/2026

Giáo hội lo ngại về việc trục xuất hàng loạt người Haiti khỏi Hoa Kỳ-Vũ Văn An

Vũ Văn An

31/Jan/2026

Vietcatholic.net

Các thành viên của Đơn vị An ninh Tổng hợp Cung điện Quốc gia tại Port-au-Prince, Haiti, ngày 26 tháng 1 năm 2026. (Ảnh: Odelyn Joseph/AP.)

Eduardo Campos Lima, trong bản tin của Crux ngày 31 tháng 1 năm 2026, tường trình rằng: Khi người Haiti sắp mất Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) vào ngày 3 tháng 2, khoảng 330,000 người tị nạn và người nhập cư dự kiến sẽ bị buộc phải rời khỏi Hoa Kỳ và trở về quốc gia vùng Caribe đang bị tàn phá bởi bạo lực.

Giáo hội Haiti lo ngại về hậu quả của biện pháp này đối với các cộng đồng địa phương và công việc từ thiện của chính họ.

Khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức vào tháng 1 năm 2025, việc thu hồi TPS của người Haiti là một trong những quyết định đầu tiên của ông.

Đã có những vụ kiện chống lại biện pháp này, và sự không chắc chắn về cách thức tiến trình sẽ diễn ra vẫn còn rất cao.

Viễn cảnh hàng trăm nghìn người Haiti mất quyền sinh sống tại Mỹ không chỉ gây lo ngại cho các cộng đồng định cư ở đó, mà còn cho cả người dân Haiti.

“Việc có thêm 300,000 người Haiti ở đây sẽ là một thảm họa,” Cha Gilbert Peltrop, tổng thư ký Hội đồng các Dòng tu Haiti, nói với Crux.

Ngài cho biết những khó khăn ở quốc gia vùng Caribe này đã quá lớn đến nỗi sự xuất hiện đột ngột của một số lượng lớn người như vậy sẽ càng làm trầm trọng thêm tình trạng hỗn loạn.

Ngài nói: “Những người di tản trong nước đang sống trong điều kiện rất khó khăn”.

Cha Peltrop nói thêm rằng Giáo hội sẽ không thể giúp đỡ nhiều trong tình huống đó.

Ngài cho biết: “Chúng tôi không có cơ sở hạ tầng đủ khả năng tiếp nhận một số lượng lớn người như vậy”.

Được thiết lập theo luật năm 1990, chương trình TPS (Tình trạng Bảo vệ Tạm thời) được áp dụng cho người Haiti sau trận động đất tàn phá đất nước năm 2010. Chương trình cho phép người nhập cư và người tị nạn được ở lại Mỹ hợp pháp trong một khoảng thời gian nhất định và có thể được gia hạn nếu tình hình ở quốc gia xuất xứ của họ vẫn còn nguy hiểm.

Những người chỉ trích chương trình, như cố vấn của Trump, Stephen Miller, đã lập luận trong nhiều năm rằng chương trình cho phép người nước ngoài có được việc làm gây bất lợi cho công dân Mỹ. Một lập luận thường xuyên khác chống lại TPS là chương trình này được duy trì cho công dân của các quốc gia mà tình trạng thảm khốc đã thay đổi từ lâu.

Nhưng điều đó chắc chắn không đúng với Haiti. Quốc gia này không chỉ vẫn phải đối mặt với hậu quả của trận động đất – với nhà cửa và cơ sở hạ tầng chưa bao giờ được xây dựng lại hoàn toàn – mà còn rơi vào tình trạng hỗn loạn xã hội ngày càng gia tăng kể từ vụ ám sát cựu Tổng thống Jovenel Moïse năm 2021.

Hiện tại, các băng đảng tội phạm như Viv Ansanm kiểm soát 90% thủ đô Port au Prince. Theo Văn phòng Tích hợp của Liên Hợp Quốc tại Haiti (BINUH), các cuộc tấn công do các nhóm vũ trang thực hiện nhằm vào thường dân đã dẫn đến ít nhất 8,100 người thiệt mạng từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025.

Bạo lực tình dục đã trở nên phổ biến. Từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2025, đã có 7,470 trường hợp bạo lực dựa trên giới tính.

Sự kết hợp giữa bạo lực và thiên tai — Haiti bị lũ lụt ở tỉnh Đông Bắc vào tháng 5 và bị bão vào tháng 10 và tháng 11 — đã làm trầm trọng thêm điều kiện sống của hàng triệu người Haiti trong năm ngoái.

Theo Liên Hợp Quốc, 1.4 triệu người phải di dời — khoảng 12% tổng dân số — và 5.7 triệu người đang phải đối diện với tình trạng thiếu lương thực.

Các bệnh như dịch tả đã hoành hành ở nhiều vùng của đất nước. Trẻ em bị ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng, với 3.3 triệu em cần một số hình thức hỗ trợ nhân đạo. Gần 330,000 trẻ em dưới 5 tuổi đang bị suy dinh dưỡng cấp tính.

Các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Cộng hòa Dominica, đã cưỡng chế hồi hương 270,000 người nhập cư và tị nạn Haiti vào năm ngoái.

Cha Agler Cherizier thuộc dòng Scalabrinian nói với Crux: “Thông thường, chúng ta không nên nói về việc trục xuất người Haiti về Haiti, vì đất nước đang trải qua thời kỳ cực kỳ khó khăn, cả về an ninh lẫn chính trị xã hội”.

Cha Cherizier nói thêm: Việc trục xuất sẽ làm tăng thêm khó khăn cho các gia đình, “vì mỗi người di cư sống ở nước ngoài đều là nguồn thu nhập cho gia đình họ”.

Haiti sẽ phải vật lộn để tiếp nhận những người bị trục xuất về mặt hỗ trợ và tạo việc làm cho họ, vị linh mục cho biết, nhưng đó không phải là nhiệm vụ dễ dàng.

Sản xuất và thương mại hầu như không thể thực hiện được ở nhiều vùng của Haiti do bạo lực băng đảng. Các nhóm tội phạm đang liên tục mở rộng phạm vi hoạt động sang các thành phố và vùng nông thôn khác.

Một nhà truyền giáo người Mỹ sống ở Haiti nói với Crux rằng một số cuộc đột kích trong vài tuần qua đã gây ra thương vong ở những nơi như Kenscoff, cách thủ đô vài dặm.

Vào đêm ngày 29 tháng 1, các thành viên của Viv Ansanm đã tấn công khu vực Kajak, thuộc Kenscoff, giết chết bảy người — sáu người lớn và một trẻ em. Nhà cửa bị đốt cháy và các cửa hàng bị phá hoại.

Nhà truyền giáo và nhóm của ngài đã tiếp nhận một số người sống sót. Một trong số họ bị mất một chân.

Một tuần trước đó, những người đàn ông có vũ trang đã đột kích vào cộng đồng Tabarre. Một phụ nữ chạy trốn khỏi những kẻ tấn công đã rơi xuống hố rác tự hoại và bị thương nặng, khiến khuôn mặt bị biến dạng. Bà đã được phẫu thuật với sự giúp đỡ của nhóm truyền giáo.

Ngài nói: “Đó là những ví dụ cho thấy tại sao việc hồi hương không an toàn”.

Ngày 29 tháng 1, Giám mục Brendan J. Cahill, chủ tịch Ủy ban Di cư của Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ, và Giám mục A. Elias Zaidan, chủ tịch Ủy ban Công lý và Hòa bình Quốc tế của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, đã đưa ra một tuyên bố kêu gọi chính quyền Trump xem xét lại việc hủy bỏ quy chế TPS (Tình trạng bảo vệ tạm thời) cho người Haiti.

Tuyên bố nêu rõ: “Hiện tại đơn giản là không có cơ hội thực tế nào cho việc hồi hương an toàn và có trật tự của người dân Haiti”.

Cahill và Zaidan nói rằng “Chính quyền Trump vẫn có cơ hội làm điều đúng đắn – bảo vệ tính mạng con người, duy trì luật pháp và thúc đẩy sự ổn định lớn hơn cho người dân trong nước và trên toàn thế giới.”

Tại Haiti, Giáo hội sẽ tiếp tục đóng vai trò tương tự, Cha Cherizier nói, nhằm mục đích “đánh thức lương tâm của các nhà lãnh đạo chính trị”.

Ngài kết luận: “Ngoài ra, trong chừng mực có thể, thông qua các hoạt động xã hội của Giáo hội, Giáo hội có thể tiếp tục thực hiện các công việc bác ái để mang lại cho họ phần nào sự an ủi”.

02/01/202602/02/2026

Cambodia bắt giữ hơn 2,000 người tại trung tâm lừa đảo, có 177 người Việt

Ba’o Nguoi-Viet

February 1, 2026

PHNOM PENH, Cambodia (NV) – Cảnh sát Cambodia càn quét một trung tâm cờ bạc và lừa đảo ở tỉnh Sway Rieng bắt giữ hơn 2 ngàn người mà trong số đó có 177 người Việt Nam.

Vụ càn quét diễn ra sáng ngày 31 Tháng Giêng tại một trung tâm cờ bạc và lừa đảo trực tuyến rộng lớn với 22 tòa nhà cao tầng trong thị trấn Bavet, tỉnh Sway Rieng, gần biên giới với Việt Nam, đối diện với hai tỉnh Tây Ninh và Long An.

Một số người bị bắt khi 700 cảnh sát Cambodia bố ráp 22 tòa nhà thuộc trung tâm cờ bạc và lừa đảo trực tuyến thuộc thị trấn Bavet, tỉnh Sway Rieng. (Hình: SCMP/Bộ Nội Vụ Cambodia)

Báo chí Cambodia nói khoảng 700 cảnh sát đặc nhiệm đã được sử dụng trong cuộc càn quét này. Họ đã bắt giữ tất cả 2,044 người ngoại quốc thuộc chín quốc tịch khác nhau. Trong đó, người Trung Quốc bị bắt nhiều nhất với 1,792 người. Kế đến là 179 người Miến Điện, 177 người Việt Nam, 30 người Nepal, 5 người Đài Loan, một người Malaysia, hai người Lào, 36 người Ấn Độ và một người Mexico.

Báo South China Morning Post, ngày 1 Tháng Hai, dẫn lời phát ngôn viên Bộ Nội vụ Cambodia cho hay “Cambodia không phải nơi an toàn cho tội phạm mà là địa ngục của tội phạm.”

Người ta chỉ thấy nước này mạnh tay trấn áp các trung tâm cờ bạc và lừa đảo sau khi ông trùm Chen Zhi (Trần Chí) trùm các ông trùm cờ bạc và lừa đảo trực tuyến bị áp lực trục xuất và dẫn giải về Trung Quốc.

Ngày 7 Tháng Giêng vừa qua, Trần Chí, 38 tuổi, và hai phụ tá cũng người Hoa, bị Cambodia bắt giữ, lột quốc tịch, rồi chuyển giao cho Trung Quốc. Tay này từng bị chính phủ Mỹ cáo buộc lừa đảo, đánh cắp một số tiền điện tử (bitcoin) trị giá tới $15 tỷ. Ông sử dụng một mạng lưới khổng lồ các cơ sở cờ bạc, lừa đảo trực tuyến tại Cambodia và tại nhiều nước khác để hoạt động hơn chục năm qua trong sự làm ngơ của nước này.

Theo nhà cầm quyền Phnom Penh thống kê, để rửa nghi vấn tiếp tay băng đảng tội phạm quốc tế, chỉ riêng chín tháng đầu của năm 2025, họ đã phá vỡ 48 tổ chức lừa đảo trực tuyến và đưa ra tòa kết án 168 người. Gần 3,000 người ngoại quốc đã bị trục xuất về nguyên xứ. Cuộc bố ráp đầu năm nay tại thị trấn Bavet vốn nổi tiếng với các trung tâm lừa đảo trực tuyến và cờ bạc xuyên biên giới mà không ít người Việt là nạn nhân, rồi sau đó, bị ép buộc trở thành những kẻ tiếp tay lừa đảo người Việt tại quê nhà.

Không thấy có những thống kê chính thức nhưng người ta từng thấy có các vụ bắt giữ và trục xuất từ vài chục đến vài trăm người Việt từ các trung tâm cờ bạc và lừa đảo tại Cambodia trong những năm qua.

Cả trăm người xếp hàng trước trụ sở Tòa Đại Sứ Trung Quốc ở Khnom Penh ngày 19 Tháng Giêng, 2026. Phóng viên AFP hỏi thăm chi tiết thì tất cả đều từ chối trả lời. (Hình: AFP/Getty Images)

Báo chí tại Việt Nam từng đưa tin 177 người Việt Nam tại các trung tâm cờ bạc và lừa đảo trực tuyến bị Cambodia trục xuất ngày 12 Tháng Hai, 2025. Từ ngày 27 Tháng Sáu đến 18 Tháng Bảy, 2025, Cambodia đã bố ráp 45 địa điểm tại thủ đô Phnom Penh và 11 tỉnh, bắt giữ tổng cộng 2,270 người trong đó có 161 người Việt Nam.

Giữa Tháng Tám, 2025, Cambodia đã trục xuất 353 người Việt Nam sau một đợt truy soát ở một khu vực đối diện tỉnh Tây Ninh. Sau đó ngày cuối Tháng Mười năm này, báo Khmer Times đưa tin Cambodia trục xuất 63 người quốc tịch Việt Nam trong đó có 11 phụ nữ bị cáo buộc “cư trú bất hợp pháp và tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến.”

Hàng ngàn người Việt Nam đã bị dụ dỗ “việc nhẹ lương cao” ở Cambodia. Ban đầu họ là nạn nhân, bị nhốt và bị thu hết giấy tờ tùy thân, hộ chiếu rồi bị ép trở thành những người lừa đảo các người đồng hương khác, theo lời khai của một số người khi bị trả về nước. Nếu không thi hành, họ bị tra tấn, đánh đập và bỏ đói. Gia đình một số người đã phải trả những số tiền lớn để giải thoát. (NTB) [kn]

01/31/202601/31/2026

Gởi Ai Đã Và Sắp Đến Tuổi Già

Chuyện tuổi Xế Chiều

Gởi Ai Đã Và Sắp Đến Tuổi Già

Bài viết của một tác giả không nhớ rõ tên, có một nội dung quá thâm thúy, dành cho những ai trong tuổi Cao Niên nếu muốn có một đời sống hạnh phúc trong những ngày còn lại trên trần gian này, trước khi thân xác trở về cát bụi thì nên suy luận những điều được nêu ra trong bài viết này.

Đời người thật ngắn ngủi. Nhớ lại vào lứa tuổi đôi mươi, chúng ta lang thang trong khuôn viên trường đại học, vui cười vô tư và bây giờ đã hơn 40 năm trôi qua rồi. Đời người thoáng chốc đã già !

Bây giờ, những năm còn lại trong cuộc đời của một người, chúng ta cần sống thanh thản, sống thoải mái, sống hạnh phúc vì qua một ngày, chúng ta đã mất một ngày. Vì vậy, một ngày đến, chúng ta vui một ngày. Vui một ngày… rồi không biết được bao nhiêu ngày nửa. Hạnh phúc là do chính mình tạo ra, vui sướng cũng do chính mình tìm lấy vì những niềm vui ấy đã ẩn chứa trong những sự việc nhỏ nhặt xảy ra trong đời sống.

Hạnh phúc là những gì hiện đang ở chung quanh chúng ta, trong tầm tay chúng ta. Nhà nho Nguyễn Công Trứ quan niệm: “Tri túc, đãi túc, tiện túc, hà thời túc. Tri nhàn, đãi nhàn, tiện nhàn, hà thời nhàn”…

Tiền rất quan trọng trong đời sống của con người nhưng tiền không phải là tất cả. Đừng quá coi trọng đồng tiền và cũng đừng lệ thuộc vào đồng tiền, mặc dù biết rằng nếu không có tiền thi làm sao chúng ta sống, làm sao để được thoải mái.

Ta vẫn biết khi ta ra đời, ta đâu có mang nó đến và khi ra đi, chúng ta cũng không mang nó theo. Đồng tiền có thể mua một lâu đài to lớn nhưng đồng tiền không mua được mái ấm gia đình. Đồng tiền giúp chúng ta mua được nhiều thứ tiện nghi trong cuộc sống nhưng đồng tiền không mua được sức khỏe cũng như hạnh phúc trong đời sống.

Quãng đời còn lại thì quá ngắn ngủi, ta phải sống những ngày tháng cho đáng sống, ta phải làm cho cuộc đời thêm phong phú.

Những gì cần ăn thì cứ ăn, cần mặc thì cứ mua sắm, muốn đi du lịch thì cứ đi. Tập cho mình có nhiều đam mê, tự tìm niềm vui cho chính mình.

Vào trong internet để gửi thư cho bạn bè, để chia sẻ một tin hay, một chuyện vui, một bản nhạc, đọc những bài viết có giá trị, hay “chat” với người quen biết. Chúng ta cần trao dồi bộ óc để trí nhớ vẫn còn sáng suốt.

Nếu có người bạn cần giúp, ta cứ mở lòng nhân ái, tốt bụng với mọi người. Rảnh rổi đi làm những việc từ thiện xã hội, giúp một tay tại những nơi tôn kính như nhà Chùa, nhà Thờ,… lấy việc giúp người làm niềm vui, đó là những thú vui trong tuổi già

Hơn nửa đời, chúng ta dành khá nhiều cho sự nghiệp, cho gia đình, cho con cái, bây giờ thời gian còn lại chẳng bao nhiêu nên dành cho chính mình, quan tâm bản thân, sống thế nào cho thanh thản, vui vẻ.

Việc gì muốn thì làm, ai nói sao thì mặc kệ vì mình đâu phải sống để người khác thích hay không thích, nên sống thật với mình. Sống phải năng hoạt động nhưng đừng quá mức, ăn uống quá kiêng cữ thì không đủ chất bổ dưởng, quá nhàn rỗi thì buồn tẻ, quá ồn ào thì khó chịu…

Cuộc sống tuổi già thật đa dạng, nhiều màu sắc nên ta cần có nhiều bạn bè, nhiều nhóm bạn bè hoặc tham dự vào những sinh hoạt trong các hội đoàn ái hữu lành mạnh. Gặp bạn, nói ra những điều phiền muộn cho nhau nghe. Hãy tìm cách gặp gỡ bạn bè và người thân vì không còn nhiều thời gian nữa.

Một người lớn tuổi, sống cô đơn, biệt lập, không đi ra ngoài, không giao thiệp với bạn hữu, thế nào cũng đi đến chổ tự than thân trách phận, bất an, lo âu, ủ dột và tuyệt vọng. Từ đó bắt nguồn của bao nhiêu căn bệnh. Đừng bao giờ nói, hay nghĩ là: “Tôi già rồi, tôi không giúp ích được cho ai nửa”. Đừng nói những lời hay những tư tưởng có ý tuyệt vọng.

Người già chỉ sảng khoái khi được có bạn tâm giao, đó là một liều thuốc bổ mà không bác sĩ nào có thể biên toa cho ta mua được.

Ở tuổi hiện tại, chúng ta đừng nghĩ đến đồng tiền, đừng nghĩ đến giàu hay nghèo nữa và cũng đừng than trách hay hối hận vì những lầm lỗi trong quá khứ và cũng đừng tự hỏi là tại sao bây giờ ta không có nhiều tiền. Đừng nói ta không có tiền.

Có những thứ hiện đang chung quanh ta rất quí giá mà có nhiều tiền cũng không mua được, đó là người phối ngẫu của chúng ta.

Nếu có chút ít đồng tiền thì cứ tiêu xài những gì ta cần vì sẽ có lúc chúng ta để lại cho người khác xài. Nếu hôm nay ta còn khỏe mạnh, còn ăn được những món ăn ta thích và ăn biết ngon là ta đã có một khối tài sản to lớn trong tuổi già.

Rồi ta tìm đến những người bạn cùng nhau uống tách trà nóng, ly cà phê buổi sáng, kể chuyện năm xưa hay trao đổi những kinh nghiệm trong cuộc sống hiện tại.

Cuối tuần, hẹn nhau với người bạn đi câu cá, hưởng không khí trong lành của thiên nhiên và cũng để cho tâm tư lắng đọng, tinh thần thanh thản. Đó là những niềm vui trong cuộc sống của tuổi già.

Bài và ảnh sưu tầm

01/30/202601/30/2026

Tổ chức Ân xá Quốc tế phác họa bức tranh rùng rợn về cuộc sống trong các “trung tâm lừa đảo” tại Campuchia

Tin Mừng Cho Người Nghèo

Tổ chức Ân xá Quốc tế phác họa bức tranh rùng rợn về cuộc sống trong các “trung tâm lừa đảo” tại Campuchia

Một báo cáo của Amnesty International (Tổ chức Ân xá Quốc tế) cho biết Campuchia đang đối diện với một “cuộc khủng hoảng nhân đạo” sau khi hàng ngàn người bị buôn người ép làm việc trong các khu lừa đảo trực tuyến đã trốn thoát khỏi cảnh giam cầm. Nhiều nạn nhân ra đi trong tình trạng sang chấn tâm lý nặng nề và hầu như không nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ các nước quê hương của họ tại châu Á, châu Phi, châu Âu và châu Mỹ.

Theo báo cáo, một người trốn thoát bị rạch cổ, nhiều thi thể bị chất đống, phụ nữ bị hãm hiếp, có người bị chặt ngón tay. Cảnh sát Campuchia bị cáo buộc thường xuyên lui tới các khu phức hợp nơi nạn nhân bị ép thực hiện các trò lừa đảo trực tuyến, thường gọi là “pig butchering” (vỗ béo con mồi), nhưng không can thiệp.

Bà Montse Ferrer, Giám đốc Nghiên cứu Khu vực của Amnesty International (Tổ chức Ân xá Quốc tế), nhận định:

“Làn sóng người tháo chạy khỏi các khu lừa đảo này đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo trên đường phố, nhưng đang bị chính phủ Campuchia phớt lờ.

Giữa những cảnh hỗn loạn và đau khổ, hàng ngàn người sống sót mang sang chấn đang tự xoay xở mà không có hỗ trợ của nhà nước.

Đây là khủng hoảng quốc tế trên đất Campuchia. Các nạn nhân đến từ nhiều châu lục và rất cần sự hỗ trợ lãnh sự khẩn cấp để có thể hồi hương và thoát khỏi nguy hiểm.”

Làn sóng tháo chạy gia tăng sau khi ông trùm người Trung Quốc Trần Chí (Chen Zhi) bị trục xuất ngày 6-1. Ông là người sáng lập Prince Bank tại Campuchia và đã bị một tòa án Hoa Kỳ trừng phạt, truy tố; Bộ Tư pháp Mỹ tịch thu 15 tỷ USD tài sản liên quan.

Việc chính quyền Campuchia trấn áp các băng nhóm tội phạm cũng là điều khoản quan trọng trong lệnh ngừng bắn ngày 27-12 chấm dứt cuộc xung đột biên giới kéo dài sáu tháng giữa Thái Lan và Campuchia, nổ ra sau khi Bangkok ra lệnh truy quét xuyên biên giới các trung tâm lừa đảo.

Một nạn nhân tên Mehi kể với Ân xá Quốc tế:

“Tôi bị giam trong khu phức hợp 12 tháng, luôn sợ mất mạng. Rồi một ngày, chúng tôi thức dậy và thấy quản lý đã bỏ đi, bảo vệ cũng biến mất. Cửa cổng mở toang và chúng tôi đi bộ ra ngoài.”

Một người khác cho biết đã chứng kiến một vụ giết người khi một quản lý cắt cổ nạn nhân vì cố trốn thoát. Mười người sống sót khác nói rằng cảnh sát thường xuyên ghé thăm các khu phức hợp, kể cả để đưa thi thể đi, nhưng không có hành động bảo vệ.

Amnesty cho biết đã phỏng vấn 35 người sống sót đến từ nhiều quốc gia như Brazil, Indonesia, Myanmar, Nigeria, Sierra Leone, Liberia, Uganda, Kenya, Bangladesh, Ấn Độ, Philippines và Madagascar; ước tính họ đã thoát khỏi 17 trung tâm lừa đảo.

Một nạn nhân tên Delilah, trốn thoát khỏi khu phức hợp ở Prey Veng (cách Phnom Penh khoảng 90 km về phía đông), kể:

“Nhiều người đã chết. Chúng tôi còn phải góp tiền để đưa thi thể về nước. Người bệnh thì không được giúp đỡ. Tôi nói rằng tôi không thở được…

Khi chúng tôi phá cổng thoát ra, một bảo vệ bắn chỉ thiên. Chúng tôi buộc phải trốn vì có người bệnh nặng, không muốn chết trong đó.”

Các tổ chức chống buôn người tại địa phương nói với Amnesty rằng chính phủ Campuchia không bảo vệ cũng không nhận diện đúng nạn nhân buôn người, khiến họ thiếu hỗ trợ và dễ bị các băng nhóm tội phạm có tổ chức tiếp tục khai thác.

Bà Ferrer cho biết thêm:

“Những người chúng tôi gặp rất sợ hãi. Họ muốn về nhà nhưng không có hộ chiếu, không có tiền, thậm chí không đủ mua vé máy bay.

Chính quyền Campuchia dường như không làm gì, trong khi hỗ trợ của các NGO không đủ, nhất là sau các đợt cắt giảm tài trợ trong năm qua. Chính phủ các nước của họ cần khẩn cấp vào cuộc.”

Các đại sứ quán châu Á tại Phnom Penh đang quá tải vì số nạn nhân mắc kẹt cần trợ giúp. Nhiều người nói với UCA News rằng hộ chiếu bị tịch thu, không thể rời đi vì phạt quá hạn visa, và tay trắng.

Làn sóng tháo chạy tăng tốc sau khi Bộ Công an Trung Quốc ban hành “cảnh báo cứng rắn” ngày 15-1, đề nghị khoan hồng cho những người liên quan đến Chen Zhi nếu tự nguyện đầu thú. Trước các cổng sứ quán, trong đó có lãnh sự quán Trung Quốc, hàng dài người xếp hàng, nhiều người dựng lều chờ đợi. Indonesia xác nhận hơn 2.270 công dân của họ đã trốn thoát, có thời điểm 200 người mỗi ngày.

Những phát hiện của Amnesty phù hợp với nhiều báo cáo khác, trong đó có các bài điều tra và phỏng vấn do các NGO và lực lượng cứu hộ công bố trên UCA News. Một báo cáo của Liên Hiệp Quốc từng cho biết hơn 100.000 người đã bị buôn vào 50 trung tâm lừa đảo tại Campuchia.

Khoảng 130 công dân Hàn Quốc đã được giải cứu kể từ tháng 10, trong khi chính phủ Campuchia tuyên bố hơn 3.000 người đã được giải phóng khỏi các khu phức hợp trong năm 2025.

Nguồn: UCA News; Báo cáo của Tổ chức Ân xá Quốc tếl.

01/30/202601/30/2026

Những Ngày Cuối Đời Của Đại Tướng Cao Văn Viên (1921-2008) – Nhà văn Giao Chỉ

Hoang Le Thanh

Nhà văn Giao Chỉ

(tức cựu đại tá Vũ Văn Lộc)

(Tháng Giêng 2008)

Ai khanh ai tướng ai thầy thợ,

Cũng đều chung một số kiếp lưu vong! (NPN).

Bài viết của chúng tôi về đại tướng Cao văn Viên gồm có ba phần, ghi nhận vào ba thời gian khác nhau. Năm 2003, năm 2005 và năm 2008.

Mon General: (Tháng 10-2003)

Mùa Ðông năm nay, niên trưởng Cao Văn Viên sẽ trải qua những ngày băng giá khó khăn. Năm nay 82 tuổi, ông mới bị té ngã. Tưởng đã quỵ luôn, nhưng một lần nữa y khoa Hoa Kỳ đã đỡ vị Tổng Tham Mưu Trưởng cuối cùng của QLVNCH đứng lên để tập cho ông đi lại từng bước ngắn.

Chắc chắn là các bác sĩ và chuyên viên Mỹ đều không biết vị cao niên Á Châu này là người đã từng làm chức vụ gì ở Việt Nam. Bởi vì hàng ngày cũng không có nhiều người đến thăm ông. Sau trận té gẫy xương chậu, chân ông đã sưng thật to, nhưng mãi cả mấy tuần lễ sau ông mới có cơ hội chiếu điện và chữa trị chính thức. Trước đó ông tự soa lấy bằng dầu nóng và mùi Nhị Thiên Ðường thơm ngát cả căn phòng tại khu chung cư cao niên lầu hai của quận Fairfax miền Virginia. Ông đang cố gắng đứng lên tập đi trở lại trong một chương trình hồi phục để tránh phải ngồi xe lăn là điều mà tuổi già rất quản ngại.

30 năm trong quân ngũ, ông Cao Văn Viên chỉ sống với cấp trên và cấp dưới. Riêng cá nhân ông, gần như không có nhiều bằng hữu tương giao để chén tạc, chén thù. Gần 30 năm sống cuộc đời di tản, vị Ðại Tướng đứng đầu Bộ Tổng Tham Mưu, Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa bây giờ cũng vẫn tiếp tục độc hành. Ông luôn luôn cố tránh liên hệ vào các tranh chấp chính trị ngay từ lúc còn trong quân đội cũng như trong hoàn cảnh di dân tỵ nạn hiện nay.Từ khi người vợ quán xuyến của ông qua đời, rồi đến người con trai duy nhất của ông cũng vắn số, ông Cao văn Viên đã trải qua những mùa đông cô độc ở Nữu Ước, hoàn toàn xa cách mọi người. Ông đi chợ nấu ăn lấy, đóng vai ông già Á Châu vô danh giữa chốn đô thị phồn hoa đông đảo nhất thế giới. Những năm gần đây ông dọn về ở luôn trong một căn hộ của khu chung cư ở miền Ðông Hoa Kỳ, bên cạnh Thủ Ðô Hoa Thịnh Ðốn.

Nơi đây đa số là người già Ðại Hàn. Ông tiếp tục đi chợ và nấu ăn lấy. Cô con gái lớn trưởng thành của ông đã tốt nghiệp luật, đi dạy học, lập gia đình và làm việc ở nơi xa. Ðời sống đã không cho phép cha con được gần nhau và vị tướng già cũng đã quen sống như thế. Bây giờ thực ra ông cũng không có nhiều nhu cầu. Người già ở Hoa Kỳ lợi tức thấp hoặc không có lợi tức được lãnh bao nhiêu thì niên trưởng Viên của tôi cũng lãnh được bằng đó. Số tiền này đã dành trả hết cho gian phòng ông đang cư ngụ. Trung tá Tâm là một sĩ quan hiếm hoi trong số các thân hữu quân ngũ còn lại quanh ông. Vâng, chính cái anh Tâm đó đang tìm cách xin cho niên trưởng của anh vào một Nursing Home có người săn sóc ngày đêm. Ðó là nhu cầu thực tế và là một ước mơ nhỏ bé của một con người đã một thời mang hình ảnh lớn lao của quân đội chúng ta. Vào đầu thập niên 50, gặp nhau tại tiểu khu Hưng Yên, bên bờ sông Hồng Hà có 3 sĩ quan Việt Nam còn trẻ. Trung úy Nguyễn Văn Thiệu, quê Phan Rang miền Trung, lém lỉnh tinh ranh. Ðại úy Trần Thiện Khiêm quê miền Nam, ít nói, thâm trầm. Trung úy Cao Văn Viên, quê miền Bắc, cao lớn, trắng trẻo và đẹp trai nhất. Nếu coi đây là nhóm bạn đầu đời quân ngũ thì quả thực họ đã từng là chiến hữu. Và Trung úy Cao văn Viên lại là niên trưởng.

Ông Viên tuy người Bắc nhưng thực ra vì cha mẹ làm ăn bên Lào nên ông ra đời tại Vạn Tượng và Thủ Ðô Vientian là dấu ấn của thân phụ đặt tên cho con trai. Vào thời còn trẻ trung, các sĩ quan quốc gia bắt đầu trưởng thành trong vòng tay của quân đội Liên Hiệp Pháp. Các ông quan một, quan hai còn đeo trên vai những gạch kim tuyến vàng chóe với tương lai mở rộng một đời binh nghiệp. Nhưng không ai có thể nghĩ rằng Trung úy Thiệu sẽ trở thành Tổng Thống. Ðại úy Khiêm trở thành Thủ Tướng và Trung úy Viên trở thành Ðại Tướng, Tổng Tham Mưu Trưởng. Ðó là chuyện sau này. Ðịnh mệnh quả nhiên đã có những ước hẹn với lịch sử. Cả ba người chiến binh Bắc Trung Nam, cùng thăng trầm với chiến tranh, với đất nước để cùng thăng tiến. Họ làm việc với nhau, họ chia nhau những chức vụ tối cao của quân đội và chính quyền. Cùng yểm trợ nhau, nhưng đồng thời cũng rất xa cách dù ở bên trong hay bên ngoài công vụ. Họ không còn ngồi với nhau những giây phút tửu hậu trà dư. Ông Viên đã nói rằng mối liên hệ của ông với Tổng Thống Thiệu hoàn toàn là công vụ. Các niên trưởng của tôi khi nói chuyện đều thưa gửi với nhau bằng chức vụ. Thưa Tổng Thống, Thủ Tướng, Ðại Tướng vân vân. Khách sáo vô cùng. Cái thời “toa moa” ngày xưa ở Secteur Hưng Yên bây giờ đã xa lắm rồi, chẳng ai còn nhớ nữa.

Với sĩ quan Cao Văn Viên, từ cấp Úy lên cấp Tá, ông luôn luôn là người cần mẫn và hòa nhã. Bước ngoặt của đời ông là cánh chim bằng nhảy dù trên ngực áo. Khi ông còn là Trung Tá tại Tham Mưu Biệt Bộ lúc đó ông Nguyễn Chánh Thi đang coi Liên đoàn Nhảy dù. Cả hai cùng là bạn cũ. Thi rủ Viên học nhảy dù để gột rửa bớt cái vẻ sĩ quan văn phòng. Nhảy thì nhảy. Trung tá Viên lấy bằng Dù và tiếp tục ngồi bên Tham Mưu Biệt Bộ thời kỳ ông Diệm còn đang tại chức. Ðảo chính xẩy ra, Ðại tá Nguyễn Chánh Thi, Tư Lệnh Dù chạy qua Cam Bốt. Tổng thống Diệm vừa thoát nạn, ngó tới ngó lui thấy ông sĩ quan thân cận gần gũi có bằng cấp nhẩy dù bèn đưa qua nắm liên đoàn Mũ Ðỏ. Từ đó ông Cao Văn Viên bắt đầu làm tư lệnh và cuộc đời đi vào khúc quanh mới. Nhảy dù vốn là đơn vị ưu tú của quân đội, nhưng mũ đỏ đang bị thất sủng vì cú đảo chánh hụt. Giai đoạn này là lúc thử thách của cả vị tư lệnh lẫn các tiểu đoàn nhảy dù. Hai bên thăm dò lẫn nhau. Ông Viên trở thành một vị Ðại Tá tư lệnh hăng hái xông xáo từ kỹ thuật nhảy dù đến các chiến trường trên khắp bốn quân khu. Ông lấy bằng huấn luyện viên Dù và nhảy biểu diễn tự điều khiển cùng với các cố vấn Hoa Kỳ. Cuộc đảo chánh ông Diệm lần thứ hai mới là giai đoạn đặc biệt của Ðại tá Cao Văn Viên. Trong khi hầu hết các tư lệnh quân đội đều ngả theo cách mạng thì riêng mình ông từ chối. Ðó là hành động mà sau này ông cũng không chắc là một thái độ khôn ngoan.

Ông Viên thực sự cũng không muốn đóng vai anh hùng, nhưng chỉ muốn giữ tấm lòng chung thủy. Ðã có những người chống đảo chánh bị giết chết như vị Tư lệnh Hải quân, Tiểu đoàn trưởng Nhảy dù và sau này chính anh em Tổng thống Diệm cũng bị giết chết. Nếu viên Tư lệnh Nhảy dù không chịu theo cách mạng mà bị thanh toán thì cũng là chuyện có thể xảy ra. Nhưng chính bà vợ quán xuyến và can đảm đã lên tiếng khi ông chồng bị giam riêng một chỗ. Bà Viên đã quyết liệt can thiệp trực tiếp với tất cả các tướng lãnh đảo chánh mà ngày hôm trước vẫn còn là anh em thân hữu với gia đình ông. Cho đến sau này ông Viên vẫn còn ghi nhớ thái độ mạnh mẽ của người vợ đã cứu sống ông trong năm đảo chánh. Ông cũng không ngần ngại mà nói thẳng ra như thế. Sau khi cách mạng thành công, ngôi sao bản mệnh của ông lại trở nên rực rỡ. Phe thân hữu của Ðệ Nhất Cộng Hòa tuy đang bị thất thế nhưng vẫn kín đáo ca ngợi thái độ của vị Tư lệnh Nhảy dù. Ngay cả các tướng lãnh và sĩ quan phe cách mạng cũng đều vì nể thái độ của ông. Ông Cao Văn Viên gần như là người duy nhất không theo cách mạng nhưng vẫn được tiếp tục về chỉ huy nhảy dù.

Ðịnh mệnh vẫn tiếp tục chiều đãi. Ông tham dự hành quân Cao Lãnh miền Tây đạt chiến thắng và bị thương. Thêm vào chiến thương bội tinh với ngôi sao đỏ, ông lên Thiếu Tướng với hai sao lấp lánh trên cổ áo và nón đỏ vẫn đội trên đầu.Trong thời gian đảo chánh ông Diệm xảy ra, ông Cao Văn Viên đã không có những kỷ niệm tốt đẹp với tướng Dương Văn Minh. Mấy năm sau, vào giai đoạn chỉnh lý bắt các tướng cách mạng giam lỏng trên Ðà Lạt và cô lập Big Minh thì cũng toàn là lính Nhảy dù của ông Cao Văn Viên. Vì vậy lại thêm một kỷ niệm không đẹp giữa hai người.

Ðó cũng là lý do mà sau này ông nghĩ rằng không thể ngồi lại trong chính phủ Dương Văn Minh. Phải chăng đây cũng là một cái cớ chính thức để có thể ra đi vào đúng thời điểm cần thiết. Tuy nhiên, đó là câu chuyện 75. Trở lại với giai đoạn giữa thập niên 60, từ giã nhảy dù, tướng Viên về làm Tư lệnh Quân đoàn III và sau cùng lên chức Tổng Tham Mưu Trưởng. Với chức vụ quan trọng nhất của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, tướng Viên là người có vóc dáng đường bệ nên trong các cuộc thăm viếng đơn vị, hình ảnh của ông cạnh các tướng lãnh Hoa Kỳ đem lại niềm hãnh diện cho các binh đoàn. Lớn tuổi hơn các tướng lãnh cùng thời, nhưng ông có khuôn mặt trẻ trung và giữ được thân thể gọn gàng của một cựu huấn luyện viên thể dục lúc còn niên thiếu. Và mặc dù có dư luận chê trách, nhưng tướng Viên vẫn thực sự là người hiếu học ngay từ lúc còn làm Tư lệnh Quân đoàn III. Ông rất chịu những bài giảng về triết học bay bướm của thầy Trần Bích Lan tức nhà thơ Nguyên Sa đã một thời là Trung úy Quân nhu. Phần lớn các tư lệnh quân chủng và các quân đoàn đều kính nể vị Ðại Tướng Tổng Tham Mưu Trưởng vốn từ bên Nhảy Dù đi lên. Ngay cả sau này khi các Tư lệnh Quân đoàn liên lạc thẳng với Tổng thống Thiệu những vẫn giữ lễ độ lịch sự với Bộ Tổng Tham Mưu. Tướng Viên có biệt nhãn với ngành Tiếp Vận vì ngày xưa ông đã từng là trưởng phòng 4 đầu tiên dưới thời quân đội quốc gia phôi thai năm 1954. Mặt khác, ông cũng giữ mối thiện cảm và theo dõi các hoạt động của binh chủng mũ đỏ mà ông luôn luôn hãnh diện đã góp phần trong binh nghiệp. Tướng Viên cũng được sự tin cậy và vị nể của các giới chức Hoa Kỳ. Tuy nhiên, chính ông cũng tự nhận thấy chưa bao giờ nghĩ đến ngày có thể lên đến chức tước lớn lao như vậy. Ông luôn luôn mong được làm tròn nhiệm vụ, nhưng ông không phải là hàng tướng lãnh nóng nẩy ồn ào, lấy gậy chỉ huy đập vào đầu sĩ quan, hay la hét thuộc cấp tối ngày. Tướng Viên cảm nhận vai trò phối hợp của một vị Tổng Tham Mưu Trưởng Liên Quân như bên Ngũ Giác Ðài Hoa Kỳ chứ không phải là Tổng Tư Lệnh ban hành các lệnh trực tiếp. Như ông đã giãi bày trong tác phẩm mới xuất bản, khi nhận thấy bị Tổng thống Thiệu qua mặt dành trực tiếp quyền điều hành bộ máy chiến tranh thì ông lặng lẽ lui vào vai trò tư vấn cho đến khi xin từ nhiệm.

Tháng 10-2003 khi dịch giả Nguyễn Kỳ Phong cho phát hành bản Việt ngữ tác phẩm của Ðại tướng Cao Văn Viên, phóng viên BBC Luân Ðôn có hỏi đi hỏi lại Kỳ Phong nhiều lần một câu hỏi. Ðó cũng là thắc mắc của rất nhiều thính giả và độc giả. Tại sao Ðại Tướng bị thất sủng, xin từ nhiệm lại không được chấp thuận. Dịch giả Kỳ Phong không thể thay mặt tác giả mà trả lời cho suôi câu hỏi phức tạp này. Quả thực đã có lúc ông Thiệu muốn tìm người thay ông Viên nhưng không phải là dễ dàng. Chức vụ Tổng Tham Mưu Trưởng phải lựa chọn trong các Tư lệnh Quân đoàn xuất sắc. Tướng Ngô Quang Trưởng với sự yểm trợ của phía Hoa Kỳ cũng không phải là người làm ông Thiệu an tâm. Tướng Ðỗ Cao Trí cũng đã được phía Hoa kỳ tiến cử trong danh sách nhưng ông Trí vừa nghe tin đã tuyên bố lăng nhăng nên đã làm ông Thiệu quản ngại và gạch tên ngay cả trước khi trực thăng của ông Trí lâm nạn.

Ðối với Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, việc thay thế tướng Cao Văn Viên chưa phải là nhu cầu cấp thiết. Ông Thiệu hoàn toàn yên tâm với một vị Tổng Tham Mưu Trưởng dứt khoát không chịu tham dự vào các cuộc đảo chánh chính trị. Ông không sợ ông Viên làm phản. Trước sau như một tướng Viên đã kiên định như thế. Thông thường ông Viên thân với tướng Kỳ hơn là gần gũi ông Thiệu. Nhưng không bao giờ ông Kỳ rủ được ông Viên tham gia đảo chánh ông Thiệu, ngay như vào giờ thứ 25 của thời điểm năm 75. Ông Thiệu và ông Viên, như trên đã viết ra, các niên trưởng của tôi sinh hoạt xa cách và khách sáo. Không có cái kiểu như thời kỳ còn ở Hưng Yên: “Này, Moi làm ở État Major lâu quá, thôi Toi kiếm thằng khác để Moi nghỉ một thời gian. Việc gì Toi cũng chơi thẳng với các Quân đoàn như thế thì còn cần Moi ở đây làm gì?” Không, các Xếp của tôi không ăn nói lăng nhăng như vậy. Ðại Tướng thưa rằng xin Tổng Thống cho tôi tạm nghỉ vì sức khỏe. Tổng Thống nói là xin Ðại Tướng vui lòng tiếp tục ở lại một thời gian. Bây giờ là lúc khó khăn, quân đội cần ổn định v.v… Và Ðại tướng Viên có lúc đã nhờ quân nhu tìm cho một số dụng cụ làm vườn để thực sự chuẩn bị vui thú điền viên, nhưng khi ông Thiệu nói như vậy đành chần chờ ở lại Bộ Tổng Tham Mưu cho qua ngày.

Cũng phải ghi lại là trong chức vụ cao cấp nhất của quân đội, tướng Viên đã có lần phác thảo kế hoạch tấn công ra Bắc và đó là một trong các phương cách tự vệ mãnh liệt nhất. Tuy nhiên chắc chắn rằng phía Hoa Kỳ hoàn toàn không yểm trợ và ông Thiệu không thể nào đơn phương quyết định được. Thêm vào đó, một trong các quyết định quan trọng nhất của tướng Cao Văn Viên là xử dụng tướng Ðồng Văn Khuyên từ Chỉ Huy Trưởng Bộ Chỉ Huy 3 Tiếp Vận lên Tổng Cục Trưởng, Tổng Cục Tiếp Vận rồi là Tham Mưu Trưởng Liên Quân. Ông Khuyên đã không phụ lòng tin cậy của tướng Viên trong các chức vụ này và đặc biệt ông cũng được Hoa Kỳ hoàn toàn yểm trợ. Và chính guồng máy Tiếp Vận với viện trợ Mỹ là con bài tẩy của chiến tranh Việt Nam.

Trong phần ghi chú của tác giả Cao Văn Viên viết trong tác phẩm Việt ngữ mới phát hành, một đề nghị chiến lược tối mật quan trọng nhất cho chiến tranh Việt Nam là việc bỏ đất, triệt thoái do Tổng Cục Tiếp Vận, Tổng Tham Mưu soạn thảo. Hoàn toàn dựa vào bài toán quân viện, nghiên cứu khả năng thực sự giữ đất, giữ dân, Việt Nam Cộng Hòa muốn tồn tại thì phải thu về các vùng đồng bằng và duyên hải. Kế hoạch phải áp dụng ngay từ sau Hiệp Ðịnh Paris chứ không thể căng mỏng quân lực ra khắp nơi theo kiểu dành dân lấn đất và chôn chân các đơn vị Tổng Trừ Bị tại các tiền đồn. Ðại tướng Viên đã chỉ thị tướng Ðồng Văn Khuyên lên trình riêng Tổng Thống để rồi không hề nghe được bất cứ một chỉ dấu gì của ông Thiệu cho đến những ngày đau thương 30 tháng 4-1975.

Chuyến đi thăm: (Tháng 4-2005)

Ba mươi năm trôi qua như một giấc mộng dài. Tháng tư năm 2005 từ San Jose CA, chúng tôi lên thủ đô tổ chức họp mặt anh em chiến hữu trại Trần Hưng Ðạo. Ðây chính là tổng hành dinh của bộ Tổng tham Mưu ngày xưa. Ba mươi năm hội ngộ, gặp lại lần đầu nhưng ai cũng biết đây là lần cuối. Ðại tướng lấy lý do già yếu nên không đến được. Hội họp xong, tôi nhờ trung tá Tâm đưa đến thăm ông. Tháng tư là tháng không vui mà cảnh trí nơi ông ở trông thật là buồn. Tâm nói rằng, đại tướng rất đúng hẹn và rất nguyên tắc. Khi chúng tôi bước vào phòng khách của khu cao niên Á châu, “Mon General” đã đứng chờ sẵn, quần áo chỉnh tề. Hình ảnh của vị tướng lãnh cao lớn mang 4 sao, áo hoa dù, mũ đỏ không còn nữa.

Ðại tướng của tôi bây giờ là một cụ già tóc bạc lưng còng, vóc dáng nhỏ bé, chỉ còn lại cặp mắt long lanh, và tiếng nói dịu dàng. Chúng tôi ngồi xuống bên nhau nói chuyện không có chủ đề. Trung tá Tâm ngồi một bên luôn luôn để ý săn sóc cho ông cụ.

Bao nhiêu câu hỏi cần tìm hiểu vị niên trưởng mà tôi đã chuẩn bị bây giờ buông suôi hết. Nào là rút quân, nào là tử thủ, từ chuyện ông Thiệu đến chuyện ông Kỳ, chuyện Mỹ, chuyện Tàu. Trong cái buổi chiều buồn và ảm đạm đó, tôi chợt thấy tất cả đều trở nên vô nghĩa. Toàn quân, toàn dân, cấp trên cấp dưới, bây giờ không quá khứ, chẳng vị lai.

Lời người xưa còn vẳng bên tai. Bại binh chi tướng, bất khả ngôn dũng. Tướng lãnh thua trận, không thể nói mạnh. Bây giờ là tháng tư, 30 năm sau ngồi đây mà đổ tội cho ai. Nhất tướng công thành, vạn cốt khô. Mà công thành, có thành công cho cam. Tôi không hỏi và ông cũng chẳng nói. Tôi đưa cả hai tay cho ông nắm thật chặt. Hình như có một lời ca từ 50 năm trước trong bài Tình Lính: Thương nhau, tay nắm lấy bàn tay; Ông nắm thật chặt và Ông bắt đầu giảng cho tôi về Thiền Tông và Phật Pháp. Chẳng có thu thanh, thu hình phỏng vấn gì cả.

Đ/Tướng Cao văn Viên đi giữa hai thân hữu

Hai mươi năm chinh chiến điêu linh và ba mươi năm lưu lạc tù đầy của cả đạo quân nay bỏ qua một bên để ngồi bàn về đường đi của Phật. Trước khi chia tay, tôi ngỏ lời xin đại tướng một di vật cho viện Bảo tàng. Ông nói: Tôi có còn gì đâu. Bèn hỏi rằng hôm niên trưởng ra đi đem theo cái gì. Ông cho biết có cầm cái cặp. Bên trong có cuốn sách viết về đạo Phật. Tôi xin ông cuốn sách đó, có bút tự ghi dấu của đại tướng. Quay sang anh Tâm, tôi xin xác nhận, khi nào, … Chúng tôi ra xe, ông cụ đứng ngó theo… Giữa những người lính trẻ ngày xưa, cuộc ra đi nào cũng có thể là lần cuối.

Bây giờ chúng tôi là những người lính già, chắc chắn phải hẹn nhau gặp lại ở nơi khác.

Lần cuối. (Tháng Giêng 2008)

Giây phút … khi nào … đã đến. Ðại tướng Cao văn Viên ra đi ngày 22 tháng 1 năm 2008 tại Fairfax, VA. cũng không xa nơi ông cư ngụ những ngày sau cùng. Gia đình tuy đơn chiếc nhưng chiến hữu rất đông đảo.

Những vị niên trưởng lừng lẫy của tôi, quý vị do thời thế tạo nên. Lúc còn trẻ tôi có thể đã kỳ vọng và trách cứ quý vị rất nhiều, nhưng bây giờ cấp dưới chúng tôi cũng già rồi, tôi đã suy nghĩ khác đi nhiều. Quả thực chúng ta không thay đổi được định mệnh và không vượt qua được thời thế. Tôi cũng đã từng là anh Thiếu Úy trẻ Bắc kỳ của mùa thu 54, bây giờ cũng đã cao niên như mọi người. Tôi bao dung với chính tấm thân già của mình.

Nhìn cuộc đời nhẹ nhàng hơn và tôi thông cảm với niên trưởng Cao Văn Viên. Tôi vẫn hình dung những buổi chào cờ đầu năm ở Bộ Tổng Tham Mưu. Lá cờ sao của Ðại Tướng Tổng Tư Lệnh bay trên nhà lầu chính. Tướng Cao Văn Viên đội mũ đỏ, áo hoa dù đứng giữa hàng quân để đọc nhật lệnh tại Vũ Ðình Trường Tổng Tham Mưu mênh mông. Hàng chục ông tướng xếp hàng ngang. Trên 50 cấp Ðại Tá xếp hàng dọc. Các sĩ quan, HSQ và binh sĩ của các phòng sở với đủ mọi loại quân phục Liên Quân. Bên trái là đoàn xe với quân cảnh hộ tống thật uy nghi lẫm liệt. Phía xa là trực thăng riêng đậu chờ sẵn.

Cách đó thật xa hơn nữa về cả không gian lẫn thời gian là hình ảnh Trung úy Cao Văn Viên trẻ trung của Secteur Hưng Yên trên chiến trường Bắc Việt. Rồi đến những ngày qua khi niên trưởng Cao Văn Viên sống một mình từ Nữu Ước đến DC. Ông chậm chạp đi bộ từ chợ về nhà, leo lên lầu hai của căn phòng nhỏ, tự mình chuẩn bị bữa ăn. Sáng nay ông ăn món gì? Bánh mì trứng hay trứng bánh mì? Ông có uống sữa hay không? Ông còn nhớ gì đến chuyện di tản ở miền Bắc 54.

Chuyện di tản ở miền Nam 75. Trung úy Thiệu ngày xưa nay đã đi xa rồi, Ðại úy Khiêm ngày xưa vẫn im lìm như thuở nào. Và Trung úy Viên ngày xưa mãi mãi vẫn cô đơn. Tuổi trẻ và danh vọng rồi cũng qua đi. Ai rồi cũng chỉ còn lại một mình. Khi ra đi lần cuối cũng chỉ có một mình. Tất cả quý niên trưởng và chúng tôi ai cũng muốn sống lại cái thời đeo lon cấp Úy của tuổi hoa niên. Phải mà được làm lại từ đầu thì chúng ta sẽ làm biết bao nhiêu điều tử tế hơn, đẹp đẽ hơn, cho bản thân, cho chiến hữu và cho đất nước.“ Tuổi hoa niên cùng mặc áo chinh y. Lòng mở rộng giữa dòng đời ấm áp. Tám mươi năm, kiếp người như gió thoảng. Chiều cô đơn về chậm hồn cao niên”.

Giao Chỉ – San Jose.