Thời gian gần đây, trên mạng xã hội và cả trên báo chí thường nhắc đến từ “Trùm cuối”. Từ này gợi cho người ta hình ảnh của tập đoàn mafia, của giới giang hồ, xã hội đen. Bởi “Trùm cuối” là kẻ cầm đầu, là đầu đàn, là đầu sỏ, là kẻ giấu mặt sai khiến tay chân, bộ hạ, thuộc cấp thực hiện những âm mưu, những kế hoạch. Đó là kẻ có quyền lực rất lớn, có sức mạnh khủng mới điều binh, khiển tướng được.
Trong vụ test kit Việt Á, đã có một Chủ tịch thành phố, một Bộ trưởng bị tước đảng và đi tù. Đã có vài chục cán bộ địa phương bị bắt và điều tra. Cũng đã có người tìm đến cái chết. Thế nhưng, dư luận vẫn chưa đồng tình, nhân dân vẫn chưa thoả mãn. Theo họ, một mình kẻ vô danh tiểu tốt như Phan Quốc Việt, giám đốc một công ty không tên tuổi, cơ sở sản xuất chỉ là căn phòng bé tý với khoảng chục nhân viên không có chuyên môn. Dù đã được một cựu nhà báo viết bài lăng xê như là một kẻ tài trí hơn người, tận tuỵ cống hiến với những khát vọng giúp đời, cứu người bằng những lời ca ngợi lên mây xanh. Cũng đã từng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cấp huân chương. Thế nhưng từng ấy cũng không thể giúp cho Phan Quốc Việt tác oai tác quái một thời gian dài như vậy.
Một mình Việt không thể lấy tay che lấp bầu trời khi mua kit của Tàu với giá rẻ mạt, về kê khống giá gấp cả trăm lần để rút tiền ngân sách, để hút máu dân. Một mình Việt và vài ba ông lãnh đạo ban ngành liên quan không thể ban hành chủ trương chọc ngoáy khắp nơi, liên tục cả mấy tháng trời để kiếm chác chia nhau hàng trăm, hàng ngàn tỷ đồng. Với suy nghĩ như thế, người ta đặt vấn đề “Trùm cuối” cũng hợp lý thôi.
Dân phẫn nộ không chỉ bị đè ra bắt phải chọc ngoáy liên tục, không chỉ phải tốn kém đồng tiền xương máu mà còn việc đó khiến cho dịch bệnh có cơ hội lây lan khi có thời gian các nhân viên y tế không tuân thủ những quy định phòng ngừa khi xét nghiệm khiến con số bị nhiễm dịch và người tử vong lên cao ngất. Người ta cũng tự hỏi các kit xét nghiệm rẻ tiền đó có mang lại kết quả chính xác không? Nếu kết quả không chính xác lại bị lùa vào các trung tâm thu dung rồi chết oan mạng thì tội lỗi của chúng càng nặng nề và khủng khiếp hơn.
Giám đốc Việt Á xét cho cùng cũng chỉ là con buôn, thấy lợi mà làm gây hậu quả nghiêm trọng. Những cán bộ địa phương ham tiền mà bắt tay với chúng nhưng cũng lại xét cho cùng ở cái thế phải chấp nhận thôi. Vẫn biết làm sai nhưng không từ chối được vì đã có lệnh quan trên. Vẫn biết có thể ở tù nhưng cũng phải ký. Tiền ấn vào tay cộng với văn bản của quan lãnh đạo. Từ chối mà được sao? Như thế cũng là tội lỗi với dân rồi.
Nhưng tội nặng nhất, tàn nhẫn nhất, khốn nạn nhất chính là những kẻ lãnh đạo, được giao trách nhiệm phòng chống dịch lại cấu kết với nhau để hưởng lợi. Bày ra những biện pháp vô lý để hút máu dân. Đó mới chính là những kẻ đáng nguyền rủa. Phan Quốc Việt chỉ là con chốt thí của một trò âm mưu. Hai lãnh đạo cao cấp cũng đã bị bắt chờ ngày xử. Trong vụ án đốn mạt này còn có ai nữa chưa bị lộ mặt. Kẻ gọi là “Trùm cuối” là ai? Nếu chủ trương không có vùng cấm, không có ngoại lệ thì xin đề nghị hãy làm đến tận hang ổ cuối cùng.
Nếu làm rốt ráo, ném chuột không sợ vỡ bình, kẻ đầu sỏ bị lôi ra ánh sáng và bị xử tội theo đúng pháp luật quy định, được như vậy, dân mới hoan nghinh và hả dạ. Được như thế mới gọi là công bằng và lò sẽ cháy rực hơn.
Ảnh nền: Trường mẫu giáo Skool4Kidz tại Singapore với mái nhà phủ xanh. Bìa sách: Centre for Liveable Cities.
Xây dựng đô thị thời hiện đại, trong bối cảnh dân số không ngừng gia tăng, là thách thức đối với mọi quốc gia.
Bên cạnh các vấn đề về an ninh, lương thực, phát triển kinh tế, việc ứng phó với các điều kiện thời tiết khác nhau luôn là bài toán nan giải, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn ra gay gắt.
Singapore, một quốc gia có diện tích bằng với một thành phố, đến nay được nhiều nước xem là một hình mẫu đáng học hỏi trong việc quy hoạch và phát triển cơ sở hạ tầng đô thị.
Có nhiều điểm tương đồng với các thành phố lớn của Việt Nam, câu chuyện của Singapore là một bài học cần tham khảo nghiêm túc.
Các nghiên cứu trong chuỗi “Urban System Studies” cung cấp nguồn tư liệu quý giá trong việc xây dựng phát triển đô thị. [1] Đây là sản phẩm của CLC (Centre for Liveable Cities – Trung tâm Đô thị Đáng sống), một tổ chức được Bộ Phát triển Quốc gia Singapore và Bộ Tài nguyên và Bền vững nước này thành lập.
Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, có lượng mưa trung bình hàng năm lên tới hơn 2.300 mm (nhiều hơn 30% so với Hà Nội), Singapore từ lâu phải đối phó với vấn đề ngập lụt mỗi khi mưa xuống.
Trong các thập niên từ 1950 đến 1980, nhiều trận lụt lớn được ghi nhận.
Một trong những trận lụt nghiêm trọng nhất xảy ra không lâu sau khi nước này độc lập, tách khỏi Liên bang Malaysia. Mưa lớn vào cuối năm 1969 khiến 29 khu vực bị ngập, nhiều nơi chìm sâu hai mét dưới nước.
Singapore chìm trong biển nước suốt hai ngày sau cơn mưa lớn vào tháng 12/1978. Nguồn: Nghiên cứu “Urban System Studies – Water: From Scarce Resource to National Asset”.
Tuy nhiên, quá nhiều nước không phải là nỗi lo hàng đầu của người dân và chính phủ Singapore. Thiếu nước mới là thứ đe dọa sự sống còn của đảo quốc này.
Phần lớn nguồn nước sinh hoạt của Singapore được mua từ bang Johor thuộc Malaysia, thông qua hai thỏa thuận cung cấp nước có hiệu lực lần lượt đến năm 2011 và 2061. Nhưng ngay sau khi tách khỏi Liên bang Malaysia trong một cuộc chia tay không mấy êm thắm, Singapore đã nhận được nhiều tín hiệu đe dọa về việc Malaysia sẵn sàng cắt đứt nguồn cung cấp nước bất cứ lúc nào.
Đó là lý do ngay sau khi độc lập, Lý Quang Diệu, Thủ tướng khi đó của Singapore, đã ra yêu cầu với người đứng đầu PUB (Public Utilities Board – Cục Tiện ích Công cộng), cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nguồn nước, là phải tìm cách để Singapore hứng lấy từng giọt nước mưa để có thể tự chủ về nguồn nước.
Vào thời điểm đó, hầu hết nước mưa rơi xuống Singapore hoặc là chảy ra biển, hoặc là hòa vào nước sông dơ bẩn, bị ô nhiễm không thể sử dụng.
Xây dựng hệ thống nước tuần hoàn khép kín
Để giải quyết vấn đề sống còn về nguồn nước, chính phủ Singapore đã đưa ra chiến lược “Four National Taps” (Bốn vòi nước quốc gia). Ngoài “vòi nước” truyền thống là nguồn nhập khẩu từ Malaysia, nước này quyết tâm tự chủ bằng nguồn nước sông ngòi và hồ dự trữ, nước sinh hoạt tái chế và nước biển được khử mặn.
Ba “vòi nước” nội địa này được quy hoạch thành một vòng lặp khép kín.
Vòng lặp tận dụng nguồn nước của Singapore. Nguồn: Nghiên cứu “Urban System Studies – Water: From Scarce Resource to National Asset”.
Trong đó, nổi bật là việc tận dụng nguồn nước mưa để đưa vào các hồ dự trữ.
Hàng loạt các hồ dự trữ lớn được xây dựng. Các dòng sông ô nhiễm được cải tạo. Hệ thống thoát nước được mở rộng.
Đến nay, Singapore có 17 hồ dự trữ (reservoirs), với phạm vi hứng nước (catchment areas) bao phủ đến hai phần ba diện tích lãnh thổ.
Mục tiêu của nước này là phải cải thiện hệ thống tích nước, sao cho đến năm 2060, 90% diện tích Singapore có thể bắt được nước mưa để đưa về hệ thống hồ dự trữ.
Các biện pháp này, với mục tiêu chính là đảm bảo nguồn cung cấp nước sinh hoạt, cùng lúc giải quyết đáng kể vấn đề ngập lụt của Singapore.
Vào thập niên 1970, các khu vực có nguy cơ ngập lụt (flood-prone area) cộng lại chiếm diện tích 3.200 hecta. Đến năm 2019, con số này chỉ còn 29 hecta.
Bản đồ các hồ dự trữ nước và phạm vi hứng nước tại Singapore. Nguồn: Nghiên cứu “Urban System Studies – Water: From Scarce Resource to National Asset”.
Tuy nhiên, nguy cơ và tình trạng ngập lụt vẫn luôn xuất hiện, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến cực đoan.
Quỹ đất hạn chế và phải chia sẻ với nhu cầu nhà ở cũng như phát triển kinh tế khiến Singapore khó có thể xây mới hay mở rộng các hồ trữ nước.
Cơ quan quản lý nguồn nước PUB những năm gần đây đã đưa ra cách tiếp cận mới theo ba hướng: “Source-Pathway-Receptor” (Nguồn-Dẫn-Tiếp nhận).
Mục tiêu là làm sao để trong những trận mưa lớn, tốc độ nước đổ xuống các hệ thống sông ngòi và hồ dự trữ sẽ chậm lại.
Một trong những biện pháp đưa ra là tăng khả năng giữ nước của các tòa nhà – các “nguồn”.
Kể từ năm 2014, PUB đã ra yêu cầu buộc các nhà phát triển xây dựng cho các công trình từ 0,2 hecta trở lên phải thực hiện các giải pháp giữ nước như lắp bể chứa, xây hồ trữ, phủ xanh mái nhà và thiết kế sân vườn trữ nước mưa.
Minh họa mô hình “Source-Pathway-Receptor” của Singapore nhằm đối phó với mưa lớn. Nguồn: Nghiên cứu “Urban System Studies – Water: From Scarce Resource to National Asset”.
Tầm nhìn, năng lực và ý chí
Singapore vẫn chưa tự chủ được 100% nguồn nước sinh hoạt và tình trạng ngập lụt vẫn xuất hiện ở một số nơi trong những trận mưa lớn.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận nước này là một điển hình đáng học hỏi trong việc quản lý nguồn nước.
Cách thức họ quy hoạch và phát triển đô thị, tận dụng triệt để từng giọt nước mưa, vừa đảm bảo nguồn sống vừa giải quyết vấn đề ngập lụt, biến nơi đây thành một trong những hình mẫu đô thị hiện đại bậc nhất thế giới. Đó là chưa kể đến việc Singapore là một trong những nơi hiếm hoi xây dựng thành công hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt, với sản phẩm đầu ra chất lượng đến mức có thể dùng uống trực tiếp.
Thành quả này khó có thể đạt được nếu thiếu tầm nhìn chiến lược của những người đứng đầu chính phủ.
Ngay từ những ngày đầu độc lập, cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu đã tuyên bố: “Mọi chính sách khác đều phải quỳ xuống nhường chỗ cho việc giải quyết vấn đề sống còn – nguồn nước”.
Tầm nhìn đó được cụ thể hóa qua việc có một cơ quan quyền lực chuyên trách xử lý mọi vấn đề về nước của quốc gia (PUB) và một triết lý về nước có một không hai (tạo một vòng lặp tuần hoàn khép kín).
Vị thế đặc biệt của Singapore từ những ngày đầu lập quốc – rủi ro bị cắt đứt nguồn nước – là một yếu tố thúc đẩy tầm nhìn và sự phát triển như ngày nay của họ.
Nhưng chúng ta không cần và không nên chờ tới khi mình ở trong vị thế ngặt nghèo đó mới biết áp dụng những bài học quý của người khác.
Mấy hôm nay đang nổi lên một luồng dư luận đòi công bằng cho Việt Á, rằng 3 triệu kit mà Việt Á nhập từ Trung Quốc là test nhanh chứ không phải RT- PCR; rằng giá PCR 470 nghìn là không cao trong thời điểm đó; rằng tiền lại quả 20% vốn là tiền lệ trước nay, không phải là hối lộ gì ghê gớm v.v… Tôi cũng đồng ý như vậy.
Tuy nhiên, có một câu hỏi hết sức sơ đẳng phải trả lời trước tiên, là “VIỆT Á LÀ AI?”.
Việt Á có phải là cái công ty mang tên Việt Á do Phan Quốc Việt là giám đốc? Không, công ty Việt Á và “vụ án Việt Á” là khác nhau rất xa.
Vụ án Việt Á là một vở đại kịch mà những người tham gia viết kịch bản đã gồm Bộ trưởng Bộ Y tế, nguyên BT Bộ KH-CN – Chủ tịch thủ đô. Đó là mới là nhắc những nhân vật rất có thể chỉ “thường thường bậc trung”, chứ chưa phải là đạo diễn thật sự. Đó cũng là chưa nói gì tới Học viện Quân y. Và đặc biệt là hệ thống báo chí nhà nước đã tổng lực tuyên truyền cho nó, hòng dẫn dắt dư luận và che mắt tất cả.
Đó cũng mới chỉ là khâu “sản xuất” và phân phối đến “đại lý cấp 1”, tức đến các CDC trên cả nước, chứ chưa hề nhắc gì tới các “đại lý bán lẻ”. Chính ở điểm mút này (bán lẻ), tội ác mới hoành hoành một cách ghê rợn và gây tang tóc thảm khốc nhất. Có thể gọi đây là giai đoạn 2 của “Việt Á”.
Tuy nhiên, như chúng ta thấy, những bắt bớ và cả sự quan tâm của dư luận mới chỉ chủ yếu dừng lại ở giai đoạn 1 (từ khởi động đến đại lý cấp 1). Ở giai đoạn 2, với chính sách “tách F0”, các cơ sở y tế và chính quyền địa phương trên cả nước đã “vào cuộc” để bóc lột một cách tàn bạo đối với người dân.
Giá một que test nhanh nhập về chỉ 21 nghìn nhưng có những nơi, những lúc đã trấn lột người đi đường hoặc người đến bệnh viện từ 500 – 300 nghìn đồng. Khi vụ Việt Á bắt đầu vỡ lở thì giá mới giảm xuống dần. Tuy nhiên, đến đầu năm 2022 tại ngay các trạm y tế xã phường, tiền mỗi lần test nhanh vẫn giao động từ 200 – 100 nghìn đồng. Trên đây mới chỉ là nói về test nhanh, chưa nói gì về test PCR.
Người dân bị đè ra ngoáy mũi liên tục, khốn khổ nhất là cánh tài xế (chỉ cần nhắc tới mỗi shipper và tài xế xe tải thôi đã đủ thấy) và người bệnh (không liên quan đến Covid) mỗi khi đi khám chữa bệnh.
Như thế, sự trục lợi dựa trên đại dịch không phải chỉ giới hạn trong ngành y tế mà là cả ở chính quyền địa phương các cấp. Việt Á bán đắt cho các CDC một, thì khi về đến khâu tiêu thụ cuối cùng, họ bán cho dân đắt lên gấp nhiều lần nữa.
Vụ Việt Á, “nấng khống giá, trích lại hoa hồng” để trục lợi chỉ làm mất tiền của nhà nước một khoản không quá lớn ở giai đoạn 1 (800 tỉ đồng lại quả và 500 tỉ đồng lợi nhuận); nhưng móc túi người dân ở giai đoạn 2 mới là tàn bạo ngoài sức tưởng tượng.
Hơn thế, không còn chỉ là vấn đề tiền, mà nó tác động tổng thể đến mọi mặt đời sống xã hội. Bắt đầu từ “làm chính sách” đến bán đắt cho nhà nước bằng cách đút lót cho các CDC, rồi tiếp theo là trực tiếp móc tiền và hút máu người dân. Tất cả, làm đóng băng xã hội, phá sản, khủng hoảng tâm lý…
Trên đây là chưa hề nhắc gì tới chất lượng của những loại Test kit này. Việt Á sản xuất Kit ở đâu, ai kiểm định, kiểm định có khách quan hay không. Nếu chất lượng của loại Kit này đảm bảo thì tại sao Bộ KH-CN phải bịa ra rằng Kit của Việt Á đã được WHO công nhận? Đó chỉ là một ví dụ về việc phải đặt câu hỏi đối với chất lượng của Kit Việt Á.
Cái chết của hơn 30 nghìn đồng bào ta có liên quan đến vấn đề chất lượng của loại kit này không? Chính sách ngăn sông cấm chợ, ngoáy mũi, lùa nhốt dân chúng trong các trại cách ly và phong tỏa tràn lan đã làm phá sản hàng vạn doanh nghiệp, làm khánh kiệt hàng triệu người dân, gây nên đau thương tang tóc khắp hang cùng ngõ hẻm…, ai có thể thống kê hết và ai sẽ chịu trách nhiệm?
Còn nhiều nữa những câu hỏi. Nhưng quay trở lại với cái tên, tôi cho rằng chính cách gọi tên là “Vụ án Việt Á” đã gây hiểu lầm và hiểu sai về quy mô cũng như tính chất của vụ đại án này. Nó cần một cái tên gọi khác để phản ánh đúng về một liên minh ma quỷ mà trong đó công ty Việt Á chỉ một mắt xích, cái mắt xích dường như không hề có vai trò quyết định trong việc đạo diễn vở đại bi kịch này trên đất nước ta.
Cách đây 92 năm, vào lúc rạng sáng ngày 17/6/1930, 13 chiến sĩ Việt Nam Quốc Dân Đảng, trong đó có Đảng Trưởng Nguyễn Thái Học, mới 28 tuổi, bị Pháp đưa từ nhà tù Hỏa Lò lên Yên Báy để xử tử hình bằng máy chém. Những vị anh hùng này trước khi bị chém đầu đều hô to “Việt Nam muôn năm!”
GS Nguyễn Ngọc Huy, bút hiệu Đằng Phương, có làm bài thơ “Ngày tang Yên Báy” để tưởng nhớ những anh hùng vị quốc vong thân. Bài thơ khá dài, trong đó có các câu:
“Việt Nam muôn năm!” Một đầu rơi rụng.
“Việt Nam muôn năm!” Nguời kế tiến lên.
Và Tử Thần kính cẩn đứng ghi tên
Những liệt sĩ vào bia người tuẫn quốc”.
…
Việt Nam muôn năm! Việt Nam muôn năm!
Trong bình minh sương lạnh phủ âm thầm.
Mười ba tiếng tung hô bao tráng liệt.
Toan lay tỉnh cà toàn dân nước Việt.
Mười năm cuộc đời chỉ bằng một năm vận nước, những anh hùng liệt sĩ này đã ra đi cách nay 92 năm nhưng với vận nước thì chỉ như mới vừa 9 năm. Trong 9 năm vận nước đó, nó đã và đang đi qua các thời kỳ: Thời kỷ đế quốc thực dân Pháp, thời kỳ độc tài ngoại lai Mác-Lê cộng sản, và đang tiến về thời kỳ dân chủ tự do.
Có lạc quan lắm không khi nói rằng đất nước đang tiến về thời kỳ dân chủ tự do? – Không! Bởi vì đó là một diễn biến tự nhiên của vận nước.
Vận nước đã đi qua 9 năm của chu kỳ 10 năm (tức một trăm năm đời người). Đất nước đã và đang đi vào Thời Đại Thông Tin. Trong Thời Đại Kỹ Nghệ, Pháp cũng chỉ đô hộ VN được một trăm năm thôi. Trong Thời Đại Thông Tin, vận nước sẽ thay đổi nhanh hơn, đó là quy luật khách quan, dù ai trong đảng CS nắm quyền, hay dù ai trong phong trào dân chủ lãnh đạo, tất cả đều phải tuân theo quy luật khách quan này.
Trong thế kỷ 20 và 21, chưa có một đảng phái nào trên thế giới liên tục cầm quyền được 100 năm. Đảng CSVN đã cầm quyền 77 năm, nó đã già cỗi, nặng nề và như TS Lê Kiên Thành, con ông Lê Duẫn nhận xét, nó sẽ tự sụp trên chính cái chân của nó, trừ khi đảng CSVN chịu dân chủ hóa đất nước. https://bit.ly/3IUG4cm
Hãy nhìn đất nước sau 77 năm dưới thời cộng sản cầm quyền. Họ theo chủ trương hồng hơn chuyên, tức là chọn người trung thành chứ không chọn người tài giỏi, cùng theo đó là hiện tượng gia tộc hoá chính quyền, đem đất nước làm của riêng. Hậu quả cho vận nước là CS đè dân bằng một giai cấp thống trị với toàn là những người ngu trung nịnh bợ. Những ủy viên trung ương, những bộ trưởng, những chủ tịch các tỉnh thành đều là những kẻ nịnh bợ và mua quan bán chức để tiến thân.
Thời xưa, họ vào đảng là vì lý tưởng, vì tin vào chủ nghĩa CS và đồng lao cộng khổ chiến đấu trong bưng biền, nên nếu phe phái đánh nhau thì cũng chém bằng sống chứ không bằng lưỡi. Ngày nay, họ vào đảng không phải vì lý tưởng, không tin vào chủ nghĩa, mà vì quyền lợi, và cũng không từng sống chết với nhau, cho nên khi chém nhau thì họ chém bằng lưỡi. Ngộ độc như Nguyễn Bá Thanh, té lầu như thứ trưởng giáo dục Lê Hải An, đốt lò như Đinh La Thăng luôn thường xuyên xảy ra.
Hội nghị Trung ương 5 hồi đầu tháng Năm vừa qua không dám đụng tới vấn đề nhân sự, mặc dù đã được dự trù trước đó. Ông Nguyễn Phú Trọng bệnh hoạn đi đứng không vững, nhưng không dám rời ghế, bởi vì khi ông bước xuống thì cá mè một lứa và họ đang đánh nhau dữ dội, có thể làm cho đảng bị sụp đổ.
Trong khi môi trường bên ngoài rất là bất thuận lợi, Trung Quốc và Hoa Kỳ đang đi vào thời kỳ chiến tranh lạnh. TQ xây dựng căn cứ hải quân Ream ở Cam Bốt, cách Phú Quốc chỉ 30 cây số, VN hoàn toàn bị bao vây, bị TQ đặt vòng kim cô, khó thoát. Còn Hoa Kỳ trong chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương của họ thì coi VN là quyền lợi cốt lõi không thể thiếu được, VN là con cờ trong bàn cờ tướng vĩ đại mà Trung Quốc và Hoa Kỳ đang chơi.
Khi đã là quyền lợi cốt lõi thì Hoa Kỳ có 5 bước để đạt: bước thứ nhất là tạo tình huống qua việc tư bản Hoa Kỳ vào đầu tư, bước thứ hai là viện trợ kinh tế như viện trợ vắcxin và tiền bạc, bước thứ ba là viện trợ quân sự, bước thứ tư là gởi cố vấn, và bước thứ năm là gởi lực lượng áp đảo. Nếu bốn bước trước không thành công thì cùng chẳng đã họ mới thực hiện bước thứ năm. Hiện giờ họ đang ở bước thứ hai và đang chuốt rượu mời, nếu không uống rượu mời thì họ bóp mũi để bắt uống rượu phạt.
Một bên là Trung Quốc bằng mọi giá kìm kẹp VN như một chi nhánh đảng CS địa phương của họ, cai trị VN như một thuộc địa. Một bên là Hoa Kỳ muốn dùng VN để ngăn chặn và be bờ sự bành trướng ra Đông Nam Á của TQ, vì địa chính trị VN là cửa ngõ tiến nam của TQ, trên bờ cũng như dưới biển.
Vở tuồng Hoàng Văn Hoan-Trương Như Tảng tập II sắp diễn ra trong tương lai không xa. Lòng dân trong nước cũng như hải ngoại đều hướng về Tây phương, và sự độc lập chỉ bảo vệ được khi Bắc phương không thể kẹp cổ. Điều này có nghĩa là phe hướng về Tây Phương trong đảng cuối cùng sẽ thắng, bởi vì họ có quần chúng.
Nếu 1000 năm đô hộ giặc Tàu, 100 năm đô hộ giặc Tây, thì liệu độc tài cộng sản ngoại lai của chế độ này có kéo dài được 100 năm hay không? Nó đã đủ già, đủ nặng để sụp đổ bởi một cơn gió hay một chấn động nhẹ.
Điều quan trọng không phải là chúng ta cần có đảng phái mạnh ở trong nước, mà là ý thức của toàn dân về sứ mạng lịch sử, để một ngày nào đó toàn dân sẽ xuống đường. Trong sức mạnh vũ bão đó, thì như đã xảy ra ở Ba Lan, Đông Âu, một bộ phận muốn thay đổi trong đảng Cộng sản sẽ chạy về phía quần chúng.
Đảng Cộng Hòa Tiến Bước của ông Emmanuel Macron ở Pháp chỉ thành lập trong một năm (6/4/2016) trước khi có cuộc bầu cử tổng thống (2017) và ông đã thắng cử vẻ vang (66.1%). Cho nên việc đảng phái hiện nay không có ở VN không phải là một yếu tố bất lợi. Khi quần chúng ý thức được sứ mạng của mình thì nước chở thuyền nên nước lật được thuyền. Khi chính quyền sợ dân chứ không phải bạn dân, thì sự lật thuyền này rất dễ xảy ra.
Đó là lý do tại sao càng ngày họ càng sợ, càng bắt bớ và kết án nặng nhiều năm tù. Nhưng các hạt nhân dân chủ thì nằm ở khắp những nẻo đường đất nước, chỉ cần thời tiết thuận tiện là nó sẽ mọc lên như nấm sau cơn mưa. Nếu người dân Ukraine can đảm chọn chiến tranh để bảo vệ nền dân chủ của họ, thì người dân Việt Nam cũng sẽ có đủ can đảm đứng lên để xây dựng dân chủ VN. Những dân tộc này ái quốc dưới ngọn cờ dân chủ.
Có lý luận của những người muốn bảo vệ độc tài, nói rằng dân tộc Việt Nam còn chậm tiến, có đầu óc lệ thuộc nên không đủ sức đứng lên xây dựng dân chủ. Nếu thế thì những quốc gia ở Phi châu hay Á châu mà trước đây họ chậm tiến hơn Việt Nam, nhưng sao bây giờ có được chế độ dân chủ tốt đẹp, như Nam Hàn, Đài Loan hay Bhutan… chẳng hạn. Bất cứ một dân tộc nào trên thế giới, dù chậm tiến tới đâu, nhưng nếu lãnh đạo có viễn kiến, thì đều có thể chuyển đổi dễ dàng qua dân chủ.
Từ xưa, các triều đại phong kiến ở Việt Nam đã xem nạn tham ô, tham nhũng là nguyên nhân gây tổn hại tiềm lực của quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến sự thịnh suy vận nước.
Tham nhũng của quan lại triều đình là nguyên nhân làm dân chúng cơ cực lầm than rồi sinh ra nạn giặc giã, nổi loạn, dẫn đến gãy đổ nền móng vương quyền, nguy cơ mất nước. Nguy hiểm là thế, nên bất kỳ triều đại nào cũng đều muốn bài trừ, tiêu diệt loại giặc nội xâm. Vì vậy luật pháp ra đời nhằm điều tiết xã hội, kiểm soát quyền lực và đem lại công bằng cho xã hội.
Các bộ luật dưới triều vua Lê Thánh Tông (1442-1497) với Quốc triều Hình luật (Luật Hồng Đức) và triều vua Gia Long (1762-1820) với Hoàng Việt luật lệ (Luật Gia Long) cùng những điều luật rất khắt khe, nghiêm trị dành cho đại thần, quan lại và dân chúng. Bất kỳ quan to cỡ nào, nhẹ thì cách chức, bãi chức; nặng hơn thì xử giam cầm, lưu đày biệt xứ, xử tử hình (chém bêu đầu, treo cổ, uống thuốc độc)…
Đến triều đại cộng sản, quyền lực song trùng. Đảng CSVN lãnh đạo, ngồi xổm lên Hiến pháp và tất cả các đạo luật khác, từ đó đảng đẻ ra “luật rừng” của riêng đảng, để có quyền thăng, giáng chức cho phe nhóm, kết tội và tha bổng bất kỳ quan tham nào, cho dù tội trạng lớn đến đâu.
– Năm 2013, đảng đưa ông “trùm tham nhũng” nổi tiếng ở Đà Nẵng, Việt Nam là Nguyễn Bá Thanh, lên ngồi ghế Trưởng ban Nội chính, kiêm Phó Ban thường trực phòng chống tham nhũng trung ương. Suýt chút nữa Bá Thanh đã vào được Bộ Chính trị để giành ghế Thủ tướng.
Trưởng ban Nội chính Nguyễn Bá Thanh và TBT Nguyễn Phú Trọng trong bức ảnh chụp năm 2013. Nguồn: VNN
– Năm 2016, tại đại hội 12, Trần Đại Quang, quê Ninh Bình, một “trùm mật vụ” gây tranh cãi về gian lận tuổi tác, văn bằng… đã tái trúng cử Uỷ viên Bộ Chính trị và được xếp ghế Chủ tịch nước. Dù ông ta được cho là “đại ca” đã bảo kê cho Vũ “nhôm”, Út “trọc” đi cướp đất, cướp dự án trên phạm vi cả nước, nhưng ông ta vẫn leo lên được vị trí nguyên thủ quốc gia.
– Cũng năm 2016, hai nhân vật khác bị chính các cựu Uỷ viên Trung ương tố cáo, vạch mặt chỉ tên là thủ phạm phá nát nền kinh tế quốc gia, cả hai bị đòi đưa lên “giàn hỏa thiêu”, đó là Hoàng Trung Hải, quê gốc Phúc Kiến, Trung Quốc và Nguyễn Văn Bình, quê Phú Thọ. Trớ trêu, tại đại hội 12 của đảng, nhiệm kỳ 2016-2021, cả hai không chỉ thoát khỏi vòng tố tụng, mà còn lọt vào Bộ Chính trị, một người giữ chức Bí thư Hà Nội, một người nắm chức Trưởng ban Kinh tế của đảng, để rồi đến hết nhiệm kỳ mới chịu cái án “cảnh cáo” vuốt đuôi.
Tại đại hội 13 năm 2021, tấn tuồng này được lặp lại, những kẻ không ra gì vẫn tái trúng cử Ban Chấp hành Trung ương đảng. Đó là:
– Trần Quốc Cường sinh, năm 1961, quê Nam Định, Uỷ viên Trung ương khoá 12, bị kỷ luật “cảnh cáo” hồi tháng 4-2018 vì sai phạm nghiêm trọng trong giai đoạn ông ta đeo lon thiếu tướng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo Bộ Công an. Ông Cường đã bảo kê cho đàn em là sĩ quan tình báo, trung tá Nguyễn Vũ Hùng, sinh 1967, thành lập công ty “bình phong” Việt Thái, “vẽ” ra dự án Đại Kim để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của dân, số tiền 29 tỷ đồng. Nực cười thay, tháng 7/2019, Trần Quốc Cường lại được điều từ Phó bí thư tỉnh Đắk Lắk qua giữ chức Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương, sau đó ông ta ngồi vào ghế Ủy viên Trung ương khoá 13.
Trần Quốc Cường (trái) và Nguyễn Vũ Hùng
– Cuối năm 2016, Phạm Duy Cường, bí thư tỉnh uỷ Yên Bái bị đồng đảng là Đỗ Cường Minh dùng súng bắn chết ngay tại trụ sở làm việc. Phạm Thị Thanh Trà, quê Nghệ An, Uỷ viên Trung ương khoá 12, được cho là “người tình” của ông Tô Huy Rứa, được đẩy lên thay thế. Quyền lực trong tay, bí thư Phạm Thị Thanh Trà cùng em trai Phạm Sỹ Quý, giám đốc sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Yên Bái, cướp hàng chục hecta đất rừng phòng hộ và đất nông nghiệp của dân, chuyển đổi thành đất ở, để xây biệt phủ và nhà thờ họ lên đến hàng trăm tỷ đồng. Tai tiếng “dội” cả nước, thế mà Phạm Sỹ Quý không hề hấn gì, còn Phạm Thị Thanh Trà được rút về Trung ương, được thăng chức thứ trưởng Bộ Nội vụ, Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương đảng.
Đại hội 13, bà Trà tái trúng cử Uỷ viên Trung ương và nhảy lên ghế Bộ trưởng Bộ Nội vụ đầy quyền sinh sát trong tay.
Bà Phạm Thị Thanh Trà và ông em Phạm Sỹ Quý cùng căn biệt thự nổi tiếng của ông Quý có được từ… “buôn chổi đót”!
– Nguyễn Đình Khang sinh, quê Bắc Ninh, nguyên Phó bí thư đảng uỷ, Tổng giám đốc Tập đoàn Hoá chất Việt nam (Vinachem). Trong 4 đại dự án thua lỗ hàng chục ngàn tỷ của Vinachem, có dự án đạm Ninh Bình, thua lỗ 5.706 tỉ đồng, mà Bộ Công an từng vào cuộc điều tra. Không chỉ phải chịu trách nhiệm của người đứng đầu, ông Khang còn phải chịu trách nhiệm trực tiếp khi ký 4 hợp đồng và 8 phụ lục hợp đồng ủy thác vốn. Chưa hết, Nguyễn Đình Khang còn phải chịu trách nhiệm với những sai phạm trong quá trình đàm phán, thương thảo và ký kết hợp đồng kéo dài, làm phát sinh giá gói thầu thêm 48 triệu Mỹ kim…
Nhờ thế lực đỡ đầu từ Uỷ ban Kiểm tra Trung ương thời Ngô Văn Dụ, Nguyễn Đình Khang được “giải cứu” bằng cách đưa đi làm Phó bí thư tỉnh ủy Hà Giang, vào Uỷ viên Trung ương khoá 12, Bí thư tỉnh ủy Hà Nam và được cơ cấu Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, tái trúng cử Uỷ viên Trung ương khoá 13.
Gần đây, hai cựu Uỷ viên Trung ương Nguyễn Đình Bin và Đặng Ngọc Tùng công khai đặt câu hỏi, tại sao Tổng Liên đoàn lao động và Nguyễn Đình Khang “ẵm” luôn 130 tỷ đồng đóng góp của công nhân cả nước, mà “lờ” luôn việc xây dựng Khu tưởng niệm Hoàng Sa.
– Nguyễn Văn Hiếu sinh năm 1976, quê Bình Định. Năm 16 tuổi, bỏ học, ông Hiếu tham gia Dân quân tự vệ phường, rồi sinh hoạt Đoàn, bò dần lên bí bí thư Đoàn phường 9, quận Phú Nhuận; chủ tịch UBND phường 9, quận Phú Nhuận; bí thư Quận đoàn Phú Nhuận; phó bí thư thường trực Thành đoàn, bí thư Đảng ủy cơ quan Thành đoàn. Từ một kẻ học chưa hết cấp 2, Nguyễn Văn Hiếu bỗng “tốc hành” có liền bằng cử nhân hành chính, cử nhân luật, cao cấp chính trị…
Nguyễn Văn Hiếu kế nhiệm Tất Thành Cang để làm bí thư Quận uỷ quận 2 giai đoạn 2012-2016, nơi xảy ra đại án Thủ Thiêm. Hiếu là cánh tay đắc lực của bè lũ Lê Thanh Hải, dùng mọi thủ đoạn cực kỳ xảo quyệt, gian manh, ghê tởm và nguy hiểm nhất để cướp đất Thủ Thiêm, gây ra nỗi oan khuất cho hàng chục ngàn hộ dân, đẩy hàng chục ngàn con người đang sống yên ổn trên mảnh đất do họ khai phá hoặc cha ông để lại, bỗng dưng trắng tay, dồn họ đến bước đường cùng, với tiếng kêu gào than khóc thấu tận trời xanh, trong đó có nhiều người vì quá uất ức đến điên loạn, đã tìm đến cái chết. Lê Thanh Hải trả công Nguyễn Văn Hiếu bằng suất Uỷ viên dự khuyết Trung ương khoá 12.
Năm 2018, Nguyễn Văn Hiếu được Cơ quan điều tra đưa vào tầm ngắm để khởi tố bắt giam cùng với các cựu Bí thư quận 2 tiền nhiệm Tất Thành Cang và kế nhiệm Nguyễn Hoài Nam. Tuy nhiên tiền đã cứu Nguyễn Văn Hiếu “thoát chết” một cách ngoạn mục. Không những vậy, tiền giữ lại cho Hiếu suất Uỷ viên dự khuyết Trung ương khoá 13 và hôm nay Hiếu ngạo nghễ ngồi vào vị trí quyền lực số 3: Phó bí thư Thường trực Thành uỷ thành Hồ.
Tất Thành Cang (trái) trao quyết định bổ nhiệm cho Nguyễn Văn Hiếu
Điểm sơ qua một vài gương mặt trên trong cơ quan đầu não của đảng CSVN, để thấy rõ hơn sự bao che, dung túng từ lãnh đạo chóp bu của đảng trắng trợn như thế nào. Dễ thấy vì sao tham nhũng ngày càng tăng theo cấp số nhân, lan rộng từ phường xã, cho đến cung đình, mặc cho ông Nguyễn Phú Trọng cứ hô hào “đốt lò” như bị nhập xác lên đồng.
Năm 2018, Bộ Tư pháp khi soạn thảo Luật phòng chống tham nhũng (sửa đổi), quan điểm ban đầu của Bộ Tư pháp là, đối với những tài sản không chứng minh được nguồn gốc thì thực hiện quy trình tố tụng tư pháp về dân sự, tức đưa ra tòa xem xét tình nghi có hành vi tham nhũng hoặc liên quan đến tham nhũng, nhằm truy thu tài sản bất minh của quan chức. Sau đó khi đưa ra phiên họp thứ 27 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, để cho ý kiến về việc tiếp thu, chỉnh lý, thì Bộ Tư pháp chỉ “gút” lại vấn đề, chỉ đề xuất đánh thuế thu nhập cá nhân 45% đối với tài sản, thu nhập không rõ nguồn gốc.
Tuy nhiên, đề nghị trên đã bị bà chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và Phó viện trưởng Viện KSND tối cao Trần Công Phàn phản đối và bác bỏ. Bà Ngân cho rằng để “xin ý kiến Bộ Chính trị” và sau đó chìm luôn. Bài học muôn thuở, luật trong nhà nước “độc tài toàn trị” soạn ra để đè đầu, cưỡi cổ dân chúng, chứ đời nào tổn hại đến “đặc quyền đặc lợi” của tầng lớp lãnh đạo.
Mới đây, Trung ương đảng CSVN tổ chức hẳn một hội nghị để thông qua đề án “Thành lập Ban phòng chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh”. Thêm một “cái bánh vẽ” nữa được đảng bày ra để lừa dân chúng.
Khi tầng lớp lãnh đạo cao nhất của đảng vẫn bảo kê, bao che, dung túng cho những sai phạm tày trời của “đồng chí” trong đảng, thì chiến dịch “đốt lò” ma mị chỉ nhằm cũng cố quyền lực và thanh trừng phe nhóm chính trị. Còn lại, việc những gương mặt “tinh hoa” của đảng, xứng danh là quan tham hút máu dân lành ngay trong dịch bệnh, thiên tai, cũng như hàng ngày xà xẻo “bầu sữa” ngân sách sẽ mãi mãi chẳng e sợ và không có điểm dừng.
SỨC KHỎE LÀ VÀNG: Không có loại dược liệu nào trên đời này đem lại hiệu quả tốt hơn cho con người và không tốn kém như THUỐC THIÊN NHIÊN… Trong cuộc sống hàng ngày, con người không thể tránh khỏi mắc các loại bệnh từ bệnh nhẹ cho đến bệnh nặng. Tuy nhiên, khi bị bệnh mọi người đều nghĩ đến việc uống thuốc và hy vọng sẽ nhanh chóng khỏi bệnh, mà không bao giờ biết thay đổi thói quen sống củamình.
Thực tế có rất nhiều loại “thuốc” dưỡng sinh bảo vệ sức khỏe, so với việc uống các loại thuốc Đông, Tây, thì loại “thuốc” này không hề có tác dụng phụ, và quan trọng là không mất bất cứ một đồng tiền nào.
“Thuốc” chống ung thư tốt nhất: Đi bộ
Đi bộ là phương pháp ngừa ung thư tốt nhất. “Đi bộ có thể được xem như một loại thuốc phòng ngừa ung thư hiệu quả!” Hiệp hội các tổ chức từ thiện Anh và Macmillan Cancer Aids đã cho rằng, nếu chúng ta có thể đi bộ 2km mỗi ngày hoặc đi bộ khoảng 20 phút sẽ giúp phòng ngừa ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại tràng. Hơn nữa có thể giảm nguy cơ tử vong tới 50%. Vì vậy, đi bộ là phương pháp ngừa ung thư tốt nhất.
“Thuốc” giúp sống lâu nhất: Cười
Tiếng cười có thể đẩy nhanh nhịp tim và cung cấp oxy cho não. Nhiều người cho rằng muốn sống lâu, cần ăn thực phẩm đại bổ như nhân sâm, nhung hươu. Tuy nhiên, tất cả không bằng một ha’nh động nhỏ chính là nở nụ cười. Theo một nghiên cứu của Tây Ban Nha cho rằng con người càng cười nhiều thì càng khỏe mạnh. Tiếng cười có thể đẩy nhanh nhịp tim và cung cấp oxy chonão.
Lisa Rosenberger, một nghiên cứu viên tại Trung tâm y tế Đại học Rush ở Chicago, nói rằng cười là một loại thể dục dưỡng sinh. Những người có tính hài hước sẽ có hệ thống miễn dịch khỏe mạnh, tỉ lệ bị nhồi máu cơ tim giảm khoảng 40% và tuổi thọ trung bình có thể tăng thêm 4 nămrưỡi.
“Thuốc” bảo vệ tim mạch tốt nhất: Ngồi thiền
Ngồi thiền có thể tăng cường chức năng của tim, thúc đẩy tuần hoàn máu. Ngồi thiền có thể tăng cường chức năng của tim, thúc đẩy tuần hoàn máu. Sau khi ngồi thiền một lúc, sẽ khiến những suy nghĩ của bạn chậm lại, giúp mọi người trấn tĩnh được cảm xúc, tâm tính được xoa dịu. Khi bạn không ngủ được, có thể ngồi bắt chéo chân để thiền định. Ngoài ra, ngồi thiền còn có lợi cho việc ngăn ngừa và điều trị đau khớp, hỗ trợ hệ thống hô hấp, rất hữu ích cho việc thở đều. “Thuốc” chống lão hóa: Ngủ
Nên đi ngủ trước 23 giờ để vừa bảo đảm sức khỏe tổng thể vừa giúp đẹp da, trì hoãn lão hóa. “Thuốc” này so với những mỹ phẩm đắt tiền có tác dụng hơn gấp nhiều lần. Các nghiên cứu đã cho rằng thời gian hoạt động của quá trình chuyển hóa tế bào biểu bì ở người là từ 10 giờ tối đến 2 giờ sáng ngày hômsau. Nếu chúng ta có thể bao đảm giấc ngủ ngon trong thời gian này, chúng ta có thể đẩy nhanh quá trình chuyển hóa và trì hoãn lão hóa da. Ngược lại, thức đêm nhiều sẽ ảnh hưởng đến tốc độ tái sinh của tế bào, rút ngắn tuổi thọ của tế bào da, dẫn đến đẩy nhanh quá trình lão hóada.
Chuyên gia kiến nghị, tất cả mọi người nhất định phải ghi nhớ đi ngủ trước 23 giờ để vừa bao đảm sức khỏe tổng thể vừa giúp đẹp da, trì hoãn lãohóa. “Thuốc” chống mất trí nhớ tốt nhất: Chăm chỉ đọc sách
Đọc sách báo nhiều hơn chính là phương pháp tốt nhất để ngăn ngừa chứng mất trí nhớ. Một số nghiên cứu cho rằng, người có trình độ giáo dục càng thấp, sau này nguy cơ mất trí nhớ càng cao. Do vậy, nếu những đứa trẻ có nền giáo dục tốt thì có thể giúp phòng ngừa tình trạng sa sút trí nhớ trong tương lai.
Nếu người lớn tuổi cũng duy trì thói quen học tập, có thể bảo vệ chức năng nhận thức của bản thân. Vì vậy, đọc sách đọc báo nhiều hơn, mỗi ngày nỗ lực nhớ một vài cái mới xảy ra gần đây hoặc học tập để tìm hiểu kiến thức, khiến đại não luôn ở trạng thái vận động và học tập, đây chính là phương pháp tốt nhất để ngăn ngừa chứng mất trínhớ.
“Thuốc” bổ sung canxi tốt nhất: Phơi nắng
Phơi nắng là phương pháp tốt nhất để bổ sung canxi. Phơi nắng có thể giúp cơ thể hấp thụ được vitamin D, hơn nữa vitamin D giúp hấp thụ canxi vào xương tốt nhất. Canxi đi vào xương tham gia quá trình tạo xương, giúp cơ thể có vóc dáng “cân đối”, săn chắc và vững chãi. ST.
Sáng ngày 13 Tháng Sáu, phiên điều trần công khai điều tra cuộc bạo loạn tấn công Điện Capitol ngày 6 Tháng Giêng, đã trình bày cho dư luận Mỹ dữ liệu chứng minh vai trò then chốt của Donald Trump.
Một trong những mục tiêu chính của phiên điều trần là để người dân Mỹ được trực tiếp nghe – nhìn những quan chức hàng đầu và đồng minh thân cận của Trump, tất cả đều thuộc đảng Cộng Hòa, đồng loạt phủ nhận các tuyên bố gian lận bầu cử của Trump. Đội ngũ chiến dịch tranh cử của Trump, cộng đồng tình báo cũng như Bộ Tư pháp của chính phủ Trump, và các quan chức Cộng hòa tại các tiểu bang đều nói với Trump: “Không có gian lận trong cuộc bầu cử tổng thống!”
Cựu Bộ trưởng Tư Pháp William Barr, và người quản lý chiến dịch tranh cử cho Trump, Bill Stepien, đồng thanh nhấn mạnh rằng cáo buộc gian lận mà Trump loan báo là VÔ CĂN CỨ. Hai quan chức cao cấp thân cận của Trump cũng khẳng định những tuyên bố mà hai luật sư của Trump, Rudy Giuliani và Sidney Powell, đưa ra về việc các phiếu bầu bị thay đổi, đều SAI SỰ THẬT và ĐIÊN CUỒNG.
Trong một đoạn video, Barr khai rằng: “Tôi đặc biệt nhấn mạnh đến các cáo buộc liên quan đến máy bỏ phiếu của Dominion, mà tôi thấy là một trong những cáo buộc đáng lo ngại nhất – đáng lo ngại theo nghĩa là tôi hoàn toàn không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào…” Barr cũng cho biết ông đã nhiều lần nói với Trump sau cuộc bầu cử rằng tuyên bố gian lận của tổng thống là VÔ CĂN CỨ, ĐIÊN RỒ.
Thông điệp quan trọng mà ủy ban điều tra muốn gửi đến cử tri Mỹ chính là: Trump hoàn toàn biết rõ những tuyên bố về gian lận bầu cử của mình là sai sự thật, nhưng vẫn mặc kệ để gieo rắc “LỜI NÓI DỐI LỚN” (Big-Lie).
Phiên điều trần xem lại những đoạn video mà ông Giuliani, luật sư riêng của Tổng thống Trump, đưa ra các cáo buộc sai sự thật về gian lận bầu cử. Ông Trump đã nghe theo ông Giuliani bất chấp lời can ngăn của các cố vấn cao cấp. Ảnh Chip Somodevilla/Getty Images
Tại sao Trump bất chấp lan truyền ‘Big-Lie’?
Zoe Lofgren, dân biểu liên bang đại diện Quận 19, bang California và là thành viên cao cấp của Ủy ban Tư pháp Hạ viện, phát biểu: “Chiến dịch tranh cử của Trump đã lợi dụng những tuyên bố dối trá về gian lận bầu cử nhằm quyên góp hàng trăm triệu đô la từ những người ủng hộ, và họ được cho biết khoản quyên góp của họ sẽ được sử dụng cho cuộc đấu tranh pháp lý, nhưng chiến dịch tranh cử của Trump đã không hề sử dụng số tiền đó như đã tuyên bố. Lời nói dối khổng lồ cũng là một hành động ăn cướp kinh khủng.”
Theo ủy ban điều tra, Trump đã nhận được tổng cộng 250 triệu đô la sau khi liên tiếp kêu gọi những người ủng hộ quyên góp tiền để giúp hắn lật ngược kết quả bầu cử. Trong tuần đầu tiên sau cuộc bầu cử, “Quỹ Phòng vệ Bầu cử” của Trump nhận hơn 100 triệu đô la. Nhưng ủy ban điều tra cho biết không tìm thấy bằng chứng nào chứng minh sự tồn tại của một quỹ nào như vậy.
Thay vào đó, hàng triệu đô la đã được Trump đổ vào một Ủy ban hành động chính trị (Political Action Committee), mà hắn đã thành lập vào ngày 9 tháng 11. Ủy ban này của Trump đã gửi 1 triệu đô la cho một quỹ từ thiện do Mark Meadows, cựu Chánh Văn Phòng Toà Bạch Ốc, điều hành và 1 triệu đô la cho một nhóm khác.
Dân biểu Zoe Lofgren kết luận: “Trong suốt cuộc điều tra, chúng tôi đã tìm được bằng chứng cho thấy chiến dịch tranh cử của Trump đã lừa gạt những người ủng hộ về số tiền họ đã quyên góp sẽ đi đến đâu và sẽ được dùng cho mục đích gì. Những người ủng hộ (Trump) xứng đáng được biết tiền của họ đang thực sự đi đến đâu. Họ xứng đáng nhận được tốt hơn những gì Tổng thống Trump và đội ngũ của ông ấy đã làm.”
Rõ ràng, mục đích mà Trump tiếp tục lan truyền dối trá, mặc dù Biden đã thắng cử với số phiếu bầu nhiều hơn bất kỳ ứng cử viên tổng thống nào trong lịch sử Mỹ, là vì Trump và đồng bọn có thể kiếm được rất nhiều tiền từ ‘Big Lie’.
Trump sẽ bị truy tố hình sự?
Xuyên suốt hai buổi điều trần công khai, ủy ban điều tra đã cung cấp cho cử tri Mỹ vô số bằng chứng cho thấy: Trump đã thua trong cuộc bầu cử tổng thống. Nhưng Trump không muốn chấp nhận sự thật. Trump đã kiện ra tòa, nhưng 61 trong 62 vụ kiện đều bị các quan tòa xử thua. Trump lại yêu cầu các bang kiểm tra và đếm lại phiếu bầu, nhưng cũng không thay đổi được kết quả. Không dừng lại ở đó, Trump còn ra sức đe dọa các quan chức liên bang và tiểu bang để “lật kèo.”
Nhưng, tất cả các kế sách mà Trump thực hiện đều thất bại. Con đường cuối cùng mà Trump chọn là tạo áp lực khổng lồ lên Phó Tổng Thống Mike Pence, buộc Pence phải “cản trở chứng nhận phiếu Cử tri đoàn, hoặc trì hoãn việc kiểm phiếu” vào ngày 6 Tháng Giêng.
May mắn thay cho nền dân chủ Mỹ ‘thoát chế’ khi Pence quyết định không tham gia vào “âm mưu đảo chính” của Trump. Vì muốn bám víu quyền lực, Trump đã kích động một cuộc bạo loạn đẫm máu chưa từng có tại Điện Capitol nhằm áp lực Pence. Kết quả là năm người chết, và hàng trăm người bị thương, trong đó có nhiều cảnh sát. Kinh tởm hơn nữa, Trump đã chọn “không làm gì cả” khi cuộc bạo loạn leo thang, nói Pence “xứng đáng” bị treo cổ, bất chấp nhiều quan chức cao cấp thúc giục Trump can thiệp.
Người Việt với lá cờ VNCH trong sự kiện tấn công trụ sở Quốc hội Mỹ ngày 6-1-2021. Ảnh: Kalynh Ngo
Hành vi phạm pháp của Trump quá rõ ràng, như thẩm phán liên bang đã phán quyết vào đầu năm 2022. Tuy nhiên, chưa có tổng thống hoặc cựu tổng thống Mỹ nào bị truy tố hình sự. Dường như chế độ tổng thống Mỹ là một ngoại lệ, trong số những quốc gia có nền dân chủ tổng thống tương tự. Chẳng hạn, cựu tổng thống Nam Hàn, Park Geun-hye, bị tòa án tối cao phán quyết bản án 20 năm tù, vì tham nhũng khi còn tại chức.
Liệu Trump sẽ là cựu tổng thống Mỹ đầu tiên bị truy tố hình sự? Với niềm tin vào nền dân chủ pháp trị Mỹ, người viết tin rằng Trump sẽ bị truy tố. Có thể ở cấp tiểu bang, hoặc liên bang, hoặc cả hai. Nếu không thể truy tố một cựu tổng thống được chứng minh phạm tội nghiêm trọng trong thể chế dân chủ, thì rõ ràng nền dân chủ đó còn khiếm khuyết to lớn.
Nó cũng sẽ gây ra sự mất niềm tin của phần lớn cử tri đối với dân chủ. Khi phần lớn cử tri đánh mất niềm tin vào dân chủ, thì nền dân chủ sẽ dần bị bóp nghẹt. Tóm lại: Không tiến hành truy tố Trump đồng nghĩa với cái chết của dân chủ Mỹ.
Đời Người Tựa Như Một Giấc Mộng, Tuyệt Đối Đừng Ỷ Rằng Bạn Có Tiền…
Con người được sống khỏe mạnh chính là hạnh phúc nhất rồi, những thứ khác đều là phù du cả. Đừng cho rằng bạn có tiền, nếu không có sức khỏe thì tiền nhiều cũng chẳng có chút gì đáng giá.
Tuyệt đối đừng nói rằng bạn có tiền là sẽ có được mọi thứ. Suy ngẫm 8 câu châm ngôn dưới đây, bạn sẽ hiểu rõ ràng tất cả:
Đừng có xem áp lực thành động lực, lao động quá sức, để rồi tổn hại bản thân.
Đừng quên sức khỏe mới là tiền vốn, không có sức khỏe, thì không cách nào tận hưởng được hết niềm vui của đời người.
Đừng xem nặng danh lợi quá, sau khi hào nhoáng qua đi, mới nhận ra mọi thứ đều chỉ là mây khói thoáng qua.
Đừng có nghĩ rằng bác sĩ là người có thể cứu lấy mạng sống của bạn, thật ra không phải như vậy, chính bạn mới là người quyết định, dưỡng sinh quan trọng hơn cứu mạng.
Đừng mong nghĩ rằng cho đi sẽ được báo đáp lại, chỉ có không kể báo đáp, mới có thể thực hành được việc hành thiện, lấy đức báo oán.
Chớ nghĩ rằng làm quan thì “ngầu” hơn dân, một khi bị mất chức, cuối cùng vẫn chỉ là một thường dân thôi.
Đừng bỏ mặc những người có duyên với bạn, bởi vì sau khi vinh hoa qua đi, bạn mới hiểu được rằng rất nhiều người sẽ rời xa bạn, khi ấy bạn mới thấy tri kỷ thật khó tìm.
Đừng nghĩ rằng hỏi han là quấy rầy, những người thường gửi tin nhắn cho bạn nhất định là người ở trong tâm có hình bóng của bạn.
Hôm nay sống trong một thế giới vật chất dục vọng tràn lan, bên cạnh chúng ta là đầy những cám dỗ mê hoặc: quyền lực, địa vị, tiền bạc, mỹ sắc…, hễ không cẩn thận, thì trong tâm sẽ dậy sóng. Nội tâm chúng ta vốn dĩ trong sáng, thuần tịnh, bình lặng sẽ trở nên ngông cuồng, ngạo mạn và tư lợi.
Đời người tựa như một giấc mộng! Tuyệt đối đừng nghĩ rằng bạn có tiền!
Ðang chạy đúng lằn ranh dành cho xe mình, bỗng từ phía trước xuất hiện một chiếc xe nhà đang phóng về phiá chúng tôi.
Tài xế taxi chúng tôi bèn thắng gấp nghe tiếng két, cuối cùng cũng tránh được tai nạn trong đường tơ kẽ tóc!
Tài xế bên xe kia ngoái cổ lại quát tháo chửi rủa chúng tôi bằng một tràng tiếng “Đức”, rất tức bực.
Tài xế xe của chúng tôi chỉ mỉm cười rất nhẹ, rồi vẫy chào tử tế, cứ thế tiếp tục đi.
Nhìn sự việc diễn tiến rất lạ, tôi bèn hỏi người tài xế: “Sao bác hiền thế? Nếu mình không tránh được, thì chắc tôi và bác đều phải nhập viện, mà bác lại chẳng có phản ứng nóng giận gì là sao vậy?”
Bấy giờ anh lái taxi dạy tôi bài học này, tôi gọi nó là: “Quy luật của xe rác”. Anh giải thích rằng nhiều người cứ như là xe rác vậy. Họ chạy vòng quanh mang theo đầy rác, đầy bực dọc, đầy nóng giận và chán chường.
Vì rác của họ đầy ắp, họ cần nơi đổ rác và đôi khi họ trút lên bạn.
Đừng mang nó vào mình.
Chỉ cần mỉm cười, vẫy chào, chúc điều tốt lành rồi ta cứ đi tiếp.
Đừng thèm lấy rác đó rồi mang rải cho người khác nơi làm việc, nơi dọc đường hay mang về nhà.
Người thành đạt quyết không để cho mấy xe chở rác làm hỏng ngày của mình.
Bởi thế nên, hay nhất là: đừng nên đem rác đổ vào người mình.
Cứ mỉm cười, mà vui sống.
Cứ mong cho mọi người gặp chuyện tốt lành, suốt đời họ, thế cũng xong.
Ðừng lấy rác của người khác mang vào mình.
Thành công hay thất bại trên đường đời, đâu nào do người khác định đoạt.
Hãy yêu mình và yêu người, cứ xử tốt với mọi người.
Vấn đề ở thể chế và bất bình đẳng xã hội, không phải ở mức lương thấp của cán bộ.
“Thu nhập chính từ lương hàng tháng hiện nay thấp, đã và đang bào mòn liêm sỉ, nhân phẩm và lòng tự trọng của một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, viên chức.”
Trong kỳ họp Quốc hội Việt Nam tháng 6 năm 2022, một vị đại biểu Quốc hội đã đưa ra nhận định như vậy. [1] Từ đó, ông kiến nghị cần nhanh chóng có biện pháp hữu hiệu, thực hiện ngay lộ trình cải cách tiền lương, nâng cao thu nhập, ổn định đời sống của người lao động khu vực này.
Đây thật ra không phải là một kiến nghị mới, hay là một khung thảo luận mới.
Tuy nhiên, sau nhiều thập niên, có thể thấy việc cải cách tiền lương vẫn chưa đến đâu. Và theo lý thuyết, tham nhũng – như là một hệ lụy của tiền lương thấp – vẫn còn đó.
Chưa nói đến những thứ xa xôi khác, người viết cho rằng chính phủ Việt Nam qua các thời kỳ đã thất bại trong việc xây dựng một bộ máy chính quyền các cấp hiệu quả, và đó có lẽ là lý do chính yếu dẫn đến việc tiền lương không thể tăng.
Một ngân sách ổn định hằng năm nhưng phải nuôi đến 63 tỉnh, thành cùng hàng triệu thành viên lực lượng an ninh, cũng như “cáng đáng” toàn bộ hệ thống các tổ chức chính trị – xã hội – dân sự của quốc gia, thì việc trả lương… tượng trưng cho những thành viên này không phải là một điều khó đoán.
Nhưng đó là câu chuyện mà chúng ta để lại cho một dịp khác.
Với bài viết này, người viết kỳ vọng giải đáp tương đối câu hỏi: Lương thấp có phải yếu tố quan trọng nhất làm “bào mòn liêm sỉ” của cán bộ công chức hay không?
Các loại tham nhũng cần biết
Trước tiên, cần phải nói rằng sẽ không có một giải pháp chung cho câu chuyện giải quyết tham nhũng bằng tăng lương.
Ví dụ, các tư liệu khoa học chỉ ra rằng, để hiểu về mối quan hệ giữa tăng lương và tác động trong việc kiểm soát hay kiềm chế tham nhũng, trước tiên cần xác định loại hình tham nhũng phổ biến tại từng khu vực, từng quốc gia.
Trong nghiên cứu quan trọng với chỉ số trích dẫn rất cao – The economist’s approach to the problem of corruption – được xuất bản từ năm 2006, tác giả Bardhan đặt ra cách phân chia giữa tham nhũng quan liêu (bureaucratic corruption) và tham nhũng chính trị (political corruption). [4]
Trong đó, tham nhũng quan liêu là các tiêu cực xảy ra khi bộ máy nhà nước thiếu hiệu quả và không đủ minh bạch, pháp luật chưa rõ ràng, dẫn đến hiện tượng các nhóm công chức trực tiếp làm việc với người dân có xu hướng đòi hỏi lợi ích kinh tế cho việc thực hiện nhiệm vụ được ghi nhận trong pháp luật. [5]
Ví dụ của loại tham nhũng này có thể kể đến như: cảnh sát giao thông Ấn Độ nhận tiền trực tiếp từ người đi đường (một câu chuyện không lạ tại Việt Nam), công chức Campuchia nhận các khoản tiền nhỏ để ra giấy khai sinh nhanh hơn, hay những viên quản lý thị trường Hungary nhận hối lộ từ các tiệm tạp hóa để bỏ qua lỗi nguồn gốc hàng hóa, v.v.
Hình ảnh được cho là cảnh sát giao thông tại Việt Nam nhận tiền hối lộ. Ảnh: Tạp chí Giao thông Vận tải.
Dù đều là những ví dụ kinh điển của dạng tham nhũng quan liêu, các hành vi trên cũng có thể gộp lại thành một nhóm nhỏ khác gọi là tham nhũng vặt (petty corruption).
Nhìn chung, nhóm này là hình thức tham nhũng dễ lây lan nhất, phổ biến nhất, gây ảnh hưởng và bức xúc nhất đối với quần chúng nhân dân, song cũng lại là hình thức dễ bị phát hiện nhất.
Về mặt lý thuyết, tăng lương sẽ là một trong những biện pháp tốt nhất để giải quyết tham nhũng vặt và các vấn đề nội hàm của tham nhũng quan liêu.
Song đối với câu chuyện của tham nhũng chính trị, mọi thứ lại rất khác.
Tham nhũng chính trị thường nói về các mối quan hệ chính trị của thượng tầng kiến trúc nhà nước, nơi mà các chủ thể nắm quyền lực cao tham gia vào những thỏa thuận bí mật, có tính hệ thống chặt chẽ, và từ đó mang lại những nguồn lợi khổng lồ.
Với vấn đề tham nhũng chính trị, người ta nhận ra rằng bao nhiêu đợt tăng lương cũng không giải quyết được câu chuyện “bào mòn liêm sỉ”.
Tuy nhiên, có một điểm thú vị khác là tác giả Bardhan trực tiếp nhắc đến Trung Quốc và Việt Nam như là hai trường hợp mà ông cho rằng khó có thể phân biệt rõ ràng giữa tham nhũng quan liêu và tham nhũng chính trị.
Trong môi trường mà chính đảng cầm quyền đồng thời giữ vai trò quản lý bộ máy nhà nước, tham nhũng quan liêu đôi khi là kết quả của tham nhũng chính trị, với mối liên hệ mật thiết và khó lòng hóa giải một vấn đề nếu như không thể kiểm soát nghiêm túc vấn đề còn lại.
Không khó để lý giải hiện tượng này tại Việt Nam.
Như đã nhắc đến ở trên, hiện tượng tham nhũng của cảnh sát giao thông tại Việt Nam có thể xem là hành vi tham nhũng vặt, nằm trong nhóm tham nhũng quan liêu.
Tuy nhiên, do hệ thống cơ quan công an Việt Nam không có trách nhiệm giải trình với một nhóm dân cư, cử tri cụ thể, mà là trực tiếp trong nội bộ đảng bộ công an, các hành vi tham nhũng vặt thực ra đã được “bao tiêu” và chấp thuận như là một phần cấu trúc chính trị địa phương – từ đó trở thành tham nhũng chính trị.
Những câu chuyện về hãng xe được công an giao thông địa phương bảo kê, [6] hành vi mua ghế và chức vụ trong các cơ quan công an rồi sau đó phải “tăng thêm thu nhập” bằng tham nhũng vặt và đóng tiền hàng tháng cho cấp trên, v.v. đều đã trở nên quen thuộc đi kèm những cái tặc lưỡi ngao ngán của người dân Việt Nam.
Vì vậy, trong những cấu trúc nhà nước mà chúng ta không thể phân biệt và không thể kiểm soát rạch ròi tham nhũng quan liêu và tham nhũng chính trị, tăng lương sẽ không phải là câu trả lời để giải quyết tham nhũng.
Tăng lương thậm chí… có hại?
Như vậy, hiểu một cách đơn giản, chúng ta biết rằng không phải cứ tăng lương thì sẽ giải quyết được vấn đề tham nhũng.
Tăng lương có thể giảm lượng tham nhũng vặt, có thể giúp từng cá nhân cán bộ công chức vượt qua khó khăn trong đời sống. Tuy nhiên, vấn đề tham nhũng thể chế nằm ở diện quy mô chính trị thì chắc chắn biện pháp tăng lương… bó tay.
Giám đốc CDC Hà Giang bị bắt vào tháng 5/2022 với cáo buộc nhận hối lộ trong vụ án Việt Á. Ảnh: VietnamPlus.
Hãy tự hỏi nhau thế này, nếu các cáo buộc mà phía đảng Cộng sản Việt Nam đưa ra là chính xác, những giám đốc CDC các tỉnh, thành sẽ làm gì với con số hàng tỷ đồng lại quả mà Việt Á lót tay cho họ? [7]
Nếu như tiền lương thấp và cần trang trải đời sống, trong chúng ta chắc ai cũng có kỳ vọng và ham muốn vài chục triệu hay vài trăm triệu để “cải thiện thu nhập”. Nhưng dám nhận đến hàng tỷ đồng, cá biệt có trường hợp nhận đến hàng chục tỷ đồng (như các cán bộ tại CDC Bắc Giang bị cáo buộc nhận 44 tỷ đồng) [8], thì khó có người bình thường nào không chùn tay suy nghĩ, “nhận nhiều đến vậy để làm gì”.
Kinh khủng hơn, trong chiến dịch “giải cứu” công dân Việt Nam trong đại dịch, lợi nhuận thu được từ các chuyến bay được cho là lên đến hàng ngàn tỷ đồng. [9]
Một lần nữa, người viết không muốn đưa ra bất kỳ khẳng định chắc chắn nào về hành vi tham nhũng của các cá nhân đang bị nhắm đến. Tuy nhiên, từ những con số cáo buộc nói trên, chúng ta cũng có thể nhận thấy mục tiêu tham nhũng tại Việt Nam rõ ràng không đơn thuần chỉ là cơm no áo ấm.
Không ai chỉ nghĩ đến miếng cơm, manh áo mà dám ra tay tham nhũng những con số quỷ khốc thần sầu như thế.
Lương của công chức Việt Nam đúng là rất thấp. Và đúng là trên lý thuyết, tham nhũng vặt cùng tham nhũng quan liêu sẽ là những dạng tham nhũng phổ biến nhất tại Việt Nam. Tuy nhiên, những ví dụ nho nhỏ ở trên cho thấy rằng quy mô tham nhũng tại Việt Nam hoàn toàn có thể mang tính hệ thống, và thậm chí có các đặc trưng của tham nhũng chính trị.
Lịch sử các vụ án tham nhũng tại Việt Nam đã chỉ ra điều này rất rõ. Và giả sử lấy trường hợp của Việt Á làm ví dụ có sức nặng nhất hiện nay: Nếu không có những cái tên lãnh đạo của hàng ngũ đảng như ông Chu Ngọc Anh và ông Nguyễn Thanh Long (đều là hai ủy viên trung ương đảng, mỗi người đều lãnh đạo một bộ của chính phủ), cùng hàng chục các lãnh đạo ban ngành trung ương khác, cả trong quân đội, thì các giám đốc CDC địa phương khó mà có “can đảm chính trị” để tiếp tay cho một công ty Việt Á bé nhỏ như thế.
Thêm nữa, trong môi trường tham nhũng chính trị, người viết cho rằng tăng lương chỉ càng tăng nguy hiểm. Vì sao như vậy?
Trước tiên, theo lẽ thường, người ta tin rằng lương cao trong các cơ quan nhà nước có thể phòng chống chủ nghĩa cơ hội và tham nhũng vặt. Nó thậm chí còn tăng tính cạnh tranh cho hệ thống tuyển dụng nhà nước, từ đó có khả năng nâng cao chất lượng chính sách, dịch vụ và các sản phẩm công khác. [10]
Tuy nhiên, một trong những phát hiện thú vị từ giới nghiên cứu là: tăng lương giúp giảm tham nhũng, nhưng chỉ khi nào cấu trúc phân bổ tài sản xã hội tương đối công bằng, cơ hội học tập và làm việc đồng đều, môi trường kinh tế trong sạch và ít bị thao túng.
Nguyễn Thanh Long (trái) và Chu Ngọc Anh, hai quan chức cấp cao mới nhất bị bắt vào đầu tháng 6/2022 trong chiến dịch chống tham nhũng. Ảnh: VietnamPlus.
Nói cách khác, một xã hội mà các yếu tố chính trị vẫn còn có khả năng chi phối cơ hội học tập – cơ hội nghề nghiệp, hệ thống anh tài (meritocracy), khả năng tiếp cận lợi ích kinh tế, v.v. thì tăng lương trong lĩnh vực công sẽ chỉ “bổ sung” thêm động cơ tham nhũng mà thôi.
Kết luận này được nhiều nghiên cứu đưa ra, đơn cử như nghiên cứu của Panizza hoặc của Treisman tại các quốc gia châu Mỹ Latin, [11] hay của Macchiavello với các số liệu chung và khái quát hơn. [12]
Các nhà nghiên cứu này đồng thuận rằng trong một môi trường như châu Mỹ Latin, nơi mà hệ thống chính trị thân hữu chi phối cơ chế tìm kiếm người tài, cấu trúc kinh tế bất bình đẳng cao với một nhóm có khả năng kiểm soát và thao túng các nguồn lực để làm giàu, các khoản lương nhà nước “xịn” luôn đi kèm với hàng loạt biến tướng khác.
Phát hiện này không hoàn toàn tương đồng về đối tượng nghiên cứu với nghiên cứu của Besley và McLaren vào năm 1993. Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng có thể bổ trợ một phần cho các quan ngại chính sách – pháp lý liên quan đến những yêu cầu tăng lương trong lĩnh vực công. [13] Theo đó, nhóm nghiên cứu cho rằng tại những quốc gia còn nghèo, chưa hoàn thiện về cấu trúc nhà nước và chính sách, tăng lương chưa bao giờ là câu trả lời cho vấn nạn tham nhũng.
***
Tóm lại, tăng lương chỉ có thể làm giảm triệu chứng tham nhũng vặt.
Tệ hơn, nếu không cân nhắc vấn đề bình đẳng về cơ hội phát triển cá nhân lẫn phát triển kinh tế của quốc gia, không giải quyết bất bình đẳng cấu trúc chính trị thì tăng lương có thể làm tình trạng tham nhũng nghiêm trọng hơn.
Những triệu chứng thể chế kể trên vốn đều đã có tại Việt Nam. Liêm sỉ của công chức Việt Nam, do đó, không đơn thuần nằm ở con số lương tháng.
5. Feinberg, G (2009), The epidemic of petit corruption in contemporary Cambodia: Causes, consequences and solutions”, Crime Prevention and Community Safety 11, 277-296.
Nhà thơ Inra Sara cho biết người Cham không cắm hoa trong bình và cũng chẳng thích ngắt bông hay chưng hoa hòe, hoa sói gì ráo trọi. Họ cứ để “cho nó giữa bao la hay xó kẹt thiên nhiên” thôi.
Dân Việt thì khác. Mặc dù đã sống trong xã hội mới (Xã Hội Chủ Nghĩa) từ nhiều thập niên qua nhưng “tinh thần làm chủ tập thể” của họ, xem chừng, vẫn còn rất thấp. Cái gì người Việt cũng nhất định phải vơ về làm của riêng mới chịu (kể cả bông hoa) khiến báo chí nhà nước than phiền quá xá:
Nhà văn Nguyễn Đình Bổn càm ràm: “Những bồn hoa tết tại Hà Nội chỉ sau một đêm là mất sạch!” Trời đất! Tưởng gì? Chớ bị trộm có mấy chậu hoa giấy hay mấy bồn hoa tết (chuyện nhỏ như con thỏ) thôi mà cũng nói này nói nọ làm chi, cho má nó khi.
Nước ta còn nhiều vụ trộm hoành tráng và ngoạn mục hơn nhiều, theo tường thuật của FB Đỗ Duy Ngọc:
Thời nay ở xứ Việt, người ta không chỉ vào rừng lấy gỗ về làm những ngôi nhà đồ sộ tốn hàng trăm mét khối, không chỉ đốn cây rừng về làm bàn ghế, tủ giường chạm khắc lởm chởm để chứng tỏ mình giàu, mình là giới quý tộc. Những trọc phú thời nay còn đốn nguyên cả cây rừng cổ thụ về trồng ở sân nhà mình. Đem cây rừng về nhà người ta gọi là “di thực”. Rừng tan hoang vì thuỷ điện, rừng không còn vì những thú sở hữu của những kẻ lắm tiền.
Di thực, nói nào ngay, không phải là một hiện tượng phổ biến. Núi rừng tan hoang/điêu tàn cũng không phải chỉ do đám làm thủy điện, đám lâm tặc, hay đám trọc phú mà còn có sự tiếp tay không ngừng của đám sư tăng (thuộc GHPGVN) trong việc khai thác du lịch tâm linh nữa.
Bỉnh bút Văn Tâm (Tạp Chí Luật Khoa) cho biết: Bốn mươi năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Hơn 20 năm xẻ núi xây chùa …
Năm 2003, chùa Bái Đính, tỉnh Ninh Bình được xây dựng trên một sườn núi với tổng diện tích 539 ha. Chùa rộng đến mức nhà chùa phải chi 10 tỷ đồng mỗi năm để thắp sáng. Năm 2021, khu du lịch tâm linh Tây Yên Tử tỉnh Bắc Giang vừa đón khách vừa tiếp tục được xây dựng. Khu du lịch sẽ giúp du khách khám phá cuộc đời của vua Trần Nhân Tông. Để có trải nghiệm khám phá này, phải đánh đổi 136 ha đất sườn núi.
Ở Ninh Bình, chùa Bái Đính không dừng lại ở 539,2 ha được cấp ban đầu. Năm 2010, sau hơn hai năm khánh thành, ngôi chùa này được mở rộng thêm 424,8 ha đất. Ở Nghệ An, chính quyền huyện Diễn Châu bắt đầu xây dựng quần thể văn hóa tâm linh đền Cuông rộng 130 ha vào năm 2018. Năm 2020, một ngôi chùa trong quần thể bị phát hiện là được xây dựng trên 4,8 ha đất rừng phòng hộ…
Cuộc đua bất tận đó không chỉ tốn những quả đồi. Chùa Bái Đính đã dùng 900 mét khối gỗ tứ thiết để dựng cột cho Điện thờ Phật Bà Quan Âm. Tam quan và hành lang ngôi chùa dài đến ba cây số (dài nhất Việt Nam) được dựng toàn bộ bằng cột gỗ. Chùa tốn đến 3 tỷ đồng/ năm chỉ để chống mối mọt cho hàng nghìn chiếc cột, cửa bằng gỗ.
Xem thế mới biết là ngoài cái “tập quán” trộm hoa ngoài lộ mang về nhà chơi, bứng cây trong rừng đem về nhà trồng, dân Việt còn thích bỏ Phật/Chúa/ Thánh/ Thần vào những điện thờ hay chùa chiền hoành tráng để thờ cúng nữa. Thị hiếu này quả là có hơi bất bình thường, và (ngó bộ) không được “minh triết” gì cho lắm:
Đức Đạt Lai Lạt Ma: “The purpose of all the major religious traditions is not to construct big temples on the outside, but to create temples of goodness and compassion inside, in our hearts. Mục đích chính yếu của tất cả các truyền thống tôn giáo không phải là để xây dựng những điện thờ nguy nga bên ngoài mà để tạo ra các thánh điện của lòng nhân hậu và từ bi bên trong, trong lòng của chúng ta.” (Translated by T.T Thích Nguyên Tạng).
Triết gia Baruch Spinoza: “Stop going into those dark, cold temples that you built yourself and saying they are my house. My house is in the mountains, in the woods, rivers, lakes, beaches. That’s where I live and there I express my love for you. Đừng bước chân vào những ngôi đền tối tăm lạnh lẽo mà chính các con xây nên rồi bảo đấy là nhà của ta. Nhà của ta là ở trên núi, trong rừng, trên sông, hồ, bãi biển. Đấy mới là nơi ta sống và đấy là nơi mà ta bầy tỏ lòng thương yêu của ta với các con. (Translated by Nguyễn Bá Trạc).
Tự ngàn xưa, dân bản địa ở VN cũng đã quan niệm thế rồi:
Yàng tập trung trên các đỉnh núi. Vì vậy mà người Tây Nguyên gọi những Yàng ấy là Yàng Núi, thần Núi, nên phải luôn cúng núi. Cho dù bây giờ là thời hiện đại, con người có thể biết chuyện toàn thế giới trong một cái nhấp chuột trên Internet thì sự linh thiêng của một ngọn núi ở một quê xứ cứ sừng sững trong lòng bất kỳ ai. Đỉnh Ngok Linh, người Sê Đăng, Giẻ Triêng tuyệt đối không để trời cao giận dữ, không tự tiện mở đường, xẻ núi…
Không chỉ người bản địa Tây Nguyên, người Chăm ở miền duyên hải cũng kiêng nể thần núi… Chỉ có những người bất chấp tâm linh mới hành động mà không cần điểm tựa của trời đất, chân lý, quá khứ. Càng “phi tâm linh” càng hung dữ, càng không kiêng nể cái gì, cho dù là trời xanh hay núi cao, sẵn sàng tàn phá và tàn ác với thiên nhiên. Và khi con người ta có đủ độ tàn bạo để cạo sạch thảm thực vật trên một ngọn núi thì quả người ấy chẳng coi thần thánh ra cái thể thống gì. (Nguyễn Hàng Tình.“Mây Gió Tâm Linh.” Thanh Niên Online 28 Jan. 1993).
Chính vì bản chất vô thần, và “tàn ác với thiên nhiên” nên đám sư tăng quốc doanh, và bọn cán bộ nhà nước – hiện nay – đang chung tay “khai thác thánh thần” để trục lợi (qua những dịch vụ du lịch tâm linh) ở khắp mọi nơi:
Thử tưởng tượng ở một đất nước với 9.000 lễ hội lớn nhỏ trong một năm, điều gì đang xảy ra? Có điều gì bất bình thường khi con người hiện đại ngày càng xa rời giá trị tinh thần để đến với thế giới vật chất, lại bấu víu nơi lằn ranh chánh tín và mê tín để tìm cho mình một lối thoát? Vì sao đi lễ chùa phải cầu xin lợi lộc, tiền tài, địa vị và cả sự bình an sau khi tranh đoạt quyền lợi với người khác? Vì sao phải xì xụp khấn vái với mâm cúng thật to để mong cầu giá trị vật chất, mà quay lưng với đạo đức và chữ hiếu? Nhét tiền lẻ vào tay tượng Phật, ném tiền xuống hồ, hay mang tiền rải khắp nơi để làm gì? Giá trị lễ hội có giúp con người hiện đại thay đổi, hay lại càng rơi vào mê lầm, tiếp tay cho một lớp người dám buôn thần bán thánh, kinh doanh tín ngưỡng?
Sâu xa hơn, nhiều người cho rằng đây là cuộc khủng hoảng niềm tin, mà lễ hội ra đời càng nhiều chính là sự bù đắp thiếu hụt kinh khủng đó.
Ngày nào mà cái nhà nước hiện hành ở VN còn tồn tại, và cái Ủy Ban Tôn Giáo Chính Phủ còn “quản lý tín ngưỡngtôn giáo ” thì “khủng hoảng niềm tin” là điều không thể tránh khỏi ở đất nước này.
Hôm rồi có đứa bạn ở Mỹ về chơi, chở nó đi ngang qua nhà cũ của nó nó hỏi:
– Giờ nhà tao trị giá khoảng bao nhiêu tiền mầy?
Mình đoán ngôi biệt thự của nó giờ phải trên hai ngàn lượng nên phán đại khoảng tầm 3 triệu đô la. Nó thở dài rồi nói:
– Hồi đó ba tao bán chưa tới 200 cây, đi rớt hai vụ gần như hết sạch. Tới chuyến thứ ba toàn bộ cái thuyền là ba tao vay mượn của bạn bè. Nếu không bán nhà mà ở lại thì giờ cầm 3 triệu cũng có thể đàng hoàng làm công dân Mỹ mầy ha, mà tiền vẫn còn nguyên ở đó.
Đang suy nghĩ coi phải đối đáp với nó thế nào thì nó lại tiếp lời:
– Nhưng mà mầy biết cái được của việc đi là gì hay không?
– Là gì?
– Cái được là có ba thế hệ được sống trong môi trường văn minh, tự do, được làm mọi điều mình thích, được nói mọi điều cần nói, túm lại là được sống ra một con người.
– Bộ tao sống không ra con người hả?
– Nhìn cái cách mầy chạy xe trên đường, mầy dụi tàn thuốc lá tao biết rằng dù mầy cố sống khác đi nhưng những thói xấu vẫn theo mầy từ trong tiềm thức. Mầy biết không, khi mầy phải sống trong một hủ mực thì dù có tránh né hay bằng cách gì đi nữa thì mầy vẫn bị lem, chỉ có điều nếu không được gần đèn thì mầy sẽ không nhận ra mình bị lem ở chỗ nào và vì sao như vậy. Cái người ta nhìn thấy mất đi vì cộng sản đa phần là những thứ vật chất hữu hình nhưng thứ quý hơn là những giá trị phi vật chất, những thứ thuộc về đạo đức, văn hoá, đó mới là những mất mát lớn lao mà cần rất, rất nhiều thời gian người ta mới xây dựng lại được.
Nhớ hồi trước nó cũng là đứa hời hợt, thậm chí đoản hơn mình. Vậy mà giờ nó nói ra những điều mà mình không nghĩ tới, không nhìn thấy. Thế mới biết nền tảng văn hoá, giáo dục nó ảnh hưởng đến con người ta ở mức nào.
Phải! Thứ mà cộng sản tàn phá lớn nhất đối với dân tộc này không phải là môi trường, không phải là tài nguyên, không phải là những món nợ khổng lồ.
Cái mất lớn hơn nhiều là giờ đây người Việt không còn sống và ăn ở với nhau như những con người thực sự.
