Prigozhin đã làm rung chuyển giới cầm quyền Nga khi ông gọi những lý do được Nga tuyên bố cho cuộc xâm lược đến từ sự “dối trá” của các nhà lãnh đạo quân sự và chính phủ Nga.
Cuộc nổi dậy của Prigozhin có thể làm mất phương hướng của binh sĩ Nga ngoài mặt trận, từ các sĩ quan trở xuống, và có tác động mạnh mẽ đến động cơ, lòng trung thành và lợi ích của họ, ông nói.
Ngay sau khi Prigozhin rút lui, Nga sẽ gặp khó khăn trám vào chỗ của lực lượng Wagner vốn thiện chiến hơn họ, phải vật lộn để mang lại nguồn cung cấp nhân lực hầucủng cố tiền tuyến.
Các sĩ quan của họ phải từ thanh lọc quân Wagnere, từ bỏ lòng trung thành của các chiến binh Wagner hiện đang nằm dưới sự chỉ huy của quân đội Nga.
Ông Yevgeny Prigozhin phát biểu bên trong trụ sở quân khu phía nam Nga ở Rostov-on-Don, Hình AFP qua Getty Images
Khi Prigozhin, người lãnh đạo nhóm lính đánh thuê Wagner, tiến về phía Moscow vào thứ Bảy, tại các thành phố của Ukraine, cuộc tấn công của Nga vẫn tiếp diễn với hơn 50 tên lửa đã được bắn phá, trong đó có một quả đã bắn trúng một khu chung cư ở Kyiv và giết chết một số dân thường, theo các quan chức Ukraine. Đồng thời, các lực lượng Ukraine đã đánh bật một loạt cuộc tấn công của Nga ở miền đông nước này.
Lực lượng Ukraine đã cao tay lợi dung tình thế và phản công:
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết các lực lượng của nước này đã tiến công “theo mọi hướng” vào thứ Hai, mặc dù không cho rằng những chiến thắng được cho là do sự hỗn loạn và không chắc chắn ở Nga.
“Tất nhiên bất cứ khi nào có cơ hội và phơi bày lỗ hổng của kẻ thù, cơ hội đó sẽ được sử dụng”, Yuriy Sak, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết từ Kyiv. “Nhưng tôi không nghĩ rằng nó hữu ích cho chúng ta để xem các sự kiện của ngày hôm qua như một cơ hội duy nhất cho bất cứ điều gì. Đối với chúng tôi, điều quan trọng là phải tập trung vào các mục tiêu quân sự của mình”.
Cựu chỉ huy quân đội Anh khuyên các quan chức Ukraine nên tận dụng tình trạng hỗn loạn và tiếp tục “thăm dò các cuộc tấn công dọc theo tuyến phòng thủ của Nga” và tìm ra các yếu điểm nơi triển khai các lữ đoàn tấn công có tay nghề cao và được phương Tây đào tạo. “Đây là thời điểm cơ hội cho người Ukraine”, Tướng Richard Dannatt nói với Sky News, mặc dù ông cảnh báo rằng Kyiv nên theo dõi sườn phía bắc của họ và hoạt động của Prigozhin ở Belarus.
Quân đội Ukraine dường như đã nắm bắt được tình trạng hỗn loạn nhất thời do những nỗ lực của ông Prigozhin tạo ra. Hanna Maliar, Thứ trưởng Quốc phòng Ukraine, tuyên bố một cuộc tấn công đa hướng gần Bakhmut, thành phố mà nhóm lính đánh thuê Wagner đã giúp chiếm giữ với cái giá phải trả là hàng nghìn sinh mạng.
Tình báo Quốc phòng Anh cho biết, lực lượng Dù Ukraine đã đạt được một bước tiến khiêm tốn ở phía đông Krasnohorivka, gần Donetsk, một ngôi làng nằm trên đường dây liên lạc cũ.
Trong một đánh giá hôm thứ Hai, 26-6-2023, Tình báo Quốc phòng Anh xác nhận rằng Lực lượng Vũ trang đang tiến gần Bakhmut từ phía bắc và phía nam, và Liên bang Nga hầu như không có bất kỳ lực lượng dự bị nào để bao phủ tất cả các khu vực mà tình hình đang căng thẳng.
Mối quan tâm chính được chia sẻ bởi nhiều cựu quan chức quân sự và ngoại giao là Putin có thể bị thúc đẩy để thể hiện sức mạnh để loại bỏ thời điểm yếu đuối này. Điều đó một lần nữa làm dấy lên nỗi ám ảnh rằng Tổng thống Nga có thể chọn sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật để dập tắt cuộc phản công của Ukraine và củng cố hình ảnh mạnh mẽ mà ông đã phát triển kể từ khi lên nắm quyền vào năm 1999.
Tướng Kenneth McKenzie, người lãnh đạo Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ trước khi nghỉ hưu vào năm ngoái nói, “Lịch sử của Putin và học thuyết hay triết lý của Nga là leo thang để giảm leo thang”, ông McKenzie nói. “Ông ấy đã cạn kiệt các công cụ để làm điều đó theo cách phi hạt nhân. Vì vậy, bây giờ, bạn phải bắt đầu xem xét những điều có thể gây ra hậu quả không thể khắc phục.”
Vũ khí hạt nhân chiến thuật là các đầu đạn hạt nhân nhỏ và hệ thống phóng. Chúng được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu của đối phương trong một khu vực cụ thể mà không gây ra các tác động phóng xạ trên diện rộng.
NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES
Tháng 9 năm ngoái, 2022, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói ông sẵn sàng sử dụng vũ khí hạt nhân để bảo vệ lãnh thổ Nga, làm dấy lên lo ngại rằng ông có thể dùng vũ khí hạt nhân nhỏ hoặc “chiến thuật” ở Ukraine. Ông nói: “Nếu sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước chúng tôi bị đe dọa, chúng tôi chắc chắn sẽ sử dụng tất cả các phương tiện sẵn có để bảo vệ nước Nga và người dân của chúng tôi. Đây không phải là một trò lừa mị.”
Khi đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã cảnh báo Putin rằng nếu ông ta làm vậy, đây sẽ là hành động leo thang quân sự nghiêm trọng nhất kể từ Thế chiến II.
Tháng 2/2022, ngay trước khi xâm lược Ukraine, Tổng thống Putin đã đặt lực lượng hạt nhân của Nga ở trạng thái “sẵn sàng chiến đấu đặc biệt” và tổ chức các cuộc tập trận hạt nhân cấp cao.
Cho đến nay chưa có quốc gia có vũ khí hạt nhân nào sẵn sàng mạo hiểm khơi mào chiến tranh hạt nhân toàn diện do sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật. Tuy nhiên, Nga có thể sẵn sàng sử dụng vũ khí chiến thuật nhỏ thay vì tên lửa chiến thuật lớn hơn.
Tiến sĩ Patricia Lewis, lãnh đạo chương trình an ninh quốc tế tại Chatham House, cho biết: “Họ có thể không coi việc này là ‘vượt rào’ như với vũ khí hạt nhân (chiến thuật) lớn hơn.
“Họ có thể coi đó là một phần trong các hoạt động quân sự thông thường của mình.”
Pháo tự hành Malka. NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES. Chụp lại hình ảnh,
Lực lượng Nga có thể bắn đầu đạn hạt nhân cỡ nhỏ bằng pháo thông thường, chẳng hạn như pháo tự hành “Malka” thay vì sử dụng tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật Kalibr.
Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính sẽ không thể ‘xé rào’ trong quan hệ Việt – Trung để làm điều gì ‘đột phá’ liên quan Biển Đông trong chuyến thăm Trung Quốc này, tuy nhiên, có thể đặt vấn đề với phía Trung Quốc về hai khía cạnh ‘lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc’, ‘bảo vệ an ninh năng lượng của Việt Nam thông qua đảm bảo các dự án thăm dò, khai thác dầu khí trên Biển Đông’. Đó là nhận định của nhà quan sát và phân tích thời sự, chính trị Việt Nam và khu vực – ông Trương Nhấn Tuấn từ Marseille, Pháp Quốc – với RFA hôm 26/6/2023.
Vẫn theo ông Tuấn, Việt Nam tiếp tục chính sách ngoại giao ‘cây tre’, mà thực chất là ‘đưa người cửa trước, rước người cửa sau’, cũng như việc Hàng không mẫu hạm Ronald Reagan của Mỹ cập bến Đà Nẵng là chuyện nội bộ của Việt Nam, mà không cần Thủ tướng Phạm Minh Chính phải ‘qua chầu’ bên Trung Quốc làm gì.
Nếu không ‘xé rào’, thì cũng nên học Philippines
RFA: Có ý kiến nói trong chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính, ông Chính đề cập ‘thẳng thắn’ với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông? Theo nhà nghiên cứu, Thủ tướng Việt Nam có ‘đặt vấn đề’ đó dịp này không? Và Trung Quốc có thể phản ứng ra sao, nếu có?
Ông Trương Nhân Tuấn: Theo tôi trên phương diện cá nhân Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ không có kế hoạch nào về Biển Đông trong chuyến đi này hết cả. Nếu ông Chính có kế hoạch nào đó thì (kế hoạch này) cũng không thể ra ngoài những chương trình đã được soạn trước giữa hai đảng CSVN và CSTQ. Việt Nam (VN) có quan hệ thân thiết, nếu không nói là phụ thuộc nhiều thứ vào Trung Quốc (TQ). Từ ý thức hệ chính trị đến mô hình phát triển quốc gia. VN là một bản “photocopy” của TQ. Mọi quan hệ giữa hai quốc gia VN và TQ trước tiên phải thông qua kênh “đảng”. Chuyện tranh chấp Biển Đông vì vậy không ngoại lệ.
Nhưng nếu ông Chính “xé rào”, hay là ông Chính tuân theo cẩm nang của Đảng, đặt vấn đề tranh chấp Biển Đông với TQ trong chuyến đi này, theo tôi, có hai vấn đề quan trọng cần được ưu tiên đặt ra. Thứ nhứt là chuyện TQ cấm biển (vùng biển bắc vĩ tuyến 12°). VN phải có một giải pháp giải quyết các vấn đề kinh tế, về công ăn việc làm cho ngư dân VN trong thời gian không hoạt động (do TQ cấm biển). Kêu gọi ngư dân bám biển (một cách bất chấp sinh mạng) không phải là giải pháp.
Thứ hai là chuyện TQ cản trở VN khai thác các mỏ dầu khí trên thềm lục địa của VN. Theo tôi thấy hiện thời an ninh năng lượng của VN bị đe dọa. Có nhiều nguyên nhân mà nguyên nhân chính yếu là VN không thể xây dựng các nhà máy điện khí theo dự kiến. TQ đã cản trở VN khai thác các mỏ khí đốt (hay đặt ống dẫn khí đốt từ Indonesia về VN.) An ninh năng lượng là an ninh quốc gia. Thiếu năng lượng, công kỹ nghệ VN sẽ bị đình đốn và VN sẽ không thể cạnh tranh với các quốc gia khác trong khu vực trong việc thu hút tài phiệt đầu tư.
Về phản ứng của TQ, theo tôi, mục tiêu của TQ là kìm hãm VN phát triển. TQ sẽ không thể trở thành đại cường nếu các quốc gia có cùng biên giới với TQ, như VN, cũng là một đại cường. Hành vi TQ thường xuyên cho tàu bè hải cảnh, hải giám, tàu nghiên cứu… vào quấy nhiễu thềm lục địa VN mục tiêu hàng đầu là ngăn cản VN khai thác các mỏ dầu khí. TQ không để VN tự chủ về an ninh năng lượng. Do đó TQ sẽ không dễ dàng chấm dứt chuyện quấy nhiễu này.
Về chuyện cấm đánh cá thì từ đã 21 năm rồi, năm nào TQ cũng ra lệnh cấm đánh cá. Và cũng đã 21 năm VN không có bất kỳ một giải pháp nào, cho dầu tạm bợ, để giải quyết vấn đề ngư dân VN. Nếu so sánh bạn “đồng hội đồng thuyền” cùng hoàn cảnh với VN là Philippines thì ta thấy học giả cũng như giàn chính trị gia của quốc gia này đã có những bước đi đột phá, mục đích giải quyết các tranh chấp với TQ bằng luật lệ. Phán quyết của tòa PCA 13-7-2016 là thí dụ điển hình. Theo những gì tôi theo dõi thì trong thời gian gần sắp tới, có thể Philippines sẽ xúc tiến kiện TQ thêm lần nữa, kỳ này liên quan đến “quyền đánh cá của ngư dân trong vùng đánh cá truyền thống”, nếu những đàm phán giữa TT Marcos Jr. của Philippines với TQ không đạt kết quả cụ thể.
Theo tôi, chính quyền và Đảng CSVN cần lấy Philippines là một tấm gương để có những động thái thích hợp bảo vệ lợi ích của công dân mình.
Ngoại giao dồn dập, ngẫu nhiên hay có ngụ ý?
RFA: Có ý kiến cho rằng Việt Nam trong thời gian vừa rồi đã có các tiếp xúc, thúc đẩy quan hệ (ngoại giao, quốc phòng, an ninh…) với cả bốn quốc gia thành viên khối QUAD (Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang thăm Ấn Độ, VN đón Thủ tướng Úc đến thăm (lần đầu trên cương vị đó của tân Thủ tướng Úc tới VN), đón nhóm tàu khu trục trực thăng Nhật thăm, đón tàu sân bay USS Ronald Reagan ghé, chưa kể cũng tiếp đón Tổng thống Hàn Quốc, ông có bình luận gì về việc này, đây là ngẫu nhiên, hay có kế hoạch với ngụ ý gì?
Ông Trương Nhân Tuấn: Tôi thấy với chính sách ngoại giao “cây tre” và chủ trương quốc phòng “bốn không”, VN khó có thể có mối quan hệ lâu dài và bền vững với bất kỳ quốc gia nào. VN muốn có một quan hệ “tốt” với “tất cả” mà điều này là không thể (trong hoàn cảnh TQ và Mỹ cạnh tranh chiến lược).
Để “minh họa”, tôi thử đưa một thí dụ điển hình, về kinh tế. Đó là chúng ta thấy VN là một trong những quốc gia “mở” so với các quốc gia lân bang. VN có mặt trong hầu hết các hiệp định thương mại tự do (FTA) cũng như VN ký đủ thứ hiệp ước về kinh tế với hầu hết các quốc gia tiên tiến, bao gồm Mỹ, TQ, Nhật, khối Châu Âu, Nam Hàn, Đài loan v.v… Nếu nói nôm na thì “mâm nào VN cũng có mặt”. Nhưng kết quả thì thật là khiêm nhường. Có tiếng mà không có miếng. VN vẫn là quốc gia kém mở mang hơn hết trong khu vực.
Theo tôi, VN chỉ cần (chọn ngay) một vài đối tác lớn, và thân thiện, như Mỹ và Châu Âu, tất cả những hiệp ước FTA khác sẽ trở thành thừa thãi. Về quốc phòng cũng sẽ như vậy. VN muốn “chơi” với tất cả, vì vậy VN sẽ không thân thiết được với ai. Về quan hệ với Ấn Độ, tôi đánh giá cao quan hệ VN và Ấn Độ.
Một học giả Pháp thập niên 90 có xuất bản một tập sách về địa chính trị khu vực Đông Nam Á. Tác giả cho rằng sẽ tốt cho VN nếu VN đi với Ấn Độ (thay vì TQ), sau khi Liên Xô sụp đổ. Rốt cục VN chọn “giải pháp tình thế” cứu nguy cho Đảng, quyết định ngả về TQ. Hôm nay nhìn lại ta mới thấy rằng VN đã không tồi tệ như hiện nay, nếu dàn lãnh đạo VN đi Ấn Độ, thay vì đi tới TQ để ký hiệp ước Thành Đô 1991.
VN ngả theo TQ là một “giải pháp tình thế”, có giá trị giai đoạn. Vấn đề là VN lấy một giải pháp “tình thế” để làm phương án lâu dài. Rốt cục càng ngày VN càng lệ thuộc sâu xa vào TQ, về mọi phương diện. Chính sách ngoại giao cây tre hay chủ trương bốn không của quốc phòng là hệ quả của sự lựa chọn mang tính “tình thế”. Một chính sách quốc gia được hoạch định (lâu dài) chỉ có mục đích duy nhất là phụng sự cho lợi ích của quốc gia. Ta thấy mọi chính sách (ngoại giao, quốc phòng) của VN chỉ có TQ là phía có lợi nhất.
Vì vậy, có thể đúng sai còn luận bàn, nhưng tôi chưa thấy giá trị thực tế về “niềm tin chiến lược” của VN đối với các đối tác, ít ra trong giai đoạn này, qua các chuyện bộ trưởng quốc phòng VN thăm Ấn độ, VN đón thủ tướng Úc, hàng không mẫu hạm Ronald Reagan cập bến Đà Nẵng hay tổng thống Nam Hàn thăm viếng VN v.v…
Bị quốc tế đưa vào danh ‘sách xám’, chuyện không hề ‘vui’
Tàu sân bay USS Ronald Reagan ở Đà Nẵng hôm 25/6/2023. US Navy/AP
RFA: Nhân ông vừa nhắc tới bang giao Việt – Hàn, một mở ngoặc, với chuyến thăm VN của Tổng thống Hàn Quốc, việc VN cho hay sẽ tham gia thúc đẩy quá trình ‘phi hạt nhân hóa’ bán đảo Triều Tiên, có thể có quan hệ thế nào với động thái từ quốc tế mới đây, mà theo đó Việt Nam bị liệt vào ‘danh sách xám’ các nước bị coi là ‘rửa tiền, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt’, mà theo một thông cáo ngày 23/06/2023 của FATF, tổ chức lập danh sách này, ngoài thêm một nước ở châu Phi, thêm một nước khác ở châu Âu, Việt Nam vừa bị đưa vào danh sách đã có sẵn 23 nước trước đó?
Ông Trương Nhân Tuấn: Theo tôi chuyến công du VN của tổng thống Nam Hàn và phu nhân có mục đích kinh tế hơn là quốc phòng. Nam Hàn cần VN nhiều thứ, như về nhân công lao động và nguồn cung cấp đất hiếm. VN cũng là “khách hàng” tiềm năng của Nam Hàn, với 100 triệu dân, VN sẽ là thị trường lớn về xe cộ, đóng tàu, các mặt hàng điện tử… Ngoài ra VN còn là khách hàng đặc biệt của Nam Hàn, sau khi nguồn từ Nga bị nghẽn, về các loại vũ khí cũng như các trang bị thông minh dành cho quốc phòng.
Về vai trò của VN trong quá trình thúc đẩy “phi hạt nhân hóa” bán đảo Triều Tiên. Tôi thấy là VN không đủ uy tín và khả năng để thực hiện chuyện này (mà trong quá khứ sáu bên Mỹ, Nga, TQ, Nhật, Nam và Bắc Hàn đã bỏ nhiều thập niên mà không thực hiện được).
Về chuyện VN bị xếp vào “danh sách xám” các quốc gia rửa tiền và “tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt”, tức là VN (có thể bị cho là) ngày càng tiến gần tới bản chất một quốc gia “mafia”, hay “quốc gia côn đồ” là một chuyện không vui cho mọi công dân VN. Chuyện này tôi có vài lời giải thích như sau.
Theo tôi, đứng trên quan điểm “quốc tế thượng tôn pháp luật – international rule of law”, VN vẫn là một quốc gia thường xuyên vi phạm những kết ước quốc tế. Điển hình về các công ước thuộc LHQ liên quan đến nhân quyền. VN thiếu uy tín trên trường quốc tế.
Mô hình tổ chức quốc gia của VN hiện thời là mô hình tạm bợ. “Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” là giải pháp tạm bợ đưa ra đầu thập niên 90 nhằm cứu Đảng trong nhất thời, trong hoàn cảnh thế giới XHCN sụp đổ. Bởi vì “kinh tế thị trường” thì không ai có thể “định hướng” được hết cả.
Khái niệm về “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” cũng là giải pháp tạm bợ, là phương tiện để VN hội nhập cộng đồng quốc tế với tư cách nhà nước được xây dựng trên hệ thống luật lệ. Tạm chấp nhận “Nhà nước pháp quyền” mang nội hàm của “Etat de Droit”, thì “Etat de Droit” chỉ có thể xây dựng trên một xã hội dân sự, dân chủ tự do (chớ không thể xây dựng trên nền tảng XHCN).
VN vì vậy không phải là một quốc gia “trọng luật”. Hệ quả, phía quốc nội, tài phiệt đỏ VN khá giống các “oligarques” (tài phiệt) của Nga. Lợi dụng các kẽ hở trong pháp luật họ chiếm đoạt tài sản của đất nước, của nhân dân. Các vụ án tham nhũng gần đây cho ta thấy điều này. Đối ngoại, họ lợi dụng quyền lực, lợi dụng uy tín và danh nghĩa quốc gia để làm chuyện phạm pháp như rửa tiền hay tài trợ các tổ chức quốc tế chuyên buôn bán vũ khí lậu…
Các giải pháp tạm bợ đã giúp Đảng CSVN giữ được quyền hành nhưng câu hỏi đất nước VN sau này sẽ ra sao là một điều vô cùng nhức nhối.
Bang giao với QUAD ‘âm thầm’, tiếp tục ‘ngoại giao cây tre’ với Trung Quốc?
RFA:Cũng có ý kiến cho rằng trong quan hệ với khối QUAD và trong các hoạt động bang giao (ngoại giao, an ninh, quốc phòng…) rất gần đây đã diễn ra, Việt Nam tỏ ra ‘khá âm thầm’ trên báo chí, truyền thông Nhà nước, ông có nghĩ như vậy không? Hay thực sự chính quyền VN đang có một cách làm riêng đặc biệt nào đó?
Ông Trương Nhân Tuấn: Thái độ “ẩn mình” của VN hiện thời cho thấy VN đang đối diện với nhiều khó khăn nội tại. Ảnh hưởng chiến tranh Ukraine khiến kinh tế VN ảm đạm. Nước Nga bị cô lập trên trường quốc tế. Nước Nga lại bị sa lầy trong chiến cuộc khiến nguồn cung cấp vũ khí cho VN bị gián đoạn.
Có tiếng nói gần đây cho rằng không phải Đài Loan, mà Việt Nam mới là Ukraine ở khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương. Sự “im lặng” thận trọng của VN khá hợp lý vì lãnh đạo CSVN lo ngại VN trở thành Ukraine Châu Á.
TQ thì có đủ lý do. Nếu Nga nại các lý do “quốc gia và dân tộc Ukraine không hiện hữu theo lịch sử”, sau đó “nhìn nhận hai cộng hòa Donetsk và Lugansk độc lập”, cuối cùng nại quyền “tự vệ tập thể chính đáng” để đổ quân vào đánh Ukraine, thì TQ có thể có nhiều lý do hơn Nga để làm chuyện tương tự với VN.
Hiệp ước Pháp-Thanh 1885 (còn gọi là Hiệp ước Thiên tân) có nội dung nhà Thanh “nhượng” VN lại cho Pháp. Tức là Pháp nhìn nhận VN trước kia “thuộc” Trung hoa. Hiệp định Genève 1954 mặc nhiên xác nhận VN “chưa bao giờ là quốc gia” độc lập có chủ quyền.
Vùng đất miền Nam là đất mới. Qua vụ ‘lùm xùm’ ở Tây Nguyên, ta thấy rằng đã có lần lãnh đạo CSVN nhìn nhận “quyền tự trị” của các dân tộc Thượng. Do đó, TQ có dư thừa lý do biến VN thành một Ukraine thứ hai. Ukraine có Mỹ và cả khối Châu Âu “chống lưng”. VN hiện không có ai hết cả.
Ngay cả khi quan hệ VN và TQ luôn tốt đẹp. Nhưng khi VN suy yếu, không còn khả năng tự vệ thì TQ sẵn sàng dùng vũ lực đối với VN để giải quyết các tranh chấp tồn đọng lãnh thổ, biển, đảo… do lịch sử để lại. Vì vậy trong thời gian sắp tới ta sẽ thấy VN càng thận trọng hơn trong các quan hệ quốc tế, nhứt là các quan hệ có thể làm phật lòng TQ.
RFA:Ông có bình luận gì thêm về chuyến thăm của tàu Mỹ (USS R. Reagan) tới VN lần này, vẫn là ngoại giao pháo hạm bình thường, gửi thông điệp cho TQ v.v…, hay có điều gì khác thêm đáng lưu ý?
Ông Trương Nhân Tuấn: Tôi cho rằng trên quan điểm địa chiến lược, Mỹ và TQ là hai siêu cường đang cạnh tranh. Một cường quốc Trung quốc đang trên đà phục hưng thế lực của đế quốc TQ ngày xưa. Hai là nước Mỹ siêu đại cường đã khẳng định từ sau Thế chiến thứ II, nay đang trên đường suy yếu. Cần và đủ, điều kiện để cái “bẫy Thucydide” thành hình.
Trên quan điểm lịch sử, VN và Mỹ là hai nước cựu thù. Hai bên tái lập lại quan hệ ngoại giao từ 1995. Do đối kháng ý thức hệ chính trị cũng như không chia sẻ các giá trị về nhân quyền, VN và Mỹ vẫn chưa xây dựng được “niềm tin chiến lược” để quan hệ hai bên có thể nâng lên mức cao hơn. Trong khi quan hệ giữa VN và TQ luôn thân thiết, ngay cả khi có giai đoạn hai bên xâu xé nhau. VN luôn lựa chọn dựa vào một đại cường có chế độ chính trị và mô hình phát triển quốc gia tương đồng.
Ông Phạm Minh Chính công du TQ từ ngày 25 đến 28 tháng 6/2023, theo lời mời của đồng nhiệm TQ tân Thủ tướng Lý Cường. Ta thấy lịch trình chuyến đi TQ của ông Chính lại trùng hợp với lịch trình cập bến Đà nẵng của hàng không mẫu hạm Mỹ Ronald Reagan. Theo tôi đây không phải là sự “trùng hợp ngẫu nhiên”, mà là hệ quả của chính sách “ngoại giao cây tre”, mà thực tế là chuyện “đưa người cửa trước, rước người cửa sau”. VN buộc phải làm hài lòng TQ, cho lãnh đạo TQ thấy bên nào trọng bên nào khinh.
Nhưng nếu VN là một quốc gia độc lập có chủ quyền thì chuyện chiếc Hàng không mẫu hạm Ronald Reagan cập bến Đà nẵng là chuyện nội bộ của VN, không cần Thủ tướng Chính phải qua chầu bên TQ.
RFA:Ông có dự đoán gì về kết quả chính của chuyến thăm TQ và dự diễn đàn kinh tế thế giới WEF của Thủ tướng VN Phạm Minh Chính?
Ông Trương Nhân Tuấn: Tôi không rành lắm về Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) do đó tôi không lạm bàn, nhưng theo tôi mục đích chuyến đi của ông Phạm Minh Chính ngoài thăm chính thức, rồi tham dự “Diễn đàn doanh nghiệp VN-TQ”, tham dự WEF, thì một mục tiêu là “cân bằng”, muốn cho TQ thấy rõ bên nào trọng bên nào khinh với Việt Nam qua chuyện chiếc hàng không mẫu hạm Ronald Reagan cập bến Đà Nẵng.
_______________________
Trên đây là cuộc trao đổi trên quan điểm riêng của ông Trương Nhân Tuấn, nhà quan sát, phân tích thời sự, chính trị Việt Nam và bang giao quốc tế, an ninh khu vực, Biển Đông, với Đài Á Châu Tự Do. Mời quý vị theo dõi phần tiếp theo cuộc trao đổi này, theo đó nhà quan sát từ Marseille, CH Pháp chia sẻ thêm góc nhìn cá nhân của ông về một số chuyển động trong thời sự và bối cảnh an ninh, chính trị quốc tế ở khu vực mà có thể Việt Nam cần quan tâm, tham khảo cho các chính sách bang giao, hợp tác quốc tế, khu vực của mình hiện nay. Mời quý vị đón theo dõi.
Phan Sinh Trần tổng hợp các nhận định quốc tế.
Tạp chí 1945 đã ví von sự kiện hàng không mẫu hạm Ronald Reagan thăm viếng cảng Tiên Sa ở Đầ Nẵng, cùng với hai tàu khu trục (tấn công) tên lửa loại 9800 tấn , quan trọng tuy không bằng sự kiện tổng thống Richard Nĩxon đi thăm Bắc Kinh lần đầu dẫn đến sự suy yếu và sụp đổ của Liên Xô nhưng nó cũng là một trong các chuỗi khởi đầu rất quan trọng cho việc duy trì an ninh trật tự theo luật hàng hải quốc tế cho khu vực biển Ấn Độ – Thái Bình Dương nói chung và Biển Đông nói riêng.
Chuyến thăm diễn ra chỉ vài tuần sau khi Hà Nội phản đối tàu Hướng Dương 10 Trung Quốc đi vào vùng biển của mình.
Chuẩn đô đốc Pat Hannifin, Tư lệnh Lực lượng Đặc nhiệm (CTF) 70, Nhóm tác chiến tàu sân bay (CSG) 5 thuộc hạm đội 7 cho biết, “Chúng tôi rất vui mừng được đến Việt Nam và đánh giá cao sự chào đón mà nhóm tác chiến của chúng tôi đã nhận được. Các chuyến thăm như thế này củng cố quan hệ đối tác và cam kết của chúng tôi trong việc đối mặt với những thách thức chung trong lĩnh vực hàng hải. Họ cũng cung cấp một cơ hội tuyệt vời cho các thủy thủ của chúng tôi để tham gia với con người và văn hóa Việt Nam.”
sơ lược các cuộc hải hành trong vùng biển tranh chấp của hàng không mẫu hạm ronald reagan thuộc Hạm Đội 7, Hoa Kỳ
Tất cả các báo Việt Nam đều đăng tải về sự kiện tàu sân bay Mỹ cập cảng Đà Nẵng.
Tại cuộc họp báo ngày 22 tháng 6, 2023, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết, “gần đây, Việt Nam đã nhận được các chuyến thăm từ các tàu hải quân từ các quốc gia khác nhau, và lần này sẽ là chuyến thăm của tàu USS Ronald Reagan”, bà Hằng nói. “Đây là sự trao đổi hữu nghị bình thường vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở cả khu vực và trên thế giới”.
Việt Nam và Hoa Kỳ có cùng chung mối lo về sự bành trướng phi pháp của Trung Quốc ở vùng biển Đông và Nam Thái Bình Dương nơi có các tuyến giao thương huyết mạch của thế giới.
Trong khi đó, Washington coi Hà Nội là một thành phần quan trọng trong chiến lược của mình đối với khu vực và đã tìm cách tận dụng sự tranh cháp lãnh hải lâu đời giữa Việt Nam với nước láng giềng lớn hơn nhiều là Trung Quốc để mở rộng ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.
Tàu sân bay USS Ronald Reagan tiếp cận Đà Nẵng, Việt Nam, Chủ nhật, ngày 25/2023. (Ảnh của Jordan Brown, Báo Hải quân Hoa Kỳ)
Chuyến thăm của tàu Ronald Reagan diễn ra chưa đầy một tuần sau khi tàu sân bay trực thăng Nhật Bản JS Izumo dừng chân tại Việt Nam tại Vịnh Cam Ranh, cách Đà Nẵng khoảng 350 dặm về phía nam, và chỉ một tháng sau khi tàu huấn luyện Trung Quốc Qi Jiguang dừng lại ở Đà Nẵng cho chuyến thăm thiện chí kết thúc vào ngày 25 tháng Năm.
Tàu Izumo Nhật còn tiếp tục huấn luyện chung với tàu khu trục HQ Lý Thái Tổ của hải quân Việt Nam hôm thứ Sáu, 23-6-2023 ở Biển Đông.
Mới đây, Bộ Lực lượng Vũ trang Pháp cũng ra thông báo về “sứ mệnh triển khai sức mạnh Péase 2023″ của Không quân Pháp tới Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ diễn ra từ ngày 25-6-2023 đến 3-8-2023. Nhiệm vụ bao gồm 400 máy bay chiến đấu Rafale, năm máy bay tiếp dầu vận tải đa năng A2 (MRTT) và bốn máy bay vận tải A21M Atlas triển khai từ Pháp đến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, hoạt động bao gồm việc tập trận vào tháng 7 từ ngày 2 đến 21, “tham gia các cuộc tập trận quy mô lớn của Mỹ ở Thái Bình Dương do Mỹ tổ chức và với sự tham gia của các đối tác trong khu vực từ các đảo Guam và Palau”.
Tuy nhiên, Việt Nam vẫn e dè Bắc Kinh và đã dời chuyến thăm của tàu Ronald Reagan, diễn ra một tháng sau ngày thăm của Tàu huấn luyện lớn nhất của Trung Quốc Qi Jiguang.
Các nước Châu Âu như Anh và Đức cũng đưa những tàu thuộc loại lớn nhất di chuyển theo tinh thần tự do lưu thông hàng hải trong vùng Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố chủ quyền bất chấp luật hàng hải. Theo luật và tập quán quốc tế, như được phản ánh trong Điều 38 của UNCLOS, tất cả các tàu và máy bay, bao gồm tàu chiến, tàu phụ trợ hải quân, máy bay quân sự (bao gồm cả máy bay không người lái) và các tàu phi thương mại khác thuộc sở hữu hoặc điều hành của chính phủ (bao gồm cả phương tiện không người lái dưới nước và trên mặt nước) và máy bay, đều có quyền đi qua quá cảnh không bị cản trở qua các eo biển đó và cách tiếp cận của chúng. Các quốc gia có chung biên giới không được cản trở hoặc đình chỉ việc quá cảnh (Điều 44).
Sự bừng tỉnh và quan tâm của cộng đồng Quốc Tế đối với vấn đề tự do lưu thông hàng hải ở Biển Đông là một lợi thế cho Việt Nam và các nước Đông Nam Á. Tuy nhiên, Việt Nam cũng cần mạnh dạn tranh thủ luật pháp quốc tế về hàng hải UNCLOS và tòa trọng tài Quốc Tế, thay vì ngây thơ cậy dựa vào một thứ tình hứu nghị viễn vông như lời cựu thủ thưởng Nguyễn Tấn Dũng.
Prigozhin dẫn quân về Moscow để… vấn tội lãnh đạo Bộ Quốc phòng Nga “đâm sau lưng” Wagner Group. Chỉ trong vòng hơn một ngày, dưới sự chỉ huy của Prigozhin, đội quân của Wagner Group hành quân tiến về thủ đô Liên bang Nga như đến chỗ không người, không gặp bất kỳ sự kháng cự nào cho dù lãnh đạo Liên bang Nga từ Putin trở xuống xác định vụ nổi loạn đó là “đâm sau lưng” quốc gia và hoạt động nổi loạn, rõ ràng là phản bội này phải bị trừng trị thích đáng…
Wagner Group chỉ ngừng lại khi cách Moscow chừng 200 km vì ông Lukashenko (Tổng thống Belarus) cam kết sẽ để Wagner Group trú đóng trên lãnh thổ Belarus, đồng thời thay mặt ông Putin cam kết, chính quyền Liên bang Nga sẽ xem hoạt động phản quốc gây rúng động cả Nga lẫn cộng đồng quốc tế ấy như… không có, nên không… truy cứu trách nhiệm! Theo giới hữu trách Nga, sở dĩ chính quyền chọn giải pháp đó vì… “muốn tránh đổ máu và đối đầu nội bộ mà không thể dự đoán được kết quả”.
***
Prigozhin (tên đầy đủ là Yevgeny Viktorovich Prigozhin), 62 tuổi, từng có hai lần bị truy cứu trách nhiệm hình sự (lần đầu năm 18 tuổi – bị bắt quả tang đang ăn cắp nhưng được tòa án cho hưởng án treo; lần thứ hai năm 20 tuổi – bị phạt 12 năm tù vì nhiều tội, bao gồm trộm cắp, cướp giật, lừa đảo và lôi kéo trẻ vị thành niên phạm tội). Sau khi ra tù, Prigozhin mở tiệm tạp hóa rồi tham gia sáng lập, điều hành một chuỗi tiệm tạp hóa, kế đó là chuỗi sòng bạc, chuỗi nhà hàng…
Đầu thập niên 2000, Prigozhin liên tục thắng các gói thầu cung cấp bữa ăn cho hệ thống công quyền, hệ thống trường học, sau đó là cho quân đội (riêng gói thầu cung cấp các bữa ăn cho quân đội đã xấp xỉ 1,2 tỉ Mỹ kim/năm)… Thiên hạ tin rằng, Prigozhin thành công trên thương trường là nhờ sự hỗ trợ của Putin, còn Putin chưa bao giờ phủ nhận Prigozhin là trợ thủ đắc lực của mình. Tháng 9 năm ngoái (2022), Prigozhin chính thức thừa nhận ông ta là một trong những người sáng lập Warner Group.
Tuy là một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ quân sự tư nhân nhưng Wagner Group được Bộ Quốc phòng Nga cung cấp vũ khí, trang bị, thiết bị quân sự, có lực lượng pháo binh, thiết giáp riêng. Doanh nghiệp này còn có quyền sử dụng các căn cứ quân sự của Bộ Quốc phòng Nga để huấn luyện “nhân viên”. Wagner Group thu hút sự chú ý của thiên hạ khi xâm nhập Ukraine, giúp sáp nhập bán đảo Crimea vào Nga, hỗ trợ các nhóm thân Nga thành lập các “cộng hòa nhân dân” ở Donbass (2014), Luhansk (2015).
Sau đó, Wagner Group bắt đầu ký “hợp đồng”, gửi “nhân viên” tham dự các cuộc xung đột ở một số nơi khác trên thế giới (Syria, Libya, Trung Phi, Mali,…). Do vậy, “nhân viên” của Wagner Group được xem là “lính đánh thuê”. Đội quân đánh thuê này thường chiến đấu cho những nhóm có quan hệ hữu hảo với chính quyền Nga. Đó cũng là lý do khiến thiên hạ tin rằng, Wagner Group là một đội quân khác của chính quyền Nga, được thành lập để tránh những rắc rối khi Nga muốn can thiệp quân sự bên ngoài lãnh thổ Nga.
Ngoài các cựu quân nhân của quân đội Nga, Warner Group còn tuyển dụng cựu quân nhân của một số quốc gia từng thuộc Liên Xô như Armenia, Kazakhstan, Moldova và một số quốc gia từng là thành viến khối cộng sản ở Đông Âu như Serbia,… Sau khi Putin ra lệnh tiến hành “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine (tháng 2/2022), Warner Group trở thành lực lượng xung kích và chính quyền Nga cho phép Warner Group tuyển dụng tù nhân đồng thời hỗ trợ tuyển dụng bằng cam kết ân xá cho những tù nhân này,…
***
Một trong những lý do khiến Liên bang Nga trở thành nổi tiếng là chính quyền bị các băng nhóm chi phối, lũng đoạn đến tận gốc và Wagner Group chính là ví dụ. Không có Putin sẽ không có Prigozhin – tuy chỉ là người điều hành một doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ quân sự tư nhân nhưng có thể thoải mái nhục mạ giới lãnh đạo quân đội Nga mà không hề hấn gì. Không có chính quyền Liên bang Nga rệu rã, bạc nhược như đã biết, không thể có Wagner Group như đang thấy.
Tuy còn rất nhiều yếu tố chưa thể xác định trong sự kiện Prigozhin “hưng binh vấn tội” giới lãnh đạo Bộ Quốc phòng Nga, song nguyên nhân của mọi nguyên nhân chính là mâu thuẫn về lợi ích cá nhân, lợi ích băng nhóm. Khi lợi ích cá nhân, lợi ích băng nhóm bị đe dọa, các mối quan hệ được xây dựng trên nền tảng thuần túy là lợi ích sẽ bị phá bỏ. Bởi mâu thuẫn này không phát xuất từ lợi ích chung, nên cả quân nhân Nga lẫn dân chúng Nga dường như không bận tâm, không muốn làm gì cả.
Cứ ngẫm nghĩ kỹ ắt sẽ nhận ra chính quyền Cộng hòa XHCN Việt Nam chẳng khác mấy so với chính quyền Liên bang Nga. Việc quản trị – điều hành quốc gia đã, cũng như đang bị các băng nhóm chi phối ở tất cả các lĩnh vực. Vì sao “quốc pháp” và “gia quy” (điều lệ đảng CSVN) lại công khai… “sánh duyên” với những cá nhân dám “chọc trời, khuấy nước” làm được những chuyện không ai tưởng rằng có thể và không ít cá nhân đột nhiên trở thành giàu có đến mức “nứt đố, đổ vách”?
Putin và Prigozhin từng xuất hiện như những cá nhân hết lòng vì một Liên bang Nga hùng cường, vì một dân tộc Nga ấm no, hạnh phúc, giờ – khi lợi ích xung đột với nhau – thì sao? Đại dịch COVID-19 từng chỉ ra, ngay cả khi quốc gia, dân tộc ngả nghiêng trong thảm họa thì điều duy nhất mà đa số viên chức hữu trách của tất cả các ngành, các cấp trong chính quyền Việt Nam nghĩ tới là biến “nguy” thành “cơ” – cơ hội để trục lợi. Cũng vì thế mới có những scandal “giải cứu” hay “Việt Á”.
Có những dấu hiệu cho thấy, có rất nhiều “Warner Group” và “Prigozhin” ở Việt Nam. Nếu các băng nhóm và các thủ lĩnh chưa giẫm đạp lên lợi ích của nhau thì sai trái trầm trọng thế nào cũng vẫn có thể tự tung, tự tác. Nếu điều này sai thì làm gì có một gian thương như Phạm Bá Hiền – sau khi bị khởi tố vì “gian lận thương mại”, không những có thể thoát án tù mà còn trở thành sĩ quan quân đội, được bổ nhiệm làm Tư lệnh một binh đoàn, được phong tướng và bất chấp dư luận ra sao thì đương sự, cũng như băng nhóm hậu thuẫn cho ông ta vẫn bình an vô sự?
Nếu điều này sai thì làm gì có chuyện hệ thống tư pháp ở Long An càn rỡ tới mức dám ngụy tạo “vụ án Thiền Am” và bất chấp các quy định pháp luật, ra lệnh “truy tìm” ba luật sư bào chữa cho các nạn nhân vì họ dám lên tiếng tố cáo,… mà từ trên xuống dưới, từ trái sang phải vẫn lờ đi, xem sự càn rỡ ấy nằm ngoài phạm vi trách nhiệm, cuối cùng cả ba phải chạy ra ngoại quốc lánh nạn và vì vậy “tự do, dân chủ, nhân quyền” ở Việt Nam lại trở thành chủ đề nóng trong sinh hoạt của cộng đồng quốc tế?..
Làm sao có thể xem “phòng chống tham nhũng, tiêu cực” là thực tâm, “chỉnh đốn” là thực chất khi chỉ xới lại chuyện cũ mà làm ngơ chuyện vừa xảy ra, khi xử lý sai phạm thì không truy đến cùng, không buộc những cá nhân về nguyên tắc phải chịu trách nhiệm liên đới vì đứng đầu, vì lựa chọn – bổ nhiệm những cá nhân sai phạm, phải lãnh nhận hậu quả tương xứng? “Đốn” kiểu như thế có khác gì đang biểu diễn “chỉnh”, mà “chỉnh” như thế làm sao khả thi?
Người Nga đang trả giá cho sự hờ hững với thời cuộc, mặc kệ các băng nhóm lũng đoạn quốc gia tới mức nào, bằng hiện tại thê thảm như đang thấy và bằng cả tương lai bế tắc, tăm tối. Hãy nhìn Liên bang Nga, nhìn giá mà các công dân Nga đang trả, kể cả việc phải trả bằng tính mạng của chính họ lẫn thân nhân của họ, có lẽ sẽ tìm ra được câu trả lời cho thắc mắc, liệu người Việt muốn “an phận thủ thường” và cho dù có cắn răng chấp nhận những bất toàn, bất trắc trong hiện tại thì có thể mưu tìm bình an ở tương lai hay không?
Prigojine, thủ lĩnh của Wagner, kẻ hăm doạ đưa quân về Moscow nhưng nửa chừng rút lui để tránh “đổ máu giữa người Nga” vẫn đang bị điều tra bởi Kremlin, dẫu Putin đã hứa “tha lỗi” cho hắn ta!
Nói dối đã trở thành thói quen, nằm trong DNA của Putin từ khi chỉ là một nhân viên xoàng của KGB. Nếu không xảo quyệt và mưu mô cũng như tàn bạo, thì Putin khó lòng nắm quyền và củng cố quyền lực tối cao trong gần một phần tư thế kỷ!
Ra tay đàn áp, khủng bố và lạnh lùng ám sát, đầu độc bất cứ ai dám đối đầu với ông ta. Từ nhà báo, chính trị gia đối lập, đến cả những nhà tài phiệt giàu có nhưng không tuân phục Putin, tất cả đều có một mẫu số chung: Bị tù với những bản án cực nặng hay đơn giản, bị thủ tiêu, nguỵ trang bởi những “tại nạn” khó hiểu!
Bối cảnh nước Nga hậu cộng sản, kể từ khi Vladimir Putin lên nắm quyền vào tháng 12 năm 1999, cần phải có một sự can đảm nhất định mới dám bày tỏ công khai sự bất đồng của mình với chính phủ dân chủ-độc tài theo mô hình của Putin.
Trong khi nền kinh tế Nga đã phục hồi kể từ khi Liên bang Xô Viết sụp đổ, thì tình hình nhân quyền ngày càng xấu đi trong mười lăm năm. Tổ chức Ân xá Quốc tế tin rằng, những hạn chế đối với quyền tự do ngôn luận, lập hội và hội họp đã trở nên tồi tệ hơn kể từ năm 2010.
Sự khủng bố, đàn áp, đối với những người bất đồng chính kiến dẫn đến sự sách nhiễu của nền tư pháp vốn không khác mấy thời kỳ cộng sản. Chính phủ Nga bỏ tù và đày ải tùy tiện, không toà án công tâm. Đỉnh điểm là các vụ ám sát những khuôn mặt bất đồng chính kiến. Trong hầu hết các trường hợp, các cuộc điều tra của nền tư pháp Nga không thể chỉ định những kẻ cầm đầu thực sự cho những vụ giết người tàn bạo này.
Phóng viên báo chí: những cái chết dằn mặt
Theo Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, kể từ khi Putin được bầu làm tổng thống, ít nhất 40 nhà báo đã bị sát hại ở Nga. Một con số kinh khủng, chứng tỏ thái độ độc tài và bản tính tàn ác của một thứ sản phẩm tội ác của thời cộng sản. Những ai dám lên tiếng chỉ trích hay điều tra Putin qua báo chí đều bị sát hại.
Nạn nhân “nổi tiếng nhất” là Anna Politkovskaya. Bà là nhà báo điều tra và nhà hoạt động nhân quyền. Bà bị bắn chết vào ngày 7 tháng 10 năm 2006, tại sảnh tòa nhà của bà ở Moscow. Trên tờ Novaya Gazeta, nhà báo 48 tuổi này đã tố cáo chế độ độc tài của Vladimir Putin và những vi phạm nhân quyền ở Chechnya. Năm nghi phạm, trong đó có 4 người Chechnya, đã bị xét xử và kết án về tội giết người vào năm 2014, nhưng kẻ chủ mưu đằng sau vụ ám sát vẫn đang lẩn trốn và tên của hắn chưa bao giờ được nhắc đến công khai.
USPECIFIED, RUSSIA – UNDATED: (FILE PHOTO) In this undated file photo, Independent Russian journalist Anna Politkovskaya, a highly respected and tireless investigative reporter and author is pictured at work. Politkovskaya, who was murdered in an execution-style slaying October 7, 2006, devoted much of her career to shining a light on human rights abuses and other atrocities of the war in Chechnya as well as the plight of Chechen refugees. (Photo by Novaya Gazeta/Epsilon/Getty Images)
Bức ảnh nhà báo Anna Politkovskaïa, không rõ ngày chụp. Nguồn Novaya Gazeta/ Epsilon/ Getty Images
Anna Politkovskaïa từng viết trong cuốn “Nước Nga của Putin” rằng: “Putin không thích con người. Ông ấy chỉ coi chúng tôi đơn giản như một phương tiện”. Anna Politkovskaïa trở thành biểu tượng của sự can đảm, khí phách, không chùn bước trước bạo quyền mà Putin là kẻ hiện thân hoàn hảo nhất.
Sáu nhà báo hoặc cộng tác viên khác của báo Novaya Gazeta đã bị giết từ năm 2000 đến 2009, trong đó có Natalia Estemirova, 50 tuổi, người đã thay thế Anna Politkovskaya trong tờ báo.
Cũng là một nhà hoạt động nhân quyền và đại diện tại Chechnya của Tổ chức phi chính phủ Memorial, Natalia Estemirova bị bắt cóc vào ngày 15 tháng 7 năm 2009 tại Grozny và được tìm thấy thi thể vài giờ sau đó tại Ingushetia, một nước cộng hòa láng giềng của Caucasus thuộc Nga. “Tội” của bà là đã dám tố cáo sự lạm quyền của chính quyền địa phương.
Nhà báo Natalia Estemirova. Nguồn: Guardian
Nữ nhà báo người Ukraina làm việc tại Nga cho tờ Novaya Gazeta, Anastassia Baburova, 25 tuổi, bị bắn chết ngay giữa đường phố ở Moscow vào ngày 19/1/2009 khi cô đang bước ra khỏi cuộc họp báo với Stanislas Markelov, 34 tuổi. Stanislas Makelov, luật sư chuyên bào chữa cho các nạn nhân bị lạm dụng ở Chechnya cũng bị giết vào ngày hôm đó.
Stanislav Markelov đã công khai lên án việc trả tự do sớm, một tuần trước đó, cho đại tá quân đội Nga Yuri Budanov. Viên chức này bị kết án 10 năm tù vào năm 2003 vì tội cưỡng hiếp và sau đó bóp cổ một cô gái Chechnya 18 tuổi, ba năm trước đó.
Một khuôn mặt nổi tiếng trong giới báo chí ở Ukraina, Pavel Sheremet, người Nga gốc Belarus, đã bị chết trong một vụ nổ bom đặt dưới gầm ô tô của ông, ở trung tâm Kiev, vào ngày 20/7/2016. Ông từng làm việc lâu năm ở Nga, tham gia hoạt động chính trị tự do và điều đáng chú ý là Pavel Sheremet là bạn của lãnh đạo phe đối lập Boris Nemtsov, người đã bị ám sát vào tháng 2/2015.
Không chỉ những nhà báo, luật sư hay nhà hoạt động dân sự người Nga hoặc thuộc Liên Xô cũ bị ám sát, thậm chí các phóng viên phương Tây cũng chịu chung số phận khi dám điều tra những gì xảy ra dưới bàn tay thép của Putin. Nhà báo người Mỹ gốc Nga, Paul Klebnikov đã bị bắn chết vào ngày 9/7/2004. Tổng biên tập ấn bản tiếng Nga của tạp chí Forbes của Mỹ, ông đang rời văn phòng ở Moscow thì bị những người đàn ông trên ô tô nổ súng về phía ông. Bị trúng đạn bốn lần, ông ta chết trong bệnh viện.
Ông Klebnikov là nhà báo nước ngoài đầu tiên bị sát hại ở nước Nga thời hậu Xô Viết. Sau khi quy kết vụ giết người cho một phần tử ly khai Chechnya, chính quyền Nga cuối cùng đã mở lại cuộc điều tra tư pháp vào năm 2009, nhưng đến nay sự thật về vụ án này vẫn chưa được phơi bày ra ánh sáng!
Bất đồng chính kiến: Đàn áp sự đối lập chính trị
Những nhà bất đồng chính kiến, chống đối Putin cũng bị cầm tù hoặc lưu đày. Nổi bật trong số đó là Alexei Navalny.
Đối thủ quyền lực số một của Vladimir Putin, Alexei Navalny đã bị bắt vào tháng 3/2017 khi tuần hành chống tham nhũng với gần một ngàn người biểu tình. Là một blogger chống tham nhũng, Navalny có ý định đối đầu với Putin trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2018. Nhưng ông chủ Điện Kremlin và bộ máy Tư pháp của Nga đã ngăn cản nhà đối lập ra tranh cử khi kết án hình sự Navalny. Một bản án mà Navalny cũng như giới đối lập cho là do Putin dàn dựng. “Phán quyết này là một bức điện tín được gởi từ Điện Kremlin“, Alexei Navalny tố cáo Putin vào tháng 2/2017.
Nhà vô địch cờ vua thế giới từ 1985 đến 2000, Garry Kasparov tham gia chính trị vào năm 2005 để chống lại quyền lực độc tài của Putin. Ông đã bị bắt nhiều lần vì tham gia biểu tình. Năm 2008, ông đồng sáng lập đảng Đoàn Kết, tập hợp các lực lượng cánh hữu.
Biết rằng luôn bị đe dọa, Kasparov luôn được bảo vệ bởi 5 vệ sĩ và không bao giờ di chuyển với công ty quốc gia hàng không Nga Aeroflot. Năm 2013, Kasparov chọn sống lưu vong ở Thụy Sĩ, sau đó ở Hoa Kỳ, vì sợ các thủ tục pháp lý. Ông từng mỉa mai tuyên bố “KGB đang điều hành đất nước. Putin là cựu quan chức KGB và chúng tôi đã quay lại điểm xuất phát, như thể sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản chưa từng xảy ra”.
Sergueï Ouldatsov, gương mặt lãnh đạo trẻ tuổi của Mặt trận Cánh tả đã bị kết án 4 năm rưỡi tù giam trong trại quân sự vào năm 2014, chính thức vì tội “âm mưu đảo chính”. Chính quyền chỉ trích anh ta đóng vai trò là kẻ kích động trong các cuộc biểu tình năm 2012. Tổ chức Ân xá Quốc tế gọi Ouldatsov là tù nhân chính trị. Từng là đảng viên Đảng Cộng sản, giờ đây anh ủng hộ “sự phát triển dân chủ-xã hội của nước Nga”.
Trong danh sách những nạn nhân của Putin, không thể không nhắc đến những nhà tài phiệt, tỷ phú, làm giàu thời hậu Xô Viết. Điển hình là Mikhail Khodorkovsky, cựu CEO của tập đoàn dầu mỏ Yukos và là đại gia đầu tiên của Nga vào đầu những năm 2000, đã bị bỏ tù 10 năm, từ 2003 đến 2013. Bị buộc tội biển thủ tài chính, ông lọt vào tầm ngắm của Putin. Ông chủ nước Nga nghi ngờ Khodorkovsky mang nhiều tham vọng chính trị và lo ngại ảnh hưởng của ông này đối với thế giới kinh doanh. Khodorkovsky được Putin ân xá vào tháng 12/2013, đổi lại ông đã phải thừa nhận lỗi lầm của mình và cam kết không tham gia hoạt động chính trị.
Ra tay sát hại các đối thủ chính trị:
Vào ngày 27/2/2015, Boris Nemstov, 55 tuổi, bị bắn 4 phát vào lưng khi đang đi bộ gần điện Kremlin. Theo thông tin chính thức, vụ giết người này được quy cho một đội biệt kích người Chechnya. Từng đảm nhiệm chức Bộ trưởng Năng lượng và Phó Thủ tướng dưới thời Boris Yeltsin (1999), Boris Nemtsov trở thành một nhân vật quan trọng, cái gai trong những cuộc biểu tình chống Putin. Vài ngày trước khi qua đời, ông đã kêu gọi một cuộc tuần hành lớn chống lại các hoạt động quân sự của Nga ở Ukraina. Luôn bị theo dõi, nghe lén và bị đe dọa tính mạnh, Nemstov đã từng bày tỏ trên báo chí nỗi lo sợ bị ám sát.
Cựu điệp viên, nhân vật phản kháng Putin, Alexander Litvinenko, đã chết vào ngày 23/11/2006 tại London. Ba tuần trước khi qua đời, ông được các doanh nhân và cựu điệp viên KGB mời dùng trà. Litvinenko bị đầu độc khi nước uống có chứa chất phóng xạ cao, polonium 10. Cái chết của Litvinenko, được Scotland Yard mô tả là vụ giết người, rõ ràng đã được Điện Kremlin “phê chuẩn”, theo lời của thẩm phán Robert Owen cho biết vào năm 2016. Cần nhắc lại, vào năm 2000, Litvinenko từng có liên hệ với nhà tài phiệt Boris Berezovski, được tìm thấy đã chết tại nhà riêng vào năm 2013!
Nhà tài phiệt Boris Berezovski từng ẩn náu ở Vương quốc Anh, được phát hiện đã chết vào tháng 3 năm 2013 trong cơ ngơi sang trọng của mình ở Ascot (tây nam London). Ông ta nằm trong phòng tắm với một mảnh vải quanh cổ. Các nhà điều tra tin rằng, Berezovski có thể chết bằng cách treo cổ. Từng là bạn thân của Boris Yeltsin, ông ta có liên quan đến các nhóm tội phạm có tổ chức và giới tài phiệt. Gần gũi với Putin khi Putin lên nắm quyền vào năm 2000, tuy nhiên sau đó Berezovski không còn được ưu ái và được xem như một biểu tượng của “những kẻ cướp bóc nước Nga” thời hậu Xô Viết.
Trong số những cái chết bí ẩn, được cho là dàn dựng một cách khéo léo bởi mật vụ Nga, theo lệnh của Putin, có vụ án liên quan đến Sergueï Magnitski. Là một luật sư thuế trẻ tuổi, Magnitski bị bắt trong một vụ án trốn thuế. Gần gũi với Putin trong mười năm, nhưng sau đó Magnitski đã tố cáo những lạm dụng và tham nhũng của giới thân cận Putin. Magnitsky chết trong một nhà tù ở Moscow vào tháng 11/2009 do không có thuốc điều trị cho căn bệnh tuyến tụy của mình. Cái chết của ông ta đã gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Nga và Hoa Kỳ, vốn đã áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với 11 người Nga “chịu trách nhiệm về những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng”.
Điểm lại vài vụ án nổi bật trong suốt thời gian cầm quyền của Putin để thấy được sự tàn bạo đến mức lạnh lùng và vô cảm của ông ta. Bằng mọi giá, để duy trì quyền lực tối cao, Putin sẵn sàng chà đạp tất cả, từ các giá trị đạo đức đến quyền con người, để ra tay đàn áp, ám sát những ai dám đương đầu, thách thức và chống đối ông ta.
Cho nên một tên như Prigozhin, là một sản phẩm của chính Putin, từng bị kết tội “phản bội”, khó lòng thoát thân khỏi sự trả thù của Putin. Dẫu chạy đằng trời, e cũng không thoát nỗi bàn tay của điệp vụ của Putin.
Putin đã không đưa nước Nga qua khỏi những lạc hậu của thời hậu Xô Viết. Ông ta lại đưa Nga quay về thời kỳ đen tối của chủ nghĩa cộng sản độc tài toàn trị, thậm chí sa lầy trong những cuộc chiến phi nhân và sát hại những nhà bất đồng chính kiến một cách man rợ nhất.
Như những gì Joseph Stalin đã ra tay với Léon Trotski vào ngày 21/8/1940 tận Mexico xa xôi!
Tổng thống Nga Vladimir Putin đang học được điều mà rất nhiều bạo chúa học được trước ông ta: Khi bạn thả bầy chó dùng để gây chiến tranh, chúng có thể quay lại cắn trả. Khi cử binh sĩ Nga hành quân đến chiếm Kyiv, ông ta không bao giờ tưởng tượng được rằng 16 tháng sau, nhóm lính đánh thuê nổi loạn Wagner sẽ tiến quân đến Matxcơva.
Nhưng trước đây Napoléon không bao giờ tưởng tượng được rằng việc xâm lược nước Nga sẽ dẫn đến việc ông ta bị lưu đày và khôi phục chế độ quân chủ ở Pháp. Hitler không bao giờ tưởng tượng rằng việc xâm lược Ba Lan sẽ dẫn đến việc ông ta phải tự sát và nước Đức bị chia cắt. Saddam Hussein không bao giờ tưởng tượng rằng việc xâm lược Kuwait cuối cùng sẽ dẫn đến việc lật đổ chế độ của ông ta và cái chết của chính ông ta.
Chiến tranh vốn dĩ là một việc rủi ro và không thể đoán trước, hậu quả của nó không bao giờ có thể thấy trước một cách rõ ràng — và hiếm khi có thể chèo chống nó đến thành công. Ảo tưởng về quyền kiểm soát của một nhà độc tài rất thường xuyên có thể sụp đổ trong vạc dầu của chiến trường — đặc biệt khi chiến tranh biến thành một cuộc xung đột tiêu hao kéo dài và đẫm máu như đã xảy ra ở Ukraine.
Nhiều nhà phân tích cho rằng, thời gian đứng về phía Putin trong cuộc chiến này, bởi vì Nga có diện tích lớn hơn rất nhiều so với Ukraine và bởi vì Ukraine quá phụ thuộc vào sự hỗ trợ bên ngoài từ các quốc gia, mà có thể không đủ kiên nhẫn để tiếp tục chi tiền. Nhưng giờ đây chúng ta thấy rằng, thời gian đang có thể chuyển qua phía Ukraine, bởi vì chính phủ của họ được bầu cử một cách dân chủ và nhận được sự ủng hộ gần như nhất trí của người dân để tiến hành một cuộc chiến tranh bảo vệ lãnh thổ. Ngược lại, chế độ mafia không qua bầu cử của Putin luôn đe dọa người dân Nga phải phục tùng nhưng không đòi hỏi lòng trung thành hay tình yêu thương.
Giống như nhiều chế độ độc tài, chế độ của Putin hóa ra dễ bị tổn thương hơn nhiều so với vẻ cứng rắn bên ngoài. Putin luôn dựa vào kỹ năng của mình trong việc để cho các trung tâm quyền lực cạnh tranh nhau, khiến các đầu não chính trị (và các nhánh khác nhau của chính phủ Nga) chống lại nhau, để ông trở thành trọng tài cuối cùng trong việc ra quyết định. Mô hình đó đã hoạt động tốt trong hai thập niên, nhưng đang bị phá vỡ do áp lực của một cuộc chiến thất bại đang nghiền nát và hủy hoại quân đội Nga.
Vào tháng 2, tình báo Hoa Kỳ ước tính rằng, Nga đã có ít nhất 35.000 binh sĩ thiệt mạng và ít nhất 154.000 người bị thương, trong khi trang tình báo nguồn mở Oryx ước tính rằng, Nga đã mất hơn 2.000 xe tăng và gần 900 phương tiện chiến đấu bọc thép. Nga chưa từng chứng kiến những tổn thất tầm cỡ như thế này kể từ Thế chiến II. Sự tiêu hao nhanh chóng của quân đội Nga – và sự kém cỏi rõ ràng của họ – đã buộc Putin phải dựa nhiều hơn vào Tập đoàn Wagner, công ty quân sự tư nhân do Yevgeniy Prigozhin thành lập.
Là một tên tội phạm từng ngồi tù ở Liên Xô vào thập niên 1980 vì tội cướp có vũ trang và các tội danh khác, Prigozhin đã mở một quầy bán xúc xích sau khi ra tù, và biến nó thành một doanh nghiệp cung cấp thực phẩm thành công cho quân đội Nga. Điều đó dẫn đến một biệt danh mà Prigozhin rất ghét, đó là “Đầu bếp của Putin”. Chẳng mấy chốc, Prigozhin gây ra rất nhiều rắc rối: Cơ quan Nghiên cứu Internet của ông ta trở thành công cụ phát tán thông tin sai lệch của Nga, giúp làm loạn cuộc bầu cử Hoa Kỳ năm 2016, và Tập đoàn Wagner của Prigozhin trở thành công cụ để Putin phô trương quyền lực ở châu Phi và Trung Đông, bằng một lớp vỏ bọc rằng Nga không trực tiếp tham gia vào chính trị khu vực này. Khi Putin quyết định chiếm Crimea năm 2014 và kích động một cuộc nổi dậy ở miền đông Ukraine, Wagner – gồm toàn những cựu đặc nhiệm của quân đội Nga – là một trong những công cụ mà Putin sử dụng.
Wagner ban đầu không đi tiên phong trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022, nhưng những thất bại của quân đội Nga đã tạo cơ hội cho Prigozhin giành lấy thị phần từ Bộ Quốc phòng Nga. Vị đầu bếp của Putin đã vạch ra một kế hoạch đặc biệt tàn nhẫn và táo bạo, bằng cách tuyển dụng những người tù bị kết án từ các nhà tù Nga để sử dụng trong các cuộc tấn công bằng sóng người. Để giữ được bọn tội phạm trong quân đội, Prigozhin đã phát hành một bộ phim về một kẻ được cho là đào ngũ bị hành quyết bằng những nhát búa tạ vào đầu.
Các cuộc tấn công của Wagner vào thành phố Bakhmut của Ukraine trở thành tâm điểm chính trong cuộc tấn công mùa đông bị đình trệ của Nga. Cuối cùng, quân của Prigozhin chiếm được thành phố này nhưng với cái giá phải trả đáng kinh ngạc: Tình báo Hoa Kỳ ước tính rằng, chỉ trong khoảng thời gian từ tháng 12 đến tháng 5, hơn 20.000 quân Nga thiệt mạng và 80.000 người bị thương, chủ yếu ở Bakhmut.
Khi Prigozhin trở nên có quyền lực hơn, quyền lực đó dường như đã làm ông ta trở nên kiêu ngạo, và Prigozhin bắt đầu phát các video trong đó Prigozhin chế nhạo Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu và Tướng Valery Gerasimov, tổng tham mưu trưởng, coi họ là những kẻ hèn nhát và tội phạm. Prigozhin cáo buộc họ không cung cấp đủ đạn pháo cho lực lượng của mình, phớt lờ thực tế rằng quân đội Nga có kho dự trữ khá hạn chế và thật dễ hiểu khi Bộ Quốc phòng Nga chỉ ưu tiên cấp đạn dược cho quân lính của mình. Prigozhin cho biết trong một video được quay ngày 20 tháng 5 ở Bakhmut: “Vì những ý tưởng bất chợt của họ, số người chết nhiều gấp 5 lần so với số người đáng lẽ phải chết. Họ sẽ phải chịu trách nhiệm về hành động của mình, mà trong tiếng Nga gọi là tội ác”.
Putin dường như không bận tâm lắm; có lẽ ông ta đã tưởng tượng rằng một cuộc cạnh tranh để đạt được tiến bộ quân sự ở Ukraine sẽ mang lại lợi ích cho mình. Nhưng trong những ngày gần đây, sự cạnh tranh giữa Wagner và Bộ Quốc phòng vượt khỏi tầm kiểm soát. Đầu tháng này, binh lính của Prigozhin bắt được một sĩ quan Nga mà Prigozhin công khai cáo buộc [viên sĩ quan này] đã nổ súng vào một đoàn xe của Wagner. Hôm thứ Sáu 23/6, Prigozhin cáo buộc quân đội Nga tấn công một trại lính Wagner, dẫn đến nhiều thương vong, và ám chỉ Shoigu, khi nói rằng: “Bọn cặn bã này sẽ bị chặn đứng!” Cơ quan An ninh Liên bang Nga phản ứng vào cuối ngày thứ Sáu bằng cách ban hành lệnh bắt giữ Prigozhin vì tội “kích động nổi loạn vũ trang”.
Prigozhin không chờ đợi đến khi bị bắt. Giống như Julius Caesar băng qua sông Rubicon, quân của Prigozhin hành quân đến Rostov-on-Don vào ngày thứ Bảy và chiếm trụ sở quân đội Nga ở đó mà không cần giao tranh. Cuối ngày, một đoàn xe của Wagner tiến đến Matxcơva, trong bối cảnh có báo cáo rằng các con đường đến thủ đô đã bị phong tỏa.
Bộ Quốc phòng Anh lưu ý: “Trong những giờ tới, lòng trung thành của lực lượng an ninh Nga, đặc biệt là Lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga, sẽ là chìa khóa giải quyết cuộc khủng hoảng này. Đây là thách thức lớn nhất đối với nhà nước Nga trong thời gian gần đây”.
Để đối phó với mối đe dọa bất ngờ này, Putin đã đi xa đến mức viện dẫn cuộc Cách mạng Nga năm 1917, khi ông nói, “những âm mưu, tranh chấp và chính trị sau lưng quân đội và nhân dân đã dẫn đến một cú sốc lớn, sự hủy diệt của thế giới quân đội và sự sụp đổ của nhà nước”. Tất nhiên, ông ta đang ngầm so sánh mình với Sa hoàng Nicholas II, người đã đưa ra quyết định đen đủi là tham gia Thế chiến thứ nhất, và là người châm ngòi cho một cuộc binh biến bằng những thất bại trên chiến trường.
Vào đêm thứ Bảy 24/6, sau khi có sự hòa giải của Tổng thống Alexander Lukashenko của Belarus, Prigozhin hủy cuộc tiến công của mình khi chỉ cách Matxcơva khoảng 200 km, vì vậy có vẻ như Putin có thể sống sót qua cuộc khủng hoảng này. Là một phần của thỏa thuận hòa giải, các cáo buộc hình sự đối với Prigozhin sẽ được bãi bỏ và ông ta sẽ đến Belarus. Các thành viên của Tập đoàn Wagner không tham gia cuộc nổi dậy sẽ ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng Nga, nhưng số phận của công ty quân sự này vẫn chưa rõ ràng.
Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng Wagner bộc lộ sự bất ổn tiềm ẩn của chế độ Putin và làm lung lay hào quang quyền lực của ông ta. Cuộc khủng hoảng này có thể tạo cơ hội cho một cuộc phản công của Ukraine mà cho đến nay mới chỉ nhích như rùa bò. Nếu quân Nga bị phân tâm do đấu đá nội bộ, Ukraine có thể có cơ hội giành được nhiều thành công hơn trên chiến trường – và điều đó đến lượt nó có thể làm suy yếu hơn nữa quyền lực của Putin.
Ở đây có một bài học cho tất cả những bạo chúa trong tương lai khi nghĩ đến việc phát động các cuộc chiến tranh xâm lược. Tập Cận Bình, ông có nhìn thấy không?
Lễ đón tàu hộ tống Robert Small ở cảng Tiên Sa, Đà Nẵng. Đây là tàu hộ tống cho Hàng Không Mẫu Hạm Ronald Reagan đang đậu ngoài khơi gần đó.
Theo đài Á Châu Tự Do
Sáng 25/6, hàng không mẫu hạm USS Ronald Reagan (CVN-76) tiến vào khu vực cảng Đà Nẵng để bắt đầu chuyến thăm Việt Nam trong năm ngày.
Đây là lần thứ ba một tàu sân bay của Hải quân Hoa Kỳ ghé thăm quốc gia này chỉ trong vòng khoảng 5 năm.
Trước đó, USS Carl Vinson (CVN-70) đến Việt Nam năm 2018, tiếp theo là USS Theodore Roosevelt (CVN-71) năm 2020.
Trang tin của Viện Hải quân Hoa Kỳ (USNI News) dẫn thông cáo của Đại sứ quán Hoa Kỳ cho biết, tuần dương hạm USS Antietam (CG-54) và USS Robert Smalls (CG-62) sẽ tháp tùng tàu sân bay cập cảng để viếng thăm Việt Nam.
Bên trong Hàng Không Mẫu Hạm Ronald Reagan với phóng viên BBC, trong chuyến viếng thăm vào tháng 8, 2019
Một lực lượng vũ trang thân cận và luôn ủng hộ tổng thống Putin nay bỗng dưng lần đầu lên tiếng chỉ trích rằng nước Nga không cần chiến dịch quân sự đánh vào Ukraine để phi hạt nhân hóa và chống phát xít vì cả hai nguyên do này có lẽ không tồn tại trong thực tế.
Uy tín của tổng thống Nga, Vladimir Putin sẽ bị ảnh hưởng nặng nề sau biến cố chống đối quân sự của cánh quân Wagner này. Chúng ta có thể phân tích vị thế của Putin qua các yếu tố sau:
Putin ngày càng suy yếu hơn vì sự sa lầy ở cuộc chiến Ukraine cho thấy quân đội không được điều hành bởi các chỉ huy chuyên nghiệp mà chỉ là các kẻ cộng sự trung thành với Putin. Từ vị thế tấn công nay quân đội Nga đang lo phòng ngự trên khắp chiến trường.
Trước chiến tranh thì Putin là con sư tử đáng khiếp sợ cho phương Tây và NATO, nay thì uy tín đó mất đi quá nhiều do sự yếu ớt của quân đội và vũ khí Nga. Điều kỳ cục là ngay cả vũ khí vô địch như tên lửa siêu vượt thanh Kinzhal cũng bị đánh chặn và trở nên vô hiệu.
Guồng máy tuyên truyền của Putin bị dội ngược vì cuộc binh biến của Prigozhin. Dân Nga biết rõ qua các tuyên bố của thủ lãnh Wagner về sự bất lực của quân đội và lý lẽ chống phát xít, giải giới Ukraine là vô lý và không cần thiết.
David Remnick phóng viên báo New Yorker cho rằng, Putin đang phải đối diện với một thực tế, đó là một số rạn nứt và lo lắng sâu sắc nhất trong giới lãnh đạo Nga đã bị phơi bày cho công chúng biết.
Báo Atlantic cho biết, Putin rời Moscow sau khi phát hành một đoạn video ngắn trong đó ông rõ ràng tức giận và lên án những kẻ phản bội, không như một Putin thường tự tin, Putin, được cho là đã quá lo lắng sợ bị ám sát, đã đi ẩn mình cho đến khi ông có thể biết rõ ràng hơn rằng ai có thể sẽ liên minh với Prigozhin tạo phản. Có lẽ Putin rút lui về Valdai, trong một động thái có vẻ yếu ớt và vô tổ chức.
Theo báo Atlantic, Ông chủ Điện Kremlin đã phải thỏa thuận với một người bị kết án, một đầu bếp cũ của mình là Prigozhin mà trong văn hóa của Putin chỉ là một kể thấp kém nhất. Đây là một sự sỉ nhục cho Putin.
Sergey Markov, một nhà khoa học chính trị ở Moscow, người trước đây đã cố vấn cho Putin, dự đoán ông Putin có thể sẽ sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu và tướng hàng đầu Valery Gerasimov để xoa dịu ông Prigozhin. ( người từng lên án rằng “Bộ Quốc phòng đang cố gắng đánh lừa công chúng, đánh lừa tổng thống và họ đã kể một câu chuyện rằng đã có một số hành động gây hấn điên rồ của Ukraine, rằng – cùng với toàn bộ khối NATO – Ukraine đang lên kế hoạch tấn công chúng ta”.
Khi Putin ngày càng trở nên xa cách và giàu có một cách phi lý, Prigozhin đã khoác lên mình chiếc áo choàng dân túy.Ảnh: Aleksey Smagin / Sipa US / AP
Ngay cả các đồng minh thân cận của Putin cũng đặt nghi vấn về các phán đoán sai lầm của ông và hậu quả của nó, nghị sĩ Nga có ảnh hưởng, Konstantin Zatulin, thân cận với các thành viên cấp cao của cơ quan an ninh FSB của Nga nói rằng Moscow đã không đạt được bất kỳ mục tiêu chiến tranh nào của mình và nhiều mục tiêu trong số đó đã trở nên “vô nghĩa”.
Ngay cả dáng dấp bên ngoài của Putin cũng không còn sự tự tin cao độ của thời kỳ hoàng kim trước đây.
Vladimir Putin đã phải đối mặt với thách thức nghiêm trọng nhất đối với nhiệm kỳ tổng thống suốt đời của mình sau khi hệ thống mà ông đã lãnh đạo trong hai mươi ba năm qua bị biến dạng cong queo vào cuối tuần này dưới áp lực của cuộc chiến mà ông phát động ở Ukraine và, trong một khoảnh khắc, biến thành một cuộc xung đột vũ trang ngay ở bên trong nước Nga.
SINGAPORE — Việt Nam đã bắt giữ một nhà hoạt động môi trường hàng đầu chỉ vài tháng sau khi ký thỏa thuận nhận hàng tỷ đô la viện trợ quốc tế để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, một phần của hiệp định bao gồm các điều kiện trong đó chính phủ sẽ lôi kéo các nhà hoạt động cơ sở tham gia vào nỗ lực cùng chống biến đổi khí hậu này.
Bà Hoàng Thị Minh Hồng, 51 tuổi, đã bị bắt vào cuối tháng trước như một phần của điều mà các nhóm nhân quyền nói là một chiến dịch có phương pháp của chính quyền Việt Nam nhằm vô hiệu hóa phong trào khí hậu ở cơ sở của đất nước và bịt miệng những tiếng nói độc lập với chính phủ.
Được coi là một trụ cột của tổ chức hoạt động phi lợi nhuận của Việt Nam và là một nhà phê bình hàng đầu về nhiên liệu hóa thạch, Hồng đã dẫn đầu các cuộc vận động kiến nghị và phản đối các nhà máy chạy bằng than.
Bà là nhà môi trường nổi tiếng thứ năm ở Việt Nam bị buộc tội trốn thuế trong hai năm, nhưng là người đầu tiên bị nhắm mục tiêu kể từ khi một liên minh quốc tế, bao gồm Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, đồng ý vào tháng Mười Hai để giúp Việt Nam cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng cách cung cấp 15,5 tỷ đô la tài trợ. Các chuyên gia tài chính cho biết đây là một trong những thương vụ lớn nhất thuộc loại này.
Hoàng Thị Minh Hồng, một nhà hoạt động chống biến đổi khí hậu nổi tiếng của Việt Nam. (Ảnh: Hoàng Thị Minh Hồng)
Hiệp định ký kết với Việt Nam nêu rõ rằng “cần tham vấn thường xuyên” với “các phương tiện truyền thông, các tổ chức phi chính phủ và các bên liên quan khác để đảm bảo sự đồng thuận xã hội rộng rãi”.
Vài tuần trước khi bị giam giữ, bà Hồng nói trong một cuộc phỏng vấn với tờ The Washington Post tại Thành phố Hồ Chí Minh rằng phong trào khí hậu cơ sở ở Việt Nam đang trên bờ vực bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Bốn trong số các nhà môi trường hàng đầu của đất nước, tất cả đều chỉ trích các chính sách năng lượng của chính phủ, đã ngồi sau song sắt, các tổ chức của họ trong tình trạng vật vờ.
Cô đã lùi lại một bước các hoạt động của mình trong những tháng gần đây, bao gồm cả việc từ chức giám đốc điều hành của tổ chức phi lợi nhuận môi trường CHANGE, cô nói. Nhưng cô lo lắng đã quá muộn (nay cô đã bị bắt)
“Nếu họ đến tìm tôi,” Hong nói, “phong trào sẽ biến mất.”
Lời Bàn:
Việc bắt giữ các nhà hoạt động môi trường sẽ làm thất vọng các chính phủ cấp viện cho Việt Nam và càng làm giảm uy tín của chính phủ Việt Nam vốn chưa hề tuân thủ bất kỳ hiệp định nào.
Con thuyền Việt Nam trôi dạt trong tình trạng mất phương hướng, qua các sự kiện lớn đang xảy ra, từ chuyện Tòa Án trở thành trò hề khi luật sư biện hộ phải đi trốn ra Nước Ngoài sau khi cáo buộc Côn An làm sai trình tự tố tụng và ngụy tạo tang chứng, chuyện chủ quyền quốc gia bị xâm phạm ở vùng biển đặc quyền, chuyện lòng dân bất ổn qua sự cố đồng bào thiểu số bị áp bức vùng lên tấn công hai đồn công an cùng lúc, chuyện càng chống tham những càng có đông cán bộ cao cấp nhất bị loại, và làm tê liệt guồng máy lãnh đạo đến mức không còn thuốc cho bệnh viện, không còn tiền chi cho thị trường…
Con thuyền chỉ còn lại một ông lão lú lẫn hoang tưởng đang nắm bánh lái cùng với các cộng sự ăn bò dát vàng, ăn đất, ăn dân.
NGA THỜI SA HOÀNG VÀ NGA THỜI PUTIN SAO GIỐNG NHAU ĐẾN THẾ
(Bài cũ nay mới ứng nghiệm nên đăng lại. Không phải tự khen chứ, mình cứ như thầy bói).
Sau khi nước Nga của Sa Hoàng Nicholas Đệ Nhị thua sấp mặt trong chiến tranh Nga – Nhật (1904-1905) để tranh giành, xâu xé vùng Mãn Châu và Triều Tiên. Nước Nga buộc phải ký hoà ước Portsmouth nhục nhã với chiến thắng tuyệt đối cho nước Nhật. Tiếp đến, khi tham gia vào chiến tranh thế giới thứ nhất.
Quân đội Nga với hàng ngũ sĩ quan được thăng chức chủ yếu dựa trên lòng trung thành với Sa Hoàng, dự trữ vũ khí thì cạn kiệt, dẫn đến thất bại liên tiếp của quân đội Nga. Tháng 9/1915, Sa Hoàng đã phải đích thân chỉ huy quân đội. Đến tháng 11/1916, lạm phát, bãi công, khó khăn trong việc cung ứng ra tiền tuyến đã đẩy xã hội Nga rơi vào rối loạn. Hậu phương như vậy, nên chiến trường dần tan rã.
Tháng 1/1917, đã có hơn một triệu quân nhân Nga đào ngũ. Đỉnh điểm cho rối loạn xã hội là cuộc cách mạng Nga tháng 10/1917.
Hiện tại thì sao? Xã hội Nga với tỉ lệ sinh liên tục giảm. Có tới 16% đàn ông Nga nghiện rượu. Kinh tế khó khăn vì cấm vận Quốc tế sau khi cướp trắng bán đảo Crimea của Ukraine năm 2014.
Giờ đây, với quân đội mà sĩ quan chỉ huy cũng được bổ nhiệm dựa vào lòng trung thành với Putin. Kinh tế thì chủ yếu nằm trong tay nhóm tư bản thân hữu. Vũ khí thì theo như lời quảng bá là “hiện đại, không nơi nào có trên Thế giới”, thực ra chỉ đủ để diễu binh, làm màu trên Quảng Trường Đỏ.
Hãy nhìn đoàn xe dài 64km nằm xếp lớp vì thiếu nhiên liệu và bánh lốp ở cửa ngõ thủ đô Kiev của Ukraine hồi đầu cuộc chiến và xác xe tăng Nga nằm như cua rang muối thì khắc biết.
Liên tục thất bại trên chiến trường. Putin giờ cũng trực tiếp chỉ huy quân đội như Sa Hoàng Nicholas II năm xưa. Sao mà giống nhau đến thế? Liệu có một cuộc cách mạng nổ ra như cách mạng tháng 10/1917? Cách mạng cũng tốt cho chính nước Nga và Thế giới đấy!
Hai nhóm vũ trang, Quân đoàn Tình nguyện Nga (RVC) và Quân đoàn Tự do Nga cho biết họ đã thực hiện các cuộc tấn công ở khu vực Belgorod phía tây nước Nga trong những tuần gần đây.
Nhưng hi vọng, nếu có một cuộc cách mạng nổ ra ở Nga, nó sẽ không sản sinh ra một nhà nước, một chế độ mang cái học thuyết quái quỷ làm khổ một nửa Thế giới suốt từ 1917 đến tận ngày nay, mà một số dân tộc còn chưa thoát ra được và thống khổ vì nó.
Anh em cuồng Nga không nên đọc stt này! Sẽ rất dễ bị đột quỵ.
Cho tới thời điểm hiện tại, quân Nga đã và đang rơi vào ba tình huống bất lợi:
Đem quân đi tấn công xâm lược nước khác mà không thể đánh nhanh thắng nhanh, cuộc chiến lại kéo dài dằng dai.
Đem quân đi tấn công xâm lược nước khác mà bây giờ phải lui về thế thủ trên nước người.
Lại thêm có sự nổi loạn trong hàng ngũ quân đội giữa quân chính quy và đội quân đánh thuê Wagner như hiện nay.
Liệu Putin có thể thắng ở Ukraine không?
Nhưng điều bất hạnh (cho dân tộc Ukraine và cho cả dân tộc Nga) là ngay cả khi Putin có bị buộc phải ra đi chăng nữa, thì không có gì bảo đảm rằng người kế vị sẽ ôn hòa, biết cân nhắc thời cuộc hơn, cũng không có gì bảo đảm nước Nga sẽ thay đổi theo chiều hướng dân chủ!
FB. SONG CHI
NGA, MỘT ĐẤT NƯỚC ĐANG CÓ NỘI CHIẾN
Khoảng 30.000 binh sĩ Wagner hiện đã nắm quyền kiểm soát một khu vực rộng lớn ở phía bắc thành phố Rostov của Nga. Cách thủ đô Nga hơn 200km
Có thể nói nội chiến nước Nga đã bắt đầu, nội tại nước Nga có đến 3-4 lực lượng.
Tập đoàn lính đánh thuê Wagner
Quân đội Nga xanh đã hiện hữu bấy lâu nay chống lại quân đội Nga.
Bộ quốc phòng Nga
Một bộ phận quân đội không ủng hộ chính sách của Pu.tin. FB. NGUYỄN ĐẠO
III. NGA – NỒI DA XÁO THỊT HAY CUỘC KÁCH MỆNH THÁNG 6 ZĨ ĐẠI
Kênh chính thức của Wagner đã tuyên chiến với Putin: “Putin đã lựa chọn sai lầm. Chuyện này càng tồi tệ hơn cho ông ta. Chúng ta sẽ sớm có một tổng thống mới!”.
Trước đó Wagner chỉ đòi mang đầu của Shoigu với Gerasimov tới thôi, chứ chưa công khai nhắm vào Putin. Nay thì sống mái luôn rồi!
Theo đánh giá tức thời của Bộ Quốc phòng Anh, trong những giờ sắp tới, lòng trung thành của lực lượng an ninh Nga và đặc biệt là Vệ binh quốc gia Nga sẽ đóng vai trò then chốt đối với diễn biến của cuộc khủng hoảng diễn ra này.
Nói chung là dù không biết diễn biến sắp tới mèo nào cắn mỉu nào. Nhưng mà lúc này lên bia nhắm từ từ được rồi anh em. Đằng nào nước Nga của Putin cũng nát rồi!
