Tình Bằng Hữu- Bạn Già – Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức
Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức
Tục ngữ Mỹ có câu nói: “Tiếp tục kiếm thêm bạn mới nhưng hãy duy trì bằng hữu cũ, vì bạn mới là bạc mà bạn cũ lại là vàng”.
Cụ Nguyễn Ðình Chiểu của chúng ta trang trọng bạn xưa với:
” Trong đời mấy bậc cố tri,
Mấy trang đồng đạo, mấy nghì đồng tâm”
Nhà thơ Lê Đại Thanh viết:
“Bạn là một nửa bản thân tôi
Nửa da thịt, nửa trái tim, khối óc”
Còn câu sau đây là diễn tả trình bạn trong Nhị Ðộ Mai:
“Nghĩa bằng hữu bậc trung trinh,
Thấy hoa mai bỗng động tình sót xa”
Nhiều vị tuổi cao cũng có ý nghĩ rằng khi về già, ngoài việc có một sức khỏe tốt, một gia đình êm ấm, thì tình bạn lâu năm là một hành trang quý giá mà họ đã mang theo được cho tới giai đoạn cuối của cuộc đời.
Vậy thì bạn hữu là gì?
Hiểu theo nghĩa thông thường, bạn là một nhóm người thường thì không có liên hệ ruột thịt, gắn bó với nhau qua những tương đồng về hoàn cảnh sinh sống.
Họ đến với nhau trong tâm đầu ý hợp, bằng kết nối những tâm tư, những nguồn giao cảm gần giống nhau.
Họ thân với nhau để chia xẻ vui buồn, để cùng thực hiện những hoài bão chung, để nương tựa lẫn nhau.
Họ hiểu nhau, tin tưởng nơi nhau, thích nhau. Đây là một gắn bó của sự thủy chung và thương yêu vị tha và lâu dài. Với nhau, họ là người đồng hành, là người tin cậy.
Bạn hữu khác với người quen biết, gặp nhau trong công việc hàng ngày như ở sở làm, trong cộng đồng, ngoài lối xóm. Đó chỉ là những tiếp xúc trong một thời gian giới hạn và cần thêm nhiều lôi cuốn, kết nối khác nữa để chuyển sang tình bằng hữu.
Trong đời sống hàng ngày, nhiều khi người ta đã lạm dung chữ bạn. Mới gặp nhau vài lần mà đã nói đó là bạn tôi, cứ như là thật. Ông bà chủ lấy lòng nhân viên, sai bạn ơi làm hộ tôi cái này, cái kia sao mà ngọt như mía lùi. Ðể rồi lay off nhau cũng mau như cắt.
Bạn hữu thường tập trung vào mấy nhóm.
Một số người có tinh thần độc lập, tự cho là không cần đến ai. Không phải họ sống cô độc. Nhưng, với họ, những giao tế qua lại thường nhẹ nhàng, có cũng được mà không cũng chẳng sao. Rồi tùy theo hoàn cảnh, tùy theo nhu cầu, nếu cần thì giao tiếp, nếu không có thể quên đi dễ dàng. Họ sống với hiện tại và thỏa mãn với những người mà họ mới gặp hay đã có sẵn. Cho nên khi mất một giao hữu, họ cũng chẳng tiếc mấy.
Những người kỹ tính, lựa bạn mà chơi thì có gắn bó sâu đậm đặc biệt với một số người mà họ coi là rất thân. Nên họ buồn tiếc khi mất. Còn những liên hệ khác thì chỉ là những thiển giao, quen biết nhiều hơn là kết bạn. Họ sống nhiều với bạn xưa và không muốn tìm bạn mới khi tới tuổi cao.
Người hiếu bạn có nhiều bằng hữu hơn: bạn quen từ những năm trước, bạn mới tạo ra sau này. Họ là những người sống với cả quá khứ, hiện tại trong tình bạn và sửa soạn cho tương lai với nhiều bạn bè. Họ luôn luôn dùng giao tế nhân sự để kiếm thêm bạn mới.
Nhiều nhà xã hội học phân biệt bằng hữu tương nhượng, bằng hữu tiếp thu và bằng hữu trong hợp tác.
Khi đôi bên cho nhau lòng trung thành và tình thương yêu thì có sự cân bằng của tình bạn, đôi bên nương tựa lẫn nhau.
Khi chỉ có một bên cống hiến tất cả và bên kia không đáp lễ thì chỉ có tình bạn một chiều.
Khi chỉ hợp tác vì một quyền lợi, một mục đích mà không có thương yêu, chung thủy thì giao tế không bền và rất giới hạn.
Đặc điểm của bằng hữu.
Khác với tình anh em, vợ chồng, bạn hữu có những sắc thái riêng biệt. Đây là một giao hảo có tính cách tự nguyện, một ràng buộc riêng tư do đôi bên hiểu ngầm thương lượng, một liên hệ qua lại trong tinh thần bình đẳng tràn đầy thiện tâm, thiện ý.
Vì tự nguyện với có quyền lựa chọn và được chọn lựa nên không ai bắt buộc ai phải là bạn. Nó cũng không có ràng buộc pháp lý như tình nghĩa vợ chồng, hoặc lễ nghĩa huyết tộc như tình anh chị em ruột thịt.
Cho nên dù có liên hệ huyết mạch, người cùng lối xóm, cùng sở làm mà không có tương khí tương đồng thì cũng không trở nên bằng hữu được. Ta có thể tỏ ra hết sức lịch sự với người cùng phòng, cùng sở nhưng không có điều gì bắt buộc ta phải thích và là bạn người đó. Ta không thể tự coi là bạn của một người khi ta không biết người đó có sẵn sàng nhận ta là bạn không. Tác giả người Pháp J Delille đã nói: “Cha mẹ là do số phận, bạn bè do lựa chọn ”.
Bình đẳng vì tình bạn xây dựng trên cá nhân mỗi con người. Nó không đòi hỏi sự bằng nhau tuyệt đối về học vấn, về địa vị trong xã hội, về sự giàu tiền, lắm bạc như nhau, thành công như nhau. Đã có nhiều tình bạn rất đẹp nẩy nở giữa chủ và thợ, giữa thầy và trò, giữa người giàu và người nghèo.
Tình bạn cũng tôn trọng tính cách độc lập của nhau: mỗi bên có nếp sống riêng tư, tự do quyết định cho đời sống của mình mà không bị bên kia can thiệp. Không có sự áp đặt chủ -nô hoặc khuất phục như lãnh chúa độc tài với thần dân.
Trong tình bạn, đôi bên dành cho nhau những cảm tình tốt, những chăm sóc, quan tâm tận tình, những giúp đỡ khi cần và sự rộng lượng, sẵn sàng với nhau. Thiện ý này không đưa đến sự lợi dụng nhau hoặc phụ thuộc nhau. Người giúp thấy thoải mái làm mà không cho là có bổn phận hoặc bị bắt ép phải làm, mà người nhận không bị ám ảnh là đã đòi hỏi quá nhiều ở bạn.
Vì khi đã phụ thuộc vào nhau thì sự tự do, bình đẳng không còn nữa. Một tình bạn đích thực không những chỉ cởi mở để cho mà còn vui vẻ để nhận.
Tình trạng sẵn sàng với nhau cũng là căn bản của bằng hữu và trong tình bằng hữu, không có sự ghen tị mà còn cần thành thật với nhau, không mầu mè, che đậy.
Để có bằng hữu
Tình bạn có thể được xây dựng trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh nào của con người.
Căn bản là ít nhất họ có cùng một thôi thúc tình cảm, có sự chia xẻ trao đổi những ý nghĩ giống nhau, có cùng sở thích, quyền lợi. Trong tình bạn tuy cũng có những khác biệt nhưng khác biệt này bổ túc cho nhau. Nếu hoàn toàn giống nhau thì đâu còn đối thoại, đồng cảm.
Bạn thường tìm thấy trong các nhóm có chung sinh hoạt: học cùng trường, ở cùng khu phố, làm cùng nghề, cùng thú vui giải trí, cùng lui tới cơ sở tôn giáo. Nó nẩy sinh ở những lứa tuổi khác nhau. Nhóm trung niên có lợi điểm là có bạn ở mọi lứa già trẻ trong khi người già có bạn ở cùng lứa tuổi hoặc trẻ hơn.
Về giống tính thì thường thường đàn ông đàn bà đều có nhiều bạn như nhau, nhưng chồng thì không hay tâm sự nơi bạn mà tin cẩn vợ hơn, còn vợ thì có nhiều bạn gái để tâm sự ngoài chồng mình.
Bằng hữu nẩy sinh trong những thôi thúc tình cảm giữa hai người. Thôi thúc càng cao thì bằng hữu càng sâu đậm.
Một câu hỏi thường được nêu ra là tại sao ta có ước muốn gắn bó với đối tượng này mà lại hững hờ với đối tượng khác. Có những tình bạn xuất hiện như tia chớp trên nền trời xanh: mới chỉ gặp một vài lần, chưa biết quá trình, hiện tại của nhau nhưng đã dành cảm tình cho nhau, đã muốn được có bạn và được nhận là bạn. Ý thức chưa thấy gì, nhưng tiềm thức đã nhận ra và tiên đoán là nhiều triển vọng tình bạn sẽ nẩy nở sau này.
Sự bá vai, chèo kéo, nài nỉ không đưa tới tình bạn, như các cụ ta thường nói: “Thấy người sang bắt quàng làm họ”.
Đồng nghiệp, đồng sở không đương nhiên thành bằng hữu vì đây chỉ là giao tế khách quan, không vượt qua lãnh vực nghề nghiệp.
Một vấn đề tế nhị là sự xét đoán và chấp nhận trong tình bạn: nhận xét một cách khách quan về việc làm của bạn hoặc chấp nhận và hỗ trợ vô điều kiện. Đa số đều kỳ vọng có sự chấp nhận không phê phán từ bạn mình. Một số khác lại tin cậy ở nhận xét của bạn để quyết định và để học cách hành xử trong hoàn cảnh mới. Như vậy mặc dù con người không thích bị đánh giá, nhưng một nhận xét chân thành của bạn có thể có ích cho họ.
Bạn Già
Giống như lúc mới sinh và trong thời còn thơ ấu, tuổi già đôi khi chịu một số phận không mấy vui là phải phụ thuộc vào người khác nhất là sau khi đã có nhiều mất mát.
Nhưng, thay vì vươn ra khỏi sự phụ thuộc như lớp tuổi thơ thì người già lại đi sâu vào vòng phụ thuộc. Họ không còn làm việc, bị giảm lợi tức, con cái đi ở riêng, mất dần bạn bè, người thân yêu, kém sức khỏe, bệnh hoạn. Cho nên về già mà có được những bạn cố tri thân thiết hoặc tạo thêm ra những bạn mới để nương tựa lẫn nhau là một điều rất an ủi.
Nhiều người cho rằng dù họ hàng thân thuộc có giúp đỡ nhưng bằng hữu thường gần gũi nhau hơn, dễ nói với nhau hơn. Và có nhiều điều mà chính người phối ngẫu cũng không cung ứng được bằng những bạn cố tri. Họ đã cùng vui buồn có nhau khi xưa mà bây giờ già rồi vẫn còn bên nhau. Họ nương tựa lẫn nhau để có bầu có bạn, hiểu nhau để giúp đỡ lẫn nhau. Họ lắng nghe nhau tâm sự, kể lại cho nhau những kỷ niệm, những việc đã cùng làm. Họ đối xử, xưng hô thân mật như mấy chục năm về trước.
Thường thường người già muốn có những người bạn cùng lứa tuổi, có hoàn cảnh như nhau, sở thích kinh nghiệm như nhau, sống gần nhau để thuận tiện qua lại. Nhưng họ cũng có khuynh hướng là tạo thêm bạn mới ở lứa tuổi trẻ hơn để thay thế vào chỗ của những người bạn cùng tuổi sẽ lần lượt ra đi. Cũng có người già tập trung nuôi dưỡng bạn cố tri, giới hạn trong việc tìm thêm bạn mới để tiết kiệm sinh lực và để tránh gặp những trái ý không cần thiết.
Về già cũng có một số hoàn cảnh khiến cho tình bạn gặp trở ngại.
Kém sức khỏe đưa đến không cùng nhau sinh hoạt. Quá phụ thuộc vào bạn trong các công việc hàng ngày. Nếu sự phụ thuộc quá nhiều thì đôi khi bạn cũng thấy khó chịu, xa dần. Rồi người già rơi vào cảnh cô lập, nhất là khi giảm khả năng đối thoại với tai nghễnh ngãng, mắt kèm nhèm.
Cũng nhiều người già không có thì giờ nhiều cho bạn bè vì bận rộn chăm sóc cho sức khỏe của mình hoặc để nghỉ ngơi. Ngoài ra, có trường hợp trong đó khi dư giả thì bạn bè năng tới lui, mà nghèo khó thì lại thưa vắng qua lại. Như tình huống của Nguyễn Hữu Chỉnh: “Ðã hẳn ai là mặt cố tri; Giầu sang tìm đến, khó tìm đi”
Tình nghĩa vợ chồng già dù như đũa có đôi, nhưng cũng nên có những bạn riêng để phòng hờ thời gian đơn côi, góa bụa.
Khi mất người phối ngẫu, lão nam cảm thấy lẻ bóng nhiều hơn vì đã mất người bạn đầu gối tay ấp cả dăm ba chục năm.
Bình thường quý lão bà có nhiều bạn tâm tình trong suốt cuộc đời. Nhưng khi bạn hiền ra đi, thì cụ bà thấy quan hệ với bằng hữu cũ của vợ chồng giảm dần. Cũng may là họ dễ dàng tạo thêm bạn mới, giao hảo mới bằng cánh tham dự vào nhiều sinh hoạt cộng đồng, tôn giáo. Đa số bạn của cụ bà khi đó là cô quả cùng cảnh ngộ, chỉ có một số nhỏ có gia đình. Cho nên khi còn sống với nhau mà bà vợ không chịu giao tế tạo bạn cho mình thì khi ở góa sẽ có nguy cơ cô đơn. Nhất là khi chẳng may khả năng tài chánh lại không được dồi dào.
Kết luận
Mặc dù có thể có những căng thẳng, những thay đổi ngoài tầm kiểm soát, tình bạn vẫn giúp người già cảm thấy vui lên rất nhiều. Cho nên mất một bạn cố tri là một tai biến vì nhiều người già cảm thấy không còn đủ thời gian để thay thế cái khoảng trống tình cảm đó.
Hơn nữa, như Simone de Beauvoir đã viết:” Cái chết của người bạn thân thiết là sự đoạn tuyệt đột ngột với quá khứ của mình. Chúng ta không những mất một sự hiện diện mà còn mất cả một phần của cuộc sống mà chúng ta đã gửi gắm nơi họ”.
Bác sĩ Nguyễn Ý-Ðức
From: Truong Le
ĐẦU TƯ CHO SỰ THÁNH THIỆN – Lm. Minh Anh, Tgp. Huế
Lm. Minh Anh, Tgp. Huế
“Ai trong anh em không từ bỏ hết những gì mình có, thì không thể làm môn đệ tôi được!”.
Tháng 10/2021, công chúa Mako, Nhật Bản, từ bỏ hoàng gia và 1,3 triệu Mỹ kim hồi môn để xe duyên với Komuro, một luật sư, con của một người mẹ đơn thân. Theo luật hoàng gia, kết hôn với một thường dân, các thành viên nữ phải từ bỏ tước vị và không có một nghi lễ cưới hỏi truyền thống. Mako chia sẻ, “Chúng tôi nghĩ, mình đã tìm được người bạn đời quý giá. Tôi muốn một cuộc sống yên ả trong môi trường mới của tôi!”.
Kính thưa Anh Chị em,
Nếu Mako đã hy sinh tất cả, đầu tư cho tiếng gọi của con tim, người môn đệ Kitô cũng phải bỏ vốn để ‘đầu tư cho sự thánh thiện’ của mình. Trong Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu tiết lộ, ‘vốn’ đó không chỉ là “hết những gì mình có”, mà cả “cha mẹ”; thậm chí “mạng sống!”.
Minh hoạ kế hoạch của một người xây tháp, Ngài nói đến các kế hoạch. Sẽ là gì? Hy sinh nhiều! Nhưng như cảm giác vui mừng khi cắt băng khánh thành toà tháp, mọi nỗ lực ‘đầu tư cho sự thánh thiện’ của bạn sẽ mang lại một sự hỷ hoan đến tận đời đời!
Chúa Giêsu còn đưa ra một ví dụ khác, một vị vua sắp đi giao chiến. Đâu là mục tiêu tiên kiến của một kế hoạch chiến đấu? Rất đơn giản: “Không gì thay được chiến thắng!”. Thế nhưng, chiến tranh luôn nghiệt ngã và nếu khả năng bị đánh bại là một điều có thể thấy trước; tốt hơn, nên tìm chiến thuật khác. Cũng thế, với sự thánh thiện, bạn sẽ dễ dàng thắng một số “trận”; đang khi có những “trận” phải tránh hoàn toàn. Vì thế, đừng ngu khờ đánh giá cao năng lực bản thân; điều này xảy ra, đặc biệt, khi chúng ta biết mình không thể không phạm tội, và nghĩ rằng, bản thân đủ mạnh để vượt qua. Ảo tưởng! Vì một đôi khi, chiến lược đối đầu tốt nhất không phải là chiến đấu, mà là chạy trốn!
Vậy đâu là nguồn vốn? Với Chúa Giêsu, ‘nguồn vốn’ Ngài đề nghị xem ra ‘khá cực đoan’ và cũng ‘khá cường điệu’ khi mỗi người phải từ bỏ “hết những gì mình có” kể cả “cha mẹ”, thậm chí “mạng sống!”. Những điều này dẫu quan trọng đến đâu cũng không thể chiếm vị trí hàng đầu trong trái tim người môn đệ, nơi ‘một Ai đó’ đã chiếm hữu! Chính Ngài đã để Chúa Cha chiếm trọn trái tim, con người, tâm trí khi triệt để chu toàn ý Cha, kể cả cái chết. Vì thế, Ngài đã trở nên khuôn mẫu cho chúng ta noi theo. Vậy mà tuyệt vời thay! Đi theo Chúa Giêsu trên con đường Ngài đi lại thực sự dẫn đến một tình yêu lớn hơn, phong nhiêu hơn và vĩnh cửu hơn khi Thiên Chúa sẽ trả lại cho chúng ta “gấp trăm ở đời này” và “sự sống miên viễn ở đời sau!”.
Anh Chị em,
‘Đầu tư cho sự thánh thiện’ quả không rẻ, cũng không dễ! Và không ai có thể làm điều này nếu không có sự trợ giúp của ân sủng. Chúng ta yếu đuối và luôn yếu đuối, nhưng tin rằng, ân sủng Chúa không bao giờ thiếu để mỗi người có thể đi vào những lối hẹp Tin Mừng. Hãy để Thiên Chúa chiếm trọn con người mình và cứ thực hành yêu thương, vâng phục. Trong thư Rôma hôm nay, Phaolô viết, “Yêu thương là chu toàn lề luật”; đồng thời, chúng ta rộng lượng với tha nhân như Thánh Vịnh đáp ca nhắc nhủ, “Phúc thay người biết cảm thương và cho vay mượn!”. Được như thế, bạn đã đầu tư tốt!
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, giúp con tháo cởi những ‘sợi tơ vàng’ còn vương víu; nhờ đó, con có thể chấp cánh bay cao trên ‘bầu trời nên thánh!’”, Amen.
Lm. Minh Anh, Tgp. Huế
From: KimBang Nguyen
Nỗi buồn lớn nhất của người già không phải bệnh tật…
Kimtrong Lam
Nỗi buồn lớn nhất của người già không phải bệnh tật mà là một điều tưởng chừng như nghịch lý.
Người ta sợ tuổi già không ai chăm sóc, nhưng đó chưa phải là tất cả. Chính điều này mới là sự ám ảnh của người già.
Ông Hùng, 71 tuổi: Cuộc sống ở quê khiến tôi tự do và thoải mái
Tôi năm nay đã 71 tuổi rồi, tôi làm trong ngành điện, đã nghỉ hưu. Tôi sống một mình ở quê, dù cô đơn nhưng tôi thấy cuộc sống thoải mái. Tôi có 4 người con, tôi đã mất vợ từ sớm. Các con tôi may mắn có công việc và gia đình ổn cả.
Không ai trong số chúng muốn sống với tôi, ban đầu buồn nhưng tôi nghĩ các con cũng có gia đình, hãy để chúng sống riêng thật thoải mái.
Tôi ở quê thường chơi cờ, đi bộ cùng với những người lớn tuổi trong làng quê.
Từ lâu tôi chỉ có bạn bè bầu bạn, vợ mất sớm nên tôi chỉ có những người bạn. Dù điều kiện có hạn nhưng chúng tôi là một nhóm bạn cũ cùng nhau vui vẻ và tôi đã có khoảng thời gian rất vui vẻ.
Dù các con của tôi không ở bên cạnh nhưng tôi vẫn có lương hưu riêng. Cộng thêm tiền bảo hiểm thì tôi sống thoải mái.
Sau khi nhập viện vì đau tim, chú Hùng phải chuyển đến nhà con trai
Cứ tưởng chú Hùng có thể sống mãi những năm tháng hạnh phúc ở làng quê, nhưng rồi ông bị đột quỵ, may mắn cứu được nhưng sức khỏe giảm sút đi rất nhiều. Nếu không có những người bạn qua đi tìm ông thì có lẽ ông đã mất rồi.
Cả 4 đứa con đều về thăm bố. Họ sợ hãi và nói sẽ đưa chú Hùng lên sống cùng. Ban đầu chú Hùng không đồng ý nhưng rồi vì sức khỏe yếu ông đành đồng ý.
Chú Hùng chọn sống với con trai út, căn nhà của con trai út rộng rãi nhất nên cũng thoải mái.
Ngày ông Hùng đi những người bạn cũng khuyên nhủ ông lên đó vì ở quê chẳng có ai chăm sóc cả.
Thật không thoải mái khi sống ở nhà con trai
Khi lên thành phố thì chú Hùng tâm sự:
Ban đầu gia đình con trai rất nồng nhiệt, con để tôi ở phòng riêng, mua giường, nội thất mới. Mỗi bữa con đều làm những món tôi thích.
Ở với con trai thì tôi cũng có thời gian chơi với cháu. Nhưng rồi thời gian tốt đẹp không kéo dài được. Tôi có thói quen tắm cách ngày vì tôi cho rằng mình không làm gì nên chẳng cần ngày nào tắm. Nhưng con dâu tôi nghĩ tôi bẩn nên thường bảo con trai nhắc nhở tôi đi tắm.Tôi còn nhớ con dâu đã nói: “Bố nặng mùi quá, anh bảo bố đi tắm đi, nếu không em sẽ không ăn cơm cùng đâu”.
Quần áo cũng thế, tôi nghĩ 2, 3 ngày mới thay lần. Đồ lót thì tôi thay thường xuyên. Nhưng con dâu không đồng ý.
Tôi muốn giúp cháu học bài nhưng cháu không muốn tôi giúp. Sau đó tôi biết con dâu không muốn tôi dạy cho cháu.
Địa vị của tôi trong gia đình ngày càng thấp, giống như một gánh nặng
Chú Hùng còn tâm sự thêm: Tôi thấy địa vị của mình trong nhà con trai ngày càng thấp, dù tôi có muốn giúp đỡ gì thì con dâu cũng bảo không cần.
Có lần con dâu ốm, con trai đi làm nên tôi cố gắng nấu bữa tối giúp con dâu. Nhưng tối đó con dâu kéo chồng vào phòng vào là tôi nấu quá mặn, khiến nó không thể ăn được. Nghe xong, tôi cảm thấy rất buồn, thấy mình như một gánh nặng. Con trai tôi không nói gì, chỉ mời tôi ra phòng khách xem TV.
Tôi sống những ngày cảm xúc buồn tủi lẫn lộn. Tôi là người lớn tuổi nhất nhà, nhưng tôi phải hứng chịu mọi sự giận dữ của các con.
Bây giờ tôi sống rất thận trọng, dè dặt với gia đình con trai
Tôi rất muốn nói chuyện với con dâu, nhưng tôi không thể chịu nổi cảnh nó sẽ làm khổ con trai nếu tôi nói ra.
Tôi nhận ra mình phải ăn nói cẩn thận để không làm mất lòng con dâu. Nếu con dâu thực sự không chịu nổi mà yêu cầu con trai để tôi về quê thì cuộc sống của tôi sẽ càng khó khăn hơn đối với một ông già ốm yếu.
Nếu tôi về quê chắc chắn sẽ không có ai chăm sóc cả. Thế nên tôi sẽ tự lập, chiều theo ý của con dâu. Những ngày bây giờ của tôi thật sự là bi kịch.
VietBF@sưu tập
Một cuộc kéo lùi lịch sử phát triển nhân loại
7-11-2023
Đó là sự kiện mang tên “cách mạng tháng 10” và những hệ quả mà nó gây ra bảy chục năm sau.
Năm 2023, tháng 10, hôm nay 7.11, cách đây đúng 106 năm, xảy ra cuộc bạo loạn cách mạng tháng 10 ở Nga, cái nước đang tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược tàn bạo với người anh em Ukraine, một thời môi răng trong thể chế Liên Xô. Bản chất thật của Liên Xô và Nga, cách mạng và chiến tranh, dù có che giấu khéo mấy, lâu mấy, cũng có lúc bật ra, phô bày. Cách mạng ư, chẳng qua là bạo lực, chém giết, say máu, tàn bạo, là “cách mẹ cái mạng chúng nó đi”.
Trên quả địa cầu, những anh cộng sản hoặc đám thiên tả ưa làm cách mạng, thích dùng từ “cách mạng” nhất. Cách mạng thực chất là phá bỏ, thay đổi, chém giết, vậy mà thời nay họ cứ hô hào mọi người “phát huy tinh thần cách mạng”, chả biết định phá cái gì, chém giết ai.
Tại sao xảy ra tháng 11 mà lại gọi cách mạng tháng 10. Đó cũng là sự oái oăm. Cứ tra Gu gồ thì rõ ngay, không cần giải thích lòng thòng. Vả lại, Liên Xô nơi đẻ ra cách mạng, nó thích gọi thế thì đàn em phải chiều, nó mà phạt, không u đầu cũng sứt tai.
Bây giờ đã gần 10 giờ đêm của ngày kỷ niệm “thứ 106” nhưng hầu như chả tờ báo nào đất An Nam (*), kể cả TTXVN, đưa tin về việc xứ ta tổ chức mít tinh, kỷ niệm cách mạng tháng 10. Một chữ cũng không. Nếu dính tí ti, thì đó là tin lấy từ báo Nga, cho biết đám tàn dư cộng sản Zyuganov kéo nhau đi tuần hành, thu hút được vài ông già bà cả còn mắc nợ với Lênin và chính quyền Xô-viết.
Chủ tịch Đảng Cộng sản Liên bang Nga, Genady Zyuganov phát biểu tại lễ kỷ niệm Cách mạng tháng Mười ở Nga. Ảnh: XUÂN HƯNG/ báo ND
Nhớ những năm xa ấy, thập niên 60 và nửa đầu 70 khi tôi còn ở Bắc, cứ mỗn lần tới ngày 7.11 hằng năm, bất kể năm chẵn năm lẻ, cả miền Bắc, mười mấy triệu người (chính xác là 17, còn miền Nam 14, cả nước 31 triệu, “31 triệu nhân dân, tất cả hành quân, tất cả thành chiến sĩ”, đọc câu thơ này của ông Lành, không hiểu các vị ấy vào miền Nam đánh nhau với ai) cứ như lên đồng.
Hình như không khí hội hè chỉ kém kỷ niệm quốc khánh 2.9. Chỗ nào cũng khẩu hiệu “Tinh thần của cách mạng tháng 10 bất diệt”, “Lênin vĩ đại sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta”, “Tình hữu nghị Việt Xô đời đời bền vững”, “Chủ nghĩa Mác, Lênin bách chiến bách thắng vô địch muôn năm”… rộn ràng chả khác chi nhánh nhà thờ họ giỗ tổ.
Dù có tài tiên đoán như cụ Trạng Trình cũng không thể nào nghĩ sự bất diệt ấy 2 chục năm sau lại tang thương, tẻ ngắt như thế này. Vậy mà ông hàng xóm nhà tôi còn cười, bảo, chôn vùi hạ huyệt cách mạng tháng 10 như thế vẫn còn khí muộn. Âm khí vẫn còn. Sự khư khư ôm lấy nó của ai đó chỉ là kết quả từ đầu óc tăm tối, thủ cựu.
Nhiều năm trở lại đây, chính người Nga cũng không muốn nhắc lại cách mạng tháng 10, còn nếu có nhắc, họ gọi là sai lầm lịch sử, gây một quá khứ đau thương, phát triển trì trệ, ì ạch cho nước Nga. Những người cộng sản còn sót lại ở Nga, nhóm Gennady Zyuganov nếu có trương cờ, giăng biểu ngữ, tuần hành… lôi kéo được một số người thì chẳng qua cũng chỉ ăn mày dĩ vãng, dựa hơi quá khứ để trang điểm cho hiện tại cùng quẫn mà thôi.
Lại nhớ sau năm 1991 (năm Liên Xô tan rã, chủ nghĩa xã hội vào đường cùng), cứ mỗi lần đến dịp kỷ niệm cách mạng tháng 10, người ta vẫn gượng tổ chức. Ngay cả khi người Nga đã quên thì “người ta” vẫn nhớ. Còn chút dĩ vãng nhợt nhạt, yếu ớt, mỏng manh nhưng đúng đường xưa lối cũ ấy mà không cố tôn lên, tô vẽ cho nó thì biết sống làm sao.
Thật tội nghiệp. Thứ mà kẻ sinh ra nó đã vứt vào sọt rác lịch sử không thương tiếc, thì vẫn có người bấu víu vào nhấm nháp cầm hơi để tồn tại qua ngày đoạn tháng.
_____
(*) Ghi chú của Tiếng Dân: Thật ra, hôm nay vẫn có các bài viết về Cách mạng Tháng Mười trên các báo “lề phải”, nhưng có lẽ các bài báo này được giấu trong các mục khác, nên tác giả không thấy. Lúc 5h28′ sáng 7-11-2023, báo Quân đội Nhân dân có bài: Cách mạng Tháng Mười Nga khai mở một thời đại mới. Lúc 6h12′, trang VietnamPlus của TBT Trần Tiến Duẩn, thuộc Thông Tấn xã Việt Nam, có bài: Cách mạng Tháng 10 Nga: Một trong những sự kiện vĩ đại nhất thế kỷ 20.
Rải rác đây đó trên các tờ báo địa phương đều có các bài viết về Cách mạng Tháng Mười. Lúc 8h57′ sáng, báo Lâm Đồng tuyên chiến: Cảnh giác trước những luận điệu xuyên tạc về Cách mạng Tháng Mười Nga. Lúc 10h44, bài trên báo Bình Phước: Cách mạng Tháng 10 Nga: Một trong những sự kiện vĩ đại nhất thế kỷ 20. Bài trên báo Hòa Bình, lúc 16h58′: Kỷ niệm 106 năm Cách mạng Tháng Mười Nga (7-11-1917 / 7-11-2023) Cách mạng Tháng Mười Nga với giá trị trường tồn về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Riêng báo Nhân Dân, lúc 10h52′ sáng nay, có bài: Dâng hoa kỷ niệm 106 năm Cách mạng Tháng Mười Nga. Buổi chiều, lúc 17h25′, VOV có bài: Cách mạng tháng Mười Nga luôn là động lực của sự tiến bộ, hòa hợp và phát triển. Gần cuối ngày, sau khi bài viết của tác giả Nguyễn Thông lên mạng, hơn 1 tiếng sau, báo Nhân Dân có bài: Kỷ niệm 106 năm Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại tại Liên bang Nga
Hàng trăm người kêu gọi tổng bí thư và chủ tịch nước Việt Nam điều tra lại 3 vụ ‘án oan’
Chuyện chỉ có ở CHXHCN Việt Nam: Vùng đệm của Vịnh Hạ Long bị san lấp để xây dựng khu biệt thự và khách sạn!
Sau khi chết, chúng ta về đâu? Khoa học tìm ra điều bí mật!
- 7 tháng 11, 2023
(Unplash)
Ngay từ thuở xa xưa, con người đã đặt ra câu hỏi: “Điều gì xảy ra với chúng ta sau khi chết?”. Và sau nhiều năm tìm kiếm với muôn vàn các biện pháp thuần khoa học, các nhà nghiên cứu cho biết con người quả thật có một trạng thái vật chất tạm gọi tên là “linh hồn”. Sau khi trút hơi thở cuối cùng, ‘linh hồn’ không bị mất đi, mà tự động “quay lại vũ trụ”.
Những người theo tôn giáo hoặc tâm linh thường có niềm tin vào thiên đường hoặc thế giới bên kia. Còn những người theo chủ nghĩa duy vật thì tin rằng không có gì xảy ra với chúng ta: đơn giản là cái chết thôi. Tuy nhiên, với số đông công chúng tin rằng linh hồn của con người vẫn tiếp tục tồn tại sau khi chết, đã kích thích sự tìm hiểu của các nhà khoa học trong nhiều thập niên. Gần đây, một số nhà nghiên cứu nói rằng họ tìm thấy bằng chứng khoa học cho thấy điều này có thể xảy ra: quả thật là có linh hồn!
Linh hồn không chết khi cơ thể chúng ta chết. Đó là kết luận mang tính khoa học chứng minh. Sau khi nghiên cứu sâu rộng, hai chuyên gia cho biết dù cơ thể chúng ta chết đi nhưng ý thức – hay còn gọi là linh hồn của chúng ta – vẫn tồn tại mãi mãi. Họ nói rằng cơ học lượng tử có thể giải nghĩa hiện thực tình trạng này.
Từ năm 2018, trong khi các nhà khoa học vẫn chưa chắc chắn về ý thức chính xác là gì, thì Giáo sư Stuart Hameroff của Đại học Arizona và nhà vật lý người Anh Sir Roger Penrose tin rằng đó chỉ là thông tin được lưu trữ ở cấp độ lượng tử. Bộ đôi nhà khoa học này cho biết quá trình này được gọi là “Giảm thiểu mục tiêu được phối hợp” (Orch-OR / Orchestrated Objective Reduction) và cho biết đó là bằng chứng cho thấy các vi ống dựa trên protein – một thành phần cấu trúc của tế bào người – mang thông tin lượng tử – thông tin được lưu trữ ở cấp độ hạ nguyên tử.
Cơ học lượng tử là môn khoa học nghiên cứu hành vi của vật chất ở cấp độ nguyên tử và hạ nguyên tử. Nó giải thích các đặc tính của phân tử và nguyên tử cũng như những thứ tạo nên chúng. Điều này bao gồm các yếu tố như neurons, electrons, protons, quarks, gluons… Hai nhà khoa học Stuart Hameroff và Sir Roger Penrose cho biết ý thức còn giữ lại, chỉ đơn giản là thông tin được lưu trữ ở cấp độ lượng tử này.
“Giả sử tim ngừng đập, máu ngừng chảy”, Tiến sĩ Hameroff giải thích, “các vi ống mất trạng thái lượng tử. Thông tin lượng tử bên trong các vi ống không bị phá hủy, không thể bị phá hủy mà nó chỉ phân phối và tiêu tán ra vũ trụ nói chung”.
Ông nói rằng nếu người cận tử đó được hồi sức, thông tin sẽ quay trở lại các vi ống và người đó sẽ tỉnh lại. Đây là những gì chúng tôi gọi là “trải nghiệm cận kề cái chết”. Ngược lại, nếu bệnh nhân chết thì ý thức của họ có thể tồn tại bên ngoài cơ thể – được gọi như một linh hồn.
Ý thức – linh hồn được giữ lại sau khi chết, được chứng minh trong hàng ngàn hồ sơ cận tử khắp thế giới. Tiến sĩ Sam Parnia, giám đốc nghiên cứu hồi sức và chăm sóc tích cực tại Trường Y khoa NYU Langone ở Thành phố New York, ghi nhận rằng những người quay lại từ cận tử: “Mọi người mô tả cảm giác về một ánh sáng tươi sáng, ấm áp, chào đón thu hút mọi người về phía nó. Sự nhẹ nhàng đến mức nhiều khi họ không muốn quay lại. Nó quá thoải mái và giống như một thỏi nam châm hút họ đến mức muốn rời bỏ chỗ đang đứng. Và trong trạng thái ý thức, nhiều người mô tả cảm giác tách biệt khỏi chính mình, và nhìn thấy các bác sĩ và y tá đang cố gắng cứu mình”.
Đi đến tận cùng của khoa học, những nhà nghiên cứu cuối cùng cũng xác nhận rằng vũ trụ vật lý của chúng ta, chỉ là nhận thức đơn giản của chúng ta. Con người tưởng mình rất thông minh, nhưng chỉ đến chừng đó là bàng hoàng và lạc lối.
Báo cáo từ Viện Vật lý Max Planck ở Munich nói rằng có khoảng vô tận sau khi chết. Theo họ, thế giới chúng ta đang sống chỉ là nhận thức giới hạn của chúng ta, và linh hồn của chúng ta sau đó sẽ đi vào cõi vô tận này – vũ trụ – khi cơ thể chúng ta chết đi.
Tiến sĩ Hans-Peter Durr từ Max Planck cho biết: “Những gì chúng tôi biết ở đây và bây giờ, thế giới này, thực ra chỉ là mức độ vật chất, tạm gọi là có thể hiểu được. Vượt ra ngoài là một thực tế vô tận lớn hơn rất nhiều”.
Còn vũ trụ, nơi được gọi tên là vậy, ở chỗ những linh hồn đi đến sau cái chết là gì, nó ra sao, tại sao nó lại thu hút tập trung các linh hồn… mọi thứ vẫn còn sâu thẳm trong các các bí ẩn chưa có lời giải. After life – chuyện sau khi chết, ngày càng dày hơn những hồ sơ ghi nhận lạ kỳ, chưa thể tìm được kết luận cuối cùng.
Ghi chú thêm:
Con người ngoài phần thể xác còn có LINH HỒN. Linh Hồn thì bất tử. Tin tưởng ở Chúa Giê Su, cầu nguyện với Thiên Chúa toàn năng, LINH HỒN ta sẽ được an nghỉ trong Chúa, sẽ sống lại trong ngày sau hết, sẽ gặp lại tất cả những người thân yêu, ông bà, cha mẹ (đã qua đời), thân hữu và mọi người ta đã từng gặp trong cuộc đời của chúng ta trên dương thế. Đó là niềm HY VỌNG lớn lao của người Kitô hữu.
BBT. Kẻ Đi Tìm
SỰ HIỆP THÔNG CỦA CÁC THÁNH – Rev. Ron Rolheiser, OMI
Rev. Ron Rolheiser, OMI
Hầu hết thế giới tin rằng chết không phải là hết, tin rằng có một dạng bất diệt. Hầu hết mọi người tin rằng những người đã chết vẫn còn tồn tại trong một tình trạng nào đó, theo phương thức nào đó, ở một nơi nào đó, là thiên đàng hay hỏa ngục, dù cho chúng ta không biết được. Trong một vài khái niệm, sự bất tử được xem là một tình trạng nơi con người đó vẫn ý thức và lý luận, trong khi khái niệm khác, thì xem sự hiện hữu sau cái chết là có thực nhưng phi nhân thể, như một giọt nước rơi vào đại dương.
Còn chúng ta, những Kitô hữu, thì chúng ta có niềm tin. Chúng ta tin rằng người chết vẫn còn sống, vẫn là họ, và rất quan trọng là vẫn trong một mối liên hệ sống động, có ý thức và đầy yêu thương với chúng ta và với nhau. Đây là khái niệm chung của chúng ta về thiên đàng, dù cho có đơn giản hóa các trình bày theo từng thời điểm, nhưng khái niệm này thật đúng. Đây chính xác là những gì mà đức tin và tín lý Kitô giáo mời gọi chúng ta. Sau cái chết, chúng ta sống trong mối hiệp thông có ý thức, tự ý thức, với những người đã chết trước chúng ta, hiệp thông với những người còn ở trần thế, và hiệp thông với sự thần thiêng. Đây chính là giáo lý Kitô giáo về sự Hiệp thông của các thánh.
Vậy chúng ta phải hiểu thế nào đây? Và làm sao để chúng ta kết nối với những người thân yêu sau khi họ đã chết? Hai hình ảnh Kinh thánh sau đây có thể cho chúng ta một điểm mở để hiểu được điều này. Cả hai đều ở trong Tin mừng.
Tin nói rằng, ngay khi Chúa Giêsu chết, thì màn đền thờ xé ra làm hai, và đất rung chuyển, các tảng đá nứt ra. Các mộ phần mở ra và xác của nhiều vị thánh trỗi dậy (Mt 27, 50-52). Tin mừng còn kể cho chúng ta biết vào rạng sáng ngày Phục Sinh, có vài phụ nữ đến mộ Chúa để xức dầu thơm cho xác Ngài, nhưng họ chỉ thấy ngôi mộ trống và hai thiên thần: ‘Tại sao các bà tìm người sống ở nơi mồ mả? Ngài không có ở đây. Ngài đang sống, và các bà có thể thấy Ngài ở Galilee.’ (Lc 24, 5). Những hình ảnh đó có thông điệp gì?
Là Kitô hữu, chúng ta tin rằng chúng ta được ban sự sống bất diệt qua cái chết của Chúa Giêsu. Và Tin mừng trình bày sự thật này qua hình tượng trên. Cái chết của Chúa Giêsu ‘mở toang cửa mồ’ và làm cho các ngôi mộ nên trống không. Vì lý do đó, các Kitô hữu chưa bao giờ có những việc sùng kính lớn với nghĩa trang. Là Kitô hữu, chúng ta không cử hành nhiều các việc thiêng liêng quanh các phần mộ? Tại sao? Bởi chúng ta tin rằng tất cả những phần mộ này đều trống không. Người thân yêu của chúng ta không có ở đó và chẳng thể tìm thấy ở đó. Họ đang ở cùng với Chúa Giêsu, ở ‘Galilee.’
Vậy ‘Galilee’ trong hình ảnh kinh thánh này là gì? Trong Tin mừng, Galilee không chỉ là một địa danh trên bản đồ, mà là một nơi chốn bên trong Chúa Thánh Thần, Thần Khí của Thiên Chúa và của chúng ta. Trong Tin mừng, Galilee là một nơi mà nhiều việc tốt đẹp diễn ra. Đây là nơi mà các môn đệ lần đầu gặp Chúa Giêsu, nơi họ bắt đầu yêu mến Ngài, nơi họ dấn thân theo Ngài, và nơi xảy ra nhiều phép lạ. Galilee là nơi Chúa Giêsu mời chúng ta đi trên mặt nước. Galilee là nơi mà linh hồn các môn đệ được mở mang và bồi dưỡng.
Và đây cũng là nơi cho mỗi một người thân yêu đã khuất của chúng ta. Trong đời sống của mỗi người, có một Galilee, là nơi mà nhân thể và linh hồn họ sống động nhất, nơi đời sống của họ chiếu rạng sinh lực mở lòng với thiêng liêng. Khi nhìn vào cuộc đời của một người thân yêu đã chết, chúng ta cần tự hỏi rằng: Đâu là nơi mà cô ấy sống động nhất? Phẩm chất nào mà cô ấy, gần như độc nhất vô nhị, đã thể hiện và trao đi? Ở điểm nào mà cô ấy nâng lòng tôi lên và làm cho muốn trở nên một con người tốt đẹp hơn?
Hãy xác định những điều này, và bạn sẽ sẽ xác định được Galilee của người yêu dấu của mình, và bạn cũng sẽ xác định được Galilee của Tin mừng, cụ thể là một nơi mà Chúa Giêsu mời gọi bạn đến gặp gỡ Ngài. Và đây cũng là nơi bạn sẽ gặp những người thân yêu của mình trong cộng đoàn các thánh. Đừng tìm người sống ở nơi mồ mả. Cô ấy không có ở đó. Cô ấy ở Galilee. Gặp cô ấy ở đó.
Elizabeth Johnson, có chiều hướng của Karl Rahner, đã thêm cho chúng ta suy tư này: ‘Hi vọng, chúng ta quả quyết rằng những người thân yêu đã qua đời, họ không rơi vào quên lãng, nhưng đi vào trong vòng tay của Thiên Chúa hằng sống. Và đây là nơi chúng ta có thể tìm thấy họ lần nữa, khi chúng ta mở rộng lòng mình với sự dịu dàng của chính sự sống Thiên Chúa mà chúng ta dấn vào, không phải bằng sự ích kỷ đòi họ về lại với chúng ta, nhưng bằng việc đi vào sâu trong lòng của chúng ta, nơi Thiên Chúa ngự trị.’
Và có thể tìm thấy Galilee của những người thân yêu của chúng ta nơi Galilee của chính mình. Có một nơi thâm sâu trong lòng, trong đức tin, đức cậy và đức ái, nơi mọi người, còn sống hay đã chết, gặp gỡ.
Rev. Ron Rolheiser, OMI
J.B. Thái Hòa chuyển dịch
From: Langthangchieutim
Sống chung với tuổi già – Lương Thái Sỹ
Lương Thái Sỹ
Ai cũng tới lúc già đi, hãy sẵn sàng “sống chung với tuổi già”. (minh họa: Unsplash)
“Ôi cái bụng bự của tôi”, “Dạo này cứ 3, 4 giờ sáng là thức”, “Trời ạ, cứ nhớ trước quên sau, hay bị mất trí nhớ rồi ta!”… Đó là dấu hiệu bạn đang bước vào quá trình lão hóa.
Sanh-lão-bệnh-tử, bình thường, ai cũng phải qua bốn bước. Vậy bạn phải chấp nhận tuổi già sẽ ập đến.
Bao nhiêu người trong chúng ta muốn có một hướng dẫn đáng tin cậy với bằng chứng cụ thể về quá trình lão hóa, khi cơ thể và tâm trí sẽ thay đổi theo tuổi già và cách thích ứng với “bình thường mới”? Đó là một thách thức lớn. Lý do, quá trình lão hóa làm thay đổi con người diễn ra dần dần qua nhiều thập niên và được định hình bởi hoàn cảnh kinh tế xã hội của mỗi cá nhân; khu vực sống, cách sống và các yếu tố khác nữa.
Ngoài ra, dù chúng ta có các vấn đề sinh lý chung khi già đi, nhưng không theo cùng lộ trình mù mịt phía trước. Bác sĩ Rosanne Leipzig, phó Chủ tịch giáo dục tại Khoa Lão khoa và Y học Giảm nhẹ Brookdale tại Trường y Icahn School of Medicine ở Mount Sinai, New York, nhận định: “Những thay đổi có thể dự đoán được không nhất thiết phải xảy ra cùng lúc hoặc theo cùng một trình tự. Những người lớn tuổi là nhóm không đồng nhất, nhất là trong các nhóm tuổi khác nhau”.
Leipzig, 72 tuổi, đang dành ra toàn thời gian để giảng dạy nội trú và nghiên cứu sinh cũng như khám bệnh cho bệnh nhân vừa xuất bản cuốn sách mới “Honest Aging: An Insider’s Guide to the Second Half of Life” được đánh giá là “Cuộc kiểm tra toàn diện nhất về những gì sẽ xảy ra trong nhiều chục năm khi chúng ta già dần”.
Leipzig có hai mục tiêu khi viết hướng dẫn này. Thứ nhất là “Để vượt qua tất cả những suy nghĩ tiêu cực về lão hóa”. Thứ hai là “Để giúp mọi người hiểu rằng có rất nhiều điều người già có thể làm trong việc thích nghi với trạng thái bình thường mới để có cuộc sống chất lượng hơn và có ý nghĩa”.
Khi được hỏi tại sao tựa sách lại có cụm từ “Honest Aging” (Tuổi già trung thực), bà giải thích: “Bởi vì có quá nhiều thứ dạy cách thích nghi với tuổi già là không đáng tin cậy. Tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta nên tự nhủ: Già đi chính là ‘mặc định’ của loài người và thừa nhận chúng ta thật may mắn khi có thêm được ngần ấy năm sống với tuổi già”.
Mức tăng tuổi thọ của con người là phi thường trong thời kỳ hiện đại. Với những tiến bộ trong y học và sức khỏe cộng đồng, số người từ 60 tuổi trở lên đông hơn rất nhiều so với đầu thế kỷ 20. Tuy nhiên, đa số chúng ta đều thiếu hiểu biết rõ ràng về những gì xảy ra với cơ thể mình trong một khoảng thời gian đôi khi rất dài sau tuổi trung niên.
Khi được hỏi, những câu hỏi nào người lớn tuổi thường hỏi nhất? Leipzig đưa ra một danh sách: Tôi có thể làm gì với cái bụng phệ này? Làm thế nào tôi có thể cải thiện giấc ngủ? Tôi gặp khó khăn khi nhớ tên và đây có phải là chứng mất trí nhớ? Tôi có thực sự cần nội soi hoặc chụp quang tuyến vú không? Tôi nên làm gì để lấy lại vóc dáng? Tôi có cần phải ngừng lái xe?”
Đằng sau những câu hỏi này là sự hiểu biết kém về những thay đổi ‘không thể tránh khỏi’ về thể chất và tinh thần mà tuổi già mang lại – bà nói và khẳng định – Các giai đoạn lão hóa không thể chia nhỏ theo từng thập niên. Những người ở độ tuổi 60 và 70 có sự khác biệt đáng kể về sức khỏe và chức năng.

Thông thường, những thay đổi có thể dự đoán được liên quan đến quá trình lão hóa diễn ra nhiều hơn ở độ tuổi từ 75 đến 85”. Leipzig lên danh sách các vấn đề liên quan đến tuổi tác cần chú ý:
-Người lớn tuổi thường có các triệu chứng khác với người trẻ tuổi khi bị bệnh. Ví dụ, người lớn tuổi bị đau tim có thể khó thở hoặc lú lẫn thay vì đau ngực. Người lớn tuổi bị viêm phổi có thể bị ngã hoặc chán ăn thay vì sốt và ho.
-Người già thường phản ứng khác với người trẻ với thuốc và rượu. Do những thay đổi về thành phần cơ thể và chức năng gan, thận, ruột, người lớn tuổi nhạy cảm hơn với thuốc và thường dùng liều lượng thấp hơn, kể cả các loại thuốc sử dụng đã nhiều năm.
-Người già giảm dự trữ năng lượng. Khi tuổi càng cao, tim hoạt động càng kém hiệu quả; phổi chuyển ít oxy vào máu hơn và cần nhiều protein hơn để tổng hợp cơ. Khối lượng cơ và sức mạnh cũng giảm. Kết quả, người già có ít năng lượng hơn lúc còn trẻ, ngay cả lúc cần nhiều năng lượng hơn để làm các công việc hàng ngày.
-Đói và khát cũng giảm dần. Vị giác và khứu giác của con người giảm sút, khiến món ăn bớt sức hấp dẫn. Chán ăn phổ biến hơn ở người cao tuổi và người già dễ no hơn dù ăn ít hơn. Nguy cơ mất nước tăng lên.
-Nhận thức chậm lại. Người lớn tuổi xử lý thông tin chậm hơn và phải mất nhiều thời gian hơn để hiểu thông tin mới. Đa nhiệm cũng khó khăn hơn, phản ứng chậm hơn và khó tìm đúng từ (đặc biệt là danh từ) hơn. Những thay đổi về nhận thức do thuốc và bệnh tật xảy ra thường xuyên hơn nhưng đa số là bình thường và không phải dấu hiệu của bệnh mất trí nhớ.
-Hệ thống cơ xương kém linh hoạt. Do các gai ngắn lại, các đĩa đệm ngăn cách các đốt sống cứng hơn và bị nén nhiều hơn, người lớn tuổi thường giảm chiều cao từ 1 đến 3 inch. Khả năng giữ thăng bằng bị giảm do những thay đổi ở tai trong, não và hệ thống tiền đình (một hệ thống phức tạp điều chỉnh sự cân bằng và ý thức về cảm giác). Người già định hướng không gian đường phố kém dần. Các cơ ở chân, hông và mông suy yếu và phạm vi chuyển động của các khớp hẹp dần. Gân và dây chằng không còn khỏe nữa. Té ngã và gãy xương thường xuyên hơn do xương giòn hơn.
-Thị lực và thính giác thay đổi. Người già cần nhiều ánh sáng để đọc hơn người trẻ. Họ khó nhìn thấy đường viền của các vật thể hoặc khó phân biệt giữa các màu gần giống vì khả năng nhận thức về màu sắc và độ tương phản đã suy giảm.
Do những thay đổi ở giác mạc, thủy tinh thể và chất lỏng trong mắt, mắt sẽ mất nhiều thời gian hơn để thích nghi với ánh sáng mặt trời cũng như bóng tối. Do các tế bào lông ở tai trong bị tổn thương nên người già khó nghe hơn, đặc biệt là ở tần số cao. Cũng khó hiểu được câu nói nhanh, câu nói chứa nhiều thông tin hoặc nói trong môi trường ồn ào.
–Giấc ngủ rời rạc. Người lớn tuổi mất nhiều thời gian hơn để chìm vào giấc ngủ và thức giấc nhiều hơn vào ban đêm.
Để giảm nhẹ các ảnh hưởng trên, Leipzig đề nghị các điều chỉnh người già nên làm.
-Đừng bỏ qua những thay đổi đột ngột trong chức năng vận động mà cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế.
-Mỗi lần đến gặp bác sĩ, hãy hỏi thuốc đang dùng liều lượng đã phù hợp chưa và có thể ngừng loại thuốc nào.
-Hãy chịu khó vận động thể chất nhẹ.
-Hãy chắc chắn đã ăn đủ chất đạm, uống đủ nước ngay cả khi không thấy khát.
-Giảm bớt đa nhiệm và làm việc theo khả năng của mình.
-Thực hiện các bài tập thăng bằng.
-Hãy kiểm tra mắt hàng năm.
-Dùng trợ thính nếu thấy khó trò chuyện.
-Không tập thể dục, uống rượu và ăn nhiều trong hai đến ba giờ trước khi đi ngủ.
Cuối cùng, “Đừng bao giờ nói ‘không bao giờ’ vì luôn có cách cải thiện tình trạng thể chất và tinh thần khi chúng ta già đi. Vấn đề là bạn phải luôn sẵn sàng sống chung với tuổi già,” Leipzig kết luận.
Lương Thái Sỹ
From: Tu-Phung

















