Category: SƯU TẦM

Giao tiếp với cõi tâm linh: Từ mê tín dị đoan trở thành sản phẩm của chính trị

Ái Thư

Nhà nước quyết định ai là anh hùng, ai là nhà ngoại cảm.

Ảnh bìa sách: PSE. Đồ họa: Luật Khoa.

Cuốn sách A l’épreuve de la possession : Chronique d’une innovation rituelle dans le Vietnam contemporain (tạm dịch là Thử thách nhập hồn: Tiến trình về sự đổi mới nghi lễ trong xã hội Việt Nam đương đại) được xuất bản năm 2018, là tập hợp những trải nghiệm và chiêm nghiệm về một lát cắt của đời sống tâm linh phức tạp và đa dạng tại Việt Nam của tác giả Paul Sorrentino từ năm 2007, một năm sau khi Việt Nam được loại bỏ khỏi danh sách các quốc gia đáng lo ngại về vấn đề tôn giáo do Mỹ đưa ra.

Paul Sorrentino là một nhà nghiên cứu Pháp thông thạo tiếng Việt. Ông không mở đầu tác phẩm bằng một loạt lý thuyết trừu tượng phương Tây rồi phóng chiếu nó vào hệ giá trị văn hóa Việt Nam. Ngược lại, tác giả đã dành nhiều thời gian góp mặt, đồng hành với những gia đình tham gia áp vong tại Trung tâm nghiên cứu tiềm năng con người ở Số 1 Đông Tác, Hà Nội cũng như nhà riêng của các thầy cúng và các nhà ngoại cảm.

Sáu chương sách kết hợp phân tích với kể chuyện từ góc nhìn dân tộc học là kết quả của những nỗ lực này. Trong đó, tác giả diễn giải văn hóa tâm linh của người Việt trong tính độc lập và đơn nhất, sử dụng nguồn tài liệu tiếng Việt dồi dào, chú trọng dịch thuật hết sức tinh tế.

Ngoại cảm trở thành một sản phẩm của chính trị

Chương một của cuốn sách khái quát quan niệm về cái chết trong văn hóa Việt, đặc biệt đi sâu vào những khái niệm “hồn”, “vong”, “chết trong nhà”, “chết ngoài đường”, “tử sĩ” và “liệt sĩ”, “chết xấu” và “chết tốt” để lý giải cho hiện tượng tìm mộ liệt sĩ và hiện tượng áp vong của người Việt ở chương tiếp theo.

Tác giả chỉ ra rằng, sau những trận chiến khốc liệt, nhà nước tập thể hóa cái chết của những người lính, gắn cho họ những mỹ từ như anh hùng, đồng thời cũng tập thể hóa cảm xúc của cả dân tộc, khiến cho người nhà của họ hãnh diện vì sự hy sinh để giành lấy thắng lợi, như thể mọi cái chết trên chiến trường đều vẻ vang, cao quý. Nhưng đứng ở góc độ tâm linh truyền thống, đó là những cái chết xấu: chết xa quê, chết trong hiu quạnh, chết mà xác không toàn vẹn, ra đi mà không có con cái hay không có một đám tang của riêng mình. Người Việt không chỉ lo sợ sống một mình mà còn sợ thành “cô hồn” (linh hồn trơ trọi, vất vưởng). Ý niệm trở về quê hương gắn với người Việt không chỉ khi sống mà ngay cả khi họ đã lìa đời.

Toàn bộ chuỗi nhận thức và hành động của con người cũng là sản phẩm của chính trị. Thần thánh hóa anh hùng dân tộc vốn đã là một truyền thống lâu đời, nhưng trong những cuộc chiến của thế kỷ 20, ai là anh hùng, hay ai được coi là nhà ngoại cảm đều do đảng và nhà nước quyết định. Nhà nước dường như không tỏ ra tha thiết trợ giúp những gia đình liệt sĩ tìm mộ người thân, khiến họ tìm đến tâm linh, nhờ hồn dẫn lối, nhờ vong dẫn đường. Ở áp vong, theo tác giả mô tả, ngoài những thứ thuộc lễ nghi trần tục rườm rà như nhảy múa, trang phục, nhạc cụ, thầy cúng, thì chỉ còn lại những cuộc trò chuyện giữa người quá cố và người nhà của họ, với một chút đóng góp tài chính và sự trợ giúp của các nhà ngoại cảm.

Chương ba của cuốn sách có thể đem đến cho độc giả nhiều điều hấp dẫn. Lý giải sự ra đời của cái được gọi là ngoại cảm, tác giả cho rằng, đây không khác gì một thứ rượu cũ bình mới để chỉ tên một hoạt động tâm linh vốn bị nhà nước xếp vào “mê tín dị đoan”. Đó là cách một số cá nhân có uy tín hợp thức hóa và hợp lý hóa những hoạt động tín ngưỡng, tâm linh hay tôn giáo để được nhà nước chấp nhận. Ranh giới giữa mê tín dị đoan và ngoại cảm vô cùng mong manh và do nhà nước quy định.

Sorrentino còn mô tả khéo léo sự nhập nhằng giữa tâm linh và thế tục tại Việt Nam. Cụ thể, trong phòng vong nằm ở giữa tòa nhà thuộc cơ quan công quyền, người ta thu “công đức” thay vì lệ phí; trước đây nói “gọi hồn” thì nay gọi là “giao lưu” với “liệt sĩ” trong giờ hành chính, người sống được hướng dẫn “chào cụ” với vong hồn, v.v. Người ta gọi bùa chú, đốt tiền vàng mã là mê tín, nhưng giao lưu với linh hồn liệt sĩ, áp vong là một hoạt động khoa học, nó kéo theo sự ra đời của một loạt các khái niệm mới: khoa học tâm linh, nhà tâm linh; còn ngoại cảm được cho là một phương pháp, một khả năng đặc biệt của con người.

Tìm minh bạch và dân chủ từ cõi âm

Sorrentino lập luận rằng các nghi lễ tôn giáo của Việt Nam như áp vong hay thờ Mẫu là một tiến trình thể hiện sự dân chủ hóa tại một đất nước chưa bao giờ được thế giới ghi nhận là có một nền dân chủ. Bằng nghiên cứu nhân học, Sorrentino đã gián tiếp mô tả ký ức về chiến tranh vẫn ám ảnh những người còn sống thuộc nhiều tầng lớp xã hội. Đất nước đã thanh bình nhưng người dân vẫn chẳng thể nào có được sự yên bình ở cả cõi trần lẫn cõi âm. Những linh hồn của người chết, theo đó, không hề bất lực. Họ có sức mạnh thần kỳ khiến cho những người sống phải ăn không ngon, ngủ không yên.

Tác giả nhận định áp vong có liên quan mật thiết đến việc tìm mộ liệt sĩ, ngược lại, đó chính là động lực thôi thúc phát triển hoạt động áp vong. Việc lập đài tưởng niệm các anh hùng dân tộc được chính quyền chấp nhận và khuyến khích bởi chính quyền coi đó là một công cụ để củng cố lòng yêu nước của người dân, đảm bảo tính chính danh cho nhà cầm quyền. Việc cho phép thực hiện áp vong hay dùng ngoại cảm để tìm mộ cũng là cách nhà nước nhắc nhở người dân về những cuộc chiến và chiến thắng trong quá khứ.

Người ta đến với phòng vong, cầu cạnh chuyên gia và người chết với động lực nổi (motivations manifestes) như tìm mộ người đã khuất và động lực chìm (motivations latents) là để đối chất, đối thoại, thậm chí đối mặt với chính những người sống. Không chỉ những cái chết bất đắc kỳ tử của người âm, mà ngay cả bạo lực gia đình hay ngoại tình của người dương cũng có thể được vong tiết lộ.

Trong một xã hội giàu ngữ cảnh – đầy hàm ý, nhiều khi người sống không dám nói, không thể nói, và không được nói, do đó sự thật không có môi trường để phơi bày. Nhưng với người cõi âm thì việc nói thẳng nói thật dường như không có rào cản. Áp vong khiến người chết có thể được trả lại công lý. Tác giả viết: “Những nghi lễ áp vong là một không gian cho những người thường bị từ chối quyền được lên tiếng” hay “mượn lời của vong cũng thực chất là cho vong một tiếng nói”.

Trong ba chương cuối, tác giả phân tích và đối chiếu với các nền văn hóa khác nhau để thấy rằng áp vong không phải chỉ là câu chuyện một cá nhân nhập hồn, mà là một sự kiến tạo tập thể (construction collective) của những con người khát khao chia sẻ đau đớn. Cách một bộ phận người Việt quyết định tin tưởng và lựa chọn tìm đến áp vong như một sự giải tỏa cho cả người ra đi lẫn người ở lại.

Sorrentino đã không quên bàn đến khía cạnh giới thể hiện rõ trong áp vong. Những người tham gia áp vong chủ yếu là nữ. Những nhà ngoại cảm phần lớn là những người phụ nữ bình thường nhưng từng trải qua biến cố trong cuộc đời. Tuy nhiên, hoạt động tâm linh của họ chỉ được công khai và tự do khi những người nắm giữ quyền lực chính trị – thường là cánh đàn ông – đảm bảo yếu tố thủ tục để được, phổ thông hóa và thậm chí khoa học hóa.

Cuốn sách gợi mở những cuộc thảo luận tri thức hơn là lấp đầy những nỗi băn khoăn, vì nó chứa đựng hệ thống tri thức liên ngành được phát triển từ luận án Tiến sĩ của tác giả.

Không đơn thuần bàn về vấn đề hồn, ma, chuyện mê tín hay ngoại cảm của những cá nhân, tác phẩm còn khái quát câu chuyện chung của một dân tộc đi qua những năm tháng chiến tranh ác liệt, của những con người thực sự có những nỗi đau khôn nguôi phải kìm nén, và những cá nhân với sức mạnh phi thường mà khoa học chưa thể lý giải.

Cho dù đây là một cuốn chuyên khảo nhưng không quá khó tiếp cận với một độc giả không có kiến thức chuyên sâu. Sorrentino cũng không có ý định đưa ra một lời giải đáp về sự hiện hữu của thế giới tâm linh hoặc những câu chuyện hồn chưa nhập, nhập sai, nịnh vong, có đáng tin hay không. Theo tác giả, niềm tin không nhất thiết trái ngược với cách vận hành của lý trí và mạnh dạn gạt bỏ chỉ trích, phán xét là điều tiên quyết của niềm tin (chương sáu). Điều này cũng giống như quan điểm của nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Đức Thịnh: “Đừng đi tìm sự xác thực lịch sử ở các hiện tượng tôn giáo tín ngưỡng vì ở đó chỉ có sự xác tín. Mà với con người nhiều khi sự xác tín còn cao hơn và quan trọng hơn cả sự xác thực!” [1]

Bạn có thể mua quyển À l’épreuve de la possession – chronique d’une innovation rituelle dans le Vietnam contemporain tại đây. Luật Khoa được hưởng chiết khấu nếu bạn mua sách từ link của Amazon theo chương trình Amazon Associates.

Bài viết nằm trong mục Đọc sách cùng Đoan Trang, đăng vào tối thứ Ba hàng tuần.

Nguồn: Luatkhoa.com

Báo Tiếng Dân

Reuters

Cù Tuấn, biên dịch

7-6-2023

MATXCƠVA, ngày 6 tháng 6 (Reuters) – Một con đập khổng lồ có từ thời Liên Xô trên sông Dnipro ngăn chia quân Nga và quân Ukraine ở miền nam Ukraine đã bị vỡ hôm thứ Ba 6/6, gây lũ lụt khắp vùng chiến sự.

Ukraine khẳng định Nga đã phá hủy nó, trong khi Nga cho rằng Ukraine đã phá hoại nó để cắt nguồn cung cấp nước cho Crưm và đánh lạc hướng sự chú ý khỏi một cuộc phản công “đang chùn bước” của Ukraine.

Con đập này có lịch sử gì, chuyện gì đã xảy ra – và chúng ta còn chưa rõ điều gì?

ĐẬP NÀY Ở ĐÂU?

Con đập này nằm ở thành phố Nova Kakhovka ở Kherson, hiện đang nằm dưới sự chiếm đóng của Nga. Là một phần của nhà máy thủy điện Kakhovka, nó cao 30 mét (98 feet) và dài 3,2 km (2 dặm). Việc xây dựng đập này được bắt đầu dưới thời lãnh đạo Liên Xô Josef Stalin và hoàn thành dưới thời Nikita Khrushchev.

Con đập này bắc cầu qua sông Dnipro, tạo thành ranh giới tiền tuyến giữa quân Nga và quân Ukraine ở miền nam Ukraine.

Việc tạo ra hồ chứa Kakhovka rộng 2.155 km vuông (832 dặm vuông) vào thời Xô viết đã buộc khoảng 37.000 người phải rời bỏ nhà cửa của họ.

Hồ chứa nước của đập có thể tích 18 kilômét khối (4,3 dặm khối) – một thể tích tương đương với Hồ Muối Lớn ở bang Utah của Hoa Kỳ.

Hồ chứa này cũng cung cấp nước cho bán đảo Crưm, nơi Nga sáp nhập vào năm 2014 và cho nhà máy hạt nhân Zaporizhzhia, cũng nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

ĐIỀU GÌ ĐÃ XẢY RA VÀ TẠI SAO CON ĐẬP BỊ VỠ?

Ukraine, quốc gia bình luận đầu tiên, cho biết Nga phải chịu trách nhiệm về vụ việc.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cáo buộc cquân Nga đã cho nổ tung Nhà máy thủy điện Kakhovka từ bên trong cơ sở và nói rằng Nga phải chịu trách nhiệm về một “cuộc tấn công khủng bố”.

“Vào lúc 02:50, những kẻ khủng bố Nga đã thực hiện một vụ nổ bên trong các công trình của Nhà máy điện thủy điện Kakhovskaya. Khoảng 80 khu định cư nằm trong vùng lũ lụt”, ông Zelenskiy cho biết sau cuộc họp khẩn cấp của các quan chức cấp cao Ukraine.

Người phát ngôn quân đội Ukraine cho biết mục đích của Nga là ngăn chặn quân đội Ukraine vượt sông Dnipro để tấn công quân chiếm đóng của Nga.

Phía Nga cho biết Ukraine đã phá hoại con đập để cắt nguồn cung cấp nước cho Crưm và đánh lạc hướng sự chú ý khỏi cuộc phản công đang chùn bước của nước này.

Người phát ngôn Điện Kremlin Peskov nói với các phóng viên: “Chúng tôi có thể khẳng định rõ ràng rằng chúng tôi đang nói về hành vi phá hoại có chủ ý của phía Ukraine”.

Trước đó, một số quan chức do Nga dựng lên cho biết không có cuộc tấn công nào xảy ra. Vladimir Rogov, một quan chức được bổ nhiệm của Nga tại Zaporizhzhia, cho biết con đập bị sập do hư hại trước đó và do áp lực lớn của nước. Hãng thông tấn nhà nước TASS của Nga cũng đưa tin tương tự.

VIỆC VỠ ĐẬP SẼ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHU VỰC NHƯ THẾ NÀO?

Với mực nước dâng cao hơn, nhiều nghìn người có khả năng bị ảnh hưởng. Các cuộc sơ tán dân thường bắt đầu ở cả hai bên chiến tuyến.

Giới chức Nga cho biết khoảng 22.000 người sống tại 14 khu định cư ở vùng Kherson, miền nam Ukraine có nguy cơ bị ngập lụt. Các quan chức yêu cầu mọi người sẵn sàng sơ tán.

Thủ tướng Ukraine Denys Shmyhal cho biết có tới 80 khu định cư có nguy cơ bị lũ lụt.

CUNG CẤP NƯỚC CHO CRƯM

Việc phá hủy con đập có nguy cơ làm giảm mực nước của Kênh đào Bắc Crưm thời Liên Xô, nơi có truyền thống cung cấp cho Crưm 85% nhu cầu về nước.

Hầu hết lượng nước đó được sử dụng cho nông nghiệp, một số cho các ngành công nghiệp của bán đảo Biển Đen và khoảng 1/5 cho nước uống và các nhu cầu công cộng khác.

NHÀ MÁY ĐIỆN HẠT NHÂN ZAPORIZHZHIA

Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, lớn nhất châu Âu, lấy nước làm mát từ hồ chứa này. Nhà máy nằm ở phía nam, hiện nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

“Đánh giá hiện tại của chúng tôi là không có rủi ro tức thời nào đối với sự an toàn của nhà máy”, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, ông Rafael Grossi, cho biết.

Ông cho biết điều cần thiết là một hồ làm mát phải được giữ nguyên vẹn vì nó cung cấp nước để làm mát các lò phản ứng đã ngừng hoạt động.

“Cần giữ nguyên tính toàn vẹn của con đập,” Grossi nói.

Nguồn: Gia đình Nazareth

Nguyễn Phong Hùng

Ashwill, người Mỹ đang làm việc tại Việt Nam, đã nêu đích danh 21 trường Đại học hiện có mặt tại Việt Nam không được công nhận bởi các cơ quan kiểm định giáo …

Mới đây, dựa trên kết quả của Hội đồng kiểm định các trường Đại Học, và trường học độc lập từ Mỹ, Tiến sĩ Mark Ashwill, người Mỹ đang làm việc tại Việt Nam, đã nêu đích danh 21 trường Đại học hiện có mặt tại Việt Nam không được công nhận bởi các cơ quan kiểm định giáo dục có thẩm quyền từ Hoa Kỳ. Hay nói một cách khác, Việt Nam đang bị tố cáo dựng nên 21 trường Đại học, mạo danh Đại Học Hoa Kỳ để thu tiền bất hợp pháp.

Tiến sĩ Mark Ashwill, hiện là Giám Đốc Quản Lý của Capstone Việt Nam, một Công ty có trụ sở Hà Nội, và chuyên về việc phát triển nguồn nhân lực. Việc ông cho công bố danh sách này, đã không khác gì bom nổ trong giới giáo dục Việt Nam.

Lâu nay, tình trạng lo ngại chất lượng đào tạo của các trường Đại Học trong nước, đã khiến rất nhiều phụ huynh dành dụm tiền bạc để tìm cách cho em mình đi du học ở nước ngoài. Tuy nhiên, chi phí lớn cũng như điều kiện được các nước Tây Âu chấp nhận cho du học cũng không phải dễ dàng gì.

Chính vì vậy mà các trường Đại Học mang tên đến từ Hoa Kỳ, Châu Âu… được rất nhiều người ghi danh cho con em mình vào học, hy vọng sẽ có một nền kiến thức tốt đẹp hơn những gì mà nhà trường Cộng Sản Việt Nam đang nhồi nhét vô đầu.

Học phí của những trường Đại học Quốc tế như vậy không rẻ, thậm chí nhiều trường còn hứa hẹn nếu tốt nghiệp, có thể được gửi đi học cao hơn ở các quốc gia gốc của trường. Chính vì vậy mà số lượng sinh viên trong nước tham gia học rất đông. Hiện danh sách 21 trường Đại Học giả mạo danh tiếng của Hoa Kỳ được Tiến sĩ Mark Ashwill phát đi công khai, nhưng chưa thấy thái độ đáp lại nào từ Bộ Giáo Dục CSVN.

Đáng lưu ý, trong đó có trường đại học mang tên Southern Pacific University nơi cấp bằng Tiến Sĩ giả cho khứa Nguyễn Văn Ngọc, phó Bí thư Tỉnh ủy Yên Bái. Trước đây cũng đã có nhiều sự kiện bị phanh phui như vậy, chẳng hạn như trường Đào Tạo Quốc Tế Raffles, giả danh đến từ Singapore. Hàng trăm sinh viên đã tốt nghiệp tại trường này đang có những chứng chỉ quốc tế vô giá trị, nhưng không biết kiện ai. Phải mất 6 năm, trường này mới bị lật mặt, sau khi hốt hàng đống tiền của từ phụ huynh.

Dĩ nhiên, ai cũng biết, việc mở một trường học ở Việt Nam không hề đơn giản. Chắc chắn là phải lo lót nhiều, hoặc được hậu thuẫn từ một chóp bu cao cấp nào đó. Có lẽ vì vậy mà cho tới nay Bộ Giáo Dục vẫn im lặng.

DANH SÁCH 21 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHÔNG ĐƯỢC MỸ CÔNG NHẬN

Trên trang web cá nhân mới đây (đầu tháng 7), TS Mark Ashwill đã nêu đích danh 21 trường Đại Học hiện có mặt tại VN không được công nhận bởi các cơ quan kiểm định giáo dục có thẩm quyền từ Hoa Kỳ.

1_ ĐH quốc tế Adam (Adam International University) thuộc Tiểu bang Georgia.
2_ ĐH Akamai (Akamai University) thuộc Tiểu bang Hawaii.
3_ ĐH American City (American City University) thuộc Tiểu bang California.
4_ ĐH Di sản Mỹ (American Heritage University) nằm ở phía Nam California.
5_ ĐH American Pacific (American Pacific University). Đây là ĐH được đặt tại TP Sài Gòn.
6_ ĐH quốc tế American Pacific (American Pacific University – International) thuộc Tiểu bang New Mexico/ California.
7_ ĐH Apollo (Apollo University) Tiểu bang California.
8_ ĐH quốc tế Đại Tây Dương (Atlantic International University) thuộc Tiểu bang Hawaii.
9_ ĐH Capstone (Capstone University) Tiểu bang California.
10_ ĐH Cosmopolitan (Cosmopolitan University).
11_ ĐH Frederick Taylor (Frederick Taylor University) thuộc Tiểu bang California.
12_ ĐH Honolulu (Honolulu University) thuộc Tiểu bang Hawaii.
13_ ĐH Irvine (Irvine University) thuộc Tiểu bang California.
14_ ĐH Quốc tế Mỹ (International American University) thuộc Tiểu bang California.
15_ ĐH Kỹ thuật Paramount (Paramount University of Technology) thuộc Tiểu bang California.
16_ ĐH Pebble Hills (Pebble Hills University) thuộc Tiểu bang Pennsylvania.
17_ ĐH Preston (Preston University) thuộc Tiểu bang California.
18_ ĐH Tây Nam Mỹ (Southwest American University) thuộc Tiểu bang California.
19_ ĐH Nam Thái Bình Dương (Southern Pacific University) thuộc Tiểu bang Delaware.
20_ ĐH quốc tế Washington (Washington International University) thuộc Tiểu bang Pennsylvania.
21_ ĐH quốc tế Berkeley (Berkeley International University), thuộc Tiểu bang Delaware.

Nguyễn Phong Hùng

Theo Đài Radio Pháp Quốc Tế

Đập thủy điện Nova Kakhovka ở miền nam Ukraina sáng nay 06/06/2023 đã bị phá hỏng một phần sau nhiều vụ nổ chưa xác định được nguồn gốc, gây ngập lụt lớn dọc theo bờ sông Dniepr. Matxcơva và Kiev đều đổ trách nhiệm cho nhau về thảm họa môi trường này.

1. “GIAI CẤP VÔ VÀN SẢN”, là một thuật ngữ rất hay của nhà văn Lao Ta vừa dùng: xưa nay ta vẫn dùng thuật ngữ “giai cấp vô sản”, để chỉ tầng lớp dân nghèo, không có một tài sản gì trong tay. Nay có rất nhiều người xuất thân “vô sản”, hiện có không biết bao nhiêu là tài sản, nhưng họ vẫn nhận mình là “vô sản”! Kiên quyết không đứng sang hàng ngũ “tư sản”!

Thôi, cho thêm chữ “vàn” vào thành ra cái “vô vàn sản”, vừa giữ được lập trường cách mạng, kiên định vững vàng, lại vừa rõ nghĩa trên thực tế! Quá hay! Xin kính cẩn nghiêng mình trước đại văn nhân!

2. Mẹ tôi cho đến hồi gần đây vẫn bán rau. Chỉ mấy năm nay, yếu quá không ra chợ được mới thôi. Tài sản cuối đời không có gì đáng kể, chắc có vài ba chỉ vàng dắt kỹ đâu đó, đợi lúc sắp thở hắt ra mới di chúc cho con cháu… Vậy mà cụ Từ Thị Loan, thân mẫu tân Thiếu tướng Phạm Bá Hiền tư lệnh binh đoàn 16, người trong xã Mai Phụ, Lộc Hà, Hà Tĩnh cũng hàng ngày đi bán rau mà có tài sản đến 60 tỷ! Tiếc là mẹ tôi yếu quá rồi, chứ không thể nào tôi cũng chở cụ vào Hà Tĩnh tỉ tê tâm sự học cách bán rau, về khởi nghiệp lại kiếm cho con cháu cái nhà độ bằng góc cái tòa trên có phải hay không! Ngẫm thấy tiếc tiếc là, phải chi mẹ tôi còn khỏe…
3. Nếu tôi có 60 tỷ?

Tôi làm cái nhà độ 10 tỷ là đầy đủ trang thiết bị, tiện nghi, mát về mùa hè ấm về mùa đông. Còn 50 tỷ kia, đem xây trường học xịn, có đủ bể bơi, sân vận động, thư viện, vườn hoa… cho trẻ con quê nghèo được hưởng. Đảm bảo dân cả vùng ấy sẽ lập “sinh từ” cho ngay…

(sinh từ: đền thờ dân lập cho người có công đức với dân ngay khi người ấy còn đang sống).

Cơ mà chắc chắn tôi chẳng bao giờ có số tiền ấy nên cứ nói chơi thế, như là một giấc mơ vậy!

4. Nhân đây nói lại ý kiến từ lâu: “cộng sản”, chính xác là cộng tất cả các tài sản lại thành tài sản chung của xã hội. Vậy mà nay, các quan nhớn ông nào ông nấy của chìm của nổi, vô vàn, toàn món kếch sù cả! Nhưng ông nào ông nấy khi đăng đàn diễn thuyết, viết lách lăng nhăng, cũng đều vỗ ngực “ta là người cộng sản” là đại diện của “giai cấp vô sản” cả! Đến lạ! Toàn loại nói điêu không biết đỏ lưng!

“Tư sản” hay tư hữu, tư lợi không phải là xấu. Cụ Adam Smith còn nói nó chính là bản chất và nguồn lực cho sự giàu có và phát triển của xã hội kia! Vậy sao giàu nứt đố đổ vách, có vô vàn tài sản trong tay, lại không dám nhận mình tư sản mà cứ phải điêu toa “cộng sản” với cả “vô sản” làm gì? Khổ thân ông bạn, nghĩ mãi mới ra cái thuật ngữ đến là hay ho: “GIAI CẤP VÔ VÀN SẢN”!

Cụ Adam Smith có sống lại cũng phải vái ông ba vái ông Tạ ạ!

CANH TRANTHANH