“Rain Man” (Người Mưa):
– Ông có thể đọc hai trang sách cùng lúc—mỗi trang bằng một mắt. Ông đã ghi nhớ từng chữ của 12.000 cuốn sách.
Các bác sĩ khuyên nên đưa ông vào trại chăm sóc đặc biệt. Cha ông đã từ chối—và bộ não “khiếm khuyết” ấy chính là nguồn cảm hứng cho bộ phim Rain Man.
Khi Kim Peek chào đời vào ngày 11 tháng 11 năm 1951, các bác sĩ chỉ cần nhìn qua hộp sọ của ông là đã đưa ra một kết luận đau lòng cho cha mẹ ông.
Đầu ông to bất thường. Kết quả chụp não cho thấy những bất thường nghiêm trọng. Ông bị thiếu thể chai (corpus callosum)—bó gồm 200 triệu sợi thần kinh kết nối hai bán cầu não.
Các bác sĩ cho rằng nếu thiếu bộ phận này, ông sẽ không bao giờ có thể đi lại, nói chuyện hay tự sinh hoạt. Ông sẽ sống đời thực vật.
Lời khuyên của họ rất rõ ràng: “Hãy đưa cậu bé vào trại chăm sóc đặc biệt ngay lập tức và tiếp tục cuộc sống của mình.”
Cha của Kim, ông Fran Peek, nhìn đứa con trai mới chào đời và nói: “Không.”
Ông đưa Kim về nhà. Và rồi ông phát hiện ra rằng bộ não “khiếm khuyết” của con trai mình có thể làm được những điều mà một bộ não bình thường không bao giờ làm được.
Khi mới ba tuổi, trong khi những đứa trẻ khác đang tập đếm đến mười, Kim Peek đã có thể ghi nhớ toàn bộ cuốn sách chỉ sau một lần nghe đọc.
Không chỉ nhớ nội dung câu chuyện—ông còn ghi nhớ từng từ, từng số trang, từng dấu câu.
Cha thường đọc sách cho ông nghe trước giờ đi ngủ. Sáng hôm sau, Kim có thể đọc lại toàn bộ cuốn sách theo cả chiều xuôi lẫn chiều ngược mà không sai sót một chữ nào.
Khi Kim lớn lên, khả năng của ông càng trở nên phi thường—và khó lý giải hơn.
Ông có thể đọc xong một cuốn sách trong khoảng một giờ bằng cách đọc cả hai trang cùng lúc: mắt trái đọc trang bên trái, mắt phải đọc trang bên phải, cả hai mắt xử lý thông tin một cách độc lập và đồng thời.
Ông ghi nhớ được 98% những gì mình đã đọc.
Trong suốt cuộc đời mình, Kim Peek đã ghi nhớ khoảng 12.000 cuốn sách—bao gồm các lĩnh vực lịch sử, văn học, địa lý, âm nhạc, số liệu thống kê thể thao, tác phẩm của Shakespeare, Kinh Thánh, danh bạ điện thoại, mã bưu chính, niên giám và bách khoa toàn thư.
Bộ não của ông đã tiếp nhận và lưu giữ tất cả những thông tin đó một cách vĩnh viễn.
Nếu hỏi ông chuyện gì đã xảy ra vào ngày 15 tháng 3 năm 1847, ông sẽ lập tức cho bạn biết đó là thứ Hai, mô tả các sự kiện lịch sử diễn ra trong ngày hôm đó, trích dẫn các bài báo và liệt kê các thông tin về thời tiết. Nếu hỏi ông về mã bưu chính 84321, ông sẽ trả lời ngay: “Logan, Utah. Dân số 48.174 người. Tọa độ 41,7° Bắc, 111,8° Tây. Nơi tọa lạc của Đại học Utah State, thành lập năm 1888.”
Bộ não của ông hoạt động như một siêu máy tính với dung lượng lưu trữ vô hạn—nhưng không một cỗ máy nào có thể sánh kịp tốc độ hay độ chính xác của ông.
Các nhà khoa học đã nghiên cứu Kim rất kỹ lưỡng, cố gắng tìm hiểu làm thế nào một bộ não thiếu đi thể chai (dải mô nối hai bán cầu não) lại có thể hoạt động được, chứ chưa nói đến việc đạt mức phi thường như vậy.
Giả thuyết của họ là: khi không có rào cản thông thường giữa hai bán cầu não, thông tin có thể luân chuyển tự do khắp toàn bộ não bộ, tạo nên khả năng ghi nhớ phi thường và những kết nối thần kinh khác biệt.
Tuy nhiên, món quà kỳ diệu ấy lại đi kèm với những cái giá rất đắt.
Kim không bao giờ học được cách tự cài cúc áo. Ông không thể tự đánh răng. Dáng đi của ông khó khăn và vụng về do các kỹ năng vận động bị suy giảm nghiêm trọng bởi những bất thường trong não bộ.
Việc giao tiếp xã hội là một thử thách lớn đối với ông—ông gặp khó khăn khi hiểu các câu nói mỉa mai, ẩn dụ, khái niệm trừu tượng, hay lý do tại sao người ta đôi khi nói những điều không đúng với suy nghĩ thực sự của họ.
Ông cần người cha tên Fran giúp đỡ trong mọi việc: từ việc mặc quần áo, ăn uống, tắm rửa cho đến việc định hướng cuộc sống.
Fran trở thành người chăm sóc, người bảo vệ và người bạn đồng hành suốt đời của Kim—ông dành trọn cuộc đời để chăm lo cho người con trai mà các bác sĩ từng cho rằng không đáng để bỏ công sức nuôi dạy.
Trong suốt nhiều thập kỷ, Kim sống lặng lẽ cùng cha tại thành phố Salt Lake, bang Utah. Khả năng phi thường của ông chỉ được biết đến bởi gia đình và các nhân viên thư viện địa phương—những người vô cùng kinh ngạc trước người đàn ông đã thuộc lòng toàn bộ kho tàng sách của họ.
Rồi đến năm 1984, mọi thứ đã thay đổi.
Biên kịch Barry Morrow gặp Kim Peek tại một hội nghị dành cho người khuyết tật. Barry hỏi Kim một câu ngẫu nhiên về các mốc thời gian lịch sử, và ông dự đoán sẽ nhận được một câu trả lời chậm chạp, khó khăn.
Thay vào đó, Kim lập tức tuôn ra hàng loạt sự kiện lịch sử, diễn biến thời tiết và các tiêu đề báo chí từ chính ngày đó của nhiều thập kỷ trước—với độ chính xác tuyệt đối và tốc độ nhanh như chớp.
Barry hoàn toàn sững sờ. Ông dành hàng giờ trò chuyện với Kim, đặt ra những câu hỏi hóc búa và chứng kiến người đàn ông mang khuyết tật nặng nề này truy xuất thông tin nhanh hơn bất kỳ thư viện tra cứu nào.
Nhưng điều khiến Barry ấn tượng nhất không phải là khả năng của Kim—mà chính là sự ấm áp, khiếu hài hước nhẹ nhàng, sự quan tâm chân thành đến mọi người và nét nhân văn tỏa sáng bất chấp những khác biệt của ông.
Barry quyết định viết một kịch bản phim lấy cảm hứng từ cuộc đời của Kim. Kịch bản đó đã trở thành bộ phim “Rain Man”.
Năm 1988, “Rain Man” được công chiếu với sự tham gia của Dustin Hoffman trong vai Raymond Babbitt—một người mắc hội chứng bác học (savant) sở hữu khả năng toán học và trí nhớ phi thường, nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp xã hội.
Nhân vật này được xây dựng dựa trên nguyên mẫu là Kim Peek, mặc dù bộ phim đã thay đổi một số chi tiết để tăng tính kịch tính, chẳng hạn như việc khắc họa Raymond là người mắc chứng tự kỷ. (Thực tế, Kim không bị tự kỷ; ông mắc một tập hợp các tình trạng đặc biệt bắt nguồn từ những bất thường trong cấu trúc não bộ.)
Dustin Hoffman đã gặp Kim trước khi phim bấm máy để tìm cách thể hiện nhân vật một cách chân thực nhất. Sau thời gian tiếp xúc với Kim, Hoffman chia sẻ: “Việc gặp gỡ Kim đã thay đổi hoàn toàn nhận thức của tôi về những khả năng tiềm tàng của trí tuệ con người—cũng như ý nghĩa đích thực của lòng trắc ẩn.”
“Rain Man” đã giành được bốn giải Oscar, bao gồm giải Phim hay nhất. Bộ phim trở thành một hiện tượng văn hóa, giúp hàng triệu người trên thế giới biết đến hội chứng bác học (savant syndrome) và sự đa dạng thần kinh.
Và Kim Peek—nguyên mẫu thực sự của nhân vật Rain Man—đột nhiên trở nên nổi tiếng.
Sau khi bộ phim ra mắt, Fran và Kim bắt đầu đi khắp nơi để thuyết trình về khả năng của Kim cũng như vận động cho quyền lợi của người khuyết tật.
Họ đã đến thăm các trường học, đại học, bệnh viện và tham dự nhiều hội nghị trên khắp nước Mỹ cũng như quốc tế.
Khán giả đến xem với tâm thế tò mò về một “hiện tượng lạ”—một cỗ máy tính sống hay một tiết mục giải trí độc đáo. Nhưng điều họ thực sự tìm thấy lại sâu sắc hơn nhiều: một người đàn ông yêu thích Shakespeare, biết cười trước những câu chuyện hài hước (khi hiểu được chúng), biết hỏi thăm về gia đình người khác và ghi nhớ từng chi tiết họ chia sẻ suốt nhiều năm sau đó.
Kim thường đứng trên sân khấu và để mọi người thử thách mình bằng những câu hỏi hóc búa:
“Ngày 17 tháng 8 năm 1921 là thứ mấy?”
“Thứ Ba. Đó là ngày Babe Ruth đánh cú home run thứ 139 trong sự nghiệp của mình trong trận đấu với đội Detroit Tigers.”
“Thủ đô của Burkina Faso là gì và dân số là bao nhiêu?”
“Ouagadougou, dân số khoảng 2,2 triệu người tính đến năm 2009.”
“Hãy đọc đoạn mở đầu của vở Hamlet.”
Kim sẽ đọc thuộc lòng toàn bộ màn một, chính xác từng chữ một—bao gồm cả các chỉ dẫn sân khấu—mà không hề ngập ngừng.
Các nhà khoa học vẫn cảm thấy bối rối. NASA đã nghiên cứu cấu trúc não bộ của Kim bằng công nghệ hình ảnh tiên tiến. Các bác sĩ thần kinh học viết nhiều bài nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu đưa ra những giả thuyết về cấu trúc thần kinh độc đáo của ông.
Không ai có thể giải thích trọn vẹn cách thức hoạt động trong tâm trí ông.
Nhưng Kim chẳng bận tâm đến việc người ta giải thích hay nghiên cứu về mình. Điều ông quan tâm là sự kết nối với mọi người.
Sau mỗi buổi thuyết trình, ông dành hàng giờ để gặp gỡ từng khán giả, hỏi thăm về cuộc sống của họ, gợi ý những cuốn sách phù hợp với sở thích của họ, mang lại tiếng cười và khiến họ cảm thấy mình được thấu hiểu, trân trọng.
Cha của ông, ông Fran, đã chứng kiến con trai mình—người từng bị coi là vô vọng ngay khi mới chào đời—truyền cảm hứng cho hàng ngàn người chỉ bằng cách sống thật với chính mình.
Vào ngày 19 tháng 12 năm 2009, Kim Peek qua đời vì một cơn đau tim ở tuổi 58.
Tin tức về sự ra đi của ông đã xuất hiện trên các mặt báo khắp thế giới. Các nhà khoa học tiếc thương sự mất mát của một trong những bộ óc phi thường nhất từng được nghiên cứu. Nhưng những người từng gặp ông lại thương tiếc một điều khác: lòng tốt, sự nhiệt huyết, niềm vui chân thành khi kết nối với mọi người, và khả năng khiến bất cứ ai gặp gỡ ông đều cảm thấy mình quan trọng.
Sau khi Kim qua đời, não bộ của ông đã được hiến tặng cho khoa học. Cho đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu, cố gắng lý giải làm thế nào một bộ não với những bất thường nghiêm trọng về cấu trúc lại có thể tạo ra những khả năng phi thường đến vậy.
Họ đã tìm ra một số lời giải: não bộ của ông tự bù đắp cho những phần cấu trúc bị thiếu hụt bằng cách phát triển các kết nối thần kinh vô cùng đặc biệt. Các vùng não phụ trách trí nhớ của ông phát triển vượt trội. Các đường dẫn truyền thần kinh trong não ông không giống với bất kỳ trường hợp nào từng được ghi nhận trong y văn.
Tuy nhiên, họ vẫn chưa thể giải mã hoàn toàn về Kim Peek.
Làm sao ông có thể đọc hai trang sách cùng lúc nhờ khả năng xử lý độc lập của mỗi bên mắt? Làm sao ông ghi nhớ được 12.000 cuốn sách với tỷ lệ chính xác lên tới 98%? Làm sao ông có thể truy xuất tức thì bất kỳ thông tin nào đã lưu trữ, tựa như một cỗ máy tìm kiếm bằng xương bằng thịt.
Kim Peek đã chứng minh rằng khuyết tật và thiên tài có thể cùng tồn tại trong một con người. Rằng một bộ não thiếu hụt những cấu trúc quan trọng vẫn có thể tạo nên những điều kỳ diệu.
Rằng một người thậm chí không thể tự cài cúc áo lại có thể thay đổi cách thế giới nhìn nhận về tiềm năng con người và sự đa dạng thần kinh.
Ông chứng minh rằng khái niệm “bình thường” đang bị đề cao quá mức, rằng “khác biệt” không có nghĩa là “kém cỏi hơn”, và rằng những bộ óc phi thường nhất đôi khi lại ẩn chứa trong những hình hài bất ngờ nhất.
Cha ông đã không bao giờ từ bỏ hy vọng vào con mình. Và Kim đã dành 58 năm cuộc đời để chứng minh rằng những dự đoán y khoa không phải là định mệnh, rằng tình yêu thương quan trọng hơn mọi tiên lượng bệnh, và rằng mỗi cuộc đời con người đều mang giá trị vô cùng to lớn.
Kim Peek: 11 tháng 11 năm 1951 – 19 tháng 12 năm 2009
“Rain Man” (Người Mưa) ngoài đời thực – người đã đọc 12.000 cuốn sách và ghi nhớ từng chữ một.
Và hãy nhớ đến Fran Peek—người cha đã nói “không” với các bác sĩ, nói “có” với con trai mình, và dành cả cuộc đời để chứng minh rằng tình yêu cùng lòng quyết tâm có thể vượt lên trên mọi chẩn đoán y khoa.
Nguồn: Võ Hữu Nhậm
P/ S: Kim Peek: 11 tháng 11 năm 1951 – 19 tháng 12 năm 2009
From: haiphuoc47 & NguyenNThu