Category: Tin Hoa Kỳ

TTV2 – Quan điểm cá nhân

 Alice Thornton bị bắt vào năm 1913 vì đã ném đá vào cửa sổ tòa nhà Quốc hội. Yêu cầu của bà: quyền bầu cử cho phụ nữ. Bản án: 6 tháng tù giam.

Phản ứng của Alice diễn ra ngay lập tức: bà tuyệt thực. Sự đáp trả của nhà tù thật tàn bạo.

Ba lần một ngày, bà bị cưỡng bức ăn. Người ta trói bà vào ghế bằng dây da. Các cai ngục dùng kìm sắt cạy miệng bà ra. Một ống cao su được đẩy sâu vào cổ họng xuống tận dạ dày, và thức ăn lỏng được đổ vào đó. Alice đã nôn ra máu suốt nhiều tuần liền.

Bức ảnh này — một bản in trên tấm kẽm — đã được một cai ngục có lòng trắc ẩn lén đưa ra ngoài. Người cai ngục đó bị sa thải ba ngày sau đó. Trong ảnh, Alice bị xích vào chiếc ghế cưỡng bức ăn, ống luồn trong cổ họng, bốn nữ quản giáo giữ chặt cơ thể bà. Nhưng đôi mắt bà nói lên một điều rõ ràng: bà sẽ không bao giờ đầu hàng.

Bạo lực đã để lại di chứng vĩnh viễn. Thực quản của bà bị tổn thương. Suốt cuộc đời còn lại, bà gặp khó khăn trong việc nuốt thức ăn rắn.

Alice được thả sau 4 tháng. Bà chỉ còn nặng hơn 33 kg và không thể tự đi lại. Sáu tuần sau, bà lại tiếp tục ném đá vào các tòa nhà chính phủ. Bà bị bắt lại. Bà lại tuyệt thực. Và bà lại bị cưỡng bức ăn. Chu kỳ này lặp lại 5 lần từ năm 1913 đến 1918. Sau mỗi lần bị bắt, cơ thể bà càng thêm suy kiệt. Nhưng sau mỗi lần được thả, bà lại quay lại cuộc chiến.

Năm 1920, phụ nữ cuối cùng đã giành được quyền bầu cử. Alice đã sống đủ lâu để bỏ lá phiếu đầu tiên của mình ở tuổi 35. Bà được đưa đến hòm phiếu trên một chiếc xe lăn — đôi chân bà chưa bao giờ hồi phục hoàn toàn.

Bà qua đời năm 1954, thọ 69 tuổi. Trên mộ bà có khắc dòng chữ: “Bà đã nuốt thức ăn qua đường ống để những người con gái của mình có thể ngẩng cao đầu và được quyền bỏ phiếu.”

TG Văn Chương

#anhchiquandiemcanhan

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

March 28, 2026

GRATIOT COUNTY, Michigan (NV) – Một người đàn ông gốc Việt tại thành phố Alma, Michigan, nhận tội giết người sau khi đâm tử vong chính người anh họ của mình trong một vụ tấn công xảy ra năm 2025, theo hồ sơ tòa án và giới chức địa phương công bố ngày 25 Tháng Ba, 2026, đài truyền hình địa phương WILX 10 đưa tin.

Người nhận tội là Jack Nguyễn, 31 tuổi, bị truy tố trong cái chết của ông Travis Nguyễn, 48 tuổi, chủ một tiệm nail tại Pine River Township. 

Nghi can Jack Nguyễn. (Hình: Sở Cảnh Sát Gratiot County)

Theo cảnh sát, sự việc xảy ra ngày 19 Tháng Ba, 2025, khi họ được gọi đến tiệm LA Nails trên đường North Alger sau khi nhận tin báo về một vụ tấn công nghiêm trọng. Khi đến nơi, họ phát hiện nạn nhân đã tử vong với nhiều vết đâm. 

Ban đầu, nghi can Jack Nguyen bị bắt và đối diện cáo buộc giết người cấp độ cao nhất. Tuy nhiên, trong tiến trình tố tụng, nghi can nhận tội giết người cấp độ hai. 

Hồ sơ tòa cho thấy vụ tấn công xảy ra vào khoảng 1 giờ chiều, và nạn nhân bị đâm ít nhất 50 lần trước khi nghi can rời khỏi hiện trường và ngồi chờ cảnh sát bên ngoài. 

Phiên tuyên án dự kiến sẽ diễn ra vào cuối Tháng Năm hoặc Tháng Sáu, với mức án có thể từ 20 đến 40 năm tù nếu thỏa thuận nhận tội được tòa chấp thuận. 

Một bi kịch gia đình

Điều khiến sự việc này trở nên nặng nề hơn không chỉ là tính chất bạo lực, mà là mối quan hệ anh em họ giữa hai bên, đồng thời có liên hệ trong công việc.

Nạn nhân, ông Travis Nguyen, còn được biết đến với tên Steve, là một người nhập cư sang Mỹ từ năm 1993, là cha của năm người con gái và được mô tả là người chăm chỉ, gắn bó với gia đình và cộng đồng. 

Đó là hình ảnh quen thuộc tiêu biểu của nhiều gia đình Việt tại Mỹ như làm việc trong ngành nail, gây dựng cửa tiệm nhỏ, nuôi con, sống bình lặng.

Và rồi, tất cả chấm dứt trong một buổi chiều bạo lực.

Đối với nhiều người Việt, đây không chỉ là một bản tin tội phạm. Đây là một câu chuyện đau lòng vì xảy ra trong chính cộng đồng mình, giữa những người cùng dòng máu.

Không có nhiều thông tin về nguyên nhân dẫn đến tình cảnh oan khiên trên. Nhưng điều rõ ràng là một khoảnh khắc mất kiểm soát, hoặc một mâu thuẫn bị đẩy đến cực điểm, đưa đến phá hủy tất cả gia đình, sự nghiệp, và cả tương lai của nhiều người liên quan.

Có thể nhìn nghi can Jack Nguyễn không chỉ như một bị cáo, mà như một người đã đánh mất chính mình trong một giây phút mà lẽ ra có thể dừng lại. Nhưng sự thông cảm, nếu có, không thể thay thế trách nhiệm. Hành động bạo lực, đặc biệt trong phạm vi gia đình, là điều không thể chấp nhận.

Cộng đồng người Việt tại Mỹ đã trải qua chiến tranh, di cư, và xây dựng lại từ con số không. Nhưng đôi khi, điều nguy hiểm nhất không đến từ bên ngoài mà đến từ chính những cơn giận bên trong mỗi con người. (MPL)

---

 

B’ao Nguoi-Viet

March 26, 2026

LOS ANGELES, California (NV) – Trạm xăng Chevron nằm ngay rìa khu Chinatown ở Los Angeles luôn xuất hiện trên tin tức. Đây là một trong vài trạm xăng luôn khiến khách hàng sửng sốt vì giá cả, do lúc nào cũng cao hơn những trạm xăng khác khắp thành phố này, theo nhật báo The Los Angeles Times hôm Thứ Tư, 25 Tháng Ba.

Giá xăng tăng vọt từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran hôm 28 Tháng Hai tới nay. Cư dân California, tiểu bang có giá xăng thuộc loại cao nhất nước Mỹ do thuế và luật lệ về khí thải, chắc chắn cũng bị ảnh hưởng.

Trạm xăng Chevron trên đường Alameda gần Union Station Los Angeles, California, để giá $8.71 một gallon loại thường hôm 30 Tháng Ba. (Hình: Patrick T. Fallon /AFP via Getty Images)

Tuy nhiên, trạm xăng Chevron khét tiếng đắt đỏ ở góc đường Alameda và East Cesar Chavez, phía bên kia ga Union Station, vẫn đông khách hàng chiều Thứ Năm tuần trước.

Hàng chục năm nay, trạm xăng này là nơi phóng viên báo chí, và nay có cả dân làm mạng xã hội, kéo tới chụp hình, quay phim mỗi khi giá xăng tăng. Nhìn bên ngoài, trạm xăng này giống như bất cứ trạm xăng nào khác, nhưng giá cả làm nhiều người sửng sốt.

Một khách hàng, chỉ nói tên và tên đệm là James Michael, vừa từ Upland chở bạn gái đi coi ca nhạc tại rạp Hollywood Palladium. Anh cho hay anh lái xe tới trạm xăng gần nhất, dự trù giá sẽ cao, nhưng vẫn ngạc nhiên vì tới $8.71 một gallon loại thường.

“Tôi nghĩ giá sẽ rất cao vì tình hình hiện nay trên thế giới,” anh cho biết. “Nhưng quá mắc. Theo tôi nhớ là mắc nhất từ trước tới nay.”

Tuần trước, giá xăng trung bình loại thường ở California lên $5.37 một gallon, tăng 82 cent so với cách đây một tháng, theo Hiệp Hội Xe Hơi Hoa Kỳ (AAA). Ở vùng Los Angeles, giá xăng lên $5.72. Nhưng ở trạm Chevron này, giá cao hơn $3.

Dường như chủ trạm xăng này chán cảnh phóng viên, TikToker và người hiếu kỳ tụ tập ở đó để chụp hình, quay phim và đưa tin giá xăng.

Tuần trước, khi phóng viên báo LA Times đang phỏng vấn khách hàng, nhân viên trạm xăng này tới yêu cầu phóng viên đi chỗ khác, lưu ý đó là khuôn viên của tư nhân. Nhân viên hất đầu lên, cho hay “người chủ” đang theo dõi qua camera và sẽ không ngần ngại gọi nhân viên an ninh. (Th.Long) [kn]

---

 

March 20, 2026 

Hiếu Chân/Người Việt

Hôm 17 Tháng Ba, Thượng Viện Hoa Kỳ bỏ phiếu 51-48 đưa dự luật cải cách bầu cử Safeguard American Voter Eligibility Act (SAVE Act) ra tranh luận khoáng đại sau khi một dự luật tương tự, gọi là H.R.22, đã được Hạ Viện thông qua tháng trước. Các dự luật này ảnh hưởng thế nào tới cử tri và liệu nó có tăng lợi thế cho đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ Tháng Mười Một năm nay?

Một cử tri bỏ phiếu bầu qua thư ở California. (Hình minh họa: FREDERIC J. BROWN/AFP via Getty Images)

Phải chứng minh tư cách công dân

Nói vắn tắt, SAVE Act bắt buộc cử tri chứng minh tư cách công dân (quốc tịch) khi đi bầu nhằm loại trừ những người chưa phải là công dân, người cư trú bất hợp pháp, bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang.

(1) Để ghi danh đi bầu, cử tri phải xuất trình tài liệu chứng minh mình là công dân Hoa Kỳ, đang có quốc tịch Hoa Kỳ. Bằng chứng là sổ thông hành (passport), thẻ căn cước quân đội của quân nhân hiện dịch (active military ID), giấy khai sinh hoặc bản chính giấy chứng nhận nhập tịch (certificate of naturalization). Người ghi danh phải trực tiếp nộp bằng chứng tại cơ quan bầu cử, không chấp nhận ghi danh qua thư (mail-in) hoặc ghi danh trực tuyến (online).

Nên để ý, bằng lái xe và thẻ căn cước Real ID không được coi là bằng chứng quốc tịch, trừ thẻ Real ID của năm tiểu bang New York, Washington, Vermont, Michigan và Minnesota. Phụ nữ đã kết hôn và đổi họ theo họ chồng, thì giấy khai sinh ghi tên họ thời con gái sẽ không được chấp nhận là bằng chứng quốc tịch. Chứng chỉ hôn nhân (marriage license) không thể hiện quốc tịch nên không được chấp nhận là bằng chứng.

(2) Khi bỏ phiếu, cử tri phải trình thẻ căn cước có ảnh. Muốn bỏ phiếu khiếm diện qua thư cử tri phải nộp bản sao hai mặt thẻ căn cước cùng với ba chữ số cuối của số an sinh xã hội (SSN) khi yêu cầu lá phiếu và khi nộp phiếu cho cơ quan bầu cử.

(3) Cơ quan bầu cử tiểu bang phải đối chiếu danh sách cử tri (vote roll) với cơ sở dữ liệu SAVE Database của Bộ Nội An (DHS) để nhận diện và loại trừ những người chưa phải là công dân. Việc đối chiếu và loại trừ này phải được thực hiện mỗi 30 ngày một lần. Ngoài ra, tiểu bang cũng phải chia sẻ danh sách cử tri đầy đủ (unredacted) với chính quyền liên bang để DHS kiểm chứng tư cách công dân của những người ghi danh đi bầu.

Ngoài ra, dự luật cũng đặt hình phạt nặng những viên chức bầu cử ghi danh bỏ phiếu cho những cá nhân không xuất trình bằng chứng quốc tịch, cho phép công dân được khởi kiện viên chức bầu cử khi họ tin rằng viên chức đó không làm đúng luật.

Liêm chính hay cản trở?

Tổng Thống Trump và các dân cử Cộng Hoà cho rằng dự luật SAVE Act là cần thiết để bảo đảm tính liêm chính của bầu cử, ngăn ngừa gian lận của những người chưa phải là công dân Hoa Kỳ, từ đó phục hồi niềm tin của công chúng vào kết quả bầu cử.

Mặc dù Hiến Pháp quy định chỉ công dân Hoa Kỳ mới có quyền bỏ phiếu bầu cử liên bang, nghiêm cấm người chưa là công dân Hoa Kỳ đi bỏ phiếu và hình phạt cho hành vi này rất nặng nhưng những người ủng hộ dự luật vẫn cho rằng đòi hỏi bằng chứng quốc tịch khi ghi danh cử tri là biện pháp duy nhất bảo đảm quyền bầu cử chỉ thuộc về công dân.

Theo luật, tổ chức bầu cử thuộc thẩm quyền của tiểu bang và địa phương, cho nên mỗi tiểu bang có luật lệ và thể thức bầu cử khác nhau. Dự luật SAVE Act nhắm “thống nhất” cách thức bầu cử sao cho cử tri ở mọi tiểu bang đều tuân theo những tiêu chuẩn bầu cử giống nhau.

Phía đảng Dân Chủ và các tổ chức dân quyền thì cho rằng dự luật này thổi phồng một vấn đề không có thực (phantom problem) nhằm gây cản trở quyền bầu cử hợp pháp của cử tri Mỹ và phân biệt đối xử.

Số liệu của nhiều tổ chức độc lập cho biết, hiện nước Mỹ có gần một nửa dân số không có sổ thông hành, khoảng 21 triệu công dân có quyền bầu cử nhưng không có giấy khai sinh do đó không thể ghi danh đi bầu theo luật SAVE Act. Phần lớn số cử tri này là người cao tuổi, người ở vùng nông thôn dân cư thưa thớt hoặc người có thu nhập thấp.

Phụ nữ là người bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Theo Hội Người Hưu Trí Mỹ (AARP), 69 triệu phụ nữ Mỹ hiện có họ tên trên thẻ căn cước không trùng với họ tên trên giấy khai sinh do đổi họ theo chồng. Theo luật SAVE Act, những phụ nữ này sẽ phải trình giấy chứng nhận kết hôn bản gốc và xin lệnh toà cho phép ghi danh cử tri – một thủ tục không dễ dàng.

Với những đòi hỏi chặt chẽ về chứng minh quốc tịch, dự luật SAVE Act cũng sẽ loại bỏ phương thức bầu cử qua thư, bầu cử khiếm diện bởi vì cử tri khó mà xuất trình được bằng chứng quốc tịch với cơ quan bầu cử để được xác nhận tư cách công dân, được nhận phiếu bầu và gửi phiếu qua đường bưu điện.

Gian lận bầu cử – vấn đề không có thực

Tổng Thống Trump và nhiều cử tri Cộng Hoà từ lâu đã than phiền rằng hệ thống bầu cử của Mỹ dễ bị lũng đoạn và gian lận bầu cử là phổ biến. Họ cho rằng có một số lượng lớn những người chưa phải là công dân Hoa Kỳ đã đi bỏ phiếu, làm sai lệch kết quả bầu cử, do đó luật bầu cử cần được cải cách, bắt buộc cử tri chứng minh tư cách công dân ngay từ khi ghi danh đến khi bỏ phiếu vào thùng.

Trước cuộc bầu cử tổng thống 2024, Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson nói ông biết “theo trực giác” rằng “rất nhiều di dân bất hợp pháp đã bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang.” Hội nghị toàn quốc đảng Cộng Hòa hồi Tháng Bảy 2024 nhắc lại những tuyên bố vô căn cứ như vậy. Rồi đến Tháng Mười Một 2024, ông Trump tái đắc cử tổng thống, đảng Cộng Hòa giành được đa số ở cả hai viện Quốc Hội thì không thấy họ nhắc tới chuyện di dân không giấy tờ đi bầu cử nữa.

Nhưng việc xem xét cẩn thận kết quả bầu cử chứng tỏ không có hiện tượng người chưa là công dân đi bầu đủ để làm sai lệch kết quả. Heritage Foundation – tổ chức nghiên cứu bảo thủ, nơi biên soạn Đề Án 2025 (Project 2025) làm kim chỉ nam cho việc trị quốc của ông Trump – đã mất nhiều năm tìm hiểu về gian lận bầu cử và cuối cùng phải thừa nhận chuyện người chưa phải là công dân Mỹ đi bỏ phiếu chỉ là một huyền thoại!

Cơ sở dữ liệu bầu cử của Heritage Foundation, thu thập trong bốn thập niên từ 1985 đến 2025, ghi nhận “1,546 trường hợp gian lận bầu cử,” trong đó chỉ có 68 trường hợp người bỏ phiếu chưa phải là công dân Mỹ, kể cả 10 trường hợp là người nhập cư không giấy tờ, còn lại là vi phạm của công dân Mỹ. So với hơn một tỷ lá phiếu của nhiều cuộc bầu cử liên bang suốt 40 năm mà Heritage Foundation xem xét, tỷ lệ phiếu bất hợp pháp của người chưa phải là công dân chỉ chiếm chưa tới một phần triệu (0.0001%).

Một nghiên cứu khác của Brennan Center – một tổ chức nghiên cứu phi đảng phái về bầu cử – phân tích 23.5 triệu lá phiếu ở 42 khu vực năm 2016 ghi nhận chỉ 30 trường hợp bỏ phiếu của người chưa phải là công dân Mỹ, tỷ lệ cũng chỉ một phần triệu (0.0001%).

Điều tra của cơ quan bầu cử nhiều tiểu bang cũng ghi nhận kết quả tương tự: hiện tượng người chưa là công dân đi bỏ phiếu là có, nhưng vô cùng hiếm, không phải là một vấn đề nghiêm trọng đến mức cần phải đặt ra những rào cản khắc nghiệt như dự luật SAVE Act.

Đã có án lệ là năm 2013 tiểu bang Kansas ban hành luật bầu cử SAFE (Secure And Fair Elections Act) nội dung giống hệt đạo luật SAVE Act hiện nay, hậu quả là hỗn loạn: 31,000 cử tri, chiếm 12% tổng số cử tri tiểu bang, bị tước quyền bỏ phiếu dù họ là công dân Mỹ chỉ thiếu những giấy tờ quốc tịch.

Tháng Sáu 2018, đạo luật SAFE bị tòa án liên bang tuyên “vi hiến” và bị huỷ bỏ. Năm 2013 Tối Cao Pháp Viện đã bác bỏ quy định của tiểu bang Arizona đòi cử tri phải chứng minh quốc tịch vì vi phạm Luật Ghi Danh Cử Tri Quốc Gia (National Voter Registration Act – NVRA) năm 1993.

Coi chừng “gậy ông đập lưng ông”

Ông Trump và các đồng minh Cộng Hoà coi dự luật SAVE Act là yếu tố quyết định thắng thua của đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026. “Bầu cử Mỹ bị Gian Lận, bị Đánh Cắp, là Trò Cười cho cả Thế Giới. Chúng ta hoặc phải chấn chỉnh, hoặc sẽ không còn Đất Nước nữa,” ông Trump viết trên Truth Social. Ông cho rằng, dự luật sẽ mang lại cho đảng Cộng Hoà thắng lợi “chắc chắn” trong cuộc bầu cử sắp tới và ông đe doạ trừng phạt các vị dân cử Cộng Hoà nào không bỏ phiếu thuận cho dự luật SAVE Act của ông.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo, luật SAVE Act bắt buộc cử tri phải xuất trình sổ thông hành/giấy khai sinh để ghi danh, chưa chắc đã có lợi cho đảng Cộng Hoà.

Dữ kiện và các cuộc khảo sát ghi nhận cử tri Cộng Hoà ít sở hữu sổ thông hành hơn người Mỹ nói chung. Hãng tin Reuters phân tích dữ liệu của Center for American Progrees ghi nhận, ở cuộc bầu cử 2024, trong 17 tiểu bang có tỷ lệ người dân sở hữu sổ thông hành cao nhất nước Mỹ thì 14 tiểu bang bỏ phiếu cho bà Kamala Harris, mười hai tiểu bang có tỷ lệ sở hữu sổ thông hành thấp nhất bỏ phiếu cho ông Trump. Hầu hết các tiểu bang có tỷ lệ sở hữu sổ thông hành thấp đều là vùng nông thôn, cử tri ít có nhu cầu ra nước ngoài du lịch hoặc làm việc, nghĩa là ít có cơ hội ghi danh bầu cử hơn.

Tỷ lệ sở hữu sổ thông hành tỷ lệ thuận với trình độ học vấn. Năm 2024, ông Trump thắng lớn trong số cử tri có trình độ trung học hoặc thấp hơn, còn bà Harris giành được phiếu của cử tri có trình độ đại học và cao hơn.

Một nghiên cứu năm 2023 của Pew Research Center được Reuters dẫn lại cho biết, khi lấy chồng, phụ nữ theo đảng Dân Chủ có xu hướng giữ lại họ tên thời con gái nhiều gấp đôi phụ nữ Cộng Hoà. Còn phụ nữ độc thân, không gặp khó khăn về họ tên khi ghi danh bầu cử, có xu hướng bỏ phiếu cho Dân Chủ nhiều hơn, tỷ lệ 61%-38% theo khảo sát của CNN trong cuộc bầu cử 2024.

Điều ông Trump sợ nhất là đảng Dân Chủ giành đa số Quốc Hội trong cuộc bầu cử sắp tới. Đảng Cộng Hoà đã vận dụng nhiều thủ pháp, từ vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử, cho đồng minh thâu tóm các công ty truyền thông như CBS, CNN, các công ty sản xuất và vận hành máy bỏ phiếu như Dominion, và thay đổi luật bầu cử. Cho dù sắp tới luật SAVE Act giành được 60 phiếu thuận ở Thượng Viện thì đó chưa chắc đã là điều hay cho đảng Cộng Hoà. [kn]

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

March 18, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Chánh án liên bang vào chiều Thứ Ba 17 Tháng Ba đã ra lệnh cơ quan chủ quản của đài Voice of America (VOA) phải cho 1.042 nhân viên toàn thời gian của đài, những người trước đó bị buộc nghỉ phép, quay trở lại làm việc trước ngày 23 Tháng Ba và đồng thời tái tục hoạt động phát sóng của đài, theo New York Times loan tin.

Bảng hiệu đài VOA trước trụ sở đài này ở Washington, DC. (Hình: Alex Wong/Getty Images)

Trong phán quyết đưa ra, ông Royce C. Lamberth, chánh án liên bang ở Washington, DC, tuyên bố những nỗ lực giải thể VOA của bà Kari Lake, lãnh đạo Cơ Quan Truyền Thông Toàn Cầu Hoa Kỳ (USAGM) là “độc đoán và tùy tiện.” Ông Lamberth nói rằng bà đã không thông qua ý của Quốc Hội khi phân bổ ngân sách cho cơ quan này cũng như mạng lưới truyền thông USAGM, không cân nhắc những hệ quả có thể xảy ra từ việc đóng cửa tổ chức này.

NPR trích lời giám đốc VOA, ông Michael Abramowitz, phát biểu sau khi phán quyết được công bố:

“Chúng tôi vô cùng vui mừng trước phán quyết của Chánh Án Lamberth và mong sớm được trở lại làm việc. VOA chưa bao giờ trở nên cần thiết hơn lúc này.”

Bà Kari Lake và cả người phát ngôn của cơ quan đều chưa phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận từ NPR. Trước đây, bà Lake từng tuyên bố sẽ kháng cáo các phán quyết của Chánh Án Lamberth, đồng thời cáo buộc vị chánh án này là một nhà hoạt động đang thực hiện việc lập pháp ngay trên ghế xét xử.

VOA, còn được biết là Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ, được thành lập vào thời điểm khởi đầu Đệ Nhị Thế Chiến nhằm đối trọng với các hoạt động tuyên truyền của Đức Quốc Xã tại những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Nhằm tạo dựng mạnh mẽ uy tín trung thực, đài VOA đã đưa tin về cả những thất bại lẫn các chiến thắng của phe đồng minh.

Khi Chiến Tranh Lạnh trỗi dậy từ đống tro tàn của cuộc chiến, Hoa Kỳ đã mở rộng quy mô VOA như một công cụ “quyền lực mềm,” cung cấp thông tin cho những quốc gia nơi báo chí tự do bị ngăn chặn, bị đe dọa hoặc không đủ điều kiện tài chính để tồn tại. Đài cũng đóng vai trò như một hình mẫu minh họa cho diện mạo của báo chí trong một nền dân chủ đa nguyên – một nền báo chí sẵn sàng phản ánh cả những tin tức bất lợi cũng như các quan điểm bất đồng.

Theo các hồ sơ tòa án do NPR tường trình, trước đợt cải tổ dưới thời bà Lake, đài VOA tiếp cận 361 triệu thính giả mỗi tuần thông qua 49 dịch vụ ngôn ngữ khác nhau tại hơn 100 quốc gia. Cơ quan này cho biết, tính đến đầu năm nay, con số đó đã sụt giảm xuống chỉ còn sáu dịch vụ ngôn ngữ.

Bà Kari Lake bước vào Tòa Bạch Ốc với bản lý lịch bao gồm kinh nghiệm làm người dẫn chương trình tin tức truyền hình địa phương, hai lần thất bại khi tranh cử vào các chức vụ cấp tiểu bang tại Arizona và với tư cách là một người ủng hộ Tổng Thống Trump một cách nhiệt thành.

Theo NPR, khi được ông Trump chọn là người đứng đầu USAGM, bà Lake đã bộc lộ ý định duy trì sự tồn tại của đài VOA, nhưng lại định hình đài này theo một hình ảnh mang đậm phong cách của Tổng Thống Trump hơn. Năm ngoái, bà đã hủy bỏ các hợp đồng với hai hãng tin Reuters và Associated Press, đồng thời ký thỏa thuận với mạng lưới tin tức cực hữu One America News Network để phát sóng miễn phí các bản tin của họ.

Tháng trước, ông Royce C. Lamberth đã phán quyết rằng bà Kari Lake không có quyền làm những việc bà đã làm để dẹp bỏ hầu như toàn bộ đài VOA. Dù được Tổng Thống Trump giao phụ trách USAGM, nhưng từ đó tới nay, bà Lake vẫn chưa được Thượng Viện chuẩn thuận nên Chánh Án Lamberth xác định bà không có thẩm quyền lãnh đạo USAGM.Do đó, tất cả hành động của bà kể từ khi gia nhập cơ quan này với tư cách là cố vấn cấp cao đều bị coi là vô hiệu.

Chánh Án Lamberth đưa ra phán quyết này trong vụ kiện của ba nhân viên đài VOA, gồm bà Patsy Widakuswara, bà Kate Neeper và bà Jessica Jerreat. Ba người này nằm trong số nhân viên VOA bị bà Lake sa thải.

CNN trích lời ba nhân viên này trong một tuyên bố chung rằng họ “rất mong muốn bắt tay vào khắc phục những tổn hại mà Kari Lake đã gây ra cho cơ quan cũng như các đồng nghiệp của chúng tôi; trở lại thực hiện sứ mệnh theo ủy nhiệm của Quốc Hội; và gây dựng lại niềm tin nơi độc giả toàn cầu – những người mà chúng tôi đã không thể phục vụ trong suốt một năm qua.”

“Chúng tôi hiểu rằng chặng đường khôi phục hoạt động và uy tín của VOA sẽ còn dài và đầy gian nan,” các nhân viên chia sẻ, vẫn theo CNN. “Chúng tôi hy vọng rằng người dân Mỹ sẽ tiếp tục ủng hộ sứ ​​mệnh của chúng tôi: làm báo chí chân chính, chứ không phải tuyên truyền.” (K.L)

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

March 2, 2026

NEW YORK, New York (NV) – Giá xăng bán lẻ trung bình ở Mỹ có thể sẽ lên trên $3 một gallon vào Thứ Hai, 2 Tháng Ba, lần đầu tiên trong hơn ba tháng qua, giữa lúc cuộc chiến giữa Mỹ với Iran, vốn là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn, làm gián đoạn nguồn cung cấp dầu mỏ toàn cầu, theo chuyên gia phân tích, Reuters đưa tin.

Đó có thể là rủi ro lớn cho Tổng Thống Donald Trump và đảng Cộng Hòa của ông trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào Tháng Mười Một, vì giá cả tăng cao hiện vẫn là một trong những nỗi lo chính của cử tri. Từ khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ nhì hồi Tháng Giêng năm ngoái tới nay, ông Trump liên tục tuyên bố – nhưng thường sai sự thật – rằng ông là người có công làm giá xăng hạ.

Tài xế đổ xăng tại trạm xăng Arco ở Mill Valley, California, hôm 28 Tháng Tám, 2025. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Giá xăng trung bình loại thường ở Mỹ có thể vượt qua $3 một gallon lần đầu tiên trong năm nay, ông Patrick De Haan, nhà phân tích của công ty theo dõi giá xăng bán lẻ GasBuddy, cho hay. Lần gần đây nhất giá xăng trung bình vượt qua $3 một gallon là Tháng Mười Một, 2025, theo dữ liệu GasBuddy. Hồi Tháng Hai, giá xăng trung bình có lúc xuống còn $2.85 một gallon.

“Dầu mỏ sẽ đi trước. Xăng sẽ theo sau, nhưng từ từ,” ông De Haan viết trên mạng sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch lớn tấn công Iran hôm Thứ Bảy.

Iran là một trong những quốc gia xuất cảng dầu mỏ lớn nhất thế giới và chính phủ nước này loan báo cấm tàu bè qua lại Eo Biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, làm lãnh tụ tối cao nước này, ông ‌Ali Khamenei, thiệt mạng.

Hormuz là eo biển quan trọng trong Vịnh Trung Đông, nơi 1/5 lượng dầu mỏ thế giới được tàu bè chở qua lại. Từ khi chiến dịch đánh Iran bắt đầu, ít nhất ba chiếc tàu chở dầu mỏ bị hư hại, và các hãng tàu lớn tuyên bố sẽ tránh eo biển này.

Hôm Chủ Nhật, giá dầu Brent tăng 10% lên khoảng $80 một thùng do ảnh hưởng của chiến dịch tấn công Iran, và một số nhà phân tích dự đoán giá dầu Brent có thể lên $100 một thùng giữa lúc Trung Đông chìm vào cuộc chiến mới.

Tới nay, dường như Tòa Bạch Ốc sẵn sàng chấp nhận rủi ro về chính trị từ giá dầu mỏ tăng để theo đuổi mục tiêu trong chính sách ngoại giao, theo ông Bob McNally, chủ tịch công ty cố vấn năng lượng Rapidan Energy Group.

“Họ hiểu rõ rủi ro đó. Nên tôi nghĩ họ sẽ tập trung rút ngắn thời gian mà Iran có để kiểm soát nguồn năng lượng đi qua Eo Biển ‌Hormuz,” ông McNally cho biết.

Tòa Bạch Ốc cũng có thể đưa ra tín hiệu sẵn sàng mở Kho Dự Trữ Dầu Mỏ Chiến Lược Mỹ (SPR) để ngăn không cho giá dầu lên quá cao, theo ông McNally.

Cựu Tổng Thống Joe Biden từng chuẩn thuận rút bớt lượng dầu mỏ kỷ lục trong SPR hồi năm 2022 để giải quyết giá dầu tăng vọt sau khi Nga xâm lược Ukraine. Ông Trump và phe Cộng Hòa từng cực lực chỉ trích quyết định đó của ông Biden. (Th.Long)

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

January 26, 2026

NEW YORK, New York (NV) – Hàng ngàn người ở Mỹ sẽ trải qua một đêm lạnh cóng nữa mà không có điện sau khi bão mùa Đông lớn trút thêm tuyết xuống vùng Đông Bắc và phủ băng giá tại nơi ở miền Nam hôm Thứ Hai, 26 Tháng Giêng, theo AP.

Tính tới 7 giờ tối Thứ Hai (giờ miền Tây Hoa Kỳ), ít nhất 34 người thiệt mạng ở những tiểu bang bị ảnh hưởng, theo USA TODAY.

Công nhân dọn dẹp tuyết trên vỉa hè sau trận bão tuyết ở Silver Spring, Maryland, hôm Thứ Hai, 26 Tháng Giêng. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)

Tuyết rơi dày đặc, hơn 1 foot trải dài 1,300 dặm từ Arkansas  tới vùng New England, làm giao thông bị ngưng trệ, hàng loạt chuyến bay bị hủy và  trường học khắp nơi phải đóng cửa hôm Thứ Hai. Cơ Quan Khí Tượng Quốc Gia (NWS) dự báo nhiều nơi phía Bắc Pittsburgh, Pennsylvania, tuyết rơi tới 20 inche và gió lạnh tới âm 25 độ F cuối hôm Thứ Hai tới Thứ Ba.

Cái lạnh khắc nghiệt ảnh hưởng tới 2/3 nước Mỹ này chưa dứt. Hôm Thứ Hai, NWS cho hay một đợt không khí lạnh khác từ Bắc Cực dự trù sẽ giữ nhiệt độ lạnh cóng ở những nơi hiện đã bị tuyết và băng đá bao phủ. Và chuyên gia dự báo thời tiết cho biết một trận bão mùa Đông khác có thể ập vào nhiều khu vực miền Đông cuối tuần này.

Trong ít nhất 29 người chết, có hai người bị xe cào tuyết cán ở Massachusetts và Ohio, một số người thiệt mạng do tai nạn xe trượt tuyết ở Arkansas và Texas, và thi thể một phụ nữ bị tuyết chôn vùi được cảnh sát tìm thấy sau khi người ta nhìn thấy phụ nữ này ra khỏi quán rượu ở Kansas. Ở thành phố New York, giới chức loan báo tám người được phát giác thiệt mạng ngoài trời cuối tuần qua.

Tính tới tối Thứ Hai, hơn 670,000 căn nhà vẫn còn bị cúp điện, theo poweroutage.com, hầu hết ở miền Nam, nơi mưa tuyết làm cành cây bị gãy và dây điện bị đứt, khiến phía Bắc Mississippi và nhiều nơi ở Tennessee bị cúp điện.

Hôm Thứ Hai, hơn 11,000 chuyến bay khắp nước Mỹ bị hủy hoặc bị hoãn, theo trang web theo dõi chuyến bay flightaware.com. Trước đó, hôm Chủ Nhật, 45% chuyến bay ở Mỹ bị hủy, nhiều nhất kể từ đại dịch COVID-19, theo công ty phân tích hàng không Cirium.

Theo dự báo, tuyết tiếp tục rơi từ nhẹ tới trung bình ở vùng New England tới hết tối Thứ Hai.

Hàng loạt văn phòng liên bang, tiểu bang, địa phương và trường học loan báo đóng cửa ít nhất tới hết Thứ Hai tuần này, theo USA Today.

Vì nhiều vụ cúp điện xảy ra khắp miền Đông đất nước, chuyên gia khí tượng và giới chức tình trạng khẩn cấp đang ngày càng lo ngại về cái lạnh khắc nghiệt theo sau trận bão này vào Thứ Hai.

“Vẫn chưa hết nguy hiểm cho dù bão tan,” ông Brian Hurley, chuyên gia Cơ Quan Khí Tượng Quốc Gia (NWS), nói với USA Today. “Nhiều nơi vẫn còn bị đóng băng nặng nề, mưa lạnh cóng, mưa tuyết và tuyết rơi, sẽ tiếp tục lạnh dưới mức đóng băng tới hết tuần làm việc.”

“Chúng tôi đang lo người dân sẽ hứng nhiệt thời tiết lạnh cóng mà không có điện,” ông Hurley nói.

Trận bão tuyết này lan qua vùng Trung Đại Tây Dương nửa đêm hôm Thứ Bảy rồi di chuyển qua vùng Đông Bắc hôm Chủ Nhật. (Th.Long) [kn]

---

 

My Lan Pham

Năm 1783, tại Newburgh, bang New York, George Washington đứng trước một lựa chọn có thể làm rẽ hướng lịch sử nước Mỹ.

Ông nắm trong tay sự trung thành tuyệt đối của quân đội ,đủ để chiếm lấy quyền lực tối cao. Nhưng ông đã chọn kết thúc chiến tranh và bảo vệ nền cộng hòa non trẻ, thay vì trở thành vị vua đầu tiên của nước Mỹ.

Khoảnh khắc ấy nguy hiểm hơn nhiều so với cách sách lịch sử thường kể lại.

Chiến tranh giành độc lập về cơ bản đã kết thúc, nhưng đất nước thì chưa ổn định. Quốc hội cạn tiền. Binh sĩ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm không được trả lương. Sự phẫn nộ lan rộng trong quân đội. Một số sĩ quan bắt đầu bàn bạc việc kéo quân về Washington, giải tán chính quyền dân sự và trao quyền lực cho Washington như một nhà vua hoặc lãnh tụ quân sự.

Âm mưu ấy có tên gọi: Âm mưu Newburgh.

Mọi cuộc cách mạng đều có khoảnh khắc này ,nơi lý tưởng va chạm trực diện với quyền lực.

Washington hiểu rõ điều đó. Quân đội yêu mến ông. Ông đã cùng họ chịu đựng mùa đông khắc nghiệt ở Valley Forge, bệnh tật, đói khát và những thất bại cay đắng. Nếu ông muốn nắm quyền, không ai có thể ngăn cản. Nền cộng hòa khi ấy vẫn chỉ là một ý tưởng mong manh. Còn Washington thì là một con người thật, với quyền lực thật trong tay.

Ngày 15 tháng 3 năm 1783, Washington bước vào căn phòng nơi các sĩ quan đang chờ đợi.

Họ mong ông ủng hộ.

Họ mong ông nổi giận.

Họ mong ông cho phép.

Nhưng ông đã làm điều ngược lại.

Washington lên tiếng một cách điềm tĩnh. Ông bác bỏ âm mưu, nhắc nhở họ về mục tiêu của cuộc chiến và cảnh báo hậu quả nếu quân đội quay lưng lại với chính quyền dân sự. Căn phòng vẫn căng thẳng. Không ai lay chuyển.

Rồi Washington làm một điều không ai ngờ tới.

Ông lấy ra một lá thư để đọc. Ông nhìn xuống, dừng lại một chút, rồi đeo kính vào. Sau đó, ông nói chậm rãi:

“Thưa các ngài, xin hãy thứ lỗi cho tôi.

Tôi đã già đi trong sự phục vụ các ngài,

và giờ đây, đôi mắt tôi cũng không còn như trước nữa.”

Căn phòng lặng đi hoàn toàn.

Đó không phải là diễn xuất.

Đó là sự thật được nói ra đúng lúc.

Lần đầu tiên, các sĩ quan nhìn thấy cái giá của cuộc chiến hiện rõ trên chính cơ thể người chỉ huy của họ: tuổi trẻ đã mất, sức khỏe suy kiệt, một đời sống bị bào mòn bởi trách nhiệm. Washington không xin sự phục tùng. Ông nhắc họ rằng quyền lực không kiểm soát sẽ phá hủy chính điều họ đã chiến đấu để giành lấy.

Âm mưu Newburgh chấm dứt ngay trong khoảnh khắc đó.

Cuối năm ấy, Washington từ chức Tổng tư lệnh quân đội và trở về Mount Vernon. Vua George III của Anh, khi nghe tin này, đã nói rằng nếu Washington thật sự từ bỏ quyền lực, “ông ta sẽ là người vĩ đại nhất thế giới.” Đó không phải lời khen ,mà là sự kinh ngạc. Bởi quyền lực hiếm khi tự nguyện được đặt xuống.

Sau này, khi được mời làm Tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, Washington chấp nhận một cách miễn cưỡng. Và rồi ông lại làm điều khác thường thêm một lần nữa: ông rời nhiệm sở sau hai nhiệm kỳ, dù không có điều luật nào buộc ông phải làm vậy. Ông hiểu rằng ở lại lâu hơn sẽ làm suy yếu nền cộng hòa mà ông góp phần tạo dựng.

George Washington không phải con người hoàn hảo.

Ông sở hữu nô lệ.

Ông từng đưa ra những quyết định quân sự sai lầm.

Ông có thể cứng rắn đến tàn nhẫn khi cho rằng sự sống còn của quốc gia bị đe dọa.

Chính vì thế, bài học từ ông không nằm ở sự hoàn hảo ,mà ở sự kiềm chế.

Sự vĩ đại của Washington không nằm ở việc giành chiến thắng.

Nó nằm ở chỗ ông biết khi nào phải buông tay khỏi quyền lực.

Đế chế được tạo ra khi lãnh đạo bám víu quyền lực.

Cộng hòa tồn tại khi họ biết rời đi.

George Washington không được nhớ đến chỉ vì ông đã thắng một cuộc chiến.

Ông xứng đáng được nhớ đến vì, khi chiến tranh kết thúc, ông từ chối trở thành thứ mà mình đã chiến đấu để lật đổ.

Theo True Stories

My Lan Phạm

---

 

Ba’o Nguoi-Viet

January 24, 2026

WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump, vốn lâu nay vẫn bày tỏ hoài nghi đối với đồng thuận khoa học về biến đổi khí hậu, một lần nữa bác bỏ quan ngại này khi ngụ ý rằng cơn bão tuyết khổng lồ dự kiến đổ bộ lên phần lớn nước Mỹ vào cuối tuần này mâu thuẫn với hành tinh đang ấm lên, Time cho biết vào Thứ Sáu, 23 Tháng Giêng.

“Đợt lạnh kỷ lục dự kiến sẽ ảnh hưởng đến 40 tiểu bang. Hiếm khi thấy chuyện này trước đây,” ông Trump viết trên Truth Social. “Những kẻ nổi dậy môi trường có thể vui lòng giải thích – bất cứ chuyện gì xảy ra với sự ấm lên toàn cầu???”

Một người đàn ông quét tuyết trong xe của mình ở Brooklyn sau trận bão tuyết trong đêm hồi cuối Tháng Mười Hai năm ngoái ở New York. (Hình minh họa: Spencer Platt/Getty Images)

Trận bão tuyết này được dự báo sẽ mang theo băng gây hại, tuyết dày và gió giật mạnh với hơn 230 triệu người trên khắp đất nước bị ảnh hưởng từ Thứ Sáu đến Thứ Hai tuần sau. Ít nhất 14 tiểu bang, cùng với thủ đô Washington, D.C., đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp.

Tuy nhiên, các chuyên gia khí hậu cho rằng suy nghĩ mùa đông tàn khốc kiểu này có nghĩa là không có biến đổi khí hậu, như ông Trump nói, là quan niệm sai lầm.

“Là một ‘người nổi dậy môi trường’ tự hào, thật bực mình khi phải giải thích chuyện này mỗi khi mùa đông đến,” ông Christopher Callahan, giáo sư về khoa học khí hậu tại đại học Indiana University Bloomington, nói. “Trái Đất vẫn có các mùa, và chúng ta sẽ có thời tiết mùa đông bất kể chuyện gì xảy ra với biến đổi khí hậu.”

Như Giáo Sư Callahan giải thích, hành tinh nghiêng trên trục của nó, đó là lý do tại sao chúng ta có các mùa khác nhau. Và thậm chí ngay giữa biến đổi khí hậu, Trái Đất vẫn có các thay đổi thời tiết ngày qua ngày.”

“Bởi vì biến đổi khí hậu rốt cuộc là hiện tượng lâu dài, có thể có những lúc không theo quy luật; có thể có những lúc lên lúc xuống nhưng về lâu dài nhiệt độ vẫn tăng lên,” ông Callahan nói.

Các chuyên gia đồng ý rằng, trung bình, biến đổi khí hậu khiến cho mùa đông ngắn hơn và ôn hòa hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng biến đổi khí hậu có thể làm một số hiện tượng thời tiết cực đoan – như đợt nóng, mưa lớn, lũ lụt nghiêm trọng, hạn hán, cháy rừng cực đoan và bão – dữ dội hơn và thường xuyên hơn. Một số chuyên gia đưa ra giả thuyết rằng biến đổi khí hậu cũng có thể làm cho các cơn trận bão tuyết trở nên dữ dội hơn.

Nhưng điều mà nhà khoa học đồng ý là, khi bầu khí quyển của Trái Đất ấm lên, nó mang theo nhiều hơi ẩm hơn, dẫn đến mưa và tuyết nhiều hơn.” (NNL)

---