Nhật Ký Yêu Nước added a photo to the album: Tham Nhũng tại VN
SIÊU DỰ ÁN VÀ QUY TRÌNH “CHƯA BỊ LỘ”: KHI QUỐC GIA LÀ CÁI MỎ VÀ NHÂN DÂN LÀ CON NỢ
Vụ án bắt giam hàng loạt cán bộ huyện Long Thành và thu giữ hơn 10.000 hồ sơ đền bù khống không phải là một “tai nạn” quản lý hay sự tha hóa của vài cá nhân đơn lẻ. Nó giống như việc bạn lật một tảng đá lên và thấy cả một hệ sinh thái bòn rút đang hoạt động nhịp nhàng. Trong một thể chế độc tài toàn trị, các siêu dự án thường mang hai lớp ý nghĩa: Trên tivi, đó là biểu tượng của sự “cất cánh” quốc gia; nhưng trong bóng tối, đó là chiếc bánh vẽ khổng lồ để chia chác ngân sách.
Dưới đây là những góc nhìn trần trụi về nghệ thuật làm giàu từ mồ hôi nước mắt của nhân dân:
Triết lý nhân sự: Cán bộ “trong sạch” là người… chưa bị lộ
Có một câu đùa cay đắng nhưng phản ánh đúng thực tại nền chính trị hiện nay: “Người cộng sản trong sạch là người chưa đến lượt bị gọi tên.” Hãy nhìn lên thượng tầng kiến trúc. Không cần nói đâu xa, những nhân vật từng giữ những vị trí quyền lực tuyệt đối, từng đứng trên bục cao rao giảng về đạo đức cách mạng, về “chống tham nhũng không có vùng cấm” như ông Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng, hay Vương Đình Huệ… cuối cùng đều phải lần lượt rời ghế vì những “vi phạm, khuyết điểm” liên quan đến sự lũng đoạn của các tập đoàn sân sau (Việt Á, Phúc Sơn, Thuận An…).
Nếu những người ở đỉnh cao nhất của kim tự tháp quyền lực – những người được phễu lọc của Đảng lựa chọn kỹ càng nhất – còn gục ngã trước những khối tiền khổng lồ, thì làm sao có thể trông mong sự “trong sạch” từ những viên chức cấp xã, cấp huyện đang trực tiếp cầm cân nảy mực 16 tỷ đô la tại Long Thành? Khi quyền lực không bị giám sát bởi báo chí độc lập và các đảng phái đối lập, lòng tham của con người tự khắc sẽ biến mọi kẽ hở luật pháp thành mỏ vàng.
Kịch bản bòn rút qua vỏ bọc “Siêu dự án”
Sân bay Long Thành là một ví dụ kinh điển của việc mượn danh “chủ trương lớn” để thực hiện tư lợi nhỏ.
Nghệ thuật xào xáo hồ sơ: Việc chỉnh sửa thời gian, hô biến nguồn gốc đất trong hơn 10.000 bộ hồ sơ không thể do một cá nhân thực hiện. Nó đòi hỏi một quy trình khép kín từ ấp, xã lên đến huyện. Họ ăn chặn trên chính mảnh đất của những người nông dân bị mất sinh kế, dùng bút xóa và con dấu để biến tiền ngân sách thành tiền trong tài khoản gia đình.
Quyền lực tuyệt đối sinh ra tham nhũng tuyệt đối: Khi người dân phản đối quy trình đền bù bất công, họ dễ dàng bị quy kết là “cản trở sự phát triển” hoặc “chống đối chủ trương”. Cán bộ dùng chính tấm khiên quyền lực của nhà nước để bảo vệ cho hành vi ăn cướp của mình.
Nguyên lý kinh tế XHCN: Lãi chui vào túi tư, Lỗ chia đều cho toàn dân
Tại sao những cán bộ từ cấp thấp đến cấp cao lại dũng cảm nhắm mắt làm liều, ký duyệt những dự án ngàn tỷ không có hiệu quả, hoặc khai khống hàng vạn hồ sơ? Câu trả lời nằm ở nguyên lý phân bổ rủi ro quái đản nhất: Họ không bao giờ phải trả giá bằng tiền túi của mình.
Khi dự án đội vốn, chậm tiến độ hay bồi thường sai quy định, ai là người chịu thiệt? Ngân sách nhà nước.
Ngân sách nhà nước lấy từ đâu? Từ thuế thu nhập, thuế VAT, từ từng lít xăng, gói mì tôm mà hàng chục triệu người lao động đang oằn lưng gánh vác.
Đó là lý do các cán bộ cứ “tự nhiên mà lỗ”. Đầu tư thua lỗ, thất thoát ngàn tỷ thì cùng lắm là vài cá nhân “nhận hình thức kỷ luật”, đi tù vài năm, trong khi khối tài sản kếch xù đã kịp tẩu tán cho vợ con ở trời Tây. Còn cục nợ công khổng lồ kia sẽ được chia đều lên đầu 100 triệu người dân, biến những đứa trẻ chưa ra đời đã mang sẵn nợ trên vai.
Trò chơi bắt sâu trên một cái cây mục rễ
Việc bắt giam vài chủ tịch xã hay giám đốc quỹ đất huyện thực chất chỉ là hành động “cắt ngọn cỏ”. Chừng nào mảnh đất dung dưỡng cho cỏ dại – tức là một thể chế độc quyền, nơi thông tin bị bưng bít, người dân không có quyền giám sát trực tiếp, và báo chí chỉ là công cụ tuyên truyền – vẫn còn tồn tại, thì chừng đó cỏ dại sẽ lại mọc lên.
Người ta không thể giải quyết triệt để vấn đề tham nhũng bằng cách kêu gọi “đạo đức cách mạng” hay mong chờ sự tự giác trình báo. Một quốc gia chỉ có thể minh bạch khi có thể chế dân chủ thực sự, nơi người dân có quyền dùng lá phiếu phế truất những kẻ tham nhũng và hệ thống tư pháp hoàn toàn độc lập với quyền lực chính trị.









