Tin Mừng Cho Người Nghèo
Nhân kỷ niệm 50 năm xuất bản cuốn sách Đường Hy Vọng, một hội nghị đã suy tư về cuộc đời và di sản của Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận – vị mục tử đã trải qua 13 năm tù đày tại Việt Nam.
—
Sau 13 năm bị giam giữ như một tù nhân chính trị – trong đó có 9 năm biệt giam – cuốn sách Đường Hy Vọng của Đấng Đáng Kính Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận vẫn tiếp tục mang lại niềm hy vọng và nguồn cảm hứng cho nhiều người trên khắp thế giới, sau 50 năm kể từ ngày xuất bản.
Được thụ phong và sống đức tin Công giáo giữa bối cảnh chế độ Cộng sản chống Công giáo tại Việt Nam trong những năm 1970–1980, khi còn là Giám mục Nha Trang, ngài đã bị bắt và giam giữ mà không qua xét xử. Năm 2002, ngài qua đời tại Roma, và 15 năm sau, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã tuyên phong ngài là Đấng Đáng Kính.
Ngày nay, tại chính nơi – Hội trường Hiệp ước Lateran thuộc Điện Lateran – nơi đã ký kết kết thúc giai đoạn cấp giáo phận trong tiến trình phong chân phước cho ngài vào năm 2013, một hội nghị kỷ niệm 50 năm cuốn sách đã làm nổi bật tầm quan trọng của tác phẩm này cũng như di sản lâu dài của vị Hồng y.
Những điểm nổi bật của hội nghị
Ngay khi khai mạc, người điều phối chương trình – nhà báo Vatican Media Alessandro De Carolis – cho biết ĐGH Lêô XIV đã gửi sứ điệp chúc mừng. Trong sứ điệp do Đức Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin ký, Đức Thánh Cha bày tỏ lời chúc tốt đẹp và nhấn mạnh rằng sự kiện này giúp khám phá lại “chứng tá Kitô hữu nhiệt thành” của một “mục tử quảng đại”, mà tấm gương của ngài “vẫn còn rất актуal hôm nay”.
Đức Thánh Cha khẳng định: “Niềm hy vọng Kitô giáo phát sinh từ cuộc gặp gỡ với Đức Kitô và được thể hiện qua một đời sống hiến dâng cho Thiên Chúa và cho tha nhân.”
Dâng hiến cho một dân tộc bị chia cắt
Suy tư về cuộc đời của vị Hồng y Việt Nam, Đức Hồng Y Michael Czerny nhận định rằng ngài không chỉ cổ võ công lý và hòa bình, mà còn là hiện thân sống động của những giá trị ấy trong lời nói và hành động.
Cuộc đời ngài phản ánh chính sứ mạng của mình: phục vụ như một tuyên úy tại bệnh viện, nhà tù và các trại phong; khởi xướng nhiều sáng kiến giáo dục và xã hội; đồng thời dấn thân cổ võ hòa giải trong một đất nước bị chia rẽ.
Ngay cả trong thời gian bị giam cầm, thái độ ấy vẫn không thay đổi. Ngài đối xử với mọi người – từ các tù nhân, dù là Kitô hữu hay không, cho đến các cai ngục – bằng tình yêu thương và sự tôn trọng.
Sau khi được trả tự do năm 1988, và từ năm 1991 sống tại Roma mà không thể trở về quê hương, ngài vẫn tiếp tục thực hiện những công việc đáng kinh ngạc: nâng đỡ người tị nạn Việt Nam trên toàn thế giới cả về nhân bản lẫn thiêng liêng, xây dựng mạng lưới trợ giúp quốc tế và nhiều sáng kiến mục vụ khác.
Di sản của ngài còn được thể hiện qua sự đóng góp vào việc hình thành Toát yếu Học thuyết Xã hội của Giáo hội, nhằm đáp lại tiếng kêu đòi công lý xã hội dưới ánh sáng đức tin Công giáo.
Ký ức của người em gái
Bà Élisabeth Nguyễn Thị Thu Hồng – em gái của Đức Hồng y – chia sẻ rằng ngày nay “tất cả chúng ta đều chứng kiến quyền năng của sự hiện diện của Thiên Chúa qua câu chuyện của vị mục tử bị tách rời khỏi đoàn chiên, nhưng vẫn hiệp nhất sâu xa nhờ Lời Chúa”.
Bà nhắc lại truyền thống gia đình: ngay cả trước thời của anh mình, gia đình đã bị bách hại, thậm chí có người bị giết vì đức tin. Từ năm 1845 đến 1862, các cuộc bách hại nhằm làm cho người Công giáo từ bỏ đức tin đã khiến nhiều Kitô hữu hy sinh mạng sống.
Thế nhưng, người Kitô hữu Việt Nam không chối bỏ đức tin. Họ vẫn trung thành, gắn bó với Lời Chúa và những lời kinh được viết trên những mảnh giấy nhỏ giấu kín trong tư trang. Nhiều thế kỷ sau, vào năm 1975, điều đó vẫn tiếp diễn khi các tín hữu kiên vững trong đức tin giữa bách hại.
Chính trong hoàn cảnh ấy, “1001 suy niệm” của Đức Hồng y Văn Thuận được chuyền tay trong các gia đình, trong phòng giam và các trại học tập. Đến thập niên 1980, những suy niệm này được tập hợp thành cuốn Đường Hy Vọng.
Những lời suy niệm ấy đã mang “sự hiện diện của Chúa Giêsu đến với những người đang đau khổ” và trở thành di sản thiêng liêng cho nhiều người trên thế giới, đặc biệt tại châu Á.
Một mẫu gương đích thực của đời sống Kitô hữu và linh mục
Dù cuộc đời gặp nhiều gian truân thử thách, Đức Hồng y Văn Thuận vẫn luôn kiên vững trong đức tin. Đức Hồng y Lazzaro You Heung-sik, Tổng trưởng Bộ Giáo sĩ, nhấn mạnh rằng sau khi mất tất cả, vị Hồng y Việt Nam đã “đưa ra một chọn lựa mới mẻ và rất sâu xa cho Chúa: chọn chính Thiên Chúa, chứ không phải những công việc của Thiên Chúa.”
Ngài được mô tả là một con người hiền hòa, bình an và tự do nội tâm, luôn thao thức cho đời sống linh mục, và có khả năng loan báo Tin Mừng trong mọi hoàn cảnh – kể cả những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Ngay trong tù, ngài đã cảm hóa nhiều người. Một cai ngục sau này đã xin lãnh bí tích Rửa tội, và chia sẻ: “Gặp Đức cha Thuận là cuộc gặp gỡ quan trọng nhất đời tôi. Ngài đã dẫn tôi đến con đường trở thành công dân Nước Trời, công dân của công lý và hòa bình.”
Từ Việt Nam đến Hoa Kỳ: sứ điệp cho hôm nay
Trong bối cảnh thế giới đầy xung đột và bạo lực, Đức Giám mục phụ tá Nguyễn Thái Hành (Orange, California) nhấn mạnh rằng cuốn Đường Hy Vọng nhắc nhở rằng niềm hy vọng không đến từ bên ngoài.
Cuốn sách mời gọi con người suy tư về nguồn gốc của hy vọng. Cuộc đời của Đức Hồng y Văn Thuận chứng minh rằng hy vọng phát sinh từ niềm tin rằng không có gì trên thế gian có thể tách chúng ta khỏi đức tin.
Ngài từng nói với một tù nhân Phật giáo: “Người Cộng sản có thể lấy đi mọi thứ, nhưng không thể lấy đi đức tin của anh.”
Và để trả lời cho câu hỏi: sau 50 năm, thế giới có thể rút ra điều gì từ cuốn sách này, Đức Cha Nguyễn Thái Thành khẳng định:
“Không có gì có thể đánh bại niềm hy vọng ấy, nếu chúng ta thực sự tin vào Đức Giêsu Kitô và bước theo Người cách trung thành và chân thành.”
Kielce Gussie
Nguồn: Vatican News