VỊ LINH MỤC CHẤP NHẬN TỬ ĐẠO ĐỂ GIỮ KÍN BÍ MẬT TÒA GIẢI TỘI
VỊ LINH MỤC CHẤP NHẬN TỬ ĐẠO ĐỂ GIỮ KÍN BÍ MẬT TÒA GIẢI TỘI
Một linh mục Dòng Phanxicô đã phải đánh đổi mạng sống vì nhất quyết không tiết lộ những điều nghe được trong tòa giải tội. Sau 43 năm, ngài chính thức được Giáo hội Công giáo tôn phong chân phước.
Ngài là Cha Augusto Rafael Ramírez Monasterio, sinh năm 1937 tại Guatemala, Trung Mỹ, được truyền chức linh mục năm 1967 và từng phục vụ tại nhà thờ San Francisco el Grande ở Antigua.
Biến cố xảy ra vào tháng 6/1983, khi một người nông dân từng tham gia lực lượng du kích tìm đến xưng tội, mong muốn được hưởng chính sách ân xá của chính phủ.
Cha Augusto đã đồng hành cùng người này đến trình diện chính quyền. Tuy nhiên, cả hai bị bắt giữ và đưa đến một căn cứ quân sự để thẩm vấn.
Tại đây, những người thẩm vấn tìm cách buộc vị linh mục tiết lộ nội dung lời xưng tội, nhưng ngài nhất quyết từ chối.
“Đó là lời xưng tội, tôi không thể nói về điều đó.”
Vì sự kiên quyết ấy, ngài phải trải qua những cuộc tra khảo khắc nghiệt. Đôi bàn tay của ngài mang nhiều thương tích sau những lần bị đối xử tàn nhẫn.
Một chi tiết khiến nhiều người xúc động là bức ảnh chính thức của cha Augusto. Trong ảnh, ngài vẫn nở nụ cười hiền hòa, hai bàn tay khép lại và giấu trong tay áo dòng. Ít ai biết rằng bức ảnh được chụp sau khi ngài vừa trải qua những ngày bị tra khảo, và ngài giấu tay để che đi các vết thương.
Sau khi được trả tự do, cha Augusto vẫn tiếp tục sứ vụ dù liên tục bị theo dõi và đe dọa.
Ngày 7/11/1983, ngài tiếp tục bị bắt giữ và cuối cùng đã hy sinh mạng sống giữa thời kỳ nội chiến Guatemala.
Mẹ và cháu của Cha Augustino đã tìm ra bằng chứng sát hại Ngài trong hồ sơ lưu trữ của cảnh sát Guatemala.
Đúng 43 năm sau, ngày 7/11/2026, Giáo hội long trọng cử hành Thánh lễ phong chân phước cho Cha Augusto tại Guatemala, do Đức Hồng y Francisco Robles Ortega chủ sự, với tư cách đặc sứ của Đức Giáo hoàng Lêô XIV.
Câu chuyện của vị tân chân phước là một chứng tá đặc biệt về sự trung thành với Bí tích Hòa giải. Đối với người Công giáo, ấn tín tòa giải tội là điều bất khả xâm phạm, linh mục tuyệt đối không được tiết lộ những gì hối nhân đã xưng thú.
Cha Augusto đã giữ trọn lời cam kết thiêng liêng ấy, ngay cả khi phải đánh đổi bằng mạng sống.
Xin Chân phước Augusto Rafael Ramírez Monasterio chuyển cầu cho các linh mục luôn trung thành với sứ vụ và cho mỗi người chúng ta biết trân trọng Bí tích Hòa giải.
“Được lời lãi cả thế gian mà mất linh hồn nào được ích gì? ” (Mc 8,36) – Cha Vương
NHÀ KHÔNG TƯỜNG – Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
“Đền Thờ Chúa Giêsu muốn nói ở đây là chính thân thể Người!”.
Một trong các triết gia ảnh hưởng Augustinô là Victorinus. Về già, ông đọc Kinh Thánh và các tác phẩm Kitô giáo. Ngày kia, ông nói với Simplicianus, “Tôi muốn ngài biết, tôi là một Kitô hữu!”; Simplicianus đáp, “Tôi sẽ không tin cho đến khi ông đến nhà thờ!” – “Nhà thờ làm cho người ta thành Kitô hữu sao?”.
Kính thưa Anh Chị em,
Câu hỏi của Victorinus chưa phải lời cuối; lời cuối là lời ông công khai tuyên xưng đức tin khi bước vào lòng Hội Thánh. Mừng lễ Cung hiến thánh đường Latêranô, chúng ta nhìn qua những bức tường để nhận ra Đấng quy tụ – Đức Kitô, một ‘nhà không tường’.
Không có toà nhà nào đủ lớn để chứa nổi Thiên Chúa, nhưng con người vẫn không ngừng xây nhà cho Ngài. Thế nhưng, điều con người tìm kiếm nơi những bức tường thánh, Thiên Chúa lại trao ban nơi Thánh Tử. Gioan giải thích:“Đền Thờ Đức Giêsu muốn nói ở đây là chính thân thể Người!”. Từ nay, muốn hiểu Đền Thờ ấy, phải nhìn vào Đức Kitô: thân thể sẽ chịu đóng đinh và sống lại. Nơi Ngài, Thiên Chúa không còn đợi con người đến gặp mình, nhưng chính Ngài đến gặp con người. Sự hiện diện của Thiên Chúa không còn được nhận biết trước hết qua một nơi chốn, nhưng qua một Ngôi Vị. Đền thờ bằng đá có thể sụp đổ theo thời gian, nhưng Đức Kitô thì vĩnh cửu.
Latêranô chỉ thật sự là “Mẹ và Đầu của mọi nhà thờ” khi quy hướng mọi người về Đức Kitô. Mọi thánh đường cũng chỉ có ý nghĩa như thế. Bài đọc Êzêkiel và Thánh Vịnh đáp ca cho thấy: từ Ngài, nguồn sống tuôn chảy cho mọi loài. Đá không làm nên Đền Thờ; Đức Kitô mới làm cho đá thành Đền Thờ. Vì thế, khi nói: “Anh em là đền thờ của Thiên Chúa” – bài đọc hai – Phaolô không chỉ nói về một nơi thánh, nhưng về một tương quan thánh. Đó là cuộc chuyển dịch lớn của đức tin Kitô giáo: từ những bức tường được cung hiến sang những con người được thánh hiến. “Không còn là nơi chốn, nhưng là cộng đoàn những người được tuyển chọn mà tôi gọi là Hội Thánh!” – Clêmentê Alexandria.
Điều Thiên Chúa chờ đợi không chỉ là những nhà thờ đầy người, nhưng là những con người đầy Chúa; không phải là những thánh đường đẹp, nhưng là những tâm hồn thánh. Chúng ta có thể chung một nhà thờ mà lòng vẫn dựng tường ngăn nhau. Một nhà thờ đầy người chưa đủ; mỗi người còn phải để Chúa thanh luyện, hoán cải, cho người anh em có chỗ trong lòng mình.
Anh Chị em,
Đức Kitô đã để người ta phá huỷ Đền Thờ là chính thân thể Ngài; nhưng như Ngài đã báo trước, sau ba ngày, Ngài sống lại. Từ đó, nơi Thiên Chúa và con người thuộc về nhau mãi mãi chính là Đức Kitô. Vì thế, kết hợp với Ngài không phải là tìm một nơi để đến, nhưng là bước vào chính sự sống của Thiên Chúa, rồi cùng Ngài ra đi làm cho thế giới sống. Đó là một phụng vụ không khép lại sau lời chúc bình an, nhưng tiếp tục giữa đời. “Đền thánh thật không phải nơi những tảng đá đứng, mà là nơi tình yêu chảy và các tâm hồn hiệp nhất!” – Thomas Merton.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, xin thanh luyện lòng con khỏi mọi ngẫu tượng đang ngấp nghé; dạy con hoán cải và yêu thương; để con là ‘nhà không tường’ Cho Chúa giữa thế gian!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
*****
LỜI CHÚA CUNG HIẾN THÁNH ĐƯỜNG LATÊRANÔ 09/11,
Thứ Hai Tuần XXXII Thường Niên:
https://www.vaticannews.va/vi/loi-chua-hang-ngay/2026/11/09.html
Đền thờ Đức Giê-su muốn nói là chính thân thể Người.
✠ Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an. Ga 2,13-22
13 Gần đến lễ Vượt Qua của người Do-thái, Đức Giê-su lên thành Giê-ru-sa-lem. 14 Người thấy trong Đền Thờ có những kẻ bán chiên, bò, bồ câu, và những người đang ngồi đổi tiền. 15 Người liền lấy dây làm roi mà xua đuổi tất cả chiên cũng như bò, ra khỏi Đền Thờ ; còn tiền của những người đổi bạc, Người đổ tung ra, và lật nhào bàn ghế của họ. 16 Người nói với những kẻ bán bồ câu : “Đem tất cả những thứ này ra khỏi đây, đừng biến nhà Cha tôi thành nơi buôn bán.” 17 Các môn đệ của Người nhớ lại lời đã chép trong Kinh Thánh : Vì nhiệt tâm lo việc nhà Chúa, mà tôi đây sẽ phải thiệt thân.
18 Người Do-thái hỏi Đức Giê-su : “Ông lấy dấu lạ nào chứng tỏ cho chúng tôi thấy là ông có quyền làm như thế ?” 19 Đức Giê-su đáp : “Các ông cứ phá huỷ Đền Thờ này đi ; nội ba ngày, tôi sẽ xây dựng lại.” 20 Người Do-thái nói : “Đền Thờ này phải mất bốn mươi sáu năm mới xây xong, thế mà nội trong ba ngày ông xây lại được sao ?” 21 Nhưng Đền Thờ Đức Giê-su muốn nói ở đây là chính thân thể Người. 22 Vậy, khi Người từ cõi chết trỗi dậy, các môn đệ nhớ lại Người đã nói điều đó, họ tin vào Kinh Thánh và lời Đức Giê-su đã nói.
Bà Y Tá 80 Tuổi Còn Muốn Đi Làm – Bà Có Còn Trẻ hay Quá Già?
Phan sinh Trần
Trong thời đại mà nhiều người mới năm mươi tuổi đã bắt đầu đếm ngược từng ngày đến lúc nghỉ hưu.
Có câu chuyện của bà Vibeke Karner Nicklin, một nữ y tá 80 tuổi tại Anh Quốc vẫn miệt mài đi làm sau 60 năm hành nghề. Bà không làm việc vì bị ép buộc, cũng không vì chưa đủ điều kiện nghỉ hưu. Điều làm nhiều người ngạc nhiên là bà vẫn vui vẻ nói: “Tôi vẫn còn yêu thích công việc này.”
Chúng ta thường nghĩ rằng hạnh phúc nằm ở đích đến.
Học xong sẽ hạnh phúc. Có việc làm sẽ hạnh phúc. Mua nhà sẽ hạnh phúc. Về hưu sẽ hạnh phúc. Nhưng cuộc đời có tính hài hước rất đặc biệt. Đến lúc đạt được điều mình mong muốn, chúng ta lại phát hiện ra một đích đến mới đang chờ phía trước. Thành thử nhiều người sống cả đời như người chạy trên máy tập thể dục: rất bận rộn nhưng vẫn đứng nguyên một chỗ.
Bà Vibeke dường như đã khám phá ra một bí mật khác. Niềm vui không nằm ở lúc ngừng làm việc, mà ở việc tìm được ý nghĩa trong công việc mình làm.
Mười bảy tuổi, bà rời quê hương Đan Mạch để đến nước Anh theo kế hoạch chỉ kéo dài một năm. Một năm ấy hóa thành sáu mươi ba năm. Trong khoảng thời gian đó, bà gặp người chồng tương lai, xây dựng gia đình và cống hiến cả tuổi trẻ lẫn tuổi già cho nghề điều dưỡng. Bao nhiêu bệnh nhân đã đi qua cuộc đời bà có lẽ không thể đếm nổi. Bao nhiêu người đã được an ủi bởi một nụ cười, một lời động viên hay một đôi bàn tay chăm sóc tận tâm của bà cũng không có thống kê nào ghi lại.
Điểm thú vị là, thế giới thường chỉ đo lường những gì có thể đếm được. Nhưng những điều đẹp nhất lại thường không đếm được.
Dĩ nhiên, không phải ai cũng được mời gọi làm việc đến tuổi tám mươi. Khi đầu gối bắt đầu biểu tình, lưng bắt đầu đình công và trí nhớ đôi khi đi du lịch mà không báo trước, nghỉ ngơi là điều rất hợp lý. Nhưng điều đáng suy ngẫm nơi bà Vibeke không phải là số năm làm việc, mà là ngọn lửa trong tâm hồn vẫn chưa tắt.
Có người sống đến tám mươi tuổi nhưng đã “nghỉ hưu” từ năm bốn mươi. Không phải nghỉ công việc, mà nghỉ mơ ước, nghỉ phục vụ và nghỉ cố gắng. Ngược lại, cũng có những người tám mươi tuổi mà tâm hồn vẫn trẻ vì mỗi sáng thức dậy họ còn thấy mình có ích cho cuộc đời.
Thưa bạn hiền,
Điều đẹp nhất trong câu chuyện của bà Vibeke không phải là bà đã làm y tá sáu mươi năm, mà là sau sáu mươi năm ấy, bà vẫn còn giữ được trái tim của một cô gái trẻ.
Tóc bà đã bạc, lưng có thể không còn thẳng như xưa, nhưng bên trong tâm hồn bà vẫn là tính cách của cô thiếu nữ 17 tuổi ngày nào rời Đan Mạch với một vali nhỏ và mơ ước phục vụ tha nhân. Tóm lại, đó là một trái tim đỏ thắm vả trẻ trung.
Điều này làm tôi nhớ đến lời Chúa Giêsu:
“Quả thật, Ta bảo các ngươi, nếu các ngươi không hoán cải mà nên như trẻ nhỏ, các ngươi sẽ không vào được Nước Trời. ‘ Mt18:3
Chúa Giêsu không bảo chúng ta trở thành trẻ con trong đầu óc, nhưng trở nên trẻ thơ trong tâm hồn. Bởi vì trẻ thơ có một đặc tính rất kỳ lạ: chúng luôn ngạc nhiên trước cuộc sống. Một bông hoa cũng đáng ngắm, một con bướm cũng đáng đuổi theo, một việc tốt nhỏ bé cũng khiến chúng tạ ơn Chúa và vui cả ngày. Trong khi đó, người lớn chúng ta thường đánh mất khả năng ấy.
Vibeke bề ngoài là một cụ bà 80 tuổi, nhưng bên trong vẫn là một trái tim trẻ thơ còn rung động trước nhu cầu của người bệnh. Mỗi sáng thức dậy, bà vẫn muốn giúp đỡ ai đó. Vẫn muốn đem lại một nụ cười. Vẫn muốn làm cho thế giới tốt hơn một chút so với ngày hôm qua.
Đó còn là hình ảnh của người Kitô hữu lý tưởng. Thân xác có thể già đi theo thời gian, nhưng linh hồn phải ngày càng trẻ hơn nhờ ân sủng Thiên Chúa.
Càng đi với Chúa lâu năm, ta càng phải vui tươi hơn, quảng đại hơn và yêu đời hơn.
Thánh Phaolô nói rằng con người bên ngoài có thể hao mòn, nhưng con người bên trong được đổi mới từng ngày. Đó chính là phép lạ Thiên Chúa thực hiện nơi những tâm hồn yêu mến Ngài. Thời gian lấy mất sức lực của thân xác, nhưng ân sủng lại làm cho linh hồn ngày càng trẻ trung.
Thưa bạn hiền,
Có lẽ bí quyết của bà Vibeke không nằm ở chế độ ăn uống, thuốc bổ hay bí mật trường thọ nào cả. Bí quyết nằm ở chỗ bà vẫn còn giữ được trái tim của một cô gái trẻ luôn muốn phục vụ. Và đó cũng chính là tinh thần trẻ thơ mà Chúa Giêsu mong thấy nơi mỗi người chúng ta.
“Lạy Chúa, hôm nay xin cho con thêm một ngày nữa, một ngày con còn có ích trong phục vụ. Amen”
ĐỢI KHÔNG LÀ ĐỨNG YÊN – Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
“Tôi bảo thật các cô, tôi không biết các cô là ai cả!”.
“Chờ đợi không phải là bất động!” – Max Lucado.
Kính thưa Anh Chị em,
Qua dụ ngôn hôm nay, Chúa Giêsu bảo các môn đệ phải canh thức, nhưng cả mười trinh nữ đều ngủ! Vậy mà chỉ năm cô được dự tiệc. Hoá ra, canh thức không phải là không ngủ và chờ đợi không có nghĩa là bất động – ‘đợi không là đứng yên!’.
Thoạt đầu, năm cô dại không thiếu dầu; họ chỉ thiếu khi cuộc chờ kéo dài. Họ chuẩn bị đủ cho một Chàng Rể đến đúng lúc mình mong; không đủ cho một Chàng Rể đến giờ Chàng muốn. Năm cô khôn thì khác: họ còn chuẩn bị cho một cuộc chờ có thể kéo dài. Dầu mang theo không làm Chàng Rể đến sớm hơn; nó chỉ giúp họ không đánh mất cuộc gặp vì Chàng đến muộn. Bởi lẽ, đợi không phải là để thời gian trôi, nhưng là để nó làm cho lòng trung tín lớn lên. Khôn ngoan không ở khả năng đoán đúng giờ Chúa đến, mà ở một đời sống không cần biết trước giờ Ngài đến.
“Nửa đêm, có tiếng la lên: ‘Chú rể kia rồi, ra đón đi!’”. Tiếng gọi không dành riêng cho ai, nhưng lại dẫn đến hai kết cục. Bởi sự khác biệt giữa các cô trinh nữ đã âm thầm hình thành trong những giờ chẳng ai biết cuộc chờ còn dài bao lâu. Nửa đêm không làm năm cô nên khôn, nửa đêm không khiến năm cô hoá dại; nó chỉ phơi bày điều mỗi người đã chọn sống từ trước. Có những giờ phút định đoạt cả một đời người, nhưng chính những ngày bình thường mới lặng lẽ làm nên giờ phút ấy – giờ Chàng Rể đến.
“Mỗi lần chọn lựa, bạn đang âm thầm biến đổi chính con người sâu thẳm của mình!” – C. S. Lewis.
Chàng Rể không chỉ là Đấng sẽ đến, mà còn là Đấng đang đến. “Ai khao khát Đức Khôn Ngoan, thì Đức Khôn Ngoan đi bước trước mà tỏ mình cho biết!” – bài đọc một. Ngài không chỉ ở cuối cuộc chờ, nhưng còn hiện diện trong từng ngày đợi. Người tìm Chúa tưởng phải đi hết một quãng đường mới gặp Ngài; nào ngờ, Ngài đã lên đường trước. Cuộc gặp gỡ bắt đầu từ phía Thiên Chúa. “Linh hồn con đã khao khát Chúa!” – Thánh Vịnh đáp ca.
Chúng ta có thể dành cả đời làm việc cho Chúa, nhưng lại ít dành chỗ cho Ngài. Có khi chính những việc làm nhân danh Ngài lại khiến chúng ta quên mất mình đang đợi Ai. Đèn vẫn sáng, nhưng người cầm đèn đã quên để làm gì. Đợi không là bất động; cũng không phải cứ tất bật là đang đợi!
Anh Chị em,
Đức Kitô không chỉ là Chàng Rể chúng ta đợi; Ngài còn là Đấng đã đi qua cái chết để mở đường cho cuộc gặp gỡ sau cùng. “Những người đã chết trong Đức Kitô sẽ sống lại trước tiên” – bài đọc hai. Sự chết không thể khiến người thuộc về Ngài lỡ hẹn. Đấng đã an giấc trong mồ và trỗi dậy sẽ đến đưa chúng ta vào sự sống của Cha. ‘Đợi không là đứng yên’, nhưng là
từng ngày tiến về cuộc sum họp không bao giờ chia lìa. “Chúng ta sống chỉ để khám phá vẻ đẹp; mọi điều khác đều là một hình thức đợi chờ!” – Kahlil Gibran.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, giữa những đêm dài, giữ đèn tim con luôn sáng; giữa những ngày bận rộn, giữ lòng con biết mình đợi ai; và khi giờ gặp gỡ đến, đừng để con loay hoay mà bỏ lỡ!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
*****
LỜI CHÚA CHÚA NHẬT XXXII THƯỜNG NIÊN, NĂM A:
https://www.vaticannews.va/vi/loi-chua-hang-ngay/2026/11/08.html
Chú rể kia rồi, ra đón đi !
✠ Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu. Mt 25,1-13
1 Khi ấy, Đức Giê-su kể cho các môn đệ nghe dụ ngôn này : “Nước Trời sẽ giống như chuyện mười trinh nữ cầm đèn ra đón chú rể. 2 Trong mười cô đó, có năm cô dại và năm cô khôn. 3 Quả vậy, các cô dại mang đèn mà không mang dầu theo. 4 Còn những cô khôn thì vừa mang đèn vừa mang chai dầu theo. 5 Vì chú rể đến chậm, nên các cô thiếp đi, rồi ngủ cả. 6 Nửa đêm, có tiếng la lên : ‘Chú rể kia rồi, ra đón đi !’ 7 Bấy giờ tất cả các trinh nữ ấy đều thức dậy, và sửa soạn đèn. 8 Các cô dại nói với các cô khôn rằng : ‘Xin các chị cho chúng em chút dầu, vì đèn của chúng em sắp tắt rồi !’ 9 Các cô khôn đáp : ‘Sợ không đủ cho chúng em và cho các chị đâu, các chị ra hàng mà mua lấy thì hơn.’ 10 Đang lúc các cô đi mua, thì chú rể tới, và những cô đã sẵn sàng được đi theo chú rể vào dự tiệc cưới. Rồi người ta đóng cửa lại. 11 Sau cùng, mấy trinh nữ kia cũng đến gọi : ‘Thưa Ngài, thưa Ngài ! mở cửa cho chúng tôi với !’ 12 Nhưng Người đáp : ‘Tôi bảo thật các cô, tôi không biết các cô là ai cả !’ 13 Vậy anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào, giờ nào.”
Năm lý do khiến Đảng Cộng hòa thua đậm trong bầu cử giữa kỳ ở Mỹ (BBC)
Quy mô thất bại lần này của Đảng Cộng hòa được xem là sự phản đối mạnh mẽ của cử tri đối với năm cầm quyền của ông Trump
Tác giả, Jake Lapham
5 tháng 11 – 2026
Đảng Dân chủ đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, qua đó giành quyền kiểm soát Quốc hội.
Mặc dù đảng của Tổng thống Donald Trump thường gặp bất lợi trong các cuộc bầu cử giữa kỳ, quy mô thất bại lần này của Đảng Cộng hòa được xem là sự phản đối mạnh mẽ của cử tri đối với hai năm cầm quyền của ông.
Từ sự giận dữ của cử tri đến tình trạng tổng thống mất lòng dân, dưới đây là năm nguyên nhân khiến Đảng Cộng hòa mất nhiều ghế.
1. Chi phí đời sống tăng cao
Khắp nước Mỹ, người dân phải vật lộn với giá cả tăng mạnh đối với các mặt hàng thiết yếu. Sự bất mãn đó thể hiện rõ trong các cuộc đua then chốt.
“Giá xăng, giá thực phẩm, mọi thứ đều tăng lên”, một cử tri ở bang Bắc Carolina nói với BBC trước ngày bầu cử, đồng thời cho biết bà đã chuyển từ bỏ phiếu cho Đảng Cộng hòa sang Đảng Dân chủ.
Chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,7% trong 12 tháng tính đến tháng Chín, chủ yếu do giá nhiên liệu và năng lượng tăng. Giá dầu diesel bán lẻ trung bình tại Mỹ vào đầu tháng 10 chỉ thấp hơn đôi chút so với mức kỷ lục 6,52 USD/gallon ghi nhận hồi tháng 9.
Gần 8 trong 10 cử tri (79%) cho biết lạm phát đã gây khó khăn nghiêm trọng hoặc đáng kể cho gia đình họ trong năm qua.
Hơn 60% số người được hỏi quy trách nhiệm cho ông Trump, cho rằng giá cả tăng cao là hệ quả từ các chính sách của tổng thống.
Thượng viện Mỹ
Số ghế để đạt đa số: 51
2. Cuộc chiến Iran tai tiếng
Một nguyên nhân lớn khiến giá cả leo thang là cuộc chiến với Iran do Mỹ và Israel phát động vào tháng Hai.
Giá nhiên liệu tăng mạnh sau khi Tehran gần như phong tỏa eo biển Hormuz để trả đũa, gây gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng quan trọng nhất thế giới.
Kể từ đó, người dân Mỹ phải trả giá bằng chi phí nhiên liệu cao hơn.
Cuộc chiến nhìn chung không được đa số người Mỹ ủng hộ. Với nhiều cử tri MAGA, đây còn bị xem là sự phản bội lời hứa “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump, vốn cam kết sẽ không để Mỹ tham gia thêm các cuộc chiến mới.
Khoảng 63% cử tri được hỏi cho rằng Mỹ đã đưa ra quyết định sai lầm khi tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran.
Trong khi đó, 74% cho biết cuộc xung đột là yếu tố quan trọng hoặc rất quan trọng ảnh hưởng đến lá phiếu của họ trong cuộc bầu cử Quốc hội.
Sáng hôm sau ngày bầu cử, ông Trump thừa nhận cuộc chiến đã góp phần dẫn đến thất bại, nhưng nói trên Fox News rằng ông không còn lựa chọn nào khác nếu muốn ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Hạ viện Mỹ
Số ghế để đạt đa số: 218
3. Thông điệp nhất quán từ Đảng Dân chủ
Làn sóng chiến thắng của Đảng Dân chủ xuất phát một phần từ những ứng viên được đánh giá là chân thực, đặc biệt tại các khu vực vốn được xem là thành trì của Đảng Cộng hòa.
Họ duy trì thông điệp nhất quán xoay quanh chi phí sinh hoạt và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Cựu giáo viên James Talarico và mục sư Adam Hamilton cũng nói về đức tin theo cách tạo được sự đồng cảm với cử tri tại Texas và Kansas.
Tại Nam Carolina, ứng viên Dân chủ Annie Andrews tạo nên bất ngờ lớn. Là một bác sĩ nhi khoa, bà tập trung vào vấn đề chi phí chăm sóc sức khỏe, chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm trong bối cảnh hệ thống y tế bị nhiều người cho là đang gặp vấn đề.
Tại Michigan, cựu quan chức y tế công cộng Abdul El-Sayed đưa khẩu hiệu “loại tiền ra khỏi chính trị, đưa tiền vào túi người dân” thành thông điệp then chốt trong chiến dịch tranh cử.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff, người tái đắc cử tại Georgia, biến chi phí sinh hoạt và chống tham nhũng thành những chủ đề trung tâm. Chiến thắng thuyết phục của ông tại một bang mà ông Trump đã thắng lợi cả hai lần càng làm dấy lên đồn đoán về khả năng tranh cử tổng thống năm 2028 của ông Ossoff.
Ngay cả ông Trump cũng thừa nhận trên Fox News rằng Đảng Dân chủ “đã làm tốt”.
Ngược lại, một số ứng viên Cộng hòa như Ken Paxton ở Texas bị chỉ trích vì chiến dịch thiếu trọng tâm và không tập trung đúng vào các mối quan tâm của cử tri.
Abdul El-Sayed phát biểu trước những người ủng hộ sau chiến thắng
4. Ông Trump mất lòng dân, Đảng Cộng hòa bị ảnh hưởng
Hai vấn đề khiến cử tri bất mãn nhất là giá cả leo thang và chiến tranh với Iran đều gắn trực tiếp với tổng thống.
Tỷ lệ ủng hộ ông Trump thậm chí suy giảm ngay trong nhóm cử tri Cộng hòa, khiến một số bang từng bầu cho ông vào năm 2024 trở nên dễ tổn thương hơn.
Ông từng kêu gọi cử tri hãy tưởng tượng như thể chính ông đang có tên trên lá phiếu nhằm khích lệ những người ủng hộ.
Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ là gương mặt trung tâm của chính trường Mỹ, nhiều người cho rằng sức hút thương hiệu Trump đang dần suy yếu.
Trong bối cảnh bất mãn gia tăng, việc biến bản thân thành tâm điểm của chiến dịch tranh cử là một canh bạc đầy rủi ro và dường như đã phản tác dụng.
Những tháng trước cuộc bầu cử, các cuộc thăm dò cho thấy nhiều người Mỹ muốn ông tập trung hơn vào vấn đề giá cả sinh hoạt.
Thế nhưng trong bài phát biểu vận động cuối cùng tại Washington DC hôm thứ Hai, ông lại dành phần lớn thời gian để nói về dự án cải tạo Hồ Phản chiếu sau lưng mình.
5. Cử tri gốc Hispanic và da màu đổi ý
Hai năm trước, sự dịch chuyển của một bộ phận cử tri gốc Hispanic (người có gốc từ các nước nói tiếng Tây Ban Nha) và người da màu sang Đảng Cộng hòa đã giúp ông Trump giành chiến thắng thuyết phục. Xu hướng đó dường như đảo chiều trong cuộc bầu cử giữa kỳ lần này.
Đảng Dân chủ giành chiến thắng ở cả ba khu vực bầu cử Hạ viện nằm dọc biên giới Texas – Mexico, nơi có đông cử tri gốc Hispanic.
Theo phân tích của New York Times, các quận có đa số dân số Hispanic đã dịch chuyển hơn 22 điểm phần trăm theo hướng bất lợi cho các ứng viên Thượng viện của Đảng Cộng hòa so với cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.
Phóng viên dữ liệu Jeff Adelson nhận định đây là mức dịch chuyển lớn nhất trong số các nhóm nhân khẩu học chính tại Mỹ.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh nhiều cử tri bất bình với chính sách thực thi luật nhập cư. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, 56% người Mỹ có cái nhìn không thiện cảm về ICE, cơ quan thực thi di trú và hải quan Mỹ.
Các quận có đa số cử tri da màu cũng chuyển hướng đáng kể sang các ứng viên Dân chủ trong các cuộc đua vào Thượng viện.
Tại Mississippi, nơi khoảng 37% cử tri là người da màu, cuộc đua Thượng viện vẫn rất sít sao.
Nếu Scott Colom giành chiến thắng, ông sẽ trở thành thượng nghị sĩ Dân chủ đầu tiên được bầu tại Mississippi kể từ năm 1982.
LINH ĐẠO VÀ NỬA SAU CỦA CUỘC ĐỜI – Rev. Ron Rolheiser, OMI
Rev. Ron Rolheiser, OMI
Một kích thước thì sẽ không phù hợp cho tất cả mọi người. Điều này không những chỉ đúng với quần áo mà còn đúng với linh đạo. Các thách thức trong đời sống chúng ta thay đổi theo tuổi đời. Linh đạo không phải lúc nào cũng hoàn toàn tinh tế với vấn đề này. Dĩ nhiên chúng ta luôn có các chỉ dẫn và sinh hoạt thích ứng với trẻ em, với người trẻ, với các cha mẹ nuôi dạy con, với người người đang làm việc, đang trả nợ ngân hàng nhưng chúng ta chưa bao giờ triển khai linh đạo cho những người đã hoàn thành các việc này.
Vì sao lại cần? Chúa Giêsu dường như không làm. Ngài không có bộ giáo lý nào dành riêng cho người trẻ, cho người trung niên, cho người lớn tuổi. Ngài chỉ giảng dạy. Bài giảng trên núi, các dụ ngôn và lời Ngài kêu gọi mọi người vác thập giá theo Ngài, một mục đích giống nhau cho tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác. Nhưng chúng ta nghe các lời dạy này vào những lúc khác nhau trong cuộc đời; chúng ta nghe Bài giảng trên núi lúc bảy tuổi khác lúc chúng ta nghe khi hai mươi bảy tuổi và khi tám mươi bảy tuổi. Lời Chúa Giêsu dạy không thay đổi, nhưng chúng ta thay đổi, và các lời dạy này đưa ra các thách thức cụ thể ở các thời điểm khác nhau trong cuộc đời chúng ta.
Chung chung linh đạo Kitô ghi nhớ điều này, trừ một ngoại lệ. Ngoại trừ Chúa Giêsu và các nhà thần nghiệm không chuyên (những người không dành trọn đời hay một thời gian dài như một nhà linh đạo, họ chỉ ngẫu nhiên hoặc một giai đoạn rất ngắn sống như nhà thần nghiệm), đã không phát triển một linh đạo rõ ràng cho những năm cuối đời của chúng ta, chúng ta nên sinh sôi như thế nào trong những năm tuổi già và làm sao để có một cái chết đem lại sự sống. Nhưng có một lý do cho sự thiếu sót này. Đơn giản mà nói, nó không cần thiết vì cho đến cuối thế kỷ trước, đa số người dân chưa bao giờ sống đến tuổi già. Ví dụ, ở Palestina vào thời Chúa Giêsu, tuổi thọ trung bình chỉ ba mươi đến ba mươi lăm năm. Cách đây một thế kỷ, tuổi thọ ở Mỹ vẫn chưa đầy năm mươi. Khi hầu hết mọi người trên thế giới qua đời trước khi họ bước vào tuổi năm mươi, thực sự không cần thiết phải có một linh đạo cho người lớn tuổi.
Nhưng có một linh đạo như thế bên trong Tin Mừng. Mặc dù chết ở tuổi ba mươi ba, nhưng Chúa Giêsu vẫn để lại cho chúng ta khuôn mẫu về cách già đi và cách chết. Nhưng mô hình này, dù thấm đậm và nâng đỡ lành mạnh cho linh đạo Kitô chung chung lại chưa hề được phát triển cụ thể thành một linh đạo cho lão hóa (ngoại trừ một số nhà thần nghiệm Kitô giáo vĩ đại).
Sau Chúa Giêsu, các Giáo phụ, Giáo mẫu trong sa mạc đã đặt lại vấn đề về cách già đi và về cái chết, họ đã đưa vào khuôn khổ chung trong linh đạo của họ. Theo các Giáo phụ, linh đạo là việc đi tìm để “thấy khuôn mặt của Chúa” và điều này, như Chúa Giêsu đã nói rõ, đòi hỏi chỉ một điều, thanh tẩy tâm hồn. Vì vậy, theo các Giáo phụ, dù ở tuổi nào thách thức vẫn giống nhau, cố gắng làm sao để có được tâm hồn tinh tuyền. Sau đó, đến thời các cuộc bách hại và các vị tử đạo Kitô giáo đầu tiên, một ý tưởng được phát triển, cách lý tưởng để già đi và chết là tử đạo. Sau đó, khi tín hữu Kitô không còn tử đạo về thể xác thì có ý tưởng cho rằng, chúng ta có thể tự nguyện hy sinh bằng cách sống theo lời khuyên của Tin Mừng, sống khó nghèo, khiết tịnh và vâng lời. Họ nghĩ rằng sống như vậy, cũng như việc đi tìm để tâm hồn được tinh tuyền, sẽ dạy cho chúng ta tất cả những gì chúng ta cần, ở bất cứ độ tuổi nào. Cuối cùng, điều này được mở rộng, có nghĩa là bất cứ ai trung thành làm bổn phận đời mình, dù ở tuổi nào sẽ học được mọi thứ cần thiết để trở nên thánh thiện nhờ lòng trung thành này. Như câu châm ngôn nổi tiếng đã nói: Hãy ở trong tịnh cốc của bạn, bạn sẽ học được tất cả những gì bạn cần biết. Hiểu một cách chính xác, đây là linh đạo của lão hóa và của cái chết bên trong các khái niệm này, nhưng cho đến gần đây, không cần giải thích nhiều để hiểu một cách rõ ràng hơn.
May thay, tình trạng này ngày nay đã tiến triển, chúng ta ngày càng phát triển các linh đạo rõ ràng về lão hóa và cái chết. Có lẽ điều này nói lên hiện trạng dân số đã già đi, và bây giờ có phong trào văn học đang phát triển, cả tôn giáo và thế tục, đặt ra câu hỏi về lão hóa và về cái chết. Các tác giả này quá nhiều để không thể nêu hết, nhưng có nhiều tác giả đã quen thuộc với chúng ta: Henri Nouwen, Richard Rohr, Kathleen Dowling Singh, David Brooks, Hồng y Bernardin, Michael Paul Gallagher, Joan Chittister, Parker Palmer, Marilyn Chandler McEntyre, Paul Kalanithi, Erica Jong, Kathie Roiphe, và Wilkie và Noreeen Au. Ở trên nhiều quan điểm khác nhau, mỗi người đều có cái nhìn về Chúa và thiên nhiên, và họ nói với chúng ta trong những năm gần đây.
Về bản chất, đây là vấn đề: ngày nay, càng ngày chúng ta càng sống thọ và có sức khỏe khi về già. Thường chúng ta nghỉ hưu vào khoảng đầu những năm sáu mươi sau khi đã nuôi dạy con cái, nghỉ việc và trả xong nợ ngân hàng. Vậy giai đoạn tiếp là gì, nếu chúng ta có thể sống hai hoặc ba mươi năm nữa, sức khỏe vẫn còn tốt và còn năng lượng? Những năm này để làm gì? Bây giờ chúng ta được gọi để làm gì, ngoài việc yêu thương con cháu mình? Ông Abraham và bà Sarah được mời lên đường đến vùng đất mới và mang thai một đứa trẻ đã từ rất lâu họ không thể có. Đó cũng là lời kêu gọi chúng ta. Chúng ta được kêu gọi sinh ra “Isaac” nào trong những năm cuối đời? Chúng ta cần được hướng dẫn.
Rev. Ron Rolheiser, OMI
From: Langthangchieutim
Sau 80 tuổi, 5 điều này sẽ xảy ra dù bạn có muốn hay không!
Cha ruột của Công Nương Meghan Markle bị bắt vì chứa tài liệu khiêu dâm trẻ em
November 6, 2026
TAMPA, Florida (NV) – Ông Thomas Markle Sr., 82 tuổi, cha ruột của bà Meghan Markle, vợ Hoàng Tử Harry của Anh, bị FBI bắt tại Lakeland, Florida, sáng Thứ Sáu, 6 Tháng Mười Một, với cáo buộc sở hữu hình ảnh lạm dụng tình dục trẻ em. Giới chức liên bang cho biết họ phát hiện hàng chục tài liệu đáng ngờ trong hai kho chứa đồ ông thuê tại California.
Theo Bộ Tư Pháp Mỹ, ông Markle bị truy tố một tội danh liên bang liên quan đến việc sở hữu tài liệu khiêu dâm trẻ em. Ông dự kiến ra trình diện Tòa Liên Bang tại Tampa trong ngày Thứ Sáu. Nếu bị kết án, ông có thể lãnh mức án tối đa 20 năm tù.
Bà Meghan Markle, Công Nương Sussex, đến thăm Bệnh Viện Nhi Khoa Hoàng Gia hồi Tháng Tư, tại Melbourne, Úc. (Hình: Jonathan Brady-Pool/Getty Images)
Các điều tra viên FBI khám xét hai kho chứa đồ gần Los Angeles. Ông Markle thuê những kho này từ năm 2008. Nhân viên công lực thu giữ khoảng 78 món đồ, gồm phim âm bản, phim ảnh và sách có hình ảnh bị nghi liên quan đến lạm dụng tình dục trẻ em.
Theo hồ sơ FBI, một số hình ảnh dường như cho thấy ông Markle xuất hiện cùng các bé gái chưa đến tuổi dậy thì trong tình trạng khỏa thân. Một nhân chứng xác nhận người đàn ông trong hai bức ảnh là ông Markle.
Cuộc điều tra bắt đầu sau khi ông Thomas Markle Jr., con trai của nghi can và là anh cùng cha khác mẹ của bà Meghan, phát hiện những thùng chứa hàng trăm, thậm chí hàng ngàn hình ảnh đáng ngờ tại căn nhà cũ của người cha ở Cebu, Philippines.
Ông Markle Jr. báo cáo phát giác của mình với cảnh sát Philippines và liên lạc FBI. Thông tin này giúp điều tra viên tìm đến hai kho chứa đồ tại California.
Ông Bill Essayli, công tố viên liên bang tại Los Angeles, tuyên bố những cáo buộc hết sức nghiêm trọng và chính phủ sẽ truy tố ông Markle theo đầy đủ quy định pháp luật.
Ông Kash Patel, giám đốc FBI, khẳng định cơ quan này sẽ sử dụng mọi nguồn lực để bảo vệ trẻ em khỏi những hành vi khai thác tình dục.
Trước đó, ông Markle bác bỏ những cáo buộc. Ông nói với Daily Mail rằng đây là những lời dối trá bệnh hoạn và phủ nhận từng tải xuống những tài liệu như vậy.
Tháng Mười vừa qua, bà Meghan Markle cho biết đã vô cùng đau buồn trước những thông tin liên quan đến cha. Bà tiết lộ từng nhận được thư cảnh báo về những cáo buộc đáng lo ngại từ năm 2018 và đã chuyển thông tin cho cảnh sát London.
Bà Meghan giải thích quyết định cắt đứt quan hệ với cha, đồng thời không cho ông tiếp xúc với hai con của bà, Hoàng Tử Archie và Công Chúa Lilibet, xuất phát từ mong muốn bảo vệ các con.
Ông Markle từng làm giám đốc ánh sáng truyền hình. Ông không tham dự lễ cưới của bà Meghan và Hoàng Tử Harry năm 2018. Quan hệ giữa hai cha con căng thẳng từ nhiều năm qua.
Đại diện của bà Meghan và Hoàng Tử Harry cho biết hai người không bình luận về vụ bắt giữ.
Giới chức nhấn mạnh các cáo buộc vẫn đang được điều tra. Ông Markle được pháp luật xem là vô tội cho đến khi tòa án chứng minh điều ngược lại. (MPL) [dt]
CHUYÊN MỤC: TÔI ĐỌC TIN MỪNG – ĐÈN KHÔNG BỊ CẠN DẦU
Sống lâu, sống khỏe (Kỳ 8) – Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
November 6, 2026int
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe mang tính tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài 106.3 FM ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ nhật từ tám đến chín giờ, trong chương trình Radio Sống Vui (nghe trên radio hay vào Google hay Youtube, search Radio Song Vui https://www.youtube.com/@radiosongvui)
Sau tuổi 70, cơ bắp là một phần của “bảo hiểm nhân thọ” cho khả năng sống độc lập. (Hình minh họa: Anna Shvets/Pexels)
Trong các kỳ trước, chúng ta đã bàn khá nhiều về chuyện ăn gì và ăn bao nhiêu. Một chế độ ăn tốt có thể giúp kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết, cholesterol và nhiều yếu tố liên quan đến sức khỏe lâu dài. Nhưng dinh dưỡng chỉ là một nửa câu chuyện.
Nếu được hỏi: “Hiện nay có một biện pháp nào vừa giúp tim, phổi, mạch máu, đường huyết, cơ bắp, xương, khả năng đi lại, thăng bằng và cả sức khỏe tinh thần hay không?”, câu trả lời có lẽ không nằm trong một chai thuốc.
Đó là vận động.
Tập thể dục – Một trong những ‘thuốc chống lão hóa’ tốt nhất hiện nay
Tập thể dục không làm chúng ta trẻ lại 20 tuổi. Nó cũng không đảm bảo rằng một người sẽ sống đến 90 hay 100 tuổi. Nhưng trong số những biện pháp hiện có, vận động thường xuyên là một trong những cách có bằng chứng mạnh mẽ nhất để giúp duy trì sức khỏe và chức năng khi chúng ta lớn tuổi.
Và có lẽ điều quan trọng nhất là: không bao giờ cần phải trở thành vận động viên mới có thể hưởng lợi.
Đi bộ tốt, nhưng tuổi già cần nhiều hơn đi bộ
Khi nói đến tập thể dục, nhiều người nghĩ ngay đến việc đi bộ.
Đi bộ rất tốt. Đối với một người trước đây gần như không vận động, việc bắt đầu đi bộ thường xuyên có thể là một thay đổi rất ý nghĩa.
Nhưng đặc biệt sau tuổi 60 hay 70, chỉ đi bộ có thể chưa đủ.
Cơ thể cần ít nhất ba nhóm vận động quan trọng: vận động aerobic để rèn luyện tim phổi; tập sức mạnh để duy trì cơ bắp; và tập thăng bằng để giảm nguy cơ té ngã. Các hướng dẫn dành cho người lớn tuổi cũng nhấn mạnh sự kết hợp này.
Ngoài ra, sự mềm dẻo của khớp và khả năng thực hiện các động tác hằng ngày cũng rất quan trọng.
Nói một cách đơn giản, chúng ta cần một trái tim có thể bơm máu đi, một lá phổi có thể cung cấp oxy, những cơ bắp đủ mạnh để đưa cơ thể đi lại và một hệ thống thăng bằng đủ tốt để chúng ta không dễ té.
Thể lực tim phổi là gì?
Một thuật ngữ rất quan trọng trong khoa học về vận động và tuổi thọ là “thể lực tim phổi” (cardiorespiratory fitness).
Nói đơn giản, đó là khả năng của tim, phổi, mạch máu và cơ bắp phối hợp với nhau để cung cấp và sử dụng oxygen khi cơ thể hoạt động.
Một người có thể tự hỏi: Tôi có thể đi bộ nhanh mà vẫn tương đối thoải mái không? Leo một hay hai tầng cầu thang có làm tôi kiệt sức không? Khi đi du lịch, tôi có thể đi bộ một đoạn dài và tự mang hành lý không?
Đó đều là những biểu hiện thực tế về khả năng hoạt động của cơ thể.
Trong phòng thí nghiệm, thể lực tim phổi có thể được đo chính xác hơn bằng những phương pháp như đo lượng oxygen tối đa cơ thể có thể sử dụng khi vận động, thường gọi là VO2 max.
Nhưng chúng ta không nhất thiết phải biết VO2 max của mình mới bắt đầu tập.
Điều đáng chú ý là thể lực tim phổi có mối liên hệ rất mạnh với sức khỏe lâu dài.
Một tổng quan lớn được công bố năm 2024 trên British Journal of Sports Medicine tổng hợp 26 tổng quan hệ thống, đại diện cho hơn 20,9 triệu lượt quan sát từ 199 nghiên cứu đoàn hệ. Những người có thể lực tim phổi cao có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn rõ rệt so với những người có thể lực tim phổi thấp. Mỗi mức tăng 1 MET về thể lực tim phổi có liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn khoảng 11 đến 17%.
MET, viết tắt của “metabolic equivalent of task,” có thể hiểu đơn giản là một đơn vị dùng để mô tả mức tiêu hao năng lượng khi hoạt động so với khi nghỉ.
Nhưng cần chú ý đến chữ “có liên quan.”
Phần lớn dữ liệu về thể lực tim phổi và tuổi thọ đến từ các nghiên cứu quan sát. Người có thể lực tốt có thể đồng thời khác với người ít thể lực ở nhiều mặt khác như hút thuốc, cân nặng, bệnh tật và lối sống. Các nghiên cứu cố gắng điều chỉnh những yếu tố này, nhưng không thể chứng minh rằng cứ tăng 1 MET thì chắc chắn một cá nhân sẽ giảm đúng 11 hay 17% nguy cơ tử vong.
Vì vậy, không nên biến những con số này thành một công thức để tính tuổi thọ.
Điều quan trọng hơn là thông điệp tổng thể: thể lực tim phổi là một dấu hiệu rất mạnh liên quan đến sức khỏe lâu dài.
Làm sao để tăng thể lực tim phổi?
Không nhất thiết phải chạy marathon.
Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, khiêu vũ, sử dụng máy elliptical hoặc nhiều hoạt động khác làm nhịp tim và nhịp thở tăng lên đều có thể là vận động aerobic.
Một cách đơn giản để nhận biết vận động mức trung bình là “talk test,” tức là thử nói chuyện trong khi tập. Ở mức trung bình, chúng ta thường vẫn nói được thành câu nhưng sẽ khó hát một bài hát dài một cách thoải mái.
Ở mức mạnh hơn, chúng ta thở nhanh hơn và thường chỉ nói được vài từ trước khi cần lấy hơi.
WHO hiện khuyến cáo người trưởng thành, kể cả người từ 65 tuổi trở lên nếu sức khỏe cho phép, nên hướng tới khoảng 150 đến 300 phút vận động aerobic cường độ trung bình mỗi tuần, hoặc khoảng 75 đến 150 phút vận động cường độ mạnh, hoặc kết hợp tương đương giữa hai mức.
150 phút nghe có vẻ nhiều, nhưng chia ra thì chỉ khoảng 30 phút mỗi ngày trong 5 ngày.
Và cũng không nhất thiết phải hoàn thành tất cả trong một lần.
Quan trọng hơn, nếu hiện nay một người hầu như không vận động thì không cần đợi đến khi đạt 150 phút mới có lợi. WHO nhấn mạnh rằng vận động một chút vẫn tốt hơn là hoàn toàn không vận động.
Một người đang ngồi gần như cả ngày có thể bắt đầu bằng 10 hay 15 phút đi bộ. Sau đó tăng dần.
Cơ thể không cần chúng ta phải hoàn hảo.
Nó cần chúng ta bắt đầu và tiếp tục.
Nhưng đi bộ không giữ được tất cả cơ bắp
Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi chúng ta lớn tuổi.
Từ tuổi trung niên trở đi, nếu không sử dụng cơ bắp, khối lượng và đặc biệt là sức mạnh cơ có xu hướng giảm dần. Khi sự suy giảm trở nên đáng kể, chúng ta có thể rơi vào “tình trạng thiểu cơ” (sarcopenia), nghĩa là mất sức mạnh, khối lượng và chức năng cơ do tuổi tác và nhiều yếu tố khác.
Đi bộ giúp chân hoạt động và mang lại nhiều lợi ích. Nhưng đi bộ thông thường không tạo đủ sức cản cho tất cả các nhóm cơ.
Vì vậy, chúng ta cần thêm “tập kháng lực” (resistance training), hay nói đơn giản là tập sức mạnh.
Tạ là một cách.
Nhưng không nhất thiết phải đến gym hay nâng những quả tạ quá nặng.
Dây đàn hồi, máy tập, đứng lên ngồi xuống khỏi ghế, chống đẩy vào tường hoặc một số động tác sử dụng chính trọng lượng cơ thể đều có thể tạo sức cản cho cơ.
NIA cho biết tập sức mạnh có thể giúp người lớn tuổi duy trì khả năng vận động và sống độc lập; nhiều người lớn tuổi vẫn có thể tăng sức mạnh cơ bắp khi tập phù hợp.
Cơ bắp không phải chỉ để đẹp
Ở tuổi 25, người ta có thể tập cơ vì muốn mặc áo đẹp.
Ở tuổi 75, ý nghĩa của cơ bắp hoàn toàn khác.
Cơ bắp giúp chúng ta đứng lên khỏi ghế, leo cầu thang, mang đồ từ chợ vào nhà, nhấc vali, bước vào bồn tắm và tự đứng dậy nếu chẳng may bị ngã.
Cơ bắp cũng là một mô chuyển hóa quan trọng, tham gia vào quá trình sử dụng glucose và ảnh hưởng đến độ nhạy insulin.
Vì vậy hãy nhớ rằng:
Cơ bắp không chỉ để đẹp. Sau tuổi 70, cơ bắp là một phần của “bảo hiểm nhân thọ” cho khả năng sống độc lập.
Tất nhiên, đây không phải là bảo hiểm theo nghĩa tài chính, và cơ bắp không bảo đảm rằng chúng ta sẽ không bị bệnh. Ý muốn nói là giữ được sức mạnh để bảo vệ khả năng tự chăm sóc mình khi lớn tuổi.
Tập luyện sức mạnh có liên quan đến tuổi thọ không?
Các nghiên cứu quan sát cho thấy có.
Một phân tích gộp năm 2022 cho thấy những người có các hoạt động tăng sức mạnh cơ có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và một số bệnh mạn tính thấp hơn. Mức giảm nguy cơ trong các phân tích khác nhau dao động từ 10 đến 17%.
Một nghiên cứu mới hơn, công bố năm 2026, theo dõi 147,374 người trong ba đoàn hệ lớn của Hoa Kỳ, trong đó một số được theo dõi tới 30 năm. So với những người không tập sức mạnh, nhóm báo cáo khoảng 90 đến 119 phút mỗi tuần có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn khoảng 13% sau khi đã điều chỉnh cả hoạt động aerobic.
Nhưng một lần nữa, đây là một nghiên cứu quan sát.
Không nên đọc kết quả này rồi kết luận rằng “tập tạ 100 phút mỗi tuần sẽ giúp tôi sống thêm 13 %”
Đó không phải là cách diễn giải đúng.
Điều đáng tin cậy hơn là khi kết hợp các dữ liệu này với những thử nghiệm cho thấy tập sức mạnh cải thiện sức mạnh và chức năng cơ thể, chúng ta có lý do khá vững chắc để đưa tập sức mạnh vào kế hoạch lão hóa khỏe mạnh.
WHO và American Heart Association đều khuyến cáo người trưởng thành tập tăng sức mạnh cho các nhóm cơ lớn ít nhất 2 ngày mỗi tuần.
Tập thế nào mới được gọi là tập sức mạnh?
Không cần phức tạp.
Một chương trình căn bản có thể bao gồm các động tác cho chân, hông, lưng, bụng, ngực, vai và tay.
Ví dụ, đứng lên ngồi xuống từ ghế giúp rèn luyện chân và hông; nâng tạ hoặc dây đàn hồi có thể tập tay và vai; chống đẩy vào tường hoặc mặt bàn giúp tập ngực và tay; các bài kéo dây giúp rèn luyện lưng.
Điều quan trọng là cơ phải gặp một sức cản đủ để nó phải làm việc.
Nếu một động tác quá nhẹ đến mức có thể lặp đi lặp lại rất nhiều lần mà gần như không thấy mỏi, thì kích thích lên cơ có thể chưa đủ mạnh.
Ngược lại, người mới tập cũng không cần cố nâng một vật nặng đến mức phải nín thở, mất tư thế hoặc có nguy cơ chấn thương.
Nguyên tắc tốt là bắt đầu tương đối nhẹ, học đúng động tác rồi tăng dần sức cản khi cơ thể thích nghi.
Đây được gọi là “tăng tải dần” (progressive overload): cơ thể được thử thách nhiều hơn một cách từ từ, thay vì hôm nay không tập gì rồi ngày mai cố tập như một vận động viên. [dt]
(còn tiếp)











