(RFI)

Hơn một chục ngày sau tận lũ lụt khủng khiếp tại Nepal, bên cạnh những thiệt hại to lớn về nhân mạng, trận lũ quét hôm 26/08/2026 còn để lại nhiều hậu quả tai hại về kinh tế. Theo báo cáo sơ bộ của Liên Hiệp Quốc hôm 04/09/2026 ước tính các công trình xây dựng bị sập do lũ lụt gây thiệt hại 158 triệu đô la cho Nepal. Chính quyền Katmandou chờ đợi sẽ phải huy động hàng tỷ đô la cho giai đoạn tái thiết.

Đăng ngày: 05/09/2026 

Những ngôi nhà bị hư hại sau trận lũ quét tại Nepal, ngày 31 tháng 8 năm 2026. © Francis Mascarenhas / Reuters

Thanh Hà

Sau những trận lũ lụt và sạt lở đất kinh hoàng xảy ra tại Nepal và Trung Quốc, số thương vong vẫn chưa được xác định chính xác. Tính đến hôm nay 05/09/2026 thảm họa đã khiến hơn 1.300 người thiệt mạng, nhưng vẫn còn khoảng 6.000 người mất tích về phía Nepal cũng như Trung Quốc. Công tác cứu hộ và tìm kiếm nạn nhân vẫn còn rất khó khăn, đặc biệt do Bắc Kinh vẫn đang kiểm soát rất chặt chẽ những thông tin từ vùng Tây Tạng như một số các chuyên gia ghi nhận với hãng tin Mỹ AP.

Điều đó không cấm cản việc bắt đầu có một số thẩm định sơ bộ về những thiệt hại vật chất. Chỉ riêng tại Nepal người đứng đầu cơ quan phụ trách quản lý thiên tai ước tính thiệt hại đối với nhà ở và cơ sở hạ tầng do dòng băng và bùn ồ ạt tràn xuống Nepal, đã vượt quá 380 tỷ rupee tương đương 2,56 tỷ đô la. Khoảng 20.000 ngôi nhà cần được xây dựng lại, trong đó 7.500 ngôi nhà đã bị phá hủy hoàn toàn. Lũ lụt cũng gây thiệt hại nghiêm trọng cho hơn một chục cơ sở thủy điện ở miền trung Nepal.

Các công ty bảo hiểm dự kiến sẽ phải gánh chịu tổn thất đáng kể : một quan chức cấp cao trong ngành ước tính thiệt hại đối với các công ty bảo hiểm khác nhau lên tới hơn 130 triệu đô la

Quoc Tri Hoang 

VỀ THU XẾP LẠI…- TG: Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Người ta nói đúng. Mình đang ở tuổi nào thì đó là cái tuổi đẹp nhất, không thể có tuổi nào đẹp hơn! Một người 40 mà cứ tiếc mãi tuổi 20 của mình, một người 60 mà tiếc mãi tuổi 40 thì đến 75 họ sẽ tiếc mãi tuổi 60… thật là đáng thương!

Tôi nay ở tuổi 80. Thực lòng… đang tiếc mãi tuổi 75! Thấy những bạn trẻ… trên dưới bảy mươi mà “gato”! Mới vài năm thôi mà mọi thứ đảo ngược cả rồi. Bây giờ có vẻ như tôi đang lùi dần về lại tuổi ấu thơ, tuổi chập chững, tuổi nằm nôi…

Vòng đời rất công bằng. Chỉ còn cách tủm tỉm cười một mình mà thôi!

Cái tuổi đẹp nhất của đời người theo tôi có lẽ ở vào lứa 65-75. Đó là lứa tuổi tuyệt vời nhất, sôi nổi nhất, hào hứng nhất… Tuổi vừa đủ chín tới, có thể rửa tay gác kiếm, tuyệt tích giang hồ, “nợ tang bồng trang trắng vỗ tay reo” (NCT), nhưng cũng là tuổi có thể lại vướng víu, đa đoan nhiều nỗi, để một hôm ngậm ngùi ta là ai mà còn khi giấu lệ/ ta là ai mà còn trần gian thế? (TCS)

Nhớ hồi ở tuổi 55, mới hườm hườm, tôi ngẫm ngợi, ngắm nghía mình rồi lẩn thẩn viết Gió heo may đã về. Đến 60 thì viết Già ơi… chào bạn! như một reo vui, đến 75 còn… ráng viết Già sao cho sướng?… để sẻ chia cùng bè bạn đồng bệnh tương lân. Nhưng 80 thì thôi vậy.

Đã đến lúc phải “Về thu xếp lại…”, bởi “chút nắng vàng giờ đây cũng vội”… rồi đó thôi!

Chu trình “khép kín” đó bắt đầu tăng tốc ở lứa 65-75 tuổi. Tăng tốc khô héo, tăng tốc nhăn nheo. Sự tăng tốc của lứa tuổi này cũng làm ta há hốc, muốn kêu lên kinh ngạc… như ở tuổi dậy thì, tuổi mới lớn. Cái vòng đời nó diễn biến tuyệt vời đến vậy, liên tục đổi thay đến vậy thì có gì đáng phàn nàn đâu! Nhiều bạn cùng lứa than với tôi sao thế này sao thế khác, tôi thường chỉ nói “Ai biểu già chi?” rồi cười xòa với nhau mà không khỏi có chút … ngậm ngùi.

Anh chàng Alexis Zorba nói: “Cũng phải chăm nom đến thân thể nữa chứ, hãy thương nó một chút. Cho nó ăn với. Cho nó nghỉ với. Đó là con lừa kéo xe của ta, nếu không cho nó ăn, nó nghỉ, nó sẽ bỏ rơi mình ngang xương giữa đường cho mà coi” (Nikos Kazantzaki). Từ ngày biết thương “con lừa” của mình hơn, tử tế với nó hơn, thì có vẻ tôi… cũng khác tôi xưa. Tôi biết cho con lừa của mình ăn khi đói, không ép nó ăn lúc đang no, không cần phải cười cười nói nói trong lúc ăn. Món gì khoái khẩu thì ăn, chay mặn gì cũng tốt. Cá khô, mắm ruốc gì cũng được, miễn là đừng nhiều muối quá, đừng nhiều mỡ quá!

Mỗi người có đồng hồ sinh học của riêng mình. Không ai giống ai. Như vân tay, như mống mắt vậy. Cho nên không cần bắt chước. Chỉ cần lắng nghe mình. Phương pháp này, phương pháp nọ của người này người kia bày vẽ chẳng qua cũng chỉ để tham khảo. Nắm lấy nguyên tắc chung thôi, rồi áp dụng vào hoàn cảnh riêng cụ thể của mình, tính cách mình, sinh lý mình. Phương pháp nào có sự ép buộc cứng ngắc thì phải cảnh giác!

Thời tôi học y khoa được học tế bào thần kinh không thể sinh sản, mất là mất luôn, hư hỏng thì không thể tự sửa được, không như tế bào ở các mô khác. Ngày nay người ta biết có khoảng 100 tỉ neuron thần kinh và 100 nghìn tỉ kết nối giữa chúng, nhưng thật ra não bộ còn rất nhiều điều bí ẩn chưa thể biết hết. Khoa học ngày nay tiến bộ, cho thấy tế bào thần kinh chẳng những rất nhu nhuyến (plasticity), có khả năng tự thích nghi, tự điều chỉnh mà còn có thể sinh sản tế bào mới (neurogenesis). Chúng có thể kết nối tự bên trong, hoán chuyển vị trí… chứ không phải tập trung từng khu vực cứng ngắc như ngày xưa đã tưởng. Khả năng thay đổi và thích nghi này của não không bị mất đi, tuy khi có tuổi thì các khả năng nhận thức, ngôn ngữ, trí nhớ, suy luận cũng kém đi theo tiến trình chung. Nghiên cứu gần đây cho thấy ở tuổi 80 não bộ vẫn còn tiếp tục tạo nên những con đường mới nối kết bên trong nên vẫn phát triển được.

Bây giờ thời đại cái gì cũng “thông minh” đáng ngại. Không lâu nữa, chắc con người sẽ có đủ “tam minh lục thông” chăng? Tam minh: là Túc mạng minh (biết rõ kiếp trước của mình), thiên nhãn minh (biết rõ… kiếp sau của mình), lậu tận minh (dứt tất cả lậu) hoặc lục thông gồm thiên nhãn thông, thiên nhĩ thông, tha tâm thông, thần túc thông”.

Từ ngày có trang web riêng mình, do một bạn trẻ giúp cho, tôi bận bịu với nó nhiều hơn. Rồi nhờ nó mà tôi lần mò học cách post bài, đưa hình ảnh, chỉnh sửa tùm lum… Nó giúp tôi như quên ngày tháng, quên đi những buổi mai buổi chiều buổi trưa buổi tối… Nhưng cũng nhờ nó, tôi mở rộng việc học hỏi, mở rộng giao tiếp, thấy quả đất chỉ còn là một hòn bi xanh trong lòng bàn tay… Và chiếc điện thoại thông minh cũng giúp mình nhiều việc, dù thực tế nhiều lúc thấy nó thiệt là… ngu!

Mắt kém, đọc mỏi, tôi bắt đầu ít đọc báo, ít xem TV – ngày trước, mỗi ngày ngốn chục tờ báo là thường! Nay chỉ đọc lướt qua cái tựa là xong. Thời đại cần cái gì, gõ gõ vài cái có người đưa tới tận nhà! Hy vọng không lâu nữa, họ gởi các thứ qua mạng, bấm nút in ba chiều, muốn gì cũng có… Nghe nói người ta đã có thể “fax” một con người từ nơi này sang nơi khác… giúp ta không phải đợi chờ lâu! Máy móc, kỹ thuật, phương tiện nghe nhìn ngày càng chiếm ngụ trong ta, “thay mãi đời ta”…

——————-

TG: Bác Sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Nguồn: fb Đoàn Mười

Trần Chính Trực

Dù bạn thông minh đến đâu, giàu có đến mức nào, hay có quyền lực ra sao… thì chỉ cần một cơn nóng giận bùng lên, mọi thứ đều có thể “rơi về số 0”.

Chỉ trong khoảnh khắc cảm xúc bốc đồng, chỉ số IQ của bạn tạm thời biến mất, và phải mất ít nhất vài phút sau, bạn mới có thể lấy lại sự bình tĩnh.

Và bởi vậy, hãy ghi nhớ: Trong lúc tức giận, tuyệt đối đừng đưa ra bất kỳ quyết định nào.

Sự cao quý của một con người không nằm ở bằng cấp, chức danh hay gia sản, mà nằm ở khả năng tự kiểm soát cảm xúc.

Khi ta để miệng lưỡi buông ra những lời làm tổn thương người khác, dù vô tình hay cố ý, thì đó cũng là hành vi dại dột nhất của lý trí.

Nhiều người nghĩ mình mất tự do vì hoàn cảnh, vì người khác, vì xã hội… Nhưng thật ra, chúng ta không tự do, là bởi bị cảm xúc tiêu cực bên trong chi phối.

Có một câu cổ ngữ rất đáng để suy ngẫm:

“Người có thể kiểm soát cảm xúc xấu trong lòng, mạnh hơn người có thể chiếm lấy cả một tòa thành.”

Bạn thấy đó, nước càng sâu thì càng lặng.

Càng hiểu chuyện, người ta càng biết cách nói chậm, nghĩ kỹ, và chọn im lặng đúng lúc.

Nói năng lưu loát có thể học trong hai năm. Nhưng học được sự im lặng đúng lúc… có khi cần cả đời.

Nói – là một loại khả năng.

Không nói – là một loại trí tuệ.

Và đôi khi, sức mạnh lớn nhất của con người không nằm ở việc “đáp trả” thật nhanh, mà nằm ở việc biết dừng lại, biết nhẫn, và biết giữ lòng mình bình yên giữa bão giông.

Nếu bạn đang giận dữ, nếu lòng đang xáo trộn…

Đừng phản ứng vội.

Hãy hít một hơi thật sâu, bước lùi lại một bước, giữ im lặng một lúc.

Vì có thể — chỉ một lời nói sai lúc nóng giận, sẽ tạo ra vết thương không bao giờ lành. 

Một cô gái trẻ bước vào tiệm may nổi tiếng nhất khu phố. Người thợ may ở đó đã làm nghề nhiều năm, đường kim mũi chỉ đẹp đến mức khách cũ thường chẳng cần xem mẫu, chỉ cần nói mình muốn gì rồi để ông làm phần còn lại.

Cô gái cũng nghe tiếng ông đã lâu. Chỉ có một chuyện khiến cô không vui: giá quá cao.

Vừa ngồi xuống, cô đã nói ngay:

“Ông tính một chiếc váy đắt quá đấy.”

Người thợ may đang xếp lại cuộn vải, ngẩng lên:

“Cô thấy đắt ở chỗ nào?”

Cô gái như đã chuẩn bị sẵn phép tính.
“Chiếc váy của tôi chắc chỉ cần khoảng hai mét vải đúng không?”
“Khoảng vậy.”
“Thế thì dễ rồi. Hai mét vải bao nhiêu tiền, thêm chỉ, kim, rồi tính luôn cả cái kéo ông dùng để cắt. Cộng tất cả lại vẫn chưa bằng một nửa số tiền ông báo tôi. Tôi nghĩ trả một nửa là hợp lý.”
Người thợ may không tranh luận.
Ông nhìn cô một lúc rồi mỉm cười:
“Được. Nếu cô nhất quyết như vậy, tôi sẽ lấy đúng một nửa.”
Cô gái vui ra mặt.
Ông lấy số đo, ghi lại cẩn thận rồi nói:
“Một tuần nữa, tôi sẽ cho người mang đồ đến nhà cô.”
Suốt mấy ngày sau, cô kể với bạn bè về món hời mình vừa có được.
“Ông thợ ấy nổi tiếng lắm, nhưng tôi cũng mặc cả được xuống một nửa.”
Bạn bè không tin. Đến ngày giao hàng, vài người còn kéo sang nhà cô, vừa uống trà vừa chờ xem chiếc váy của người thợ nổi tiếng rốt cuộc đẹp đến mức nào.
Đúng hẹn, một chiếc hộp lớn được mang tới.
Cô gái mở nắp với vẻ đầy tự hào.
Rồi cả căn phòng im bặt.
Bên trong không có chiếc váy nào cả.
Chỉ có hai mét vải được gấp ngay ngắn, vài cuộn chỉ, một gói kim và một chiếc kéo.
Cô đỏ bừng mặt, ôm chiếc hộp chạy thẳng đến tiệm may.
“Ông lừa tôi!”
Người thợ vẫn bình thản ngồi sau quầy.
“Tôi lừa cô chuyện gì?”
“Chiếc váy của tôi đâu?”
Ông nhìn vào chiếc hộp rồi nói:
“Tôi đã gửi cho cô đầy đủ những thứ mà hôm trước cô cho rằng mình phải trả tiền.”
Cô gái đứng sững.
Người thợ nhẹ nhàng nói tiếp:
“Chỉ có một thứ cô không tính vào.”
“Thứ gì?”
Ông đưa tay lên, chỉ vào đầu mình.
“Những năm tháng để biết phải làm gì với hai mét vải ấy.”
Căn phòng bỗng yên hơn.
Có lẽ lúc đó cô gái mới hiểu rằng vải vẫn chỉ là vải nếu nằm trên bàn. Chỉ nằm qua tay một người biết cắt ở đâu, giữ ở đâu, nới chỗ nào, làm thế nào để chiếc váy ôm lấy cơ thể mà không làm người mặc khó chịu… nó mới trở thành một thứ đáng để mặc.
Một đường kéo chỉ mất vài giây.
Nhưng để biết nên đặt đường kéo ấy ở đâu, đôi khi người thợ đã phải mất hai mươi năm.
Chúng ta rất dễ nhìn vào một sản phẩm rồi tính toán giá của những thứ có thể cầm lên được.
Một bác sĩ kê đơn trong mười phút.
Một kiến trúc sư vẽ vài đường trên giấy.
Một luật sư đọc hợp đồng rồi chỉ sửa một câu.
Một người thợ sửa máy đến nơi, vặn đúng một con ốc.
Một người làm sáng tạo có khi chỉ mất vài giờ để hoàn thành thứ khách hàng nhìn thấy.
Người ngoài thường chỉ thấy “mười phút”, “một câu”, “một con ốc”, “hai mét vải”.
Họ không nhìn thấy những năm trước đó.
Những lần làm sai rồi tự sửa. Những đêm thức để học thêm một kỹ thuật mới. Những lần mất khách vì tay nghề chưa đủ. Những món đồ phải tháo ra làm lại từ đầu. Những kiến thức tích lũy đến mức về sau chỉ cần nhìn qua cũng biết vấn đề nằm ở đâu.
Người thợ may hôm ấy thực ra không muốn làm cô gái xấu hổ.
Ông chỉ cho cô nhìn thấy phần giá trị mà không thể gói vào chiếc hộp.
Một tuần sau, nếu cô quay lại, rất có thể ông vẫn sẽ nhận may chiếc váy ấy.
Vẫn hai mét vải.
Vẫn vài cuộn chỉ.
Vẫn chiếc kéo nằm trên bàn.
Chỉ khác lần này, khi nhìn người thợ cầm viên phấn đặt đường đầu tiên lên mặt vải, cô sẽ hiểu rằng thứ đắt nhất trong căn phòng không nằm trên những kệ hàng.
Nó nằm trong đôi bàn tay đã dành cả một đời để học cách sử dụng chúng.

• •  From: Kristie Phan & KimBằngNguyễn