Vượt biên , vượt biển , vượt dòng ! – Xuân Hương

Nguyen Thi Chau

Vượt biên , vượt biển , vượt dòng !

Cô bạn làm chủ ghe , cho tui đi vượt biên theo , chỉ với 1/2 giá. Ngồi chung cyclo với cổ ra bến xe Chợ lớn xuống Mỹ Tho ..tui hỏi “ Ê mầy , lỡ bị bắt tao phải khai làm sao ? “ Chèn ơi , cổ véo tui một cái đau điếng rồi mắng “Mầy thiệt vô diên, miệng ăn mắm ăn muối nói chuyện xui rủi“ .

Mà xui thiệt. Ghe lớn ra cửa Vàm Láng không bao xa , thì bị túm gọn . Vô trại tạm giam , ông cán bộ răng dzàng đập bàn xong , rồi hậm hức chỉ tay vào tui ( đang ngồi sắp lớp hàng đầu ) hỏi “ai là chủ ghe ?” Theo phản xạ ..ba trợn , tự dưng tui đứng phắt dậy mắt dáo dát tìm nhỏ bạn .

May ..mà định thần kịp, ngồi xuống liền. Ông răng dzàng túm áo tui, hầm hè hỏi lần nữa “ ai là chủ ghe ? “ Chợt thấy tên du kích áo đen hồi nãy lăng xăng nạt nộ những người bị bắt , tui chỉ đại vào hắn . Cả đám người ngồi đó cười rần . Tui ăn một bạt tay trời giáng , bể mịa một cái tròng kính cận ( May ..không bị rớt ..răng ).

Nhưng vàng , nhân sâm đeo trong mình bị lột sạch . Chỉ ký tên vô sổ ngang cái dòng : Trại có giữ 5 miếng kim loại màu vàng , thôi!

Chuyển trại giam lớn Mỹ Tho. Người nhà tui chạy tiền liền -để tui về cho kịp -sợ bị mất chỗ làm việc . Cán bộ đọc tên từng người trao giấy thả tù . ổng đọc đi đọc lại Nguyễn Thị Hương , tui cứ ngồi im lặng ..xa vắng mãi . Bị tên công an trong phe cánh đá nhẹ một cái nói “ Bà đó bà ! “ Tui đứng lên nhận giấy còn càm ràm“ Tên tui sao thiếu chữ xuân “ Ông cán bộ trao giấy nói nhỏ “ Vậy chứ hồi bị bắt , má khai tên gì vậy má ?

“ Thế là tui nhớ trực vụ khai tên , năm sanh- địa chỉ công việc …xạo sự của mình liền. Hú vía , may mà được tha .

Ra khỏi trại 2 giờ trưa , áo quần rách bươm -cặp mắt kính lọt mất một tròng – dép cũng mất luôn. Quan trọng nhất là trại giam lờ tít chuyện trả lại cho tui 5 miếng kim loại màu vàng- vậy  tui còn gì để bán mà kiếm tiền về xe đây, chẳng lẽ lội bộ từ Mỹ Thơ dìa Sài Gòn sao ? Tui đọc kinh khấn hết Chúa đến Đức Mẹ cứu giúp ..lội bộ một đoạn đường xa , mà chân bỏng rát .

Cuối cùng tui bấm gan vẫy đại một chiếc xe ôm , chìa giấy thả tù , tui nói “Cháu vượt biên được thả , giờ không tiền , nhưng nhà cháu ở Sài Gòn thì có tiền trả. Chú giúp dùm cháu phương tiện đi về nhà được không. Cháu thiệt đội ơn chú “ Ông xe ôm trông hơi đứng tuổi -người khắc khổ mặt nám đen còn đeo mắt kính đen thiệt ngầu, nhưng giọng thì hiền khô hỏi “ Vậy cháu có dám ngồi xe ôm, dang nắng về Sài Gòn không ?”

Nghỉ sao mà con nhỏ chột mắt kiếng, quần áo rách bươm không dép như tui lúc đó, lại có thể giở giọng tiểu thư ngại nắng ăn lắc đầu ..được.

Tui trèo lên xe liền, không thèm hỏi giá , nói xong địa chỉ là ôm cái eo ổng …ngủ gục miết . ( Bị trại giam chật chỗ ngủ ngồi) tui lại bị nhét ngồi gần cầu tiêu .. Mùi nồng nặc xông lên ..mắt trợn trừng đau khổ, ngủ gì nỗi mấy đêm nay , hở trời ?

Xe chạy gần qua Chợ Bến Thành , ổng mới kêu lớn cho tui thức dậy để hỏi kỹ đường về quận 4 nhà tui . Chắc ổng nghe bụng tui kêu rột rột hay sao đó …mà nói “ Chắc cháu đói bụng dữ rồi phải không , chú cũng chưa ăn gì . Thôi chú chở cháu ăn bậy tô mì dằn bụng , rồi chở cháu về “ Chèn ơi , buồn ngủ mà gặp chiếu manh , tui gật đầu liền ..Coi như gần cả tuần nay từ chỗ ém quân chờ ra cá lớn -đến khi bị bắt nhốt -tui chưa được ăn đúng nghĩa bao giờ .

Tui ăn hỗn hào , ào ào một lúc hai tô mì và ly trà đá bự tổ chảng .

Trong khi chú xe ôm chạy cực khổ đường trường , ăn nhỏ nhẹ có một tô mì và ly cafe đen nhỏ xíu thôi. Trời xế chiều nhưng còn sáng . Tui ngần ngại nói chú ấy có thể chờ sụp tối một chút rồi chở tui về nhà , vì tui ngại hàng xóm và công an khu vực thấy quần áo và bộ dạng của tui như vầy, sẽ biết tình cảnh vượt biên của tui liền. Như vậy dễ di hại cho tui về sau.

Chú Hiền ( Tui biết tên chú sau đó ) cũng gật đầu chịu . Hai chú cháu ngồi quán cốc lề đường , uống trà đá chuyện trò rôm rã . Chú nói chú mới ra trại cải tạo , nhà ở Sài Gòn. Nhưng không nhập được hộ khẩu ở Sài Gòn , bị chỉ định về quê . Để sinh sống , chú chạy xe ôm. Hôm nay nhân dịp chở tui về Sài Gòn , chú sẽ ghé qua nhà thăm ba má chú luôn . Chú nói ngó bộ dạng của tui , là chú tin tưởng con nhà đàng hoàng , sa cơ bị bắt vượt biên. Nên chở tui đường xa , không ngại bị lường gạt quịt tiền .

Sụp tối tui về được đến nhà , cả nhà mừng húm. Trả tiền công chú Hiền hậu hỉ và còn ghi lại địa chỉ nhà chú ở Sài Gòn để liên lạc thăm viếng sau nầy .Chị tui nói , chạy cho tui dzìa mất một cây vàng , nhưng họ nói đến ngày mai mới thả . Đâu dè họ thả sớm một ngày như vậy ?

Sáng mai tỉnh táo dọn bộ vó đi làm . Vô sở , mọi người trợn trừng mắt ngạc nhiên, coi như tui vắng mặt không xin phép đã 3 ngày , trừ đi hai ngày lễ 30 / 4 và 1/5 cùng ngày Chúa nhật . Hú vía , gần cả tuần chứ đâu phải chơi . Tui bèn đi một đường kể khổ ..bị té bong gân sưng chân nằm một chỗ . Bố tui già cả không biết sở tui ở đâu để xin phép.

Nhưng ngó cái mặt ăn nắng đen thui của tui , là họ thừa biết tui nói láo liền. Có lẽ Chúa thương phù hộ cho công trình tui đang quản lý tới lúc nghiệm thu ..Vắng tui , ai lên giá thành thanh quyết toán. Tui ở lại làm nốt công việc , với cái án treo lơ lững . Họ chờ dịp trừng phạt tui. Tui thì chờ kỳ vượt biên mới, nhất định là mình phải vượt thoát khỏi Việt Nam.

…. Cô bạn tui , nhà cổ cũng lo chạy chọt , nên cổ ra tù sau tui vài ngày .Năm sau cũng vào dịp 30/4, mùa gió êm . Nhà cổ tổ chức thêm một chuyến vượt biên mới , nhưng cổ không rủ tui đi tiếp . Chắc cổ nghỉ tui là con nhỏ ba trợn tào lao ăn nói vô duyên khiến cổ dễ bị xui xẻo chắc ? Nhưng ghe của cổ ra cửa lớn , chỉ chung chi công an bến bãi , mà qua mặt không chung công an biên phòng . Họ rượt theo bắn chìm ghe cổ , chết tan tác mấy chục nhân mạng luôn . Mạng tui lớn hay nhỏ xíu , khi không theo chuyến vượt biên đó ? Còn cô bạn tui, cổ không hên mà xui xẻo mất mạng .

Mấy chục năm trôi qua , mà tui vẫn nhớ hoài cái véo tay đau điếng của cô ấy. Nghỉ đến rồi thương cổ , và thương cho những người Việt Nam đã bỏ mạng trên biển đông ..khi bỏ phiếu đi tìm tự do bằng đôi chân của mình .

Xuân Hương 


 

TÂM THƯ CUỐI CÙNG CỦA STEVE JOBS

Công Giáo Rôma – Patrick Lew Hayashi – PLB

TÂM THƯ CUỐI CÙNG CỦA STEVE JOBS

***

(Trong mắt người khác, cuộc đời tôi là một biểu tượng của thành công….

Nhưng ngoài công việc, tôi có rất ít niềm vui...

Giờ đây, nằm trên giường bệnh, nhớ lại cả cuộc đời mình, tôi nhận ra rằng những lời khen ngợi và tài sản mà tôi từng rất tự hào, đã trở nên vô nghĩa trước cái chết đang cận kề)

***

Trên mạng xã hội, rất nhiều người đang chia sẻ cái tên của Ông Steve Jobs. Ông là cha đẻ của Apple đã qua đời vào năm 2011 vì căn bệnh ung thư tuyến tụy khi ông 56 tuổi, Ông đã viết 1 bức Tâm Thư cuối cùng. Nội dung Tâm Thư khiến rất nhiều người suy ngẫm: Không khoe tài sản, không khoe thành công, mà ông chỉ nói về tài sản mà ông cho là quý giá nhất đời người.

“Tôi đạt đến đỉnh cao của sự thành công trong thế giới kinh doanh. Trong mắt của người khác, cuộc sống của tôi là một mẫu mực của sự thành công.

Tuy nhiên, ngoài công việc, tôi có rất ít niềm vui. Tại thời điểm này, nằm trên giường bệnh và nhớ lại toàn bộ cuộc sống của tôi, tôi nhận ra rằng tất cả các công nhận và sự giàu có mà tôi từng tự hào, đã trở nên vô nghĩa khi đối mặt với cái chết sắp xảy ra

Bạn có thể thuê ai đó làm người lái xe cho bạn, kiếm tiền cho bạn, nhưng bạn không thể có một người nào đó phải chịu bệnh tật cho bạn. Vật chất bị mất có thể được tìm thấy. Nhưng có một điều mà không bao giờ có thể được tìm thấy khi nó bị mất – CUỘC ĐỜI BẠN.

Khi chúng ta già đi, chúng ta sẽ nhận ra:

– Một chiếc đồng hồ 300 USD hay 30 USD thì suy cho cùng, cũng chỉ cùng một thời gian.

– Một chiếc xe 150.000 USD hay 30.000 USD thì suy cho cùng, con đường và đích đến đều giống nhau.

– Một ngôi nhà 300m² hay 3.000m² thì suy cho cùng, nỗi cô đơn vẫn cứ tồn tại.

Hạnh phúc thực sự không đến từ vật chất

Vì vậy, tôi hi vọng bạn nhận ra khi nào bạn còn có bạn bè, người thân bên cạnh để cùng trò chuyện, nói cười, vui vẻ đàn hát với nhau, tám đủ thứ trên trời dưới biển… thì lúc ấy là lúc hạnh phúc thực sự.

 Sự thật bắt buộc phải chấp nhận trong cuộc sống:

– Đừng giáo dục con trẻ phải trở nên giàu có trong tương lai. Hãy dạy chúng cách để luôn hạnh phúc. Như vậy, khi lớn lên, chúng sẽ biết được giá trị thật của từng thứ không phải dựa trên mệnh giá đồng tiền.

– Đừng nhịn ăn. Hãy ăn như thể đó là thứ thuốc quý giá nhất dành cho cơ thể bạn. Nếu không, bạn sẽ thật sự phải “ăn” thuốc như ăn thức ăn vậy.

– Người thực sự yêu thương bạn sẽ không bao giờ bỏ rơi bạn dù ở bất kì hoàn cảnh nào hay dù bạn có nói 100 lý do để họ từ bỏ bạn đến thế nào đi chăng nữa.

Khác biệt giữa con người và làm người là rất lớn. Nhưng không phải ai cũng hiểu được.

– Khi bạn sinh ra, chắc chắn bạn nhận được tình yêu thương. Khi bạn chết đi, có thể bạn sẽ nhận được tình yêu thương. Giữa khoảng thời gian đó, bạn phải biết cách xoay sở làm sao để biết cách sống.

Bác sĩ tốt nhất trên thế giới:

– Ánh nắng

– Nghỉ ngơi

– Tập thể dục

– Chế độ ăn

– Tự tin

– Bạn bè

Hãy ghi nhớ những điều này thật kĩ để có một cuộc sống tốt hơn.

Cầu mong những điều tốt đẹp nhất đến với bạn”.


 

Khi một cái ôm làm dấy lên tranh cãi: Bức ảnh Đức Giáo hoàng Lêô XIV và bài học về phán xét 

Phạm Quang Long

Khi một cái ôm làm dấy lên tranh cãi: Bức ảnh Đức Giáo hoàng Lêô XIV và bài học về phán xét 

BARCELONA — Ngày 8/6/2026, dưới bầu trời đêm của Sân vận động Olympic Lluís Companys, gần 40.000 bạn trẻ tụ họp cho buổi canh thức cầu nguyện cùng Đức Giáo hoàng Lêô XIV. Giữa dòng người, một khoảnh khắc ngắn ngủi đã vượt khỏi khuôn viên sân vận động và trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội Công giáo: một cô gái trẻ lao đến, vòng tay ôm Đức Giáo hoàng. Ngài đáp lại bằng ánh nhìn chăm chú và nụ cười hiền.

Hai ngày sau, khi bức ảnh được Vatican Media phát hành chính thức, cuộc tranh luận vẫn chưa lắng xuống. Với người này, đó là hình ảnh của lòng trắc ẩn. Với người khác, đó là sự suồng sã, thiếu tôn trọng ngai tòa Phêrô. Câu hỏi đặt ra không chỉ là về nghi thức, mà là về cách chúng ta nhìn nhau.

1- Bối cảnh đằng sau bức ảnh

Cô gái trong ảnh tên Carmina. Vài phút trước cái ôm, cô đứng trước đám đông để kể câu chuyện của mình: trầm cảm, một lần tự tử bất thành, và câu hỏi dồn nén “Thiên Chúa ở đâu khi bóng tối quá lớn?”. Đức Lêô XIV trả lời, giọng chậm và ấm: “Thiên Chúa không muốn đau khổ. Người mang nó cùng chúng ta.” Ngài cũng chỉ trích văn hóa ám ảnh thành tích khiến nhiều người trẻ chịu đựng trong im lặng.

Vatican không giấu bức ảnh. Họ chọn nó. Bộ Truyền thông Tòa Thánh, với đội ngũ biên tập và nhiếp ảnh chuyên nghiệp, hiểu rõ mỗi hình ảnh được phát ra đều mang một thông điệp. Thông điệp ở đây không phải về một cử chỉ thân mật, mà về một cuộc gặp gỡ: giữa vết thương và hy vọng.

2- Lịch sử lặp lại

Hơn 2.000 năm trước, Tin Mừng Luca kể một cảnh tương tự. Tại nhà ông Simon biệt phái, một người phụ nữ bị gọi là “tội lỗi” lao vào, khóc, lấy tóc lau chân Chúa Giêsu. Đám đông xầm xì: “Nếu ông này là ngôn sứ…”. Họ nhìn cử chỉ. Chúa nhìn trái tim.

Hôm nay, câu hỏi gần như lặp lại: “Sao Đức Giáo hoàng để cô ấy ôm?”. Một bên tập trung vào quy tắc. Bên kia, vị mục tử tập trung vào con người. Bức ảnh cho thấy không có sự lúng túng, không có nỗ lực đẩy ra. Chỉ có sự hiện diện. Trong khoảnh khắc đó, cái ôm giống một phép lành thinh lặng hơn là một hành vi phạm.

3- Nghi thức và ngoại lệ

Giáo hội là cộng đoàn, nhưng cũng là định chế có trật tự. Trong nhiều thế kỷ, tiếp kiến Đức Giáo hoàng tuân theo nghi thức: cúi đầu, bắt tay, trao đổi ngắn. Những cử chỉ tự phát luôn là ngoại lệ, không phải quy chuẩn. Sai lầm là lên án cô gái, hoặc biến ngoại lệ thành chuẩn mực mới.

Sự khôn ngoan Kitô giáo nằm ở chỗ phân biệt: đâu là quy tắc để bảo vệ phẩm giá, đâu là khoảnh khắc mục vụ để chữa lành. Carmina không đại diện cho tất cả. Cô đại diện cho những người đã đi đến bờ vực và cần một ánh nhìn không phán xét.

4- Khi nghi kỵ thay thế phân định

Bức ảnh làm lộ một thực tế của thời đại: chúng ta sống trong văn hóa nghi kỵ. Những scandal trong quá khứ khiến nhiều tín hữu mất niềm tin, và vết thương chưa lành có thể bóp méo nhận thức. Kết quả là ta nghi ngờ trước khi hiểu, buộc tội trước khi lắng nghe.

Nhưng phân định khác với nghi kỵ. Phân định tìm sự thật. Các nhà tâm lý gọi đây là “chữa lành trong mối quan hệ”: một ánh nhìn đón nhận, một lời nói không lên án, có thể trở thành mốc quan trọng cho người từng muốn kết thúc đời mình. Đó chính là điều Đức Lêô XIV nhấn mạnh tại Barcelona: “Chúng ta được tạo dựng cho cõi vĩnh hằng. Không đêm đen nào kéo dài mãi.”

5- Kết

Cuối cùng, bức ảnh không nói về một cái ôm. Nó nói về cách chúng ta chọn nhìn thế giới. Khi đứng trước điều mình chưa hiểu, ta chọn nghi kỵ như người biệt phái, hay chọn lòng thương xót như Chúa Giêsu?

“Phúc cho ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương” (Mt 5,7).

Trong thời đại hình ảnh lan truyền trong tích tắc, câu trả lời cho câu hỏi ấy có lẽ quan trọng hơn cả bức ảnh.

— Phạm Quang Long dịch bản tin của Duchess Audrey


 

Chỉ là một sinh mạng. Chỉ là một đứa trẻ.

My Lan Pham 

Vào lúc 0 giờ 30 phút rạng sáng ngày 11 tháng 7 năm 2022, Nick Bostic, 25 tuổi, đang lái xe trên những con đường gần như vắng lặng của thành phố Lafayette, bang Indiana. Anh vừa cãi nhau với bạn gái và đang trải qua một trong những đêm mà người ta chỉ muốn lái xe để suy nghĩ. Cửa kính xe hạ xuống, không có điểm đến cụ thể.

Rồi anh nhìn thấy một ngọn lửa nhỏ bốc ra từ một ngôi nhà trên phố Union.

Anh phanh gấp. Lùi xe lại. Rẽ vào lối dẫn vào nhà. Anh không mang theo điện thoại. Anh cố ra hiệu cho một chiếc xe đang đi ngang qua, nhưng không ai dừng lại. Anh chạy tới cửa sau ngôi nhà và hét lớn:

“Có ai ở trong nhà không? Có ai ở đây không?”

Khi lên tới giữa cầu thang, anh tìm thấy họ: một cô gái 18 tuổi tên là Seionna Barrett, một em bé 20 tháng tuổi, hai bé gái 13 tuổi và một bé gái 6 tuổi. Giữa sự hoảng loạn, khói và hỗn loạn, anh đã đưa được một số người ra sân sau an toàn trước.

Nhưng rồi Seionna bắt đầu nhìn quanh với vẻ tuyệt vọng. Khuôn mặt cô tái nhợt.

Cô không tìm thấy Kaylani, em gái mình. Bé mới sáu tuổi. Bé vẫn còn mắc kẹt bên trong.

Lửa đã lan rộng. Ngọn lửa giờ đây có thể nhìn thấy từ nhiều cửa sổ. Khói đen cuồn cuộn bốc ra khỏi ngôi nhà. Nick nhìn vào bên trong thêm một lần nữa rồi quay lại lao vào.

Anh lục tìm từng căn phòng, vừa gọi tên Kaylani. Khói dày đặc đến mức không thể nhìn thấy bàn tay trước mặt. Nhiệt độ nóng đến nghẹt thở. Có lúc anh đã nghĩ đến việc nhảy qua cửa sổ để thoát thân khi vẫn còn cơ hội.

Rồi anh nghe thấy tiếng khóc.

Tiếng khóc của một đứa trẻ.

Ở tầng dưới.

Trong phòng khách.

Một trong những khu vực nguy hiểm nhất của ngôi nhà.

Anh kéo áo thun che mặt rồi tiến về phía âm thanh. Anh nằm rạp xuống sàn và bò qua làn khói dày đặc. Cuối cùng anh tìm thấy cô bé.

Kaylani Barrett.

Sáu tuổi.

Một mình trong bóng tối.

Lúc này, việc xuống cầu thang đã không còn khả thi. Lựa chọn duy nhất là quay trở lên tầng trên, tìm một cửa sổ và nhảy xuống. Anh bế Kaylani tới một căn phòng rồi đập vỡ kính bằng chính nắm tay trần của mình. Máu chảy dọc cánh tay. Chân cô bé bị mắc vào dây kéo rèm cửa. Anh buộc mình phải giữ bình tĩnh, nhẹ nhàng gỡ ra trong khi ngôi nhà vẫn đang bốc cháy xung quanh.

Anh đặt Kaylani vào tư thế có thể bảo vệ cô bé nhiều nhất có thể rồi nhảy từ tầng hai xuống.

Cú tiếp đất rất mạnh.

Cánh tay phải của anh bị rách sâu.

Cơ thể bị bỏng.

Anh hít phải lượng lớn khói độc đến mức phải nhập viện.

Các sĩ quan cảnh sát thành phố Lafayette tới nơi đúng lúc anh rơi xuống. Camera gắn trên người họ ghi lại cảnh Nick loạng choạng bước tới, trao Kaylani cho người khác, rồi gục xuống vỉa hè và liên tục hỏi chỉ một câu:

“Con bé có ổn không? Làm ơn nói với tôi rằng con bé ổn.”

Kaylani chỉ bị thương nhẹ.

Cả năm người đều sống sót.

Nick được chuyển khẩn cấp tới bệnh viện trong tình trạng nghiêm trọng. Phổi của anh bị tổn thương. Cánh tay phải được băng bó kín. Nhưng anh đã sống sót.

Anh không muốn được gọi là anh hùng.

Anh nói với các phóng viên rằng mình chỉ làm điều mà bất kỳ ai cũng nên làm; rằng nếu chính anh bị mắc kẹt trong một ngôi nhà đang cháy, anh cũng hy vọng người đi ngang qua sẽ làm điều tương tự.

Năm 2023, Nick Bostic được trao Carnegie Medal, một trong những phần thưởng dân sự cao quý nhất dành cho lòng dũng cảm tại Hoa Kỳ và Canada. Giải thưởng này được trao từ năm 1904 cho những người sẵn sàng liều mạng để cứu người khác.

Kaylani Barrett lớn lên với sự thật rằng em vẫn còn sống vì một người xa lạ đã quyết định quay trở lại bên trong ngôi nhà đang cháy.

Nick vẫn sống ở Lafayette. Khi được hỏi về đêm hôm đó, anh thường trả lời giống nhau:”Mọi thứ đều xứng đáng.”

Đối với những ai suy ngẫm về quyết định của Nick Bostic quay trở lại khi anh đã làm nhiều hơn bất cứ điều gì người ta có thể mong đợi thì câu hỏi anh lặp đi lặp lại trên vỉa hè đã nói lên tất cả:

“Con bé có ổn không?”

Điều đó cho thấy thứ thực sự thôi thúc anh băng qua ngôi nhà đang cháy không phải là danh tiếng, không phải sự công nhận, cũng không phải một khái niệm trừu tượng về chủ nghĩa anh hùng.

Chỉ là một sinh mạng.

Chỉ là một đứa trẻ.

Chỉ là nhu cầu rất đỗi con người: được biết rằng một người khác đã sống sót.


 

Những nhân tài như Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… không bao gio sinh ra ở những nước độc tài.

Nguyễn Văn Đài

Những nhân tài như Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,… không bao gio sinh ra ở những nước độc tài.

Trong lịch sử phát triển nhân loại, những thiên tài công nghệ đã thay đổi cả thế giới thường xuất hiện ở những môi trường tự do, cởi mở. Steve Jobs với Apple, Mark Zuckerberg với Facebook, Elon Musk với SpaceX và Tesla là những minh chứng điển hình cho sức mạnh sáng tạo của nước Mỹ – một nền dân chủ tự do. Ngược lại, ở những quốc gia độc tài, nơi quyền lực tập trung, tự do bị kìm hãm, rất hiếm có những nhân tài kiểu ấy. Đây không phải ngẫu nhiên mà là quy luật logic của sự phát triển.

Trước hết, nhân tài công nghệ lớn cần tự do tư tưởng và sáng tạo. Steve Jobs và Steve Wozniak đã có thể thí nghiệm, thất bại và thử nghiệm lại trong garage mà không sợ bị kiểm soát hay đàn áp. Mark Zuckerberg xây dựng Facebook từ ký túc xá đại học với ý tưởng kết nối mọi người một cách cởi mở. Elon Musk dám mơ về du hành vũ trụ và xe điện vì ông tin rằng ý tưởng cá nhân có thể thách thức cả ngành công nghiệp truyền thống. Ở các nước độc tài, nhà nước kiểm soát thông tin, giáo dục và tư tưởng. Bất kỳ ý tưởng nào đi ngược lại đường lối chính thống đều có nguy cơ bị coi là “phản động”. Lịch sử cho thấy, dưới các chế độ toàn trị, sáng tạo bị bóp nghẹt bởi kiểm duyệt, tuyên truyền và sợ hãi. Các nhà khoa học, kỹ sư tài năng thường phải im lặng hoặc chạy trốn (brain drain) thay vì dám nghĩ lớn và làm khác biệt.

Thứ hai, môi trường kinh tế tự do và hệ thống pháp lý bảo vệ quyền sở hữu là yếu tố then chốt. Ở Mỹ, hệ thống tư bản chủ nghĩa khuyến khích đầu tư mạo hiểm (venture capital), bảo vệ bản quyền trí tuệ nghiêm ngặt và cho phép doanh nghiệp tư nhân cạnh tranh gay gắt. Thất bại không phải là tội lỗi mà là bài học. Nhờ đó, các startup có thể phát triển từ con số zero thành đế chế toàn cầu. Ngược lại, ở nước độc tài, kinh tế thường bị nhà nước chi phối, tham nhũng lan tràn, tài sản cá nhân không được bảo vệ. Doanh nhân tài giỏi dễ bị “vô tình” quốc hữu hóa hoặc bị ép phải phục vụ lợi ích chính trị. Sáng tạo bị thay thế bằng chỉ thị hành chính. Kết quả là, dù có một số công ty lớn (như một số tập đoàn công nghệ ở Trung Quốc), họ thường mạnh về sao chép, sản xuất quy mô lớn hơn là sáng tạo đột phá thay đổi cuộc chơi toàn cầu.

Hơn nữa, hệ thống giáo dục và văn hóa khuyến khích cá nhân cũng đóng vai trò quyết định. Các đại học hàng đầu Mỹ như Stanford, MIT không chỉ dạy kiến thức mà còn nuôi dưỡng tinh thần phản biện, làm việc nhóm và theo đuổi đam mê. Văn hóa Mỹ tôn vinh “American Dream” – ai cũng có cơ hội thành công nếu dám nghĩ, dám làm. Trong khi đó, giáo dục ở nhiều nước độc tài nhấn mạnh sự tuân phục, học thuộc lòng và trung thành với hệ tư tưởng. Cá tính, sự khác biệt bị coi là nguy hiểm. Những Elon Musk tương lai bị dập tắt từ ghế nhà trường.

Tất nhiên, không phải nước độc tài nào cũng hoàn toàn không có nhân tài. Một số quốc gia như Trung Quốc hay Nga cũng có những kỹ sư xuất sắc và thành tựu công nghệ nhất định. Tuy nhiên, những thành tựu ấy thường nằm trong lĩnh vực nhà nước ưu tiên (quân sự, giám sát) hoặc dựa trên chuyển giao công nghệ từ phương Tây, chứ ít khi là những cuộc cách mạng dân sự, sáng tạo tự do như iPhone, mạng xã hội toàn cầu hay tên lửa tái sử dụng. Hơn nữa, nhiều nhân tài thực sự của các nước này lại chọn di cư đến Mỹ để thực hiện ước mơ.

Từ bài học ấy, để có những “Steve Jobs Việt Nam”, chúng ta cần nhận thức rõ: tài năng không sinh ra trong chân không. Việt Nam có dân số trẻ, ham học hỏi và khát vọng vươn lên. Nhưng để nhân tài thực sự nở rộ, cần không gian tự do hơn: cải cách giáo dục theo hướng sáng tạo và phản biện, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, giảm kiểm soát hành chính và xây dựng nhà nước pháp quyền minh bạch. Chỉ khi con người được tự do suy nghĩ, tự do thất bại và tự do thành công, những ý tưởng vĩ đại mới có đất sống.

Tóm lại, Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk không phải sản phẩm ngẫu nhiên của nước Mỹ mà là kết tinh của một hệ thống tôn vinh tự do cá nhân và sáng tạo. Những nước độc tài, với bản chất kiểm soát và sợ hãi sự khác biệt, khó lòng đẻ ra những nhân tài thay đổi thế giới. Muốn Việt Nam có những thiên tài công nghệ tầm cỡ, con đường duy nhất là dũng cảm mở cửa cho tự do – tự do tư tưởng, tự do kinh doanh và tự do theo đuổi giấc mơ. Đó chính là chìa khóa để dân tộc ta không chỉ bắt kịp mà còn dẫn dắt tương lai.

#NguyenVanDai 


 

Lễ trọng thể kính Thánh Tâm Chúa Giêsu- Cha Vương

Chúc bình an đến bạn và gia đình trong Trái Tim của Chúa. 

Ước mong bạn có một con tim khát khao Chúa nguồn tình yêu và hạnh phúc. Hãy nhớ nhau trong lời kinh nguyện và cả thế giới nữa  nhé.

Cha Vương

Th 6: 12/06/2026 (n11-21)

Giáo Hội mừng lễ trọng thể kính Thánh Tâm Chúa Giêsu. Ngay từ ban đầu, Hội Thánh đã minh định việc sùng kính cách đặc biệt Thánh Tâm Chúa Giêsu, và việc tôn thờ này như là một trong những điều nòng cốt của đức tin Kitô giáo. Bởi trong việc sùng kính Thánh Tâm, đức tin Kitô giáo vẫn giữ được nguyên tuyền vì việc sùng kính này dẫn đưa con người tới Chúa Ba Ngôi nhờ sự kết hợp với Trái Tim của Chúa Kitô. Việc tôn thờ này chính yếu hướng đến một Tình Yêu của mọi tình yêu – Tình Yêu chịu đóng đinh và chịu chết cho người mình yêu. Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người thí mạng vì bạn hữu mình.” (Ga 15,13) Ngoài ra, việc tôn thờ Thánh Tâm Chúa Giêsu cũng kêu mời bạn bắt chước Người trong sự tín thác hoàn toàn nơi Thiên Chúa và quảng đại trao ban tình thương cho mọi người. 

Đây là 12 lời hứa của Thánh Tâm Chúa Giêsu đã mặc khải cho Thánh nữ Margarette Marie Alacoque để khuyến khích mọi người hiểu biết lợi ích của việc thực hành Lòng Sùng Kính Thánh Tâm Chúa Giêsu và khuyến khích mọi người thực hành ngay lập tức:

  1. Ta sẽ ban cho họ mọi ân sủng cần thiết trong đời sống.
  2. Ta sẽ ban bình an cho gia đình họ và sẽ tái hợp các gia đình đã ly tan.
  3. Ta sẽ an ủi họ trong mọi lúc khó khăn.
  4. Ta sẽ là nơi họ trú ẩn khi sống và trước khi chết.
  5. Ta sẽ ban Phép Lành Nước Trời trên công việc của họ.
  6. Các tội nhân sẽ tìm được Nguồn Thương Xót vô hạn nơi Thánh Tâm Ta.
  7. Các linh hồn lạnh nhạt sẽ trở nên nhiệt thành.
  8. Các linh hồn nhiệt thành sẽ mau đạt tới sự trọn lành.
  9. Ta sẽ chúc lành cho nơi nào trưng bày và tôn sùng linh ảnh Thánh Tâm Ta, và Ta sẽ ghi dấu tình yêu của Ta vào lòng những người đeo hình Thánh Tâm Ta. Ta cũng sẽ phá hủy mọi sự rối loạn nơi họ.
  10. Các linh mục nhiệt thành tôn sùng Thánh Tâm Ta thì Ta sẽ ban cho họ ơn hoán cải các linh hồn chai cứng nhất.
  11. Những người truyền bá lòng tôn sùng này sẽ được ghi tên trong Thánh Tâm Ta, không bao giờ phai nhòa.
  12. Ta hứa với lòng thương xót vô biên của Thánh Tâm Ta rằng những người rước lễ vào Thứ Sáu Đầu Tháng trong 9 tháng liên tiếp, tình yêu mãnh liệt của Ta sẽ ban cho ơn ăn năn trở lại trong cuối đời: Họ sẽ không chết trong tình trạng thất sủng hoặc không được lãnh nhận các bí tích.

 Thánh Tâm Ta sẽ là nơi trú ẩn an toàn cho họ trong giờ sau hết.

Tuần Cửu Nhật Kính Thánh Tâm Chúa Giêsu của cha Padre Pio (Tuần cửu nhật này được đọc mỗi ngày bởi cha Padre Pio cho những ai xin Ngài cầu nguyện cho họ)

❦  Lạy Chúa Giêsu, Ngài đã phán, “Thật, Ta bảo cùng các con, hãy xin thì sẽ được, hãy tìm thì sẽ thấy, hãy gõ thì sẽ mở cho”. Vì thế, con xin gõ, tìm kiếm và xin ơn … (nêu ra ý chỉ)

❦ Lạy Cha, Kính Mừng, Sáng Danh. 

❦ Lạy Thánh Tâm Chúa Giêsu chúng con xin đặt hết tin tưởng nơi Ngài.

From: Do Dzung

********************************

Thánh Tâm Chúa Giêsu – St : Huyền Linh. Xuân Kính – Thanh Huyền & Lệ Hằng

LẦN DÒ MẦU NHIỆM- Lm. Minh Anh,Tgp. Huế

Lm. Minh Anh,Tgp. Huế

“Riêng mẹ Người thì hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng!”.

“Trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu; trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ gối!” – Johann Wolfgang von Goethe.

Kính thưa Anh Chị em,

Trọng kính Trái Tim Chúa Giêsu, Hội Thánh quỳ gối; kính nhớ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ, Giáo Hội cúi đầu. Trái Tim Chúa Con bày tỏ tình yêu Thiên Chúa dành cho con người; Trái Tim Mẹ Chúa tỏ bày tình yêu con người dành cho Thiên Chúa. Và trong chính tình yêu ấy, Mẹ lặng lẽ ‘lần dò mầu nhiệm’.

Trước kế hoạch diệu dụng của Thiên Chúa, Maria đón nhận tất cả, dẫu không phải mọi sự đều sáng tỏ. Tin Mừng hôm nay cho thấy điều đó trong biến cố lạc mất con – một khoảnh khắc vừa hốt hoảng vừa mở ra chiều sâu của mầu nhiệm: con ngồi giữa các thầy dạy. Mẹ ở lại với biến cố, lặng lẽ ghi nhớ và suy đi nghĩ lại trong lòng. Chính thái độ ấy cho thấy một lối sống đức tin: không nắm bắt mầu nhiệm; nhưng kiên trì bước theo ánh sáng mình đang có. “Đức tin không nắm bắt; nhưng để mình được nắm lấy!” – Hans Urs von Balthasar.

Tin Mừng không nói Mẹ hiểu, nhưng nói Mẹ “ghi nhớ trong lòng” – symballein, nghĩa là đặt cạnh nhau, nối kết các biến cố và đọc lại chúng trong một ánh sáng chưa hoàn tất. Theo cách đó, những gì rời rạc không bị loại bỏ, nhưng được cất giữ để dần dần thành nghĩa; không phải bằng suy luận, nhưng bằng một tiến trình nội tâm, nơi mầu nhiệm được tiếp nhận trước khi được hiểu. Mẹ như đất đai “đâm chồi nảy lộc”, như “hoa công chính” nở ra trước mặt muôn dân – bài đọc một; và cũng chính Mẹ đã hát lên: “Tâm hồn con hỷ hoan vì Chúa, là Đấng cứu độ con!” – Thánh Vịnh đáp ca. Mầu nhiệm chưa được hiểu hết, nhưng đã được đón nhận bằng một niềm vui tín thác.

Điều đã diễn ra nơi Maria cũng là điều mỗi người chúng ta phải học để sống. Cuộc đời chúng ta không thiếu những biến cố khó hiểu; có những điều xảy ra mà không thể nối kết, không thể giải thích, thậm chí không thể chấp nhận. Và phản ứng tự nhiên thường là chúng ta loại bỏ, hoặc vội gán cho chúng một ý nghĩa dễ dãi. Vậy mà đức tin luôn mời gọi giữ lại, ở lại; và để những gì chưa hiểu được dần sáng lên từ bên trong. Khi ấy, thay vì khép kín trước mầu nhiệm, con người học cách bước vào đó với lòng tín thác.

Anh Chị em,

Chúa Kitô không đến để xoá bỏ mầu nhiệm, nhưng để đi vào trong mầu nhiệm của Chúa Cha, từng bước trong vâng phục. Suốt cuộc đời, Ngài không chọn con đường dễ hiểu, nhưng là con đường của Cha – dù dẫn tới thập giá; nơi mọi ý nghĩa dường như bị che khuất và mọi lời giải thích trở nên bất lực. Ở đó, không còn là “ghi nhớ trong lòng”, nhưng là hiến trao trọn lòng; không còn là lần dò trong đức tin, nhưng là đi đến tận cùng của tín thác. Và chính ở đó, điều từng được giữ lại và suy ngẫm nay được tỏ lộ: mầu nhiệm không bị giải thích, nhưng được hoàn tất trong tình yêu. “Thập giá là mầu nhiệm tình yêu của Thiên Chúa!” – Phanxicô.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, dạy con ghi nhớ những gì chưa hiểu; ở lại với những gì còn dở dang; và tín thác rằng mọi sự rồi sẽ ổn trong tình yêu Chúa!”, Amen.

Lm. Minh Anh,Tgp. Huế

***************************************

Lời Chúa Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ, Thứ Bảy, Tuần X Thường Niên: 

Đức Ma-ri-a hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng.

✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.   Lc 2,41-51

41 Hằng năm, cha mẹ Đức Giê-su trẩy hội đền Giê-ru-sa-lem mừng lễ Vượt Qua. 42 Khi Người được mười hai tuổi, cả gia đình cùng lên đền, như người ta thường làm trong ngày lễ. 43 Xong kỳ lễ, hai ông bà trở về, còn cậu bé Giê-su thì ở lại Giê-ru-sa-lem, mà cha mẹ chẳng hay biết. 44 Ông bà cứ tưởng là cậu về chung với đoàn lữ hành, nên sau một ngày đường, mới đi tìm kiếm giữa đám bà con và người quen thuộc. 45 Không thấy con đâu, hai ông bà trở lại Giê-ru-sa-lem mà tìm.

46 Sau ba ngày, hai ông bà mới tìm thấy con trong Đền Thờ, đang ngồi giữa các bậc thầy, vừa nghe họ, vừa đặt câu hỏi. 47 Ai nghe cậu nói cũng kinh ngạc về trí thông minh và những lời đối đáp của cậu. 48 Khi thấy con, hai ông bà sửng sốt, và mẹ Người nói với Người : “Con ơi, sao con lại làm cho cha mẹ như thế ? Con thấy không, cha con và mẹ đây đang phải cực lòng tìm con !” 49 Người thưa : “Sao cha mẹ lại tìm con ? Cha mẹ không biết là con có bổn phận ở nhà của Cha con sao ?” 50 Nhưng ông bà không hiểu lời Người vừa nói.

51 Sau đó, Người đi xuống cùng với cha mẹ, trở về Na-da-rét và hằng vâng phục các ngài. Riêng mẹ Người thì hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng.


 

10 ĐIỀU RẤT HAY VỀ TUỔI GIÀ!

Kim Dung Nguyen

10 ĐIỀU RẤT HAY VỀ TUỔI GIÀ!

Người ta thường sợ tuổi già, nhưng thật ra điều đáng sợ hơn là già rồi mà vẫn chưa kịp sống cho mình!

1- Khi tóc bạc, đừng cố chứng minh mình còn khỏe.

– Tuổi trẻ dùng sức để đi xa.

– Tuổi già dùng trí để đi chậm.

Không ai thắng được thời gian,

Giữ sức để sống với thời gian còn lại .

2. Tuổi già là lúc được quyền sống theo ý mình,

Không cần làm vừa lòng thiên hạ nữa!

– Ăn khi đói.

– Ngủ khi mệt.

– Cười khi vui.

– Và từ chối khi không muốn.

3. Thương con đúng cách là giữ một khoảng cách vừa đủ.

– Ở gần để còn qua lại.

– Ở riêng để còn tôn trọng.

– Giúp con khi cần, nhưng đừng sống thay phần đời của con.

– Tình thân bền nhất là tình thân không làm nhau ngột ngạt.

4. Già rồi, hãy chọn nơi khiến lòng mình yên.

– Không cần cao sang.

– Chỉ cần sạch sẽ, có nắng, có người gọi tên mình mỗi sáng.

– Sống sao cho mình không thành gánh nặng, mà là một người được trân trọng.

5. Chuyện cũ hãy kể cho người hiểu.

Không phải ai cũng đủ kiên nhẫn nghe chuyện ngày xưa.

Người cùng tuổi sẽ hiểu một ánh nhìn, một tiếng thở dài.

6. Đừng đợi đủ khỏe, đủ tiền, đủ rảnh mới đi.

– Một chuyến xe buýt cũng là hành trình.

– Một con đường cũ cũng có thể thành kỷ niệm mới.

– Ước mơ không già, chỉ có con người hay trì hoãn.

7. Tuổi già không phải là khổ hạnh!

– Ăn ngon không phải tham.

– Mặc đẹp không phải phù hoa.

– Nghỉ ngơi không phải lười biếng.

– Đó là phần thưởng xứng đáng cho một đời đã quá nhiều cố gắng.

8. Quá khứ đẹp thì nên đặt xuống cho trọn vẹn.

Nơi làm việc cũ, danh xưng cũ, hào quang cũ… hãy để nó nằm yên trong ký ức.

Đừng quay lại chỉ để thấy mình lạc lõng.

9. Muốn tuổi già an nhiên, hãy nhớ ba điều:

– Hạnh phúc không ai cho, phải mình tự tạo.

– Tiền không mua hết mọi thứ, nhưng thiếu tiền thì khó yên.

– Con cái thương mình, nhưng mỗi đứa đều có cuộc đời riêng.

Không trông chờ quá nhiều!

10 . Hành trang tuổi già chỉ cần bấy nhiêu!

Hãy học QUÊN:

– Quên tuổi tác.

– Quên hơn thua.

– Quên oán giận.

(TT K H)


 

Muốn có “Steve Jobs Việt Nam”, hãy cho người Việt có được quyền suy nghĩ khác biệt

Ba’o Tieng Dan

12/06/2026

Trung Ngôn

Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 đặt ra câu hỏi: “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” Đây là một đề tài hấp dẫn vì nó gợi mở khát vọng đổi mới, sáng tạo và phát triển đất nước. Nhưng nếu nghĩ kỹ hơn, chúng ta sẽ thấy câu hỏi này cũng chứa đựng một giả định khá phổ biến, rằng chỉ cần giáo dục tốt hơn, học sinh cố gắng hơn, thanh niên khởi nghiệp nhiều hơn thì Việt Nam sẽ có những Steve Jobs của riêng mình.

Nhưng vấn đề là câu chuyện không đơn giản như vậy. Rõ ràng, Steve Jobs không phải là một sản phẩm của ý chí cá nhân đơn thuần mà ông là sản phẩm của cả một hệ tư tưởng chính trị, kinh tế, văn hóa và học thuật đặc biệt mà nước Mỹ đã xây dựng suốt cả trăm năm qua.

Nhiều người thường được nghe kể rằng, Steve Jobs bỏ học đại học, khởi nghiệp từ garage xe hơi và trở thành tỷ phú. Nhưng điều họ ít nhắc đến là ông được sống trong một môi trường mà việc đặt câu hỏi, thách thức những điều cũ kỹ và đi ngược đám đông… không bị xem là một hành vi nguy hiểm.

Ở Mỹ, một sinh viên có thể công khai phản bác các giáo sư của mình. Một nhà nghiên cứu có thể đưa ra giả thuyết trái ngược với quan điểm phổ biến. Một doanh nhân có thể thất bại vài lần rồi tiếp tục kêu gọi vốn cho dự án tiếp theo. Một nhà báo có thể chỉ trích tổng thống mà không sợ bị xử lý vì “đi ngược định hướng”.

Những điều đó nghe có vẻ bình thường với người Mỹ, nhưng chính những điều bình thường ấy lại là nền tảng của sự sáng tạo. Sự sáng tạo không xuất hiện từ sự nghe lời tuyệt đối, mà nó bắt đầu từ quyền được nghi ngờ.

Muốn phát minh cái mới, trước hết phải có quyền nói rằng cái cũ chưa chắc đã đúng. Đó là điểm khác biệt rất lớn giữa môi trường học thuật ở Mỹ và môi trường học thuật ở Việt Nam.

Ở Mỹ, các trường đại học được trao mức độ tự chủ rất lớn. Các giáo sư có thể nghiên cứu những chủ đề nhạy cảm về chính trị, xã hội, lịch sử hay văn hóa mà không cần phải chứng minh trước rằng, kết quả nghiên cứu sẽ phù hợp với một kết luận đã có sẵn.

Ngược lại, ở Việt Nam, nhiều lĩnh vực nghiên cứu vẫn tồn tại những giới hạn nhất định. Có những chủ đề mà người ta biết trước rằng rất khó để xin tài trợ, và ngay cả được tài trợ, cũng khó được xuất bản hoặc khó được khuyến khích theo đuổi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khoa học xã hội mà còn ảnh hưởng đến tinh thần sáng tạo nói chung, bởi sáng tạo không thể được bật tắt như một công tắc điện.

Không thể nói rằng sinh viên được tự do sáng tạo trong công nghệ nhưng lại phải thận trọng trong việc đặt câu hỏi về lịch sử, xã hội hay các chính sách công. Tự do tư duy không thể tồn tại một cách nửa vời; mà nó tồn tại, hoặc không tồn tại.

Một điểm khác cũng cần nhấn mạnh là văn hóa chấp nhận thất bại. Steve Jobs từng bị chính công ty Apple sa thải. Nếu ở Việt Nam, điều này có thể là dấu chấm hết cho sự nghiệp của ông. Nhưng ở Mỹ, thất bại không phải là dấu chấm hết. Các nhà đầu tư ở Thung lũng Silicon thường hỏi: “Anh/ chị đã thất bại lần nào chưa?” Nếu câu trả lời là chưa, đôi khi nhà đầu tư cảm thấy lo ngại, bởi vì thất bại được xem như là kinh nghiệm.

Trong khi đó, ở Việt Nam, thất bại thường gắn liền với sự xấu hổ, nỗi nhục nhã. Học sinh sợ bị điểm thấp; sinh viên sợ bị rớt môn học; công chức sợ trách nhiệm; doanh nhân sợ phá sản… Cho nên nhiều người chọn giải pháp an toàn, thay vì thử nghiệm những điều mới mẻ.

Một xã hội mà mọi người đều sợ sai thì xã hội đó rất khó có sự đột phá, bởi vì đột phá chính là kết quả của hàng trăm lần sai trước đó.

Thực tế cho thấy, Việt Nam không thiếu người tài. Nhiều người Việt đã và đang có mặt trong các phòng thí nghiệm hàng đầu thế giới. Người Việt đang làm việc ở các công ty lớn trên thế giới như Google, Apple, Microsoft, Meta, Nvidia và hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn khác. Các nhà khoa học gốc Việt xuất hiện ở những đại học danh tiếng nhất hành tinh.

Nếu người Việt thiếu năng lực thì những thành công đó không thể tồn tại. Câu hỏi đặt ra là: Vì sao rất nhiều người Việt lại có khả năng phát triển mạnh nhất khi làm việc ở nước ngoài, thay vì ở Việt Nam? Câu trả lời chắc chắn nằm ở môi trường. Một hạt giống tốt không thể phát triển nếu được gieo trồng trên mảnh đất cằn cỗi!

Chúng ta thường nói đến việc đào tạo nhân tài, nhưng đôi khi điều quan trọng hơn là tạo ra môi trường để nhân tài có thể tồn tại. Nếu một nhà khoa học phải dành quá nhiều thời gian cho thủ tục hành chính, xin kinh phí, viết báo cáo hình thức hoặc tuân theo những quy định cứng ngắc, thì năng lượng và thời gian dành cho sự sáng tạo sẽ không còn.

Nếu một giảng viên đại học phải cẩn trọng với từng phát biểu ngoài chuyên môn của mình, thì tinh thần phản biện cũng khó phát triển mạnh. Nếu một học sinh ngay từ nhỏ đã được dạy rằng đáp án đúng luôn nằm trong sách giáo khoa, thì rất khó để sau này em ấy trở thành người đặt ra những câu hỏi chưa ai từng nghĩ tới.

Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không phải là: “Làm thế nào để có Steve Jobs Việt Nam?” mà phải là: “Làm thế nào để xây dựng một đất nước Việt Nam, nơi hàng triệu người được tự do suy nghĩ như Steve Jobs?” Bởi Steve Jobs không phải là kết quả của một chương trình giáo dục đặc biệt hay một chiến dịch thi đua nào đó, mà ông chính là kết quả của một xã hội cho phép con người tò mò, tranh luận, sai lầm, thử nghiệm và khác biệt.

Nếu môi trường ấy tồn tại, những người xuất chúng như Steve Jobs sẽ xuất hiện một cách tự nhiên. Nhưng nếu môi trường ấy không tồn tại, cho dù chúng ta có tổ chức hàng ngàn cuộc thi sáng tạo, phát động hàng vạn phong trào khởi nghiệp, treo hàng triệu khẩu hiệu về đổi mới, thì những “Steve Jobs Việt Nam” vẫn sẽ không xuất hiện.

Thiên tài không thể được sản xuất bằng mệnh lệnh hành chính, mà thiên tài chỉ có thể lớn lên trong tự do.

______

Ảnh chụp đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026:

BẤT HẠNH – Nguyễn Hưng Quốc

Nguyễn Hưng Quốc

BẤT HẠNH

1.

Tôi chưa nghe ai nói Úc là một quốc gia anh hùng. Họ chỉ tự nhận là một quốc gia may mắn (Lucky Country). Nếu được lựa chọn, tôi thích sinh ra và sống trong một quốc gia thanh bình hơn là một quốc gia anh hùng. Trong lịch sử, dân tộc anh hùng nào cũng là một dân tộc bất hạnh: Sự anh hùng nở hoa từ máu.

2.

Bất hạnh lớn nhất của Việt Nam hiện nay không phải là đất nước bị cai trị bởi một đảng độc quyền. Bất hạnh lớn nhất là cái đảng độc quyền ấy lại bị cai trị bởi một nhóm người hoàn toàn bất tài và bất lực. Hơn nữa, vô tâm: Họ chỉ lo cho quyền lợi của họ.

3.

Người có tài nhưng không được trọng dụng là một bất hạnh đối với cá nhân người ấy; người không có tài mà lại được trọng dụng, hơn nữa, nắm những vị trí lãnh đạo tối cao, là một bất hạnh cho cả một dân tộc. Trong hiện tại và trong cả tương lai.


 

ĐỪNG LO LẮNG GÌ CẢ (Mc 6, 25-34) – Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu

 Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu

 Ngày Tết báo hiệu một năm cũ đã qua và một năm mới đang đến.  Chúng ta cần nhìn lại một năm qua với cái nhìn của Chúa để thấy tất cả là hồng ân, kể cả những gì người đời coi là xui xẻo, bất hạnh.  Chúa đã cho chúng ta sống thêm một thời gian, thêm một năm trên đời.  Chúng ta nhận ra thời gian một ngày nhờ mặt trời mọc lên rồi lặn xuống.  Nhà nông nhận ra thời gian một tháng nhờ mặt trăng tròn rồi lại khuyết.  Tạ ơn Chúa vì hai nguồn sáng quý báu như vậy trên bầu trời.

Thời gian theo Kitô giáo không đi theo đường xoắn ốc, nhưng theo đường thẳng.  Thời điểm nào cũng là duy nhất, đi rồi không trở lại, nên rất đáng quý.  Con Thiên Chúa làm người đã đắm mình trong dòng thời gian như ta.  Nhờ Ngài, dòng thời gian này sẽ đưa ta vào vĩnh cửu của Thiên Chúa.

 Ngày Tết người ta thường hay chúc nhau.  Chúc sức khỏe, chúc làm ăn phát đạt, chúc mọi sự như ý…

Chúng ta có thể học được một cách chúc rất đẹp trong sách Dân Số (6, 22-27).  Đức Chúa chỉ dạy cho ông Môsê để ông này chỉ lại cho ông tư tế Aaron biết cách chúc lành cho dân.

 Có ba lời chúc, mỗi lời đều bắt đầu bằng chủ từ là Đức Chúa:

“Nguyện Đức Chúa chúc lành và gìn giữ anh em.

Nguyện Đức Chúa tươi nét mặt nhìn đến anh em và dủ lòng thương anh em.

Nguyện Đức Chúa ghé mắt nhìn anh em và ban bình an cho anh em.”

 Ơn bình an là ơn bao gồm mọi ơn về sức khỏe, sống lâu, an ninh, thịnh vượng…  Rốt cuộc chính Đức Chúa mới là Đấng chúc lành cho dân Israel (c. 27).  Chính Đức Chúa đóng ấn Danh của Ngài trên họ để bảo trợ họ.  Và hôm nay chính Ngài cũng ban muôn ơn cho ta nhờ Danh Đức Giêsu.

 Trước thềm Năm Mới, con người không tránh khỏi nỗi lo về tương lai.  Có nhiều nỗi lo rất hữu lý, vì khó khăn trước mắt là có thật.  Có nhiều nỗi lo âu chỉ vì con người thấy mình quá đỗi mong manh.  Nỗi lo quấn lấy con người và làm tâm con người không yên. 

 Trong bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu bốn lần nhắc chúng ta “Đừng lo.”  Nếu Kitô hữu không bị quay quắt vì lo âu thì không phải vì họ là người vô lo, hay vì họ tự tin, giỏi giang hơn người khác.  Đơn giản chỉ vì họ có một Người Cha quan tâm đến mọi nhu cầu của họ.  Kitô hữu tận tụy hết mình cho công việc, nhưng lại không bất an, lo âu.  Tín thác như một đứa con ngồi trong lòng cha, họ đặt vinh quang Thiên Chúa lên trên hết, và tin mọi sự khác sẽ được Ngài lo liệu.

 *****

Lạy Cha, Cha đã cho chúng con sống thêm một năm,

đi thêm một đoạn đường đời.

Nhìn lại đoạn đường đã qua,

chúng con chỉ biết nói lên lời tạ ơn chân thành,

vì Cha vẫn cho chúng con sống,

và sống trong tình yêu.

Mọi biến cố vui buồn của năm qua

đều là những lời mời gọi kín đáo của Cha để thức tỉnh, nâng đỡ và đưa chúng con lên cao.

Tạ ơn Cha

vì những gì cuộc đời đã làm cho chúng con,

và những gì chúng con đã làm được cho cuộc đời.

Xin cho chúng con sống những ngày Tết dân tộc

trong tinh thần vui tươi hoà nhã,

và không quên những ai nghèo khổ, cô đơn.

Ước gì những lời chúng con chúc cho nhau

là những lời chúc lành

xuất phát từ trái tim yêu thương.

và lạy Cha, năm mới đã đến,

Trái đất lại xoay một vòng mới quanh mặt trời,

chúng con cũng muốn

ở lại trong quỹ đạo của Cha,

nhận Cha là trung tâm cuộc sống,

và nhận mọi người là anh em. Amen.

 Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu


 

NGƯỜI THỢ GẶT TRONG ĐỒNG TRUYỀN GIÁO- Linh mục Inhaxiô Trần Ngà

NGƯỜI THỢ GẶT TRONG ĐỒNG TRUYỀN GIÁO

(Suy niệm Tin mừng Matthêu (Mt 9, 36 – 10, – Chúa nhật XI thường niên năm A)

Sứ điêp: Trước khi tiến vào những cánh đồng rộng lớn bao la, mỗi Ki-tô hữu được sai đến những cánh đồng kế cận.

***

Lúa chín đầy đồng

Tin mừng hôm nay cho chúng ta thấy một hình ảnh rất đẹp về Chúa Giêsu. Ngài rảo bước khắp nơi rao giảng, chữa lành và nhất là “chạnh lòng thương” dân chúng lầm than vất vưởng như đàn chiên không người chăn dắt.

Trước tình cảnh nầy, Chúa Giê-su kêu mời chúng ta cầu xin Thiên Chúa Cha sai nhiều người thiện chí đến chăm sóc nâng đỡ họ, như chủ ruộng sai thợ đến chăm sóc đồng lúa. Ngài nói: “Lúa chín đầy đồng, mà thợ gặt thì ít. Các con hãy xin chủ ruộng sai thợ đi gặt lúa.”

Ai là thợ gặt?

Mỗi người chúng ta đều được mời gọi làm thợ gặt cho Chúa. Hội đồng Giám mục Việt Nam qua thư chung gửi cộng đồng dân Chúa năm 2025 – 2026 nhắc nhở chúng ta nhớ rằng: “Mỗi Ki-tô hữu là một môn đệ thừa sai”, nghĩa là một người thợ được Chúa sai đến làm việc trên đồng lúa của Ngài. 

Người cha, người mẹ, ông bà trong gia đình, người công nhân, người giáo viên… đều phải là những môn đệ thừa sai, thành sứ giả loan Tin mừng của Chúa bằng chính đời sống hằng ngày.

Đây là trách nhiệm chủ yếu của các tín hữu, không loại trừ ai; vì bí tích Rửa tội đã làm cho mỗi Ki-tô hữu nên chi thể của Chúa Giê-su nên phải loan Tin mừng với Chúa Giê-su.

Cánh đồng ở đâu?

Trước khi tiến vào những cánh đồng rộng lớn bao la, Ki-tô hữu được sai đến những cánh đồng kế cận. Đó là những địa bàn gần gũi bên ta như trong gia đình, trong làng xóm, khu phố, trong xứ đạo của chúng ta…

Làm thợ gặt thế nào?

Chúng ta không cần làm những việc lớn lao. Chúa không hỏi chúng ta đã làm được bao nhiêu việc lớn lao, nhưng hỏi chúng ta đã quan tâm, yêu thương, phục vụ được bao nhiêu người mà Ngài đã gửi đến bên ta.

Ở tuổi nào, hoàn cảnh nào, chúng ta cũng có thể là “thợ gặt” trong cánh đồng của Chúa qua hành vi cụ thể như:

  • Một lời khuyên chân thành cho con cháu;
  • Một lời động viên người đang chán nản;
  • Một cuộc điện thoại thăm hỏi người đau ốm;
  • Một sự cảm thông với người đang đau khổ;
  • Một lời cầu nguyện cho những người gặp thử thách…

Nhiều khi những việc nhỏ bé ấy lại là những hạt giống Tin mừng âm thầm nhưng rất hiệu quả.

Chúng ta không thể làm cho cả thế giới tốt đẹp hơn trong một ngày, nhưng chúng ta có thể làm cho cuộc sống của một người nào đó tốt đẹp hơn ngay hôm nay.

Lạy Chúa Giê-su, 

Xin Chúa mở mắt cho chúng con nhìn thấy những “cánh đồng lúa chín” ngay bên cạnh mình; mở rộng trái tim để biết cảm thương như Chúa; và ban cho chúng con lòng quảng đại để trở thành những người thợ gặt nhiệt thành trong cánh đồng của Chúa. Amen.

Linh mục Inhaxiô Trần Ngà

**********************

Tin mừng Thánh Matthêu (Mt 9, 36 – 10, 8)

Khi ấy, Chúa Giêsu thấy đoàn lũ dân chúng, liền động lòng xót thương họ: vì họ tất tưởi bơ vơ như những con chiên không có người chăn, Người liền bảo môn đệ rằng: “Lúa chín đầy đồng, mà thợ gặt thì ít. Các con hãy xin chủ ruộng sai thợ đi gặt lúa”.

Và Người liền triệu tập mười hai môn đệ, ban cho họ quyền năng trên các thần ô uế, để họ xua đuổi chúng, và chữa lành mọi bệnh hoạn tật nguyền. Đây là tên của mười hai tông đồ: trước hết là Simon cũng gọi là Phêrô, rồi đến Anrê em ông; Giacôbê con của Giêbêđê và Gioan em ông; Philipphê và Bartôlômêô; Tôma và Matthêu người thu thế; Giacôbê con của Alphê và Tađêô; Simon người Cananêô và Giuđa Iscariốt, kẻ nộp Người. Chúa Giêsu sai mười hai ông này đi và truyền lệnh cho các ông rằng:

“Các con đừng đi về phía dân ngoại, và đừng vào thành các người Samaritanô. Nhưng tốt hơn, các con hãy đi đến cùng chiên lạc của nhà Israel trước đã, và rao giảng rằng: ‘Nước Trời đã đến gần’. Hãy chữa lành người liệt, phục sinh kẻ chết, chữa lành người phung, và xua trừ ma quỷ. Các con đã lãnh nhận nhưng không, thì hãy cho nhưng không.”

From: ngocnga_12 & NguyenNThu