Tĩnh Lặng Mỗi Đêm

TƯỞNG VÀO VIỆN DƯỠNG LÃO LÀ AN NHÀN, 6 THÁNG SAU TÔI MỚI HIỂU

Có người từng nói: Tuổi già đáng sợ nhất không phải là bệnh tật, mà là cảm giác mình không còn được ai xem trọng.

Ngày bước chân vào viện dưỡng lão, tôi đã tin rằng mình vừa đưa ra một quyết định đúng đắn.

Ở đó có người nấu ăn, có người chăm sóc, có bác sĩ theo dõi sức khỏe, lại có những người cùng tuổi để trò chuyện mỗi ngày.

Tôi nghĩ, cuối cùng mình cũng có thể sống những năm tháng cuối đời trong sự an nhàn.

Nhưng chỉ sau sáu tháng, tôi mới hiểu một điều rất khác.

Tuổi già không chỉ cần được chăm sóc, mà còn cần được đối xử như một con người.

Tôi vẫn nhớ như in những ngày đầu ở viện.

Mọi thứ đều sạch sẽ, ngăn nắp và có quy củ.

Giờ ăn, giờ ngủ, giờ tập thể dục, giờ thăm nuôi… tất cả đều được sắp xếp sẵn.

Ban đầu, tôi thấy điều đó rất chuyên nghiệp.

Cho đến một buổi sáng, tôi nhờ người chăm sóc giúp lấy cho mình một món đồ ở trên cao.

Cô ấy nhìn tôi rồi nói: “Bà còn đi lại được mà, sao phải nhờ?”

Đó chỉ là một câu nói rất bình thường, không hề quát mắng hay nặng lời.

Nhưng không hiểu sao, tôi thấy lòng mình chùng xuống.

Từ hôm ấy, tôi dần nhận ra rằng ở viện dưỡng lão, mọi thứ đều vận hành theo quy trình.

Ai cũng bận, ai cũng có phần việc của mình.

Không ai cố ý vô tâm, nhưng cũng rất ít người còn đủ thời gian để quan tâm đến cảm xúc của từng cụ già.

Bữa cơm vẫn đầy đủ dinh dưỡng, nhưng chẳng có hương vị của bữa cơm gia đình. Người cùng phòng gặp nhau mỗi ngày, nhưng mỗi người đều mang trong lòng những nỗi cô đơn riêng.

Không ai thực sự làm phiền ai, cũng chẳng ai thật sự bước vào cuộc sống của ai.

Điều khiến tôi mệt mỏi nhất không phải là thiếu thốn vật chất.

Mà là cảm giác mình đang được quản lý, hơn là được sống.

Sáu tháng sau, tôi quyết định trở về nhà.

Tôi thuê một người chăm sóc.

Chị ấy không học cao, cũng chẳng biết nói những lời hoa mỹ.

Nhưng chị nhớ tôi thích ăn nhạt, nhớ những hôm trái gió trở trời lưng tôi hay đau, nhớ buổi tối tôi thường khó ngủ nên luôn pha sẵn một ly nước ấm đặt cạnh đầu giường.

Có hôm tôi không muốn ăn đúng bữa, chị chỉ cười rồi bảo: “Khi nào bác thấy đói thì con hâm lại.”

Một câu nói rất đơn giản, nhưng đủ để tôi cảm thấy mình vẫn còn được tôn trọng.

Mỗi tối, chị xoa bóp lưng cho tôi bằng rượu thuốc.

Những bữa cơm được nấu theo đúng khẩu vị của tôi.

Cuộc sống không còn quá nhiều quy định cứng nhắc, cũng không còn cảm giác mình phải cố gắng thích nghi với một guồng quay đã được lập trình sẵn.

Dần dần, tôi ngủ ngon hơn.

Sức khỏe cũng khá hơn.

Điều thay đổi lớn nhất lại không nằm ở cơ thể, mà ở tinh thần.

Tôi cảm thấy mình vẫn là chính mình.

Dĩ nhiên, tôi cũng hiểu rằng không phải ai cũng may mắn gặp được một người chăm sóc tận tâm.

Có người thuê nhầm người, có người liên tục thay đổi người giúp việc, thậm chí còn mệt mỏi hơn cả khi ở viện dưỡng lão.

Vì thế, sẽ không có lựa chọn nào hoàn hảo cho tất cả mọi người.

Viện dưỡng lão có sự chuyên nghiệp, an toàn và thuận tiện.

Ở nhà có sự gần gũi, tự do và ấm áp.

Mỗi hoàn cảnh sẽ có một đáp án khác nhau.

Nhưng sau tất cả, tôi nhận ra một điều rất đáng suy ngẫm:

Điều quan trọng không phải là mình sống ở đâu, mà là mình được đối xử như thế nào.

Con người, dù ở tuổi nào, cũng luôn cần được lắng nghe, được tôn trọng và được quan tâm bằng cả sự chân thành.

Tuổi già không nhất thiết phải có căn phòng đẹp nhất, bữa ăn sang nhất hay lịch sinh hoạt hoàn hảo nhất.

Điều người già cần, đôi khi chỉ là có một người nhớ mình thích gì, hỏi hôm nay mình có khỏe không, và khiến mình cảm thấy bản thân vẫn có giá trị.

Bởi cuối cùng, ai rồi cũng sẽ già đi.

Và điều mỗi chúng ta mong mỏi nhất, không phải chỉ là được nuôi dưỡng.

Mà là được sống những năm tháng cuối đời với sự bình yên, lòng tự trọng và tình người.

Xin cảm ơn quý vị đã dành thời gian lắng nghe.

Kính chúc quý vị luôn mạnh khỏe, bình an và có thật nhiều niềm vui trong cuộc sống.

Hẹn gặp lại quý vị trong những câu chuyện tiếp theo của Tĩnh Lặng Mỗi Đêm.

#TuoiGia #Happiness #KienTaoCuocSong #TriTue #TĩnhLặngMỗiĐêm 

---

 

Hoai Linh Ngoc Duong – Sự Thật Lề Đường (STLĐ)

 TỪ LIVESTREAM NGUYỄN PHƯƠNG HẰNG ĐẾN DIỄN ĐÀN DONALD TRUMP: KHI CHỦ NGHĨA DÂN TÚY ĐÁNH THẲNG VÀO CẢM XÚC ĐÁM ĐÔNG

Thoạt nhìn, Nguyễn Phương Hằng và Donald Trump là hai nhân vật hoàn toàn khác nhau. Một người nổi tiếng qua những buổi livestream đầy thị phi tại Việt Nam; người kia là một doanh nhân trở thành Tổng thống Hoa Kỳ.

Một người không nắm quyền lực nhà nước; người kia đứng ở trung tâm quyền lực của một siêu cường.

Nhưng nếu tạm gác nội dung đúng sai của từng phát biểu để chỉ quan sát kỹ thuật ngôn ngữ, chúng ta sẽ thấy một số nét tương đồng đáng chú ý: nói trực tiếp, bình dân, lặp đi lặp lại, cá nhân hóa xung đột, chế giễu đối thủ, chia thế giới thành những phe đối nghịch và đặc biệt là tạo cho người nghe cảm giác: “Tôi đang nói hộ những điều các anh chị muốn nói mà không ai dám nói.”

Trong chính trị học, một phần của hiện tượng ấy nằm trong khái niệm chủ nghĩa dân túy – populism. Nhiều nghiên cứu định nghĩa dân túy bằng ba yếu tố thường gặp: lấy “nhân dân” làm trung tâm, chống giới tinh hoa và có xu hướng phủ nhận tính chính đáng của những lực lượng không thuộc về “nhân dân chân chính”.

Chính trị vì vậy bị giản lược thành cuộc chiến giữa “những người dân lương thiện” và “giới tinh hoa tham nhũng”. (Cambridge University Press⁠)

Ngôn ngữ dân túy hấp dẫn trước hết bởi nó biến những vấn đề phức tạp thành những câu chuyện cực kỳ đơn giản. Một bài phân tích về tam quyền phân lập phải giải thích Quốc hội, hành pháp, tư pháp, judicial review, federalism, due process, checks and balances… Người đọc phải tập trung và có một số kiến thức nền.

Trong khi diễn ngôn dân túy chỉ cần nói: Bọn chúng đang lừa các bạn. Tôi sẽ phơi bày chúng. Chỉ có tôi dám nói sự thật. Một bên yêu cầu tư duy; bên kia cung cấp ngay một cảm xúc.

Đó là lý do livestream có thể hấp dẫn hơn một bài khảo luận về hiến pháp. Con người không phải lúc nào cũng tiếp nhận chính trị bằng lý trí thuần túy.

Chúng ta còn tiếp nhận nó bằng giận dữ, sợ hãi, tự ái, hy vọng, cảm giác bị xúc phạm và nhu cầu thuộc về một cộng đồng.

Chủ nghĩa dân túy đặc biệt giỏi biến những cảm xúc riêng lẻ thành một câu chuyện tập thể: “Anh khổ không phải chỉ mình anh khổ. Có một thế lực đã làm anh khổ. Tôi biết chúng là ai. Và tôi đứng về phía anh.”

Ở đây cần tránh một ngộ nhận: dân túy không đơn giản là chính trị dành cho người ít học. Người có học vẫn có thể bị hấp dẫn bởi nó.

Những nghiên cứu thực nghiệm thậm chí cho thấy chỉ sử dụng ngôn ngữ đơn giản không tự động giúp một ứng viên giành phiếu; điều quan trọng hơn là việc quy trách nhiệm cho giới chính trị và tạo cảm giác đứng về phía “nhân dân”.

Những bất an về kinh tế, văn hóa và địa vị xã hội cũng có thể kích hoạt nhu cầu tìm kiếm một lãnh tụ mạnh. (Cambridge University Press⁠)

Điểm đáng chú ý trong cách nói của Nguyễn Phương Hằng là biến người nghe thành người trong cuộc. Những câu chuyện về người giàu, quan chức, nghệ sĩ, hoa hậu, tiền bạc, tình dục, phản bội… vốn gần với những tò mò và ấm ức đời thường hơn rất nhiều so với những khái niệm như trách nhiệm giải trình hay kiểm soát quyền lực.

Khi người livestream dùng tiếng lóng, thành ngữ, châm chọc hoặc ngôn từ ngoài đường phố, khoảng cách giữa người phát ngôn và khán giả gần như biến mất. Người nghe không cảm thấy mình đang nghe một “chuyên gia giảng bài”; họ có cảm giác một người giống mình đang đứng lên nói hộ mình.

Trump cũng đã khai thác rất thành công một cơ chế tương tự trong chính trị Mỹ.

Ngôn ngữ vận động của Trump thường không mang cấu trúc của một bài diễn văn chính sách truyền thống mà gần với một chương trình biểu diễn chính trị: biệt danh, chế giễu, cường điệu, những câu ngắn dễ nhớ, xác định kẻ thù và liên tục tạo đối lập giữa những người ủng hộ mình với giới tinh hoa, truyền thông, bộ máy quan liêu hay những nhóm bị mô tả là gây nguy hiểm cho nước Mỹ.

Nghiên cứu chính trị học gọi những khung diễn ngôn lấy “nhân dân”, chống “elite” và mô tả chính trị theo kiểu thiện–ác là những đặc trưng quan trọng của rhetoric dân túy. (Cambridge University Press⁠)

Nhưng từ đây xuất hiện một sự khác biệt cực kỳ quan trọng giữa dân túy trong dân chủ và dân túy trong độc tài.

Trong một nền dân chủ, sự giận dữ của đám đông có một công cụ chuyển hóa thành quyền lực thật: lá phiếu. Một triệu người phẫn nộ không chỉ tạo ra một triệu lượt xem.

Họ có thể tạo thành một triệu lá phiếu. Lá phiếu đưa ứng viên vào Quốc hội, đưa tổng thống vào Nhà Trắng, ảnh hưởng đến việc bổ nhiệm thẩm phán và thay đổi chính sách của cả quốc gia.

Vì vậy, chủ nghĩa dân túy trong dân chủ chứa một nghịch lý: nó có thể sử dụng chính những phương tiện dân chủ để làm suy yếu nền dân chủ tự do.

Dân chủ không chỉ có bầu cử. Dân chủ tự do còn có hiến pháp, pháp quyền, quyền của thiểu số, báo chí độc lập, tư pháp độc lập, phân quyền và những thiết chế buộc người chiến thắng phải chấp nhận giới hạn quyền lực.

Nhà dân túy lại có thể nói với người ủng hộ: Tôi đại diện cho nhân dân. Tôi đã thắng cử. Vì vậy những ai ngăn cản tôi chính là đang chống lại ý chí nhân dân.

Đây chính là điểm nguy hiểm.

Khi “ý chí nhân dân” bị đồng nhất với ý chí của một cá nhân, tòa án có thể bị mô tả như kẻ phá hoại; báo chí trở thành “kẻ thù”; phe đối lập không còn là những công dân có quan điểm khác mà trở thành kẻ phản bội; công chức độc lập trở thành “deep state”; mọi cơ chế kiểm soát quyền lực đều có thể bị diễn giải thành âm mưu chống lại lãnh tụ.

Khi ấy lá phiếu không còn đơn thuần lựa chọn người quản lý nhà nước. Nó có nguy cơ trở thành tấm giấy ủy quyền để một cá nhân nhân danh đa số tấn công những thiết chế vốn được dựng lên để giới hạn chính người chiến thắng.

Đây không chỉ là giả thuyết. Nghiên cứu so sánh công bố năm 2025 tổng kết rằng khi những nhà lãnh đạo dân túy nắm chính quyền, nhiều nghiên cứu quy mô lớn ghi nhận những tác động tiêu cực đối với tự do dân sự, tự do truyền thông, cơ chế kiểm soát quyền lực và tính toàn vẹn của bầu cử.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng lưu ý dân túy đôi khi có thể buộc hệ thống chính trị phải chú ý tới những nhóm cử tri thực sự cảm thấy bị bỏ quên. Vì vậy vấn đề không phải mọi phản kháng chống giới tinh hoa đều xấu; vấn đề là phản kháng ấy có chấp nhận đa nguyên và giới hạn quyền lực hay không. (Cambridge University Press⁠)

Trường hợp Hoa Kỳ càng đặc biệt bởi Tổng thống Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến nước Mỹ. Người ngồi trong Nhà Trắng điều hành một siêu cường quân sự, kinh tế và ngoại giao.

Vì vậy khi làn sóng dân túy đưa một lãnh tụ lên nắm quyền, những quyết định về thuế quan, nhập cư, chiến tranh, liên minh, viện trợ, tổ chức quốc tế hay quan hệ với các cường quốc có thể tạo chấn động vượt khỏi biên giới Hoa Kỳ.

Đến năm 2026, ngay cả trong nội bộ Mỹ, tranh luận về giới hạn quyền hành pháp đã trở thành một vấn đề lớn; khảo sát được Brookings phân tích cho thấy đa số người Mỹ được hỏi cho rằng Trump đã hành động vượt khỏi thẩm quyền pháp lý và hiến định trong một số lĩnh vực. (Brookings⁠)

Nhưng đặt cùng hiện tượng ấy vào một chế độ không có bầu cử cạnh tranh thực chất, kết quả lại hoàn toàn khác.

Một buổi livestream tại Việt Nam có thể thu hút hàng triệu lượt xem. Người ta có thể cười, chửi, hả hê, chia sẻ và cảm thấy những điều mình không dám nói cuối cùng đã có người nói thay.

Nhưng sau khi màn hình điện thoại tắt đi, câu hỏi quan trọng nhất vẫn còn nguyên: quyền lực nhà nước đã thay đổi gì chưa?

Nếu người dân không có khả năng dùng lá phiếu để thay thế chính quyền; nếu Quốc hội không phải nơi cạnh tranh quyền lực thực chất; nếu báo chí không thể tự do điều tra quyền lực; nếu tư pháp không đủ độc lập để buộc người có quyền chịu trách nhiệm, thì sự phẫn nộ của hàng triệu người rất khó chuyển hóa thành quyền lực chính trị có tổ chức.

Và đây chính là nghịch lý lớn nhất.

Ở Mỹ, một đám đông bị kích động có thể trở thành đội quân lá phiếu.

Ở Việt Nam, một đám đông bị kích động rất dễ chỉ trở thành đội quân lượt xem.

Một bên có khả năng đưa người mình yêu thích vào Nhà Trắng. Bên kia có thể đưa một livestream lên hàng triệu view nhưng ngày hôm sau cơ cấu quyền lực vẫn gần như nguyên vẹn.

Bởi vậy dân túy trong một nền độc tài đôi khi còn vô tình đóng vai trò như van xả áp suất xã hội.

Người dân được nghe những chuyện mà báo chí chính thống không nói, được cười vào giới quyền thế, được chứng kiến thần tượng hay người nổi tiếng bị “bóc trần”, được thỏa mãn cảm giác rằng cuối cùng cũng có người “quất thẳng”.

Sự phẫn nộ được giải phóng nhưng chưa chắc được chuyển hóa thành yêu cầu cải cách thể chế.

Đó chính là nơi “phép thắng lợi tinh thần” xuất hiện.

Người ta tưởng rằng nói được sự thật đồng nghĩa với thay đổi được hiện thực.

Không phải.

Phơi bày quyền lực và kiểm soát quyền lực là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Một livestream có thể làm một quan chức xấu hổ. Một nền báo chí tự do có thể điều tra ông ta.

Nhưng chỉ một hệ thống pháp quyền với công tố độc lập, tòa án độc lập, Quốc hội có quyền giám sát và cử tri có quyền loại bỏ chính quyền mới có khả năng biến thông tin thành trách nhiệm giải trình.

Đây cũng là lý do câu chuyện Nguyễn Phương Hằng đáng suy nghĩ hơn rất nhiều so với những chuyện ai ngủ với ai, ai cho ai tiền hay ai chống lưng cho ai.

Hiện tượng hàng triệu người say mê nghe những câu chuyện hậu trường quyền lực nhưng ít quan tâm tới cơ chế sản sinh và kiểm soát chính quyền cho thấy một nghịch lý: người ta căm ghét hậu quả của quyền lực tha hóa nhưng lại ít quan tâm đến cấu trúc đã cho phép quyền lực tha hóa.

Họ thích nghe kể về một quan chức xấu hơn là tìm hiểu tại sao một quan chức xấu có thể tồn tại.

Họ thích nghe một người quyền thế bị chửi hơn là đặt câu hỏi ai có quyền điều tra người ấy.

Họ thích chứng kiến một nhân vật bị “quất” trên mạng hơn là hỏi liệu người dân có cơ chế pháp lý nào để buộc người có quyền phải chịu trách nhiệm hay không.

Và đó là chiến thắng lớn nhất của mọi hệ thống quyền lực không bị kiểm soát: biến sự phẫn nộ chính trị thành giải trí.

Từ Nguyễn Phương Hằng đến Donald Trump vì vậy có một bài học đáng suy ngẫm. Chủ nghĩa dân túy không nhất thiết sinh ra từ sự ngu dốt.

Nó sinh trưởng rất tốt trên sự bất mãn, đặc biệt khi con người cảm thấy giới tinh hoa không còn nói ngôn ngữ của họ và hệ thống không còn lắng nghe họ. Nhà dân túy xuất hiện và nói: Tôi hiểu sự tức giận của các bạn. Tôi biết kẻ nào gây ra nó. Hãy đứng về phía tôi.

Nhưng từ câu nói ấy, hai con đường có thể mở ra.

Trong một nền dân chủ, đám đông có lá phiếu. Nếu cảm xúc chiến thắng lý trí và sự trung thành với lãnh tụ chiến thắng lòng trung thành với hiến pháp, dân túy có thể bước từ quảng trường vào chính quyền và bắt đầu phá bỏ từng chiếc khóa vốn được thiết kế để kiểm soát quyền lực.

Trong một chế độ độc tài, đám đông không có sức mạnh tương đương của lá phiếu. Sự phẫn nộ vì thế có thể quanh quẩn từ livestream sang Facebook, từ scandal này sang scandal khác, từ một trận cười sang một cơn giận dữ khác. Quyền lực vẫn ở đó.

Một nơi, dân túy có thể biến sự giận dữ thành quyền lực.

Một nơi, dân túy có nguy cơ biến sự giận dữ thành giải trí.

Nhưng cuối cùng bài học cho cả hai xã hội lại giống nhau: vấn đề quan trọng nhất không phải ai nói hay hơn, ai chửi mạnh hơn, ai thu hút được nhiều người hơn, mà là xã hội có những thiết chế nào để biến bất mãn chính đáng của người dân thành cải cách hòa bình, đồng thời ngăn bất kỳ cá nhân nào lợi dụng chính sự bất mãn ấy để tập trung quyền lực vào tay mình.

Bởi một nền dân chủ trưởng thành không hỏi: “Ai sẽ cứu chúng ta?”

Nó hỏi một câu khó hơn nhưng quan trọng hơn rất nhiều:

“Chúng ta phải xây dựng thể chế như thế nào để không bao giờ cần một vị cứu tinh?”

---

 

Đỗ Bình

Đời người như gió thoáng mây trôi, mong manh như sợi khói, mới đó mà đã mất! Vẫn biết luật tự nhiên trong trời đất mọi sự vật đều biến hóa. Con người «Có sinh là có tử», nhưng sự ra đi nào cũng để cho những người thân ở lại những nỗi buồn thương tiếc!

Vừa qua trong giới văn hóa và truyền thông Paris mất đi những khuôn mặt lớn như: Nhà biên khảo Trần Văn Trung, bút hiệu Thiên Ân, ông là cựu Trung tướng, Tổng cục Trưởng, Tổng cục Chiến Tranh Chính Trị VNCH. Ở Paris ông làm chủ nhiệm một tạp chí Việt ngữ chuyên về văn hóa thời luận, tôi làm chủ bút, sau đó vì sức khỏe ông lui về sống ẩn dật, nhà văn Nguyễn Vân Xuyên lên thay ông. Tờ báo lưu hành thêm vài năm rồi tự đình bản. Nhà biên khảo Trần Văn Trung là người có kiến thức rất uyên bác, thông thạo nhiều ngoại ngữ, ông rất khiêm nhường, thích sống lối sống đạm bạc nhưng thanh cao. Là một nhân sĩ có nhân cách nên được nhiều người qúy trọng và đã được bầu làm Hội trưởng Hội Người Việt Cao Niên, một hội quy tụ toàn là những người trí thức, khoa bảng.

Nguyện cầu linh hồn người quá cố sớm về hưởng Long nhan Thiên Chúa.

*  

GS Phạm Kế Viêm, vị giáo sư dạy toán nổi tiếng năm xưa ở Đà Lạt và Sài gòn trước năm 1975. Ông là trưởng khoa toán của trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt, các trường Chu Văn An, Trường Sơn, Gia Long. Vì ông nổi tiếng môn toán nên mặt văn nghệ của ông về hội họa và thi ca bị mờ nhạt! Ông viết Thư Họa rất đẹp. Năm 1970 ở Sài gòn ông tham gia trong nhóm hội họa Alpha do họa sĩ Phạm Ngọc Khuê làm trưởng xưởng vẽ. Ngoài ra ông còn làm thơ rất hay, tôi may mắn được ông làm tặng một bài và hiện còn giữ.

Ông đã giã từ tất cả để trở về Nước Chúa.

*

BS Nguyễn Quốc Nam ở Paris vừa ra đi hôm nay, 25 tháng 7 năm 2026.

BS Nguyễn Quốc Nam là khuôn mặt cộng đồng của Người Việt Tự Do ở Pháp. Ông qua Pháp du học từ đầu thập niêm 60 của thế kỷ trước. Ông theo học Y khoa và đã tốt nghiệp nhưng không hành nghề bác sĩ. Ông học thêm ngành dược và đã tốt nghiệp. Ông cùng vợ cũng là dươc sĩ mở pharmacie, ông nói với tôi: «Hành nghề dược sĩ có thì giờ hơn nghề bác sĩ, tôi dành số thì giờ đó để sinh hoạt với các anh em.»

Ông là người yêu tự do, và đã dấn thân tranh đấu cho tự do, nhân quyền cho quê hương. Ông đã từng vào Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc ở Genève Thụy Sĩ, để tranh đấu cho thuyền nhân còn bị kẹt lại ở các đảo Indonésie, Philippines, và Hồng Kông. Ông từng nhiều lần cùng cố Hòa Thượng Thích Minh Tâm, Thượng Tọa Thích Quảng Đạo và các nhân sĩ Paris vào quốc hội Pháp, quốc hôi Âu Châu để tranh đấu xin trả tự do cho những tù nhân lương tâm bị chính quyền CS giam giữ ở quê nhà. Dù rất thiết tha với quê hương, nhưng ông chưa bao giờ trở về quê hương. Trong bệnh viện, trên bàn đầu giường bệnh của ông được đặt lá cờ vàng ba sọc đỏ rất lớn tượng trưng cho Tự Do và tấm lòng của ông.

BS Nguyễn Quốc Nam là người yêu văn học nghệ thuật. Ông là người mở lòng tha thiết đón tiếp những văn nghệ sĩ ở hải ngoại đến Paris sinh hoạt văn học. Những nhà văn, nhà thơ, họa sĩ đã được ông đón tiếp như : Nguyễn Thùy, Vũ Hối, Hải Triều, Lê Đình Cai, Nguyễn Chí Thiện, Hoàng Phong Linh, Hà Bỉnh Trung, Nguyễn Thiện Hiệp,  Phan Khâm, Lê Quang Sinh, Bão Tố, Vi Khuê, Ngọc An, Trúc Giang, Linh Linh Ngọc…Ông còn là mạnh thường quân cho nhiều sinh hoạt văn hóa văn nghệ ở Paris.

BS Nam biết mình bị mắc bệnh nan y không qua khỏi, ông an nhiên chờ ngày được trở về với Nước Chúa. Ông  cùng gia đình con cháu quây quần cười nói vui vẻ, dùng cơm chung mỗi ngày trong bệnh viện. Bằng hữu ở khắp nơi đến thăm ông rất đông. Điều đặc biệt, dù quen biết nhiều văn nghệ sĩ, ký giả nhưng BS Nam chưa bao giờ nhờ viết về ông hay những sinh hoạt của ông. Những năm cuối đời, dù bị bệnh nặng nhưng ông và phu nhân thường đến tham dự những buổi văn nghệ tổ chức thân mật tại tư gia ông bà BS Phạm Đăng Thiện& Minh Châu. Ở những buổi ấy BS Nam tìm lại được cái thuở còn đi học ở quê nhà. Hoặc tham dự những buổi Ca Nhạc Kịch do nhóm văn nghệ sĩ trẻ Paris trình diễn.

Nguyện cầu linh hồn Người quá cố được thanh thản an nghỉ trong cõi thiên đàng.

*

GS Nguyễn Thùy vừa giã từ cõi trầm luân bể khổ hôm nay ngày 25 tháng 7 năm 2026, hồn bay về cõi vĩnh hằng an nghỉ.

Nguyễn Thùy là Nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu và phê bình văn học, ông có một thời vang bóng trên văn đàn hải ngoại. Ông vào sống trong viện dưỡng lão hơn một năm nay, trong viện và quanh vùng không có người đồng hương, con gái thì ở xa. Viện dưỡng lão nơi ông ở nằm trong một thành phố nhỏ thuộc miền Nam nước Pháp nhưng rất xa cộng đồng người Việt ở vùng đó. Khi ông vào viện dưỡng lão một thời gian tôi không liên lạc được. Khi có số phôn của viện tôi gọi phôn thăm, ông cầm điện thoại, mãi mấy phút sau ông mới nói được! Tôi súc động vì  ông là một nhà phê bình văn học,  một nhà tư tưởng, một diễn giả được mọi người sủng ái khắp nơi, và đã từng được mời đến Paris, Cali, Houston và Úc diễn thuyết, nay ông mở miệng nói không ra lời! Sau khi lấy lại được tinh thần tôi hỏi ông : «Anh bị đau cuống họng sao nói không được ?».

Ông trả lời: «Có đau gì đâu, lâu quá không nói chuyện nên quên nói !»  

Tôi hỏi : Anh nói tiếng Pháp rất giỏi, sao không nói chuyện với các người bạn Pháp ?»

Ông trả lời:« Họ già rồi, nói chuyện chán lắm, không hợp!”

Tôi im lặng, vì biết người bạn cao niên của tôi năm nay đã 95 tuổi không tìm được người đồng điệu. Cả đời ông đi tìm cho mình một triết thuyết, đó là Lẽ Đạo, nhưng, có lẽ con đường đó còn xa lắm, nó chỉ hiện hữu trong tâm tư của ông.

Ông hỏi đến vài người bạn văn ở Paris làm tôi bùi ngùi vì có nhiều người đã ra đi!

Nói về Nguyễn Thùy là câu chuyện dài. Tôi đã cùng ông sang Cali để giới thiệu tập biên khảo của ông là : Khung Trời Hướng Vọng, dày 564 trang được các Trung tâm Văn Bút ở Bắc Cali San Jose, Nam Cali, và các tạp chí Nguồn San Jose, Đất Đứng, Tiếng Vang ở Sramento tổ chức.

Chiều nay 25 tháng 7 năm 2026, con gái của ông là cô Trúc Việt phôn cho tôi báo là viện dưỡng lão báo tin ông ra đi sáng nay! Tôi bàng hoàng vì hai ngày trước tôi còn phôn nói chuyện về văn học, ông còn khỏe mạnh.

Ông ngẫu hứng đọc cho tôi nghe hai câu thơ, và tôi đã chép lại. Đây là bài thơ cuối cùng của ông:

« Tiếng xưa còn vẳng lời tâm sự,

Thắp sáng trên đầu sông núi đen»

GS Nguyễn Thùy xa quê hương đã lâu, chưa một lần trở về vì trong lòng vẫn còn u uẩn nỗi buồn xưa. Ông rất say mê truyện Kiều và đã viết cuốn nhận định văn học về tư tưởng của thi hào Nguyễn Du trong cuốn  Đoạn Trường Tân Thanh, sách dày hơn 500 trang mang tựa: « Nguyễn Du Tiếng Vui Trong Lời Buồn».

Thi nhân suốt đời nặng nợ với thơ, dù cuộc sống có thăng trầm, hay trong những giây phút cuối đời vẫn không rời thơ. Cố Nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật tác giả thi phẩm Hoa Sen, và cố nhà thơ Hoàng Phong Linh Võ Đại Tôn, tác giả bài thơ « Cố Nhân », nổi tiếng năm xưa. Hai nhà thơ làm hai bài thơ cuối cùng trong bệnh viện và đã gởi cho tôi lúc hai ông sắp mất! Tôi vẫn giữ hai bài thơ này:

 – KÍNH GỬI

NẰM TRÊN GIƯỜNG BỆNH VIỆN, LÀM THƠ TẶNG MÌNH CHO VUI VUI…NẰM BỆNH VIỆN HƠN 2 TUẤN, CHO VỀ NHÀ, CHỜ VÀO LẠI

TÁI KHÁM NỘI TẠNG NGỘP THỞ VÀ ĐAU NHỨC CƠ THỂ, KHÔNG ĐI ĐỨNG ĐƯỢC.

 « – LÚC XƯA NGANG DỌC MỘT THỜI

GIỜ ĐÂY THÙNG RÁC LÀ NƠI TIỄN CHÀO.

CHÂN ĐI, CHỐNG GẬY, TÉ NHÀO

MẮT MỜ, MIỆNG MÉO, TÊN “ĐÀO” CŨNG QUÊN.

NHÀ QUÀN GHI SẴN HỌ TÊN

CHỜ NGÀY HỎA TÁNG, BỤI LÊN KHÓI MỜ.

VÔ THƯỜNG TRƯỚC CỬA ĐỨNG CHỜ

“ANH HÙNG”  CHUNG VỚI “KHÙNG KHỜ ”  GIỐNG NHAU.

TUY HAI MÀ MỘT TRƯỚC SAU

LEO LÊN CHUNG CHUYẾN GHE TÀU VỀ ĐÂU ?

VỀ ĐÂU, TRONG CÕI BỂ DÂU

CÔNG HẦU KHANH TƯỚNG XUỐNG CẦU ÂM TY.

CHỈ MONG CÒN CHÚT TÌNH GHI

THỦY CHUNG TÂM NGUYỆN “THIỆN HUY” MỘT ĐỜI !

(THIỆN HUY = PHÁT HUY THIỆN TÂM).

TUÂN THEO ĐỊNH MỆNH, CÚI TẠ  ƠN TRỜI

KHÔNG CHẾT NHỤC TRONG LAO TÙ CỘNG SẢN.

VẪN HIÊN NGANG, VỚI CHÍ BỀN DẠ SÁNG

CÙNG TOÀN DÂN CHUNG SỨC TẠO THÀNH CÔNG.

TỰ DO, NHÂN BẢN, CHÓI RẠNG TRỜI ĐÔNG

HỒN THANH THẢN QUAY VỀ CÙNG CỐ QUỐC. »

VĐT (Hoàng Phong Linh). 16.03.25

Văn thi họa sĩ Nguyễn Hữu Nhật & Nguyễn Thị Vinh ( Nữ sĩ cuối cùng của Nhóm Tự Lực Văn Đoàn) những năm cuối đời, mỗi tháng vài lần phôn qua tâm sự với tôi, anh chị cho biết mặc dù bệnh tật già yếu nhưng hai người sống rất hạnh phúc nhưng mỗi khi nghĩ đến bạn bè thì cảm thấy cô đơn! Ông thật sự buông thả vì chán ngán sự ganh đua nên muốn sống ẩn dật như một chiếc bóng và tìm nguồn vui qua văn xuôi, biên khảo. Bài thơ Cô Đơn là bài thơ làm ngày cuối cùng trong nhà thương của Nguyễn Hữu Nhật:

 CÔ ĐƠN

“Tôi mằm nhà thương một mình

Chẳng ai thăm viếng nghĩ tình đã xa

Cuối cùng mới nghĩ được ra

Mua cho mình một bó hoa đỡ sầu-

Giường bên một lão Bắc Âu

Cô đơn nằm khóc, hồi lâu lại cười

Ngập ngừng nước mắt khó rơi

Hình như tiếc lắm cái thời thanh xuân“

Nguyễn Hữu Nhật

Oslo, cuối đông 2014

Tuổi già như chiếc lá cuối mùa, rồi cũng bay đi!  Nguyễn Thùy 95 tuổi, ông làm hàng trăm bià thơ, chẳng biết ai còn nhớ ? Ông viết mấy chục bộ sách dù có gởi thư viện, nhưng sách thuộc dạng nghiên cứu, tư tưởng nên kén ngươi đọc, chắc rồi cũng bị lãng quên!

Xin gởi thêm bài Lẽ Đạo mong các anh chị đọc để hiểu hêm về Con Người Nguyễn Thùy mà các anh chị đã từng gặp, quen biết.

Thân mến

Đỗ Bình

---