Tính chính trị của tin đồn

• VOA

Nguyễn Hưng Quốc

Ở Việt Nam, hầu như lúc nào cũng có tin đồn này nọ. Mới nhất và có lẽ cũng hấp dẫn nhất là các tin đồn liên quan đến đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ quốc phòng Việt Nam. Thoạt đầu, người ta đồn ông Thanh bị ám sát ở Paris; sau đó, đồn ông chết vì bệnh ung thư phổi. Tin đồn lan rộng và lan mạnh đến độ hãng thông tấn DPA của Đức cũng tin là thật khiến đại diện Bộ quốc phòng phải lên tiếng cải chính. Đến lúc ông Thanh bay từ Pháp về Việt Nam, được chụp hình và đăng báo, người ta vẫn không tin: so sánh chiều cao và gò má của người trong bức ảnh với các ảnh cũ của Phùng Quang Thanh, người ta cho đó chỉ là người giả. Rồi Phùng Quang Thanh xuất hiện trong chương trình văn nghệ “Khát vọng đoàn tụ” được phát hình trong cả nước, người ta vẫn khăng khăng cho đó chỉ là người giả. Chưa hết. Sau khi ít nhiều nhìn nhận ông Thanh còn sống, người ta lại tung ra tin đồn khác: ông Thanh bị quản thúc tại trụ sở Bộ quốc phòng! Gắn liền với tin đồn ông Thanh bị quản thúc là tin đồn về các vụ đấu đá trong nội bộ giới lãnh đạo Việt Nam, chủ yếu giữa phe thân Tàu và phe thân Mỹ.

Nhớ, cách đây năm bảy tháng, người ta cũng từng đồn đãi rất nhiều về khối lượng tài sản kếch sù của Phùng Quang Thanh và con trai của ông, đại tá Phùng Quang Hải: Cả hai có cả hàng chục biệt thự ở Việt Nam, hơn nữa, còn có cả biệt thự ở Mỹ nữa.

Tất cả những tin đồn ấy có gì xác thực không?

Thật ra, câu hỏi ấy có thể áp dụng cho tất cả các loại tin đồn chứ không chỉ nhất thiết dành cho các tin đồn chung quanh Phùng Quang Thanh. Tin đồn, tự bản chất, là một thứ diễn ngôn (discourse) gắn liền với thông tin nhưng lại không phải là thông tin chính thức. Tin đồn nào cũng dựa trên một số sự kiện cụ thể nhưng nó đưa ra một tự sự (narrative) và một cách diễn dịch khác với các tự sự và diễn dịch chính thống, hay nói theo chữ của Prashant Bordia và Nicholas DiFonzo, trong bài “Problem Solving in Social Interactions on the Internet: Rumor As Social Cognition” (2004), là một “diễn trình giải thích tập thể” (collective explanation process). Bởi vậy, tin đồn chỉ đặc biệt nở rộ khi các tự sự và diễn dịch chính thống không có hoặc không đủ hoặc không đáp ứng được sự tò mò của quần chúng. Nhận định này giải thích tại sao, dù tin đồn hiện hữu khắp nơi và mọi lúc, chúng chỉ thực sự phổ biến ở những nơi các nguồn tin chính thức và chính thống hoặc ít ỏi hoặc bị xem là đáng nghi ngờ. Nói cách khác, tin đồn bộc phát mạnh mẽ ở những nơi thiếu tính minh bạch nhất, nghĩa là, ở những nơi thiếu dân chủ nhất.

Trong ý nghĩa như thế, ngay cả những tin đồn ấy chỉ là đồn thổi, không bám vào một sự kiện chính xác nào cả, vẫn có thể đúng: Nếu chúng không đúng ở sự kiện thì chúng cũng đúng ở ý nghĩa vì chúng phản ánh được những mơ ước âm thầm của quần chúng. Không phải ngẫu nhiên mà đọc những bài viết liên quan đến các tin đồn về cái chết của Phùng Quang Thanh bao giờ chúng ta cũng bắt gặp có sự hả hê nào đó của những người loan tin hoặc bình luận. Ông Thanh có thể không chết: điều này chứng tỏ tin đồn là sai. Nhưng ngay cả như vậy, có một yếu tố vẫn đúng: rất nhiều người mong ông chết. Sự mong ước này không xuất phát từ những ác ý chung chung mà chủ yếu xuất phát từ điểm: người ta cho là ông thân Trung Quốc, hơn nữa, là tướng mà lại có thái độ sợ hãi và hèn hạ trước Trung Quốc.

Tin đồn không những gắn liền với sự thiếu minh bạch mà còn gắn liền với những thời điểm bị khủng hoảng. Thời thái bình an lạc, không ai cần chú ý đến tin đồn làm gì. Thời mọi người chia sẻ với nhau những niềm tin mãnh liệt vào tương lai, người ta cũng không thèm mặn mà với các tin đồn. Chỉ những lúc người ta bị khủng hoảng về niềm tin, không biết chuyện gì sẽ xảy ra, sắp xảy ra, người ta mới bám víu vào các tin đồn. Tin đồn, như thế, có chức năng trám vào những khoảng trống trong lý trí của quần chúng. Điều này giải thích tại sao không phải chỉ có quần chúng bình dân mới bị lôi cuốn bởi các tin đồn. Ngay cả giới trí thức cũng vậy: đối diện với các tin đồn, óc phê phán cố hữu của họ rất dễ bị tê liệt. Họ cũng theo dõi, cũng tiếp tay phát tán, và một cách âm thầm, tận trong vô thức, cũng tin vào các tin đồn ấy.

Với hai đặc điểm nêu trên, từ xưa đến nay, tin đồn bao giờ cũng gắn liền với chính trị hoặc có ý nghĩa chính trị. Những người cầm quyền hoặc những người có tham vọng cầm quyền, thường sử dụng tin đồn để tự huyền thoại hoá mình hầu thu phục nhân tâm. Mà không phải chỉ có giới làm cách mạng hay làm chính trị. Ngay cả trong giới văn nghệ sĩ cũng như những người được gọi là nhân vật của cộng đồng (public figures), nhiều người cũng thích dùng tin đồn để tự huyền thoại hoá mình như vậy. Tất cả những thứ chúng ta gọi là “giai thoại” hiện nay, thoạt kỳ thuỷ, đều là những tin đồn.

Tin đồn không những có chức năng xây dựng, nó còn có chức năng phá hoại, hay, nói chính xác hơn, chức năng giải hoặc (demystification): Nó làm cho người ta tin vào câu chuyện và khi tin vào câu chuyện, không còn tin vào các huyền thoại được những người có quyền lực nuôi dưỡng. Có thể nói nếu tin đồn bùng phát rộng rãi nhất vào những thời điểm có khủng hoảng, chúng không có chức năng giải quyết khủng hoảng, chúng chỉ làm khủng hoảng trầm trọng thêm; và bằng cách đó, chúng có thể dẫn tới những sự thay đổi.

Với chức năng giải hoặc, tin đồn là một thứ vũ khí của những người yếu. Yếu thì bao giờ cũng là yếu. Nhưng khi những người bị cho là yếu đó là một đám đông, họ lại trở thành một sức mạnh. Quá trình lan rộng để những người yếu ấy trở thành đám đông tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng ở vào thời điểm hiện nay, có một yếu tố vô cùng thuận lợi: internet.

Xưa, phương thức tồn tại chủ yếu của tin đồn là truyền miệng từ người này sang người khác; sau, ngoài truyền miệng, các phương tiện truyền thông đại chúng như báo chí, truyền thanh và truyền hình cũng góp phần quảng bá tin đồn. Hiện nay, phương tiện chính là internet; trên internet, hình thức chính là các trang facebook: ở đó, số lượng người đọc rất đông và mức độ lan truyền cũng rất mau lẹ đến độ một số học giả ví chúng giống như bom (rumor bomb).

Đó là lý do tại sao gần đây các nhà nghiên cứu về chính trị học bắt đầu quan tâm đặc biệt đến ý nghĩa của các tin đồn vốn trước chỉ lôi kéo được sự chú ý của các nhà tâm lý học và xã hội học.

Hà Nội ngày nay

Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam
2015-08-03

• RFA

Một số ý kiến cho rằng cây trồng thay thế trên phố Nguyễn Chí Thanh là cây mỡ?

Vietbao.vn

Hà Nội mùa sang thu, những hàng cây soi bóng mặt hồ, những con đường rợp bóng cổ thụ, thi thoảng trút lá theo con gió mùa… Một Hà Nội mềm mại và huyền nhiệm khí trời đầu thu. Thế nhưng đó chỉ là câu chuyện của ngày hôm qua, của những ai còn nặng lòng với Hà Nội cũ. Một Hà Nội mới với diện mạo lạ lẫm đang phủ dần lên Hà Nội xưa. Hà Nội của phở mắng cháo chửi, Hà Nội của những công viên cây xanh lổ chổ vết thương tâm hồn của dân oan, Hà Nội của hàng ngàn cây xanh chảy máu…

Hà Nội trở nên vô hồn…

Với người Hà Nội, cây xanh và bờ hồ là chất liệu không thể thiếu để làm nên gương mặt Hà Nội. Người ta ví cây xanh như mái tóc huyền hoặc và bờ hồ như đôi mắt sâu thẳm của người đẹp Hà Nội. Đáng tiếc là bờ hồ đang hẹp dần và cây xanh cũng bắt đầu bị kẻ xấu nhòm ngó, thành phố trở nên xa lạ trong mắt những người yêu thành phố ngàn năm này.

Ông Luật, một cư dân lâu năm ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội chia sẻ:“Các phố thì người ta bảo trồng cây gì đó, hình như là mỡ. Nhưng trồng thì trồng, làm sao bằng hồi xưa được, toàn cây cổ thụ, cây cổ thụ phải đẹp hơn chứ. Báo chí cứ nâng quan điểm lên chứ, nào là đẹp, đường xá thông thoáng…”
Theo ông Luật, Hà Nội đối với ông là một cái nôi, trong đó gồm cả nôi văn hóa, kinh tế và chính trị suốt cả hàng ngàn năm nay. Mỗi dấu tích trên thành phố Hà Nội đều mang bóng dáng lịch sử và văn hóa. Những bờ hồ, những con đường, những ngôi chùa, những bộ trang phục và nếp ứng xử thanh lịch đều cho thấy một Hà Nội ngàn năm.

Thế nhưng chỉ trong một thời gian ngắn, Hà Nội trở nên bừa bộn, nham nhở và trông chẳng còn là một Hà Nội. Sở dĩ phải nói đến mức độ như vậy bởi quá trình qui hoạch đô thị đã đi từ lỗi này sang lỗi khác, xe cộ tấp nập nhưng đường sá lại không đáp ứng được với lưu lượng xe hiện có. Thay vì ngành giao thông sẽ điều tiết, mở rộng các luồng giao thông ra vùng ven để giữ một Hà Nội xưa yên tĩnh và cổ độ, người ta lại nghĩ đến chuyện mở rộng đường phố Hà Nội.

Theo ông Luật, không có sai lầm nào giống sai lầm nào và đương nhiên quyết định mở rộng những con đường trong lòng phố cổ để theo kịp với nhịp sống hiện đại là một sai lầm quá cơ bản. Điều này thể hiện tầm nhìn ngắn ngũi của nhiều nhà hoạch định chính sách trong bộ máy nhà nước. Và hàng ngàn ngôi nhà trong khu phố cổ cũng như cây xanh trên đường phố Hà Nội rơi vào tầm ngắm của các nhà hoạch định vô lương tâm này.

” Các phố thì người ta bảo trồng cây gì đó, hình như là mỡ. Nhưng trồng thì trồng, làm sao bằng hồi xưa được, toàn cây cổ thụ, cây cổ thụ phải đẹp hơn chứ. Báo chí cứ nâng quan điểm lên chứ, nào là đẹp, đường xá thông thoáng

Ông Luật”

Ông Luật nhấn mạnh rằng phải nói đây là những nhà hoạch định vô lương tâm, không có tinh thần cộng đồng. Bởi nếu có tinh thần cộng đồng thì Hà Nội đã không rơi vào bài toán hóc búa như hiện tại. Nghĩa là những nhà hoạch định có hai phương án để lựa chọn: Hoặc là Hà Nội trở nên huyền nhiệm, đẹp và có văn hóa; Hoặc là Hà Nội ra sao cũng mặc kệ nhưng các nhà hoạch định có tiền đầy túi.

Và đương nhiên phương án thứ hai là phương án của những kẻ vô lương tâm. Rất tiếc là các nhà hoạch định, qui hoạch thành phối đã chọn phương án vô lương tâm để xử sự với thành phố ngàn năm tuổi này. Ở lựa chọn thứ hai, vừa cho ra một lượng gỗ lớn để có tiền tư túi, vừa tạo ra được một sự hỗn độn về đền bù, giải tỏa và quĩ đất tiềm năng để bán sau này.

Khi cây xanh bị chặt bỏ, lượng gỗ đi về đâu? Câu hỏi này chưa bao giờ được trả lời minh bạch. Trong khi đó, hàng chục ngàn cây xanh mới trá hình mang vào trồng trong thành phố khiến cho thành phố trở nên xấu xí và nhặng xị. Khi qui hoạch các con đường, lượng tiền đền bù hàng trăm ngàn tỉ, đã chi cho nhân dân được bao nhiều đồng? Câu hỏi này cũng không có câu trả lời. Và khi các quĩ đất vàng trong thành phố được bán, có bao nhiêu người Hà Nội gốc còn trụ nổi nơi này với giá đất cao ngất? Câu hỏi này vô phương cứu chữa.
Và đặc biệt, những bờ hồ trong thành phố, từ Hoàn Kiếm đến Thuyền Quang, Hồ Tây, Hồ Trúc Bạch… Theo ông Luật là những hồ nước xanh như đôi mắt người đẹp Hà Nội đã bị ô nhiễm nặng, bị người ta xây dựng nhà hàng, quán xá đủ các loại và lấn chiếm lòng hồ quá nhiều nhưng chẳng thấy ai bị động đến, chỉ có hồ là tổn thương nặng nề theo thời gian.

Sông Hồng-Sông Hồng, đoạn chảy qua nội thành Hà Nội…Rác thải, xác động vật chết bị vứt đầy trên mặt sông. Ảnh chụp tại chân cầu Nhật Tân (VOV).

” Họ ăn uống rồi thả đồ trên hồ luôn, từ thức ăn, đại tiện, tiểu tiện, nó thả thẳng xuống hồ chứ không xử lý gì hết. Đương nhiên những người kinh doanh đó phải có thế lực chứ không có thế lực thì làm sao mà làm được

Một cư dân Hà Nội”

Những mặt hồ thương tật

Một cư dân Hà Nội khác, tên Lủng, ở quận Ba Đình, buồn bã chia sẻ thêm: “Nói về diện tích thì các hồ hẹp hơn hồi xưa nhiều, nước thì ô nhiễm nặng nề. Bây giờ các hồ được kè rồi nên dân không lấn chiếm để xây nhà được nữa, lấn thì lấn hồi xưa rồi. Bây giờ lấn là mấy cái thuyền, nhà hàng nổi trên hồ đó, đó cũng là một hình thức lấn chiếm mặt nước trên hồ để kinh doanh. Họ ăn uống rồi thả đồ trên hồ luôn, từ thức ăn, đại tiện, tiểu tiện, nó thả thẳng xuống hồ chứ không xử lý gì hết. Đương nhiên những người kinh doanh đó phải có thế lực chứ không có thế lực thì làm sao mà làm được.”

Theo chị Lủng, hiện nay, mặc dù các bờ hồ ở Hà Nội như Hồ Tây, hồ Thuyền Quang, hồ Hoàn Kiếm hay hồ Trúc Bạch vẫn còn rất đẹp, thơ mộng đối với du khách. Tuy nhiên đối với một người sống với Hà Nội như chị Lủng, những bờ hồ này đã bị lấn chiếm quá nặng. Và chuyện lấn chiếm bờ hồ nếu nhìn bên ngoài chỉ thấy diện tích hồ bị người ta khai thác không hợp lý. Nhưng nhìn về lâu về dài, mọi nguồn nước thải, rác và những chất hóa học để rửa chén bát đều thải xuống hồ.

Với đà này, chừng vài năm nữa, những bờ hồ thơ mông ở Hà Nội sẽ thành một lối nhỏ nằm vắt qua nơi ao tù, hôi thối.

Đó là những hồ lớn, còn những hồi nhỏ nằm trong thành phố Hà Nội và vùng ven Hà Nội, hầu như không có bờ hồ nào là không bị xâm lấn, xây dựng trái phép. Và hầu hết các công trình xây dựng trên bờ hồ đều nhằm mục đích kinh doanh ăn nhậu, tụ điểm hàng quán.

Chị Lủng đưa ra kết luận là với đà này, vài năm nữa thôi, những ca khúc, tác phẩm ca ngợi vẻ đẹp Hà Nội cũng như mang dáng dấp, hồn vía Hà Nội ngàn năm sẽ trở nên lạc lỏng, vô nghĩa trong con mắt giới trẻ Hà Nội. Bởi giữa văn chương, âm nhạc và thực tế có khoảng cách quá xa.

Hà Nội lại sắp vào mùa thu, những ca khúc về một Hà Nội thơ mộng, huyền nhiệm và lãng mạn lại cất lên đâu đó trong từng góc phố. Nhưng có một Hà Nội khác đang hiện hình, đang phủ bóng lên mùa thu lãng mạn và thơ mộng của Hà Nội.

Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam.

Vinh dự và lòng tin

Kính Hòa, phóng viên RFA
2015-08-03

• RFA

08032015-honnor-n-belief.mp3

Những cái loa trên các nẻo đường không thể thiếu trên các nước cộng sản

AFP

Lòng tin và truyền thông

Blogger Song Chi viết rằng người dân đã mất lòng tin vào nhà cầm quyền và hệ thống truyền thông của họ, sau bao nhiều lần sự thật bị bưng bít và bóp méo.

Ý đó được trích ra từ bài viết mới của bà ngay sau khi nghi ngờ của dư luận xung quanh câu chuyện của đại tướng Phùng Quang Thanh dường như đã được giải tỏa. Nhưng dù hình ảnh, phim ảnh truyền hình về vị đại tướng đã được loan báo rộng rãi, nhiều người vẫn không tin.

Người ta vẫn tiếp tục đặt những nghi vấn, nêu lên những giả thuyết về các âm mưu,… thậm chí trên trang blog Đinh Tấn Lực, tác giả đặt ra tới 62 dấu hỏi khác nhau xoay quanh sự việc nóng nhất trên các trang truyền thông điện tử một tháng qua. Sự việc ấy không chỉ được bàn tán trên các trang ở hải ngoại hay những trang không do nhà nước kiểm soát, mà cả giới truyền thông chính thống cũng đã được huy động rất rầm rộ trong cuộc chiến truyền thông này. Cuộc chiến mà nhiều người cho rằng truyền thông của đảng cộng sản vẫn chưa chiếm lại được trận địa quan trọng, trận địa lòng tin.

Một trong những nguyên nhân của sự thất bại ấy, theo Song Chi chính là chuyện báo chí của nhà nước chỉ được phép đưa tin những gì mình được phép. Mà những điều được phép ấy không phải bao giờ cũng là sự thật. Blogger Giáo sư Nguyễn Hưng Quốc viết rằng chỉ có một vũ khí duy nhất mà truyền thông chính thống của VN có thể dùng để chiến thắng, đó là sự thật.

Cũng liên quan đến truyền thông của nhà nước, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn kể lại trên trang của mình câu chuyện không biết là vui hay buồn của chiếc loa phường, một công cụ cơ sở của hệ thống truyền thông của đảng ở địa phương. Giáo sư Tuấn kể lại rằng một người bạn ông đã rất ngạc nhiên trong lần đầu đến Việt nam và bị quấy rầy bởi tiếng loa phường vào một buổi sớm. Người bạn nói rằng ông tưởng đâu Việt nam đã ra khỏi thế giới cộng sản gắn liền với chiếc loa phường từ lâu rồi.

” Cái loa phường nó hiện diện như là một di sản của một thời mông muội. Nó trịch thượng vì nó lúc nào cũng lên giọng dạy đời thiên hạ. Nó thách thức công chúng, vì nó biết công chúng ghét nó nhưng không làm gì được. Nhưng hơn hết, nó là một chứng từ của một sự cai trị bằng tuyên truyền

Giáo sư Tuấn”

Giáo sư Tuấn kết luận:

Cái loa phường nó hiện diện như là một di sản của một thời mông muội. Nó trịch thượng vì nó lúc nào cũng lên giọng dạy đời thiên hạ. Nó thách thức công chúng, vì nó biết công chúng ghét nó nhưng không làm gì được. Nhưng hơn hết, nó là một chứng từ của một sự cai trị bằng tuyên truyền. Việt Nam đã đổi mới khá nhiều, nhưng có cái không/chưa đổi mới theo kịp đà văn minh của nhân loại: đó là cái loa phường.

Các sinh viên ngồi theo dõi những bài diễn văn của một bưởi lễ ở Quảng trường Ba Đình tại Hà Nội

Vinh dự

Cái thời mà Giáo sư Tuấn đề cập dường như chưa kết thúc, mặc dù cảnh xếp hàng chờ đổi tem phiếu, hay những bộ đồng phục sẩm màu duy nhất trên đường phố Hà nội đã biến mất từ lâu. Thay vào đó là những chiếc xe đắt tiền mà ông gọi là những chiếc xe phản xã hội của giới quan chức nhà nước. Một trong những chiếc đó được giới blogger phát hiện là đã xuất hiện như điểm nhấn quan trọng trong bức ảnh sân bay Nội bài đón tướng Thanh trở về. Nhưng điều quan trọng hơn trong xã hội hiện nay lại là vinh dự của người Việt dường như đang mất đi sau hàng loạt vụ ăn cắp của người Việt khi đi nước ngoài.

Có thể là những người cộng sản không đồng tình với Giáo sư Tuấn khi gọi thời kỳ của họ là thời kỳ mông muội, nhưng họ dường như cũng không đồng tình với ông khi ông gọi họ là những người cộng sản. Trong bài viết Một nghịch lý rất thú vị về chữ cộng sản, ông kể rằng khi những người cộng sản nói về nhau thì họ hay dùng từ cộng sản để ca ngợi nhau, nhưng khi những người khác dùng từ đó để nói về họ thì họ lại không đồng ý và cho đó là miệt thị hay hay kém thân thiện. Ông kết luận bằng một thông điệp gửi đến những người cộng sản:

Hai chữ “cộng sản” chẳng có gì đáng sợ hay nhạy cảm cả. Những người cộng sản nên tự hào về chí hướng của họ, và không nên khó chịu khi người khác đề cập đến mình là “người cộng sản” hay “theo cộng sản”

Trong khi những người cộng sản từ chối danh hiệu mà họ tự đặt cho mình thì dường như họ lại đang tiến hành một cuộc tranh giành quyền lực rất sôi động. Giới blogger phân tích nhiều tin tức về những vụ bổ nhiệm mới trong hàng ngũ lãnh đạo, cũng như số lượng cán bộ xin về hưu hay bị cho về hưu cao vụt lên trong mấy tháng qua.

Blogger Người Buôn Gió viết trong bài Bổ nhiệm và không tái bổ nhiệm:

Người dân Việt Nam như những khán giả dễ tính ngồi xem vở kịch. Một vở kịch đặc biệt có một không hai trên thế giới, đó là việc thay diễn viên  bất thình lình có thể do đạo diễn hoặc ông viết kịch bản hay ông chủ nhiêm sản xuất, nhà đầu tư. Thậm chí là ông giám đốc nhà hát luôn.

Những chiếc xe trang bị loa phóng thanh của một chế độ độc đảng đi kêu gọi bầu cử

Một vở kịch như thế  chỉ mang đến thông điệp rối ren, hỗn loạn, bất ổn, chả đi đến đâu, không có hồi kết.

” Người dân Việt Nam như những khán giả dễ tính ngồi xem vở kịch. Một vở kịch đặc biệt có một không hai trên thế giới, đó là việc thay diễn viên bất thình lình có thể do đạo diễn hoặc ông viết kịch bản hay ông chủ nhiêm sản xuất, nhà đầu tư. Thậm chí là ông giám đốc nhà hát luôn

Người Buôn Gió”

Blogger Cánh Cò thì bình luận về tướng Phùng Quang Thanh, nhân vật được cho là trung tâm trong vở kịch của cuộc đấu tranh quyền lực đó. Cánh Cò viết rằng ông Thanh nên vui lòng chấp nhận vì đảng của ông đã vượt trên cả thượng đế để định đoạt số phận của ông. Cựu nhân viên ngoại giao Việt nam, ông Đặng Xương Hùng đang tị nạn chính trị tại châu Âu thì cho rằng cái tựa đề Khát vọng đoàn tụ của buổi tối ông Thanh xuất hiện tại Bộ quốc phòng, mang nhiều nghĩa mỉa mai.

Tiền đề của dân chủ

Những người Việt vô danh đang làm gì?

Theo nhạc sĩ Tuấn Khanh, nhiều người Việt nam đang làm những công việc âm thầm. Đó là những người thợ làm bánh mì khôi phục lại chiếc bánh đủ cân đủ lượng, những người ngư dân âm thầm đương đầu với giặc biển Trung quốc, hay những người nông dân đòi lại đất đai cha ông. Tuấn khanh gọi những hành động đó là Cứu chuộc phẩm giá, phẩm giá của người Việt mất mát mấy chục năm qua, mất vì hàng đoàn phụ nữ đứng chờ ở khu mại dâm ở đảo quốc Singapore, hay những du khách sang trọng người Việt lấy cắp tại Thụy sĩ.

Lại có những người Việt tuyệt thực để đòi trả tự do cho tù chính trị, dù họ phải đương đầu với những biện pháp cứng rắn của nhà cầm quyền. Nhà văn Phạm Đình Trọng viết:

Tổng tuyệt thực là bài học vỡ lòng về đấu tranh chính trị của những người trẻ, giúp họ vượt qua tuyên truyền lừa dối của hệ thống giáo dục và truyền thông nhà nước cộng sản để nhận ra hiện trạng đau buồn của đất nước, thân phận ai oán của dân tộc và giúp họ nhận ra trách nhiệm lịch sử của thế hệ trẻ hôm nay.

Những người Việt đó cũng đang nổ lực vận động cho một xã hội dân sự (XHDS) Việt nam. Nhà báo Đoan Trang ghi lại lời Tham tán sứ quán Thụy Điển trước khi bà rời Việt nam:

XHDS là một thành tố rất quan trọng trong tiến trình dân chủ hóa Việt Nam. Và tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta phải bình thường hóa mọi chuyện. Không có gì là bất thường cả khi chúng ta công khai đến với nhau và cùng hoạt động vì một mục đích chung. Chúng ta đôi khi có thể đồng ý với chính quyền, đôi khi có thể bất đồng với chính quyền, đó cũng là một điều rất bình thường

Một trong những thành phần quan trọng của xã hội dân sự là những tổ chức công đoàn độc lập vẫn chưa được công nhận tại Việt nam. Nhiều người hy vọng rằng những quan hệ mới với Hoa kỳ và phương Tây sẽ làm cho nhà cầm quyền Việt nam bớt lo ngại về công đoàn độc lập. Nhưng cũng có những người cho đó là những tham vọng không trùng với thực tế cuộc sống hiện nay. Một trong những người đó là Giáo sư Alan Phan khi ông trình bày ý kiến ấy trong bài Những ảo tưởng về TPP, theo đó sự hà khắc của chế độ cộng sản không mất đi khi có nhiều quan hệ hữu hảo với phương Tây.

Còn blogger Hiệu Minh thì dường như muốn nhắn gửi đến các nhà cai trị Việt nam hiện nay một thông điệp khi kể lại câu chuyện về hoạt động nghiệp đoàn độc lập trong Ngân hàng thế giới, nơi ông làm việc trong nhiều năm qua. Ông viết rằng Công đoàn mạnh giúp cho bộ máy trong sạch, công đoàn yếu không làm gì nổi trước bọn trộm cắp, làm liều.

Sự không đồng ý với nhà cầm quyền như lời bà Tham tán Thụy điển, hay vai trò của nghiệp đoàn trong bài viết của Hiệu Minh là những điều sẽ làm xã hội cân bằng, tạo nên sự bình đẳng, mà theo lời blogger nhà báo Lê Vũ Bình thì đó là Tiền đề của nền dân chủ.

Một lời khinh

Tuấn Khanh

Hai ông Phạm Quang Nghị và Nguyễn Thế Thảo trong khi vụng về cố vẽ lại mặt mình bằng việc cho trồng cây lát hoa trong đêm thay cho những hàng cây gỗ mỡ đang chết khô vừa trồng tháng trước sau một đợt “ra quân” ào ào chặt phá cây xanh, không hiểu sao lại không biết ngăn cấp dưới đừng bôi lem vào những khuôn mặt vừa đánh phấn sáp ấy bằng các thứ việc “ra quân” tệ hại khác, như bài viết của Nhạc sĩ Tuấn Khanh mà chúng tôi xin đăng lại dưới đây. Ông Tuấn Khanh khinh bỉ những lời bình luận của ai ai đó nhân danh “văn minh đô thị” a dua với loạt việc làm này, nhưng chúng tôi nghiêng về một nỗi băn khoăn khác, có lẽ tê lòng hơn: Có phải cái thói “ra quân” ào ào làm bất kỳ điều gì mà họ muốn đã trở thành căn bệnh vô liêm “danh bất hư truyền” của Hà Nội không sao thay đổi được nữa, “vá” chỗ này lại “bục” ra chỗ nọ? Người Hà Nội tử tế sẽ cúi đầu tủi hổ không để đâu cho hết.  Bauxite Việt Nam

Không phải lúc nào cũng có, chuyện một truyền thống tốt đẹp từ miền này lại lan được sang miền khác, nếu như truyền thống đó không thuyết phục được lòng người.

Những bình trà đá rất đỗi quen thuộc ở Sài Gòn nói riêng và miền Nam nói chung từ cả thế kỷ nay, đột nhiên bỗng trở thành sự kiện lớn ở Hà Nội – cái nôi cao đẹp của văn hoá xã hội chủ nghĩa.

Sự cho đi với tha nhân, không toan tính đột nhiên bị các nhóm trật tự đô thị, dân phòng… ập đến tịch thu không có một mẩu biên lai. Họ nói những bình trà đá nhỏ nhoi đó làm mất trật tự đô thị, điều mà ai cũng phải ngạc nhiên, so với những quán chè nước, cà phê ở trung tâm đô thị vốn đã cống nạp tiền làm ăn cho các khu vực, thì vẫn được hoạt động tràn xuống mặt đường.

Một cô bạn Hà Nội nhắn với tôi, thật ngắn gọn, về câu chuyện những bình trà đá miễn phí bị tịch thu đó: “thật khốn nạn!”.

Không phải lúc nào văn minh và nhân ái cũng được tiếp nhận. Việc tịch thu trà đá miễn phí ở Hà Nội nhắc cho người ta nhớ chuyện những vị linh mục truyền giáo tìm đến những vùng mọi rợ với ước mơ xây dựng điều tốt đẹp, đã bị giết và hò reo ăn thịt ngay tại chỗ. Không khác gì.

Một tác giả nào đó viết rằng những người cho khách qua đường uống nước miễn phí, cần phải bị phạt nặng vì gieo rắc truyền nhiễm cho mọi người, là thiếu ý thức và thiếu văn minh.

Nghe thoạt đầu có vẻ như hợp lý, nhưng soi rọi tận cùng, mới thấy đó là loại lý luận tồi tệ của kẻ chờ gió phất cờ. Loại nguỵ biện xã hội – cơ hội chủ nghĩa.

Để nói về truyền nhiễm, có lẽ chúng ta cũng nên bắt đầu phạt nặng mọi quán ăn vì vẫn dùng chung chén, dĩa, ly… và quy định con người theo thời chiến: đi đâu cũng mang bát, muỗng… theo tư tưởng đôi đũa bác Hồ.

Hãy nên nhớ rằng một bình nước chia sẻ, không có nghĩa là mọi người đều uống vào đấy, mà có cả những người đến để sớt vào bình của mình mang đi, hoặc uống bằng chính ly của mình. Với ý kiến của tác giả ấy (có thể mang sự lo ngại của nền giáo dục miền Bắc XHCN), thì sự vô ý thức của con người có thể dẫn đến bệnh truyền nhiễm. Nhưng ở mặt bằng văn hoá cơ bản của miền Nam từ cả thế kỷ, con người khi dùng chung, đều đã có ý thức của mình. Đó là sự khác biệt lớn mà hôm nay thì mới bị cào bằng.

Người ta không hủy diệt truyền thống với bộ dạng học đòi văn minh hay nguỵ biện. Sự tử tế cần được dắt tay vào những con đường đúng và gìn giữ nó – theo một quy định hỗ tương của cộng đồng. Nếu truyền thống tốt đẹp đó sống trong một yêu cầu, quy định đúng về vệ sinh cộng đồng, thì vẫn tốt hơn sự rầm rập cướp giật ghê tởm được nhìn thấy.

Sự ngụy biện và bao che cho bọn cường hào ác bá cướp tài sản của người khác bằng lý lẽ trật tự đô thị, chỉ vẽ ra sự hỗn mang của một xã hội không còn biết nghĩ, chỉ biết xuẩn động.

Con người cần phải tập ngước nhìn, trước khi tập bước đi vào văn minh. Để biết mình ra sao, con người cũng đơn giản cần biết tập cúi nhìn, trước khi phóng uế vào chính chân mình.

Ngày xưa, khi các phong trào đấu tranh hổn hển cùng uống chung ca nước của các bà mẹ lén lút yểm trợ thì luôn được ca ngợi. Giờ thì những ca nước ấy bị đạp bỏ, bị ghê tởm, có thể bởi các nhân vật đấu tranh ấy đã làm quen với văn minh, uống nước đóng chai. Hoặc việc ca ngợi đó chỉ là giả dối và lợi dụng sự thật thà của nhân dân.

Tôi khinh những bài lý luận trên đất nước này, lúc này, luôn có vẻ dân chủ và khoa học, luôn có vẻ chọn đứng trên mặt trận tuyến đầu, nhưng khi vacccine 3 trong 1 chích trẻ con đến chết hay buộc đóng phí xe máy như thắt cổ dân, thì các tác giả ấy luôn câm miệng.

Tôi khinh những kẻ cơ hội, luồn lách qua các khe hở dân chủ để chứng minh mình tiên phong và tiến bộ, múa may ngòi bút vào chỗ hư không nhưng khi nhìn thấy bọn cẩu quan tham nhũng hay công an đánh chết người vô tội thì tảng lờ như chuyện ở một quốc gia khác.

Một lời khinh không chỉ nhằm đến một ai, mà tôi muốn phát đi tung tẩy trên đất nước này, trúng ai thì nhục nấy chịu. Những kẻ ấy nay đang tràn lan trên đất nước tội nghiệp này.

T.K.

Tham khảo:

http://m.thanhnien.com.vn/story/nen-phat-nang-nhung-nguoi-dat-tra-da-tu-thien-via-he-sid-990530

Nguồn: Nguồn: https://nhacsituankhanh.wordpress.com/2015/08/02/mot-loi-khinh/